IV SA/Wr 632/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w e Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński Sędziowie Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski (sprawozdawca) Protokolant Aleksandra Markiewicz po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 19 stycznia 2011 r. sprawy ze skargi J. C. na decyzję D. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej oddala skargę. Przedmiotem skargi jest decyzja z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] D. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W., który po rozpatrzeniu odwołania z dnia 7 czerwca 2010r. J. C. utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. G. z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej Z akt sprawy wynika, że J.C. był zatrudniony: - od 1 września 1968 r. do 30 kwietnia 2010 r. jako ślusarz w [...] Sp. z o.o. w K. G., - od 1 maja 2010 r. – bezrobotny. W związku z podejrzeniem choroby zawodowej: zespołu wibracyjnego – postaci naczyniowo-nerwowej i postaci kostno-stawowej (poz. 22 rozporządzenia) J.C. był badany w D. Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy we W., Oddział w J. G., który w dniu [...] stycznia 2010 r. wydał orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej: zespołu wibracyjnego - w postaci naczyniowo-nerwowej i postaci kostno-stawowej (poz. 22 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 105, poz. 869) zwanego dalej rozporządzeniem). W uzasadnieniu powyższego orzeczenia podano: "Na stanowisku ślusarza wykonywał pracę narzędziami (szlifierki wysokoobrotowe i pneumatyczne) wytwarzającymi drgania mechaniczne przenoszone na kończyny, górne pracownika. Przedstawione przez pracodawcę pomiary drgań o działaniu miejscowym z lat 2000, 2007 i 2009 nie wykazywały przekroczenia progów działania drgań na ww. stanowisku. Badany skarżył się na drętwienia palców III, IV i V obu dłoni, szczególnie nasilone nocą, bóle przedramion. Dolegliwości te trwają od 4 lat, zaostrzone od stycznia 2009 r. Od kwietnia 2009 r. podjął leczenie w Poradni Reumatologicznej. W trakcie diagnostyki w Poradni Chorób Zawodowych stwierdzono ujemny wynik w teście białej plamy oraz w próbie Pala. Wykonano dwukrotnie zgodnie z procedurami (4września i 8 grudnia 2009 r.) próbę oziębienia rąk z czynnościową próbą termiczną. W ich wyniku na palcach dłoni stwierdzono wysokie wartości temperatur wyjściowych, nie stwierdzono wydłużenia czasu odnowy temperatur. Próba oziębieniowa - wynik ujemny, próba uciskowa - wynik ujemny. W badaniu progów czucia wibracji stwierdzono zaburzenia niewielkiego stopnia i umiarkowane. Badaniem neurologicznym nie stwierdzono zmian w ociepleniu skóry dłoni ani zaburzeń ich funkcji. Odruchy ścięgniste i okostnowe miernie żywe, równe. Bez zaburzeń czucia. Wyniki badań jak wyżej nie dają podstaw do rozpoznania postaci naczyniowo- nerwowej zespołu wibracyjnego. W badaniu ortopedycznym: siła mięśniowa dłoni nieznacznie obniżona. Bóle stawów łokciowych o typie entezopatii. W obrazie radiologicznym - dyskopatie C4-C5, L5-S1. Bez cech zespołu wibracyjnego. Dolegliwości ze strony rąk są spowodowane zmianami w zakresie kręgosłupa szyjnego. Rtg stawów łokciowych z dnia 6 lipca 2009 r. - drobne zmiany zwyrodnieniowe na brzegach wyrostków łokciowych obu kości promieniowych i zwiększona sklerotyzacja w warstwie podchrzęstnej. W dłoniach i kościach nadgarstka zdjęcie z dnia 23 kwietnia 2009 r. - bez zmian kostnych charakterystycznych dla postaci kostno-stawowej zespołu wibracyjnego. Zmiany w kościach stawów łokciowych, dłoni i nadgarstków słabo zaznaczone, typowe dla wieku. Charakter ww. zmian przy współistnieniu istotnych zmian w kręgosłupie szyjnym badanego (które nie są charakterystyczne dla zespołu wibracyjnego) nie pozwala łączyć ich przyczynowo z rodzajem wykonywanej pracy. W oparciu o całość obrazu brak jest podstaw do rozpoznania u J. C. zespołu wibracyjnego pod postacią: - naczyniowo-nerwową, - kostno-stawową, - mieszaną: naczyniowo - nerwową i kostno-stawową." W trybie odwoławczym J.C. był badany w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., który w dniu [...] kwietnia 2010 r., wydał orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej: zespołu wibracyjnego - postaci naczyniowo-nerwowej i postaci kostno-stawowej (poz. 22). W uzasadnieniu podano, że: "(...) W trakcie obecnej obserwacji klinicznej przeprowadzono u pacjenta diagnostykę ukierunkowaną na wykrycie ewentualnych następstw zdrowotnych jego narażenia zawodowego na drgania mechaniczne o działaniu miejscowym. (...) Na podstawie danych z wywiadu, oceny narażenia zawodowego na drgania mechaniczne o działaniu miejscowym, wykonanych aktualnie badań - zwłaszcza ujemnych wyników oziębieniowych, konsultacji neurologicznej oraz ortopedycznej popartej oceną radiogramów układu kostno-stawowego kończyn górnych - nie znaleziono podstaw do rozpoznania u pacjenta zespołu wibracyjnego zarówno jego postaci naczyniowo-nerwowej, jak i kostno-stawowej. Dolegliwości pacjenta ze strony kończyn górnych mogą mieć związek ze zmianami zwyrodnieniowymi i dyskopatycznymi kręgosłupa szyjnego oraz zmianami zwyrodnieniowymi obu stawów łokciowych i ramiennego prawego, które maja charakter swoisty, nie związany z narażeniem zawodowym na drgania mechaniczne i nie figurują w wykazie chorób zawodowych." Na podstawie powyższych orzeczeń lekarskich i w oparciu o ocenę narażenia zawodowego Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w K. G. wydał w dniu [...] maja 2010 r. decyzję nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej: zespołu wibracyjnego - postaci naczyniowe-nerwowej i postaci kostno-stawowej (poz. 22 wg rozporządzenia) u J. C. Od decyzji tej J.C. złożył odwołanie podnosząc, że wydana decyzja jest niesprawiedliwa. W ocenie strony istniejące dolegliwości zdrowotne są ściśle związane z wykonywaną pracą. D. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego. W uzasadnieniu podał, że do stwierdzenia choroby zawodowej przez właściwego państwowego inspektora sanitarnego muszą być spełnione łącznie, jak to wynika w art. 235¹ i art. 235² Kodeksu pracy oraz § 5 ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia, trzy warunki: 1. choroba musi być rozpoznana przez upoważnioną do tego placówkę służby zdrowia i znajdować się w wykazie chorób zawodowych, 2. choroba ta musi być wywołana czynnikami szkodliwymi znajdującymi się w środowisku pracy albo sposobem wykonywania pracy, 3. wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych musi nastąpić w okresie ustalonym w załączniku do ww. rozporządzenia. W przypadku strony kryteria nie zostały spełnione. Dwie niezależne placówki diagnostyczno-orzecznicze uprawnione do orzekania w sprawach chorób zawodowych: Dolnośląski Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. Oddział w J. G. i Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., były zgodne co do faktu, że zgodnie z rozporządzeniem, brak jest podstaw do rozpoznania choroby zawodowej: zespołu wibracyjnego (poz.22 rozporządzenia) u J.C.. W ww. jednostkach medycznych wykonano szereg badań diagnostycznych, wykluczających stwierdzenie choroby wibracyjnej. Schorzenie, na które cierpi J.C. może mieć związek ze zmianami zwyrodnieniowymi i dyskopatycznymi kręgosłupa szyjnego oraz zmianami zwyrodnieniowymi obu stawów łokciowych i ramiennego prawego, które mają charakter swoisty, niezwiązany z narażeniem zawodowym na drgania mechaniczne. D.i Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny podniósł, że upoważnione do orzekania w sprawach chorób zawodowych placówki medyczne wydały spójne, co do meritum orzeczenia lekarskie, przekonujące oraz po przeprowadzeniu specjalistycznych badań. Warunek dotyczący rozpoznania klinicznego choroby zawodowej: zespołu wibracyjnego (poz. 22 rozporządzenia) u J. C. nie został, spełniony. W związku z powyższym, D. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny nie znalazł podstaw prawnych ani merytorycznych do zmiany decyzji organu I instancji. W skardze na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu J. C. poniósł, że nie zgadza się z nią, ponieważ w uzasadnieniu nie wyklucza ona ponad wszelką wątpliwość związku przyczynowo-skutkowego z charakterem wykonywanej pracy. Skarżący zarzucił też, że organ ocenił powierzchownie materiał dowodowy i nieprawidłowo określił charakter jego choroby, jako "samoistny", gdy w rzeczywistości rozpoznana choroba była wynikiem 41 lat pracy z narażeniem na drgania mechaniczne. W odpowiedzi na skargę D. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Wrocławiu zważył, co następuje: Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), stanowiąc w przepisie art. 1 § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uchylenie decyzji może nastąpić w sytuacji, gdy wydanie zaskarżonej decyzji nastąpiło w wyniku naruszenia prawa materialnego lub procesowego, które to naruszenie miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami – zwana dalej p.p.s.a.). Istotnym jest także, że rozstrzygając daną sprawę sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może stosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa a zakres jego procedowania wytyczają granice danej sprawy oraz zakaz reformationis in peius (art. 133 i 134 § 1 i 2 p.p.s.a). W ocenie Sądu skarga nie jest zasadna, bowiem zarówno zaskarżona decyzja D. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego jak i poprzedzająca ją decyzja z dnia [...] maja 2010 r. Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego, nie naruszają prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie Podstawę prawną regulacji chorób zawodowych stanowi art. 235¹ kodeksu pracy, który określa, że za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". O stwierdzeniu choroby zawodowej decyduje tym samym, jak zgodnie przyjęły organy sanitarne obydwu instancji, zachowanie dwóch wymogów: zamieszczenie schorzenia w wykazie chorób zawodowych oraz ustalenie, że zostało ono spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy lub w związku ze sposobem wykonywania pracy. Rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych (art. 235² Kodeksu pracy). Innymi słowy choroba zawodowa jest pojęciem prawnym oznaczającym zachorowanie, które pozostaje w związku przyczynowym z pracą. Przyczyną ją wywołującą jest tylko i wyłącznie sama praca, jej rodzaj, charakter i warunki jej wykonywania. Z tego powodu choroby zawodowe są przewidywalne a owe przewidywalne uszkodzenia zdrowia zostały ujęte w tzw. wykazie chorób zawodowych. Na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 237 § 1 Kodeksu pracy Rada Ministrów wydała rozporządzenie z dnia 30 czerwca 2009 r., którego postanowienia weszły w życie w dniu 3 lipca 2009 r. Zgodnie natomiast z § 8 ust. 1 rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Analiza materiału dowodowego wskazuje, że zarówno D. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. Oddział w J. G. jak i Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S.wykluczyły możliwość rozpoznania u skarżącego choroby zawodowej. W jednostkach medycznych wykonano szereg badań diagnostycznych tj. próbę oziębieniową, próbę uciskową oraz objaw białej plamy, a także termometrię skóry – które wypadły ujemnie, co jednoznacznie wyklucza stwierdzenie choroby zawodowej. Bez pozytywnych opinii lekarskich bądź sprzecznie z tymi opiniami organ administracji nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych. Oczywiście nie oznacza to zwolnienia organu orzekającego od obowiązku dokonania oceny opinii biegłego w granicach wskazanych w art. 80 k.p.a. Organ nie może bowiem oprzeć swego rozstrzygnięcia w sprawie na opinii lekarskiej o lakonicznej treści, nie zawierającej przekonywającego i należytego uzasadnienia, bądź sprzecznej z przepisami prawa. W przedmiotowej sprawie wymagania te zostały spełnione, gdyż wydane w sprawie opinie są spójne oraz należycie uzasadnione. Uznać zatem należało, że uprawnione jednostki medycyny pracy w sposób przekonywający wyjaśniły z jakich przyczyn choroby strony skarżącej nie można uznać za chorobę zawodową. Wyrażona ocena została zawarta w spełniających wymagania formalne opiniach. Zatem z uwagi na fakt, że warunkiem koniecznym stwierdzenia przez organy administracji choroby zawodowej jest jej uprzednie, lekarskie rozpoznanie przez właściwe medyczne jednostki orzecznicze, orzeczenie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej jest wiążące dla organów administracji orzekających w przedmiocie choroby zawodowej, co prowadzić musiało do odmowy stwierdzenia u strony skarżącej choroby zawodowej. Należy wskazać, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmowany był powszechnie pogląd o związaniu organów inspekcji sanitarnej rozpoznaniem podanym w stosownym orzeczeniu lekarskim. Takie stanowisko zostało przedstawione m.in. w uchwale składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 2002 r. i zachowuje ono nadal aktualność (OPS 3/02, publ. ONSA 2003/1/4). Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę oddalił.