II SA/Op 707/10
WyrokWSA w Opolu2011-03-15
Skład orzekający: Jerzy Krupiński, Krzysztof Bogusz, Grażyna Jeżewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osobie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad matką, jeśli już zostało jej przyznane świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad ojcem, przy założeniu, że oboje rodzice są niepełnosprawni i mieszkają we wspólnym gospodarstwie domowym?Ratio decidendi
Świadczenie pielęgnacyjne przyznawane jest z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a nie ze względu na liczbę osób wymagających opieki. Zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w rodzinie może być pobierane tylko jedno świadczenie pielęgnacyjne, nawet jeśli jest więcej niż jedna osoba niepełnosprawna wymagająca opieki. Przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na jednego z rodziców wyklucza możliwość przyznania drugiego świadczenia na drugiego rodzica.Stan faktyczny
G. J. złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad matką U. B., która była trwale niezdolna do pracy i samodzielnej egzystencji. Wcześniej G. J. przyznano świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad ojcem G. B., który również był niepełnosprawny i mieszkał z nią. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania świadczenia na matkę, błędnie wskazując jako przyczynę pozostawanie matki w związku małżeńskim. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję, ale z innego powodu – stwierdziło, że przyznanie świadczenia na ojca wyklucza przyznanie świadczenia na matkę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Krupiński Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Bogusz Sędzia WSA Grażyna Jeżewska – spr. Protokolant st. sekretarz sądowy Grażyna Stykała po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 15 marca 2011 r. sprawy ze skargi G. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...], nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. .
Przedmiotem zaskarżenia do Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...], nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. z dnia R., nr [...], odmawiającą przyznania G. J. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku z opieką nad niepełnosprawną osobą, wnioskowanego na matkę U. B..
Przedmiotowa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym:
Wnioskiem złożonym w dniu 28 kwietnia 2010 r. G. J. wystąpiła do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką U. B.. Podała, że jej rodzina składa się z 5 osób: syn T. J., córka M. J., matka U. B., ojciec G. B. oraz ona. G. J. do wniosku dołączyła wymaganą dokumentację, tj.: oświadczenie z 28 kwietnia 2010 r. potwierdzające, że ani wnioskodawczyni, ani żaden z członków jej rodziny nie jest uprawniony za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką nad jej matką oraz, że nikt z osób, na których ciąży obowiązek alimentacyjny nie pobiera świadczenia pielęgnacyjnego na osobę wymagającą opieki; kserokopię dowodu osobistego swojego i matki; oświadczenie z 28 kwietnia 2010 r., potwierdzające, że rodzice wnioskodawczyni mieszkają razem z nią, są małżeństwem, mają ustalone prawo do emerytury rolniczej i posiadają orzeczenie wydane przez Komisję Lekarską KRUS o całkowitej niezdolności do pracy i samodzielnej egzystencji; oświadczenie z 28 kwietnia 2010 r., potwierdzające, że wnioskodawczyni nie jest zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna i pobiera rentę rodzinną na siebie i dwoje dzieci; decyzję Inspektoratu ZUS w K. z 25 marca 2010 r., nr [...], o dokonaniu waloryzacji renty rodzinnej przyznanej na wnioskodawczynię i jej dwoje dzieci oraz wypis orzeczenia lekarza KRUS Oddział Regionalny w O., Placówka Terenowa w G. z 18 maja 2004 r., Nr akt [...], na mocy którego U. B. uznana została za trwale niezdolną do pracy w gospodarstwie rolnym oraz samodzielnej egzystencji od marca 2004 r.
Po rozpatrzeniu ww. wniosku Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w R., działający z upoważnienia Wójta Gminy R., decyzją z dnia R., nr [...], na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. - zwanej dalej K.p.a.) oraz art. 17, art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.), odmówił przyznania G. J. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku z opieką nad matką U. B..
W uzasadnieniu wskazał, że G. J. jest spokrewniona z U. B. w linii prostej, nie wykonuje żadnej pracy zarobkowej i nie jest zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna, zgodnie z oświadczeniem z 28 kwietnia 2010 r. Poza tym, stwierdził na podstawie oświadczenia z dnia 28 kwietnia 20010 r., że nikt inny nie złożył wniosku i nie pobiera świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką wnioskodawczyni. Nadto podał, że U. B. jest osobą trwale niezdolną do pracy w gospodarstwie rolnym oraz niezdolną do samodzielnej egzystencji i pozostaje w związku małżeńskim. Zdaniem organu, w świetle art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, fakt pozostawania osoby niepełnosprawnej U. B. w związku małżeńskim spowodował, iż nie została spełniona przesłanka uprawniająca do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, stąd organ odmówił G. J. prawa do wnioskowanego świadczenia.
Od powyższej decyzji odwołała się G. J., reprezentowana przez pełnomocnika K. M., wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przyznanie G. J. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką U. B., począwszy od dnia 28 kwietnia 2010 r. W uzasadnieniu odwołania poinformowała, że złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad swoimi rodzicami: U. B. i G. B., którzy posiadają orzeczenie o trwałej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym oraz są na trwale niezdolni do samodzielnej egzystencji, dlatego obydwoje małżonkowie wymagają opieki osób trzecich. Wskazała jednocześnie, że stanowisko organu pierwszej instancji jest niezgodne z art. 17 ust. 5 pkt. 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, oraz z utrwalonym orzecznictwem
i piśmiennictwem. Podkreśliła, że negatywna przesłanka "ma swoje uzasadnienie jedynie w sytuacji, gdy drugi współmałżonek jest pełnosprawny i jest w stanie zapewnić opiekę". Na poparcie swojego stanowiska powołała wyrok Sądu Najwyższego z 7 grudnia 2009 r., sygn. akt I OSK 722/09. Na koniec zauważyła, że skoro spełnia wszystkie przesłanki wymienione w art. 17 cyt. ustawy, gdyż sprawuje faktyczną opiekę nad niepełnosprawnym ojcem i matką to przysługuje jej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku z opieką nad osobą niepełnosprawną, a to matką U. B..
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu, opisaną na wstępie decyzją, nie uwzględniło odwołania G. J.. W uzasadnieniu zrelacjonowało przebieg postępowania administracyjnego. Następnie, opierając się na treści art. 17 ust. 1 oraz ust. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm. - zwanej dalej ustawą) wywiodło, że aby otrzymać świadczenie pielęgnacyjne należy spełniać łącznie wszystkie ustawowe przesłanki określone w art. 17 ust. 1 ustawy, a jednocześnie nie mogą zaistnieć przesłanki zawarte w art. 17 ust. 5 ustawy. Organ odwoławczy, powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne i wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2008 r. (sygn. akt P 27/07) podał, że podstawa odmowy przyznania G. J. świadczenia pielęgnacyjnego, wskazana w decyzji organu pierwszoinstancyjnego nie była zasadna. Przytaczając tezy zaprezentowane w orzecznictwie stwierdził, że w aktualnym stanie prawnym okoliczność, iż wnioskodawczyni wystąpiła o świadczenie pielęgnacyjne z uwagi na sprawowanie opieki nad niepełnosprawną matką, która pozostaje w związku małżeńskim z osobą legitymującą się również orzeczeniem tożsamym z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, nie może stanowić podstawy do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, jak to uczynił organ pierwszej instancji.
Następnie, Kolegium zauważyło, że wprawdzie krąg podmiotów, którym przysługuje świadczenie pielęgnacyjne - zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego - uległ rozszerzeniu, to zmianie nie uległ katalog przesłanek negatywnych zawartych w art. 17 ust. 5 ustawy. Podkreśliło, że zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 4 cyt. ustawy, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba w rodzinie ma ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na to lub na inne dziecko w rodzinie. Dokonując interpretacji tego uregulowania Kolegium wywiodło, że w rodzinie może być pobierane tylko jedno świadczenie pielęgnacyjne, a zatem osoba ubiegająca się o to świadczenie albo inna osoba z rodziny zainteresowanego nabyciem tego prawa nie może mieć przyznanego równocześnie prawa do dwóch świadczeń pielęgnacyjnych, nawet na dwie różne osoby legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Ustawodawca wprowadził bowiem zasadę, iż na jedną rodzinę przysługuje prawo do jednego świadczenia pielęgnacyjnego, nawet w przypadku większej liczby osób legitymujących się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, mieszkających we wspólnym gospodarstwie domowym z osobą wnioskującą o przyznanie tego świadczenia. Nadto zauważyło, że niezależnie od liczby osób niepełnosprawnych - nad którymi osoba ma sprawować opiekę - osoba ubiegająca się o przyznanie świadczenia może zrezygnować z zatrudnienia lub pracy zarobkowej tylko raz. Kolegium zaakcentowało, że świadczenie pielęgnacyjne przyznaje się w związku z tą okolicznością, a nie ze względu na liczbę osób znajdujących się pod opieką, co odpowiada celowi jaki ma spełniać świadczenie pielęgnacyjne, które stanowi rekompensatę utraconych dochodów przez osobę ubiegającą się o świadczenie w związku z niepodejmowaniem albo rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej ze względu na konieczność sprawowania opieki nad dzieckiem czy innym członkiem rodziny.
W odniesieniu do tego Kolegium stwierdziło, że decyzją z dnia [...], nr [...], uchyliło wadliwą decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. z dnia R., nr [...], odmawiającą przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku z opieką nad niepełnosprawnym ojcem w całości i orzekło o przyznaniu G. J. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad ojcem w wysokości 520 zł, na okres od dnia 1 kwietnia 2010 r. na czas nieokreślony.
W tym stanie faktycznym i prawnym Kolegium uznało, że przyznanie G. J. świadczenia pielęgnacyjnego w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawnym ojcem G. B. na czas nieokreślony, wyłącza - w świetle art. 17 ust. 5 pkt 4 ustawy - możliwość przyznania G. J. drugiego świadczenia pielęgnacyjnego związanego z opieką nad matką U. B.. Ponadto Kolegium odnotowało, że wykładnię ustawy o świadczeniach rodzinnych należy dokonywać z uwzględnieniem konstytucyjnej zasady subsydiarności, zgodnie z którą państwo ma za zadanie jedynie wspierać rodzinę w jej funkcjach opiekuńczych, a nie ją zastępować. W konsekwencji podkreśliło, że ten cel został zrealizowany w badanej sprawie poprzez przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na drugiego z rodziców, gdyż zarówno matka, jak i ojciec wnioskodawczyni mieszkają wraz z nią i jej dziećmi we wspólnym gospodarstwie domowym. Organ odwoławczy zatem uznał, iż mimo, że wadliwie uzasadniono w decyzji pierwszoinstancyjnej odmowę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, to stwierdzona zmiana stanu faktycznego sprawy (przyznanie stronie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad ojcem) nie mogła spowodować zmiany podjętego rozstrzygnięcia, a jedynie wymagała innego uzasadnienia faktycznego i prawnego.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaną opieką nad matką U. B., począwszy od 1 kwietnia 2010 r. oraz o obciążenie organu kosztami sporu z uwzględnieniem kosztów zastępstwa prawnego wg. norm przepisanych.
W uzasadnieniu przedstawiła przebieg postępowania administracyjnego oraz stanowisko Kolegium. Wskazała, iż jej zdaniem, Kolegium wadliwie przyjęło, że w sprawie zaistniały negatywne przesłanki do odmowy wnioskowanego świadczenia, gdyż na żadną osobę w rodzinie nie został przyznany zasiłek rodzinny a także nie zostało ustalone na żadne z dzieci świadczenie pielęgnacyjne. Skarżąca podała, że celem przedmiotowego świadczenia jest skompensowanie dla danej osoby rezygnującej z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej utraconych dochodów w związku z koniecznością sprawowania osobistej opieki nad członkiem rodziny. W jej przypadku, po tragicznej śmierci męża, nie tylko samodzielnie zmuszona jest utrzymywać swoje niepełnoletnie dzieci, ale też zmuszona jest, pełniąc stałą opiekę nad obojgiem rodziców, także korzystać z pomocy innych osób przy prowadzeniu gospodarstwa. Zdaniem skarżącej, przyznanie przedmiotowego świadczenia także z tytułu sprawowania osobistej opieki nad matką, nie tylko nie narusza treści cytowanych przepisów, ale jest zgodne także z celem tego świadczenia.
Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego istniejącego w dniu wydania aktu, jak również trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość przyjętej procedury na dzień wydania aktu. Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej P.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję administracją następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W razie niewystąpienia wskazanych uchybień, na mocy art. 151 P.p.s.a skarga podlega oddaleniu.
Przeprowadzona przez Sąd według wskazanych wyżej kryteriów kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że zaskarżona decyzja odpowiada wymogom prawa.
Przyjdzie przypomnieć, że przedmiotem skargi w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...], mocą której odmówiono skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku z opieką nad niepełnosprawną osobą, wnioskowanego na matkę U. B..
Od razu należy też wskazać, że podstawą prawną wydania zaskarżonej decyzji były przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm. - zwanej dalej ustawą) oraz wydanego na jej podstawie rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105, poz. 881 ze zm. - zwanego dalej rozporządzeniem).
Prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje na podstawie art. 17 ust. 1 ustawy: matce albo ojcu ( pkt 1), innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59. z późn. zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny (pkt 2) oraz opiekunowi faktycznemu dziecka - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (pkt 3). Zgodnie z pkt 1a art. 17 ust. 1 ustawy, prawo do powyższego świadczenia przysługuje również osobie innej niż spokrewniona w pierwszym stopniu, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, w przypadku gdy nie ma osoby spokrewnionej w pierwszym stopniu albo gdy osoba ta nie jest w stanie sprawować opieki, o której mowa w ust. 1. Jednakże w art. 17 ust. 5 ustawy został zawarty katalog przesłanek negatywnych, których wystąpienie powoduje, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego nie przysługuje. I tak, świadczenia pielęgnacyjnego nie przysługuje w świetle pkt 4 cyt przepisu, który ma istotne znaczenie w rozstrzygnięciu niniejszej sprawy, gdy osoba w rodzinie ma ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, albo do świadczenia pielęgnacyjnego na to lub na inne dziecko w rodzinie. Zatem zasadne jest stanowisko organu odwoławczego, że w myśl przytoczonych regulacji prawnych, aby otrzymać świadczenie pielęgnacyjne należy spełniać łącznie wszystkie ustawowe przesłanki określone w art. 17 ust. 1 ustawy, a jednocześnie nie mogą zaistnieć przesłanki zawarte w art. 17 ust. 5 ustawy.
Zgodzić się również trzeba z Kolegium, że Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w R., odmawiając skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z powodu pozostawania w związku małżeńskim osoby wymagającej opieki, niewłaściwie zinterpretował treść art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy. Orzecznictwo w tej kwestii prezentuje pogląd, który w pełni podziela tut. Sąd, że po znowelizowaniu przepisu art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który w dacie orzekania przez organy w niniejszej sprawie przewidywał już, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny, powinno się stosować wykładnię systemową i celowościową, zgodną ze stanowiskiem Trybunału Konstytucyjnego, a nie literalną godzącą w zasadę równości, określoną w art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (por. w wyroku NSA z dnia 30 kwietnia 2010 r., sygn. akt I OSK 115/10, opubl. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Dostrzec trzeba, że świadczenie pielęgnacyjne zastąpiło od dnia 1 maja 2004 r. (data wejścia w życie ustawy o świadczeniach rodzinnych) zasiłek stały, przewidziany w art. 27 ust. 1, 2, 3 nieobowiązującej już ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm.), które to przepisy wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 listopada 2006 r. (sygn. akt P 23/05) zostały uznane za niekonstytucyjne w zakresie, w jakim uniemożliwiają one nabycie prawa do zasiłku stałego osobie "zdolnej do pracy, lecz niepozostającej w zatrudnieniu ze względu na konieczność sprawowania opieki nad innym niż jej dziecko niepełnosprawnym, pełnoletnim członkiem rodziny". Zatem powtórzenie, w obowiązującej ustawie o świadczeniach rodzinnych przepisu prawa, którego niekonstytucyjność została poprzednio stwierdzona przez wyrok Trybunału Konstytucyjnego, pozwala obecnie na dokonanie wykładni omawianych przepisów w taki sposób, aby można było je zrealizować zgodnie z obowiązującymi normami prawa w tym zakresie, jak też z zasadami i wartościami konstytucyjnymi. Jak zaakcentował NSA w wyżej zacytowanym wyroku, dokonana w ten sposób wykładnia "nie narusza przy tym w żaden sposób art. 6 k.p.a. nakazującego organom działanie na podstawie przepisów prawa." Z tych względów należy uznać, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu dokonało właściwej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a cyt. ustawy. Stąd wystąpienie z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na sprawowanie opieki nad niepełnosprawną matką, która pozostaje w związku małżeńskim z osobą legitymującą się również orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, nie mogło stanowić podstawy do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego skarżącej.
Jednocześnie zauważyć należy, że identyczna argumentacja prawna musi mieć zastosowanie przy interpretacji art. 17 ust. 5 pkt 4 ustawy. Ustawodawca, nowelizując treść art. 17 ust. 1 ustawy, rozszerzając krąg podmiotów którym przysługuje świadczenie pielęgnacyjne - zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego - m. in. o inne osoby, na których zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ciąży obowiązek alimentacyjny, nie dostrzegł, że w wyniku dokonanej nowelizacji tego przepisu powinien także uwzględnić wprowadzoną zmianę w treści ust. 5 pkt 4 ww. przepisu, gdyż obecnie nie koresponduje on z aktualnym brzmieniem ust. 1. Przepis art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w pierwotnym brzmieniu przewidywał, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem przysługiwało matce lub ojcu dziecka albo opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Z przepisem tym korespondował przepis art. 17 ust. 5 pkt 4 powołanej ustawy, w myśl którego świadczenia pielęgnacyjne nie przysługują, jeżeli osoba w rodzinie ma ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, albo do świadczenia pielęgnacyjnego na to lub na inne dziecko w rodzinie. Tymczasem, obecnie można pobierać świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nie tylko nad dzieckiem (dziećmi), ale również z uwagi na wykonywanie opieki nad innymi osobami wymagającymi opieki, o których mowa w art. 17 ust. 1 ustawy. W wyniku nowelizacji art. 17 ust 1 ustawy zmianie nie uległ katalog przesłanek negatywnych zawartych w art. 17 ust. 5 ustawy, lecz podkreślić raz jeszcze trzeba, że zgodnie z pkt 4 powołanego przepisu świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba w rodzinie ma ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na to lub na inne dziecko w rodzinie. Przepis ten w sposób niebudzący wątpliwości statuuje zasadę, że w rodzinie może być pobierane tylko jedno świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Jak zasadnie zatem wskazuje Kolegium, ustawodawca przesądził, iż na jedną rodzinę przysługuje prawo do jednego świadczenia pielęgnacyjnego, nawet w przypadku większej liczby osób legitymujących się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, mieszkających we wspólnym gospodarstwie domowym z osobą wnioskującą o przyznanie tego świadczenia. Stąd niezależnie od liczby osób niepełnosprawnych - nad którymi osoba uprawniona ma sprawować opiekę - osoba ubiegająca się o przyznanie świadczenia może otrzymać tylko jeden zasiłek pielęgnacyjny. Trzeba zaakcentować, że świadczenie pielęgnacyjne przyznaje się z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a nie ze względu na liczbę osób znajdujących się pod opieką. Zasada ta odpowiada celowi jaki ma spełniać świadczenie pielęgnacyjne, które stanowi rekompensatę utraconych dochodów przez osobę ubiegającą się o świadczenie w związku z niepodejmowaniem albo rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, ze względu na konieczność sprawowania opieki nad dzieckiem czy innym członkiem rodziny. Dlatego osoba ubiegająca się o to świadczenie nie może mieć przyznanego równocześnie prawa do dwóch świadczeń pielęgnacyjnych, nawet na dwie różne osoby legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Brak spójności wykazanej w omówionym przepisie nie uwalnia organu, jak też Sądu, od obowiązku rozstrzygnięcia niniejszego sporu. Jeżeli więc stan faktyczny jest zbliżony do stanu faktycznego przewidzianego w hipotezie określonej normy prawnej, to stosuje się dyspozycję tej normy prawnej. Należy podkreślić, że gdy w ustawie występuje ten sam cel, to musi być również zastosowana ta sama dyspozycja ustawy. Celem przywołanej ustawy, zgodnie z konstytucyjną zasadą subsydiarności, jest jedynie wspieranie rodziny w jej funkcjach opiekuńczych, a nie jej zastępowanie. Ten cel został zrealizowany w kontrolowanej sprawie poprzez przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na ojca skarżącej. Ponadto w myśl art. 32 ust. 1 Konstytucji RP wszyscy obywatele są wobec prawa równi, wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne, zatem nie można inaczej traktować osoby ubiegającej się o świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad dwójką niepełnosprawnych dzieci, a osobą ubiegającą się o to samo świadczenie w związku z opieką nad dwojgiem dorosłych osób niepełnosprawnych.
W realiach niniejszej sprawy bezsporne jest, że decyzją z dnia [...], nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu orzekło o przyznaniu G. J. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad ojcem G. B. w wysokości 520 zł, na okres od dnia 1 kwietnia 2010 r. na czas nieokreślony. Zatem przyznanie skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawnym ojcem G. B. na czas nieokreślony, wyłączyło - w świetle art. 17 ust. 5 pkt 4 ustawy, możliwość przyznania jej drugiego świadczenia pielęgnacyjnego związanego z opieką nad matką U. B..
Z tych względów należy uznać za chybiony zarzut skarżącej, że organ odwoławczy dokonał niewłaściwej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych.
W tym stanie rzeczy Sąd podzielił dokonane przez Kolegium ustalenia faktyczne i rozważania prawne, które legły u podstaw wydania zaskarżonej decyzji dlatego uznał, że w sprawie brak było podstaw do uwzględnienia skargi, a tym samym podlega ona oddaleniu, na mocy art. 151 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło