II SA/Po 906/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Zieliński Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska (spr.) Sędzia WSA Edyta Podrazik Protokolant St. sekretarz sądowy Katarzyna Sierszeńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lutego 2011 r. sprawy ze skargi M. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] 2010 r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego; I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ E. Podrazik /-/ J. Zieliński /-/ A. Łaskarzewska Kierownik Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. działający z upoważnienia Burmistrza K. decyzją z dnia [...] 2010 r. wydaną na podstawie art. 12, art. 39, art. 8, art. 3, art. 102, art. 104, art. 106, art. 109 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 127, poz. 1055) oraz art. 104 i art. 107 Kpa odmówił M. C. przyznania pomocy finansowej w spłacie zadłużenia lokalu. W uzasadnieniu wskazał, że M. C. zwróciła się z wnioskiem o przyznanie pomocy finansowej na spłatę zadłużenia lokalu. Z materiału dowodowego wynika, że prowadzi wspólnie gospodarstwo domowe z córką K. G. i 8-letnią wnuczką H.. Sama jest w wieku poprodukcyjnym i pobiera świadczenie emerytalne z ZUS. Córka jest osobą bezrobotną, zarejestrowaną w PUP w K. bez prawa do zasiłku. Wspólnie zajmują 1 pokój z kuchnią i łazienką w bloku komunalnym (mieszkanie własnościowe), wyposażone w podstawowy sprzęt codziennego użytku. Organ zaznaczył, że wnioskodawczyni 1 sierpnia 2010 r. nabyła prawo do dodatku mieszkaniowego. Łączny dochód rodziny w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku wyniósł 1645,28 zł (emerytura - 850,50 zł, alimenty – 500 zł, zasiłek rodzinny – 68 zł, dodatek mieszkaniowy – 226,78 zł). Tymczasem ustawowe kryterium dochodowe rodziny wynosi 1053 zł. Organ podał, że wnioskodawczyni złożyła w trakcie postępowania wyjaśnienie i dołączyła faktury za leki na kwoty 55,77 zł i 47,64 zł oraz potwierdzenie wpłaty z dnia 24 sierpnia 2010 r. na poczet zaległego czynszu na kwotę 150 zł. Organ stwierdził, że podstawą odmowy przyznania zasiłku celowego jest dochód rodziny przekraczający kryterium dochodowe. Wyjaśnił przy tym, że w okresie od 1 stycznia 2010 r. wnioskodawczyni kwalifikowała się do pomocy w formie mieszkaniowej, ale z niej nie skorzystała. Zaniedbała złożenie wniosku we właściwym okresie i naraziła siebie i swoją rodzinę na powstałe zadłużenie. Ponadto organ stwierdził, że ustawa o pomocy społecznej określa katalog potrzeb, na które może być przyznany zasiłek celowy. Zgodnie z art. 39 ust. 2 u.p.s. zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. W związku z powyższym zachodzą zdaniem organu przesłanki, które uniemożliwiają przyznanie pomocy pieniężnej w spłacie zaległego czynszu. M. C. wniosła odwołanie od powyższej decyzji. Podniosła, iż zadłużenie mieszkania powstało na skutek nagłego zdarzenia, jakim była nagła choroba córki wraz z wnuczką, co zostało wykazane przed organem I instancji. Wskazała, że czynsz w mieszkaniu wynosi 415 zł, zakup leków pochłania ok. 150-200 zł miesięcznie, zaś energia elektryczna 199 zł. Zdaniem odwołującej organ I instancji w sposób nienależyty rozpatrzył zgromadzony materiał dowodowy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] 2010 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając rozstrzygnięcie ustaliło analogicznie do organu I instancji stan faktyczny sprawy, przytoczyło stanowisko organu I instancji i następnie stwierdziło, że strona, jak i jej córka mają stałe, stabilne źródła dochodu z tytułu świadczeń emerytalnych, rodzinnych i alimentacyjnych, których wysokość przekracza ustawowe kryteria. Ponadto strona została objęta dodatkową pomocą w formie dodatku mieszkaniowego oraz świadczeniem celowym na zapłatę energii elektrycznej. W związku z tym Kolegium uznało, że ocena organu I instancji jest prawidłowa, zaś w ostatnim okresie poprzedzającym wydanie odmownej decyzji sytuacja strony nie uległa znaczącemu i istotnemu pogorszeniu, ponieważ udokumentowane w formie faktur wydatki na leki opiewają na kwotę 103,41 zł, która to kwota nie stanowi przeciętnie nadmiernego obciążenia budżetu rodziny wynoszącego łącznie 1654,28 zł. Stanowią bowiem 6,3% dochodu rodziny, zaś łącznie z udokumentowaną zaległością z tytułu opłat za mieszkanie w wysokości 150 zł stanowią obciążenie wynoszące 15,4 % budżetu domowego. W związku z tym Kolegium uznało, że nie zachodzą też przesłanki do przyznania specjalnego zasiłku celowego określonego w art. 41 u.p.s. Objęcie odwołującej tą formą pomocy kolidowałoby z interesem społecznym. Z materiału zgromadzonego w sprawie wynika bowiem, że poza dysfunkcją spowodowaną bezrobociem córki M. C. nie zachodzą żadne okoliczności wypełniające przesłanki określone w art. 41 u.p.s. Sytuacja zdrowotna strony i jej córki nie uległa w ostatnim okresie na tyle istotnemu pogorszeniu, ażeby można zakwalifikować to jako szczególnie uzasadniony przypadek uprawniający objęcie jej specjalną formą pomocy celowej. Nie bez znaczenia przy tym jest, że strona korzysta z pomocy społecznej w formie celowej i dodatku mieszkaniowego. M. C. wniosła skargę na powyższą decyzję organu II instancji, zarzucając organowi naruszenie art. 77 kpa poprzez niewyjaśnienie okoliczności faktycznych sprawy. Skarżąca przedstawiła dotychczas prezentowane w sprawie stanowisko. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie, uznając skargę za nieuzasadnioną. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) zwanej dalej: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przedmiotem tej kontroli jest zbadanie, czy organy administracji publicznej, w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Czyni się to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Sądowa kontrola legalności decyzji administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy, ale rozstrzygając o zasadności skargi sąd nie jest związany jej zarzutami, wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Oznacza to obowiązek wzięcia pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, a także wszystkich przepisów, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze. Rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji, Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). Organy administracji publicznej prowadząc postępowanie związane są zasadą praworządności (art. 7 kpa). Oznacza to, że powinny w toku postępowania stać na straży praworządności i podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Emanacją tej zasady w postępowaniu dowodowym są przepisy art. 77 § 1 i art. 80 kpa. Pierwszy z nich stanowi, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Dopiero zaś na podstawie całokształtu materiału dowodowego organ ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 kpa). Stwierdzić należy, iż organ orzekający w zaskarżonej decyzji błędnie ustalił stan faktyczny. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. przyjęło ustalenia tożsame z ustaleniami organu I instancji. Stwierdziło wadliwie, że na skarżącej ciąży zaległość czynszowa za mieszkanie na kwotę w wysokości 150 zł. W konsekwencji przyjęło, że skoro skarżąca otrzymuje od 1 sierpnia 2010 r. dodatek mieszkaniowy oraz otrzymała pomoc w formie zasiłku celowego specjalnego na dofinansowanie do rachunku za energię na kwotę 150 zł to dodatkowa pomoc pieniężna byłaby sprzeczna z interesem społecznym. Tymczasem we wniosku z dnia 18 sierpnia 2010 r. M. C. podała, że jej zadłużenie wobec Zakładu Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w K. wynosi nie 150 zł, lecz 2799 zł (k. 4 akt adm.). Skarżąca w trakcie postępowania wykazała jednocześnie, że na ile pozwalają jej możliwości finansowe spłaca tę zaległość (wpłata z 24.09.2010 r. – 100 zł – k. 23 akt adm. I inst., wpłata z dnia 23.03.2010 r. – 150 zł – k. 27 akt adm. I inst.). Zaznaczyć należy, iż błąd organu jest o tyle istotny, że o ile w trakcie ponownego rozpoznania sprawy organ odwoławczy w ramach uzupełniającego postępowania dowodowego (art. 136 kpa) ustali, iż rzeczywiście zadłużenie czynszowe sięga kwoty podanej przez skarżącą to rozważenia wymagać będzie, wobec znaczącej kwoty w stosunku do dochodów gospodarstwa domowego skarżącej, czy pomoc w formie specjalnego zasiłku celowego nie jest uzasadniona. Zauważyć należy, iż przepis art. 41 ust. 1 pkt 1 u.p.s. przewiduje możliwość przyznania specjalnego zasiłku celowego osobom lub rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Skoro w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że spłata zadłużenia z tytułu czynszu mieszkaniowego może być uznana za niezbędną potrzebę bytową uzasadniającą przyznanie zasiłku celowego (por. wyrok NSA z 12 października 2007 r., I OSK 45/07, dostępny na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl), to tym bardziej może być uznane za przypadek szczególnie uzasadniony przyznania zasiłku celowego specjalnego. Dodatkowo Sąd pragnie zwrócić uwagę, iż w zaskarżonej decyzji z naruszeniem art. 8 ust. 3 u.p.s. ustalono dochód skarżącej i jej rodziny. Stosownie do powołanego przepisu za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku. Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie jej pomocy 20 sierpnia 2010 r., co oznacza, że organ powinien ustalić dochód rodziny skarżącej z miesiąca lipca 2010 r. Tymczasem Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wadliwie do dochodu rodziny M. C. doliczyło przyznany jej od 1 sierpnia 2010 r. dodatek mieszkaniowy na kwotę 226,78 zł (k. 2 akt adm. I instancji i k. 12 akt adm. II inst.). Zważywszy jednak, że umniejszenie dochodu rodziny skarżącej o tę kwotę nie zmienia faktu, iż dochód ten przekracza kryterium dochodowe (351 zł na osobę w rodzinie) określone przepisem § pkt 1 lit. b) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 127, poz. 1055) stwierdzić należy, że naruszenie to nie miało wpływu na wynik sprawy. Mając na względzie wykazane naruszenia przepisów postępowania polegające na błędnym ustaleniu stanu faktycznego sprawy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję (punkt I wyroku). Ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy mając na względzie treść art. 153 p.p.s.a. zastosuje się do oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w niniejszym orzeczeniu. O wykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a. /-/ E. Podrazik /-/ J. Zieliński /-/ A. Łaskarzewska