I SA/Rz 137/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. NSA Jacek Surmacz /spr./ Sędziowie WSA Grzegorz Panek WSA Kazimierz Włoch Protokolant ref.st. Joanna Migacz po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 10 maja 2011r. sprawy ze skargi "A" S.A. w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) określa, że decyzja wymieniona w pkt. 1) nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku, 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej "A" S.A. w W. kwotę 457 (słownie: czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., decyzją z dnia [....] grudnia 2010 r., nr SKO [...], po rozpatrzeniu odwołania "A" S.A. z siedzibą w W. (zwanej dalej: Spółką), od decyzji własnej z dnia [...] października 2010 r., nr [....], w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji własnej z dnia [...] marca 2010 r., nr [...], określającej Spółce zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości za 2008 r., utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W okolicznościach przedmiotowej sprawy Wójt Gminy M., decyzją z dnia [...] października 2009 r., nr [...], określił Spółce wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2008 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. , po rozpatrzeniu odwołania od przedmiotowej decyzji, decyzją z dnia [...] marca 2010 r., nr [...], utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Decyzja ta została doręczona Spółce w dniu [...] marca 2010 r. Wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2010 r., który wpłynął do organu 12 kwietnia 2010 r. (data prezentaty Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. ) Spółka zwróciła się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. o stwierdzenie nieważności decyzji tego organu z dnia [...] marca 2010 r., nr [...], powołując się na art. 247 § 1 pkt 3 w zw. z art. 21 § 3 i art. 207 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005r., Nr 8, poz. 60 ze zm.; powoływanej dalej jako: Ordynacja podatkowa) oraz art. 6 ust. 9 pkt 1 i art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. 2010 r., Nr 95, poz. 613, ze zm., zwanej dalej: ustawą o podatkach i opłatach lokalnych). W dniu 14 kwietnia 2010 r. Spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] marca 2010 r., nr [...], domagając się jej uchylenia, jak również uchylenia poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy M. . Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., decyzją z dnia [...] października 2010 r., nr [....], odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji własnej z dnia [...] marca 2010 r. nr [....], w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2008 r., podkreślając w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia, że w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji nie znajduje zastosowania ogólna zasada, o której mowa w art. 165 § 3 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którą datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi podatkowemu, z zastrzeżeniem art. 165a., ponieważ zgodnie z art. 249 § 1 Ordynacji podatkowej, wszczęcie tego postępowania wymaga uprzedniej kontroli ze strony organu administracji czy zachodzą przesłanki formalnoprawne, warunkujące dopuszczalność jego wszczęcia i prowadzenia. Można więc, zdaniem organu, zasadnie przyjąć, że przed wszczęciem postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji przeprowadza się analizę dopuszczalności podjęcia postępowania, która kończy się zawiadomieniem stron o wszczęciu postępowania, bądź też decyzją o odmowie wszczęcia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. stwierdziło ponadto, że przepis art. 249 Ordynacji podatkowej wymienia tylko dwa przypadki, w których odmawia się wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji, jednakże w ocenie organu jest to wyliczenie przykładowe. W przedmiotowej sprawie zaś Spółka zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] marca 2010 r. nr [...], wszczynając tym postępowanie sądowoadministracyjne; wobec tego niedopuszczalne było wszczęcie postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności wyżej wymienionej decyzji. Odwołanie od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [....] października 2010 r. wniosła Spółka, domagając się jej uchylenia oraz stwierdzenia nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] marca 2010 r. nr [....]. W uzasadnieniu odwołania podkreślono, że art. 249 § 1 Ordynacji podatkowej zawiera wyjątkowe przypadki, w których organ nie rozpoznaje merytorycznie sprawy o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej, z tego też względu przepis ten musi być interpretowany ściśle. Odwołująca się zwróciła uwagę również na fakt, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, postanowieniem z dnia 8 lipca 2010 r. I SA/Rz 287/10 zawiesił postępowanie w sprawie ze skargi Spółki na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [....] marca 2010 r. nr [....], z uwagi na wcześniejsze wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności wyżej opisanej decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. , decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r., nr [....], utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie własne z dnia 29 października 2010 r. stwierdzając, że wniesienie przez stronę żądania wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji nie powoduje automatycznie skutku przewidzianego w art. 165 § 3 Ordynacji podatkowej, gdyż wszczęcie tego postępowania wymaga uprzedniej kontroli ze strony organu administracji czy zachodzą przesłanki formalnoprawne, warunkujące jego dopuszczalność. Mając zaś na uwadze fakt, że Spółka składając skargę w dniu 14 kwietnia 2010 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wszczęła postępowanie sądowoadministracyjne, prowadzone pod sygnaturą I SA/Rz 287/10, odmowa wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w tej samej sprawie jest uzasadniona. Skargę na wyżej wymieniona decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [....] grudnia 2010 r. wniosła Spółka, domagając się jej uchylenia, jak również uchylenia poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] października 2010 r. oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie art. 56 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; powoływanej dalej jako P.p.s.a.) oraz art. 249 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, poprzez nierozpoznanie merytoryczne wniosku. Zdaniem Spółki wszczęcie postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] marca 2010r. nr [...] nastąpiło w następstwie złożenia pisma z dniu 6 kwietnia 2010r., zawierającego wniosek w tym przedmiocie. Skarga na wyżej wymieniona decyzję została wniesiona zaś dopiero 14 kwietnia 2010 r., mamy zatem, zdaniem skarżącej, do czynienia z sytuacją unormowaną w art. 56 P.p.s.a., który nakazuje w takiej sytuacji zawieszenie postępowania sądowego. Znajduje to odzwierciedlenie w postanowieniu Sądu z dnia 8 lipca 2010 r., sygn., I SA/Rz 287/10, w przedmiocie zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Z mocy art. 134 § 1 i § 2 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną; przy czym nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Sąd, dokonując kontroli legalności zaskarżonego do Sądu aktu (decyzji), co obejmuje również poprzedzające wydanie tego aktu (decyzji) postępowanie, w pierwszej kolejności bada czy w sprawie nie zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, gdyż gdyby stwierdził takie przyczyny zobowiązany byłby do stwierdzenia nieważności aktu (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.); następnie bada czy w sprawie nie doszło do naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, gdyż stwierdzenie takiego naruszenia obliguje Sąd do uchylenia aktu w całości albo w części (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a.). Podkreślenia wymaga, że stwierdzenie przez Sąd naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego nie implikuje potrzebą oceny czy takie naruszenie miało wpływ lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stwierdzenie takiego naruszenia prawa (dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego), zobowiązując Sąd do uchylenia aktu, uniemożliwia jednocześnie - w większości wypadków - odniesienie się przez Sąd do innych zarzutów skargi (jeśli naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego było objęte zarzutem skargi) lub do kontroli zarzutów podniesionych w skardze (jeśli zarzuty skargi nie obejmowały naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego). Pisemna skarga nie formułowała zarzutu, że w postępowaniu administracyjnym doszło do naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, natomiast pełnomocnik skarżącej Spółki - na rozprawie w dniu 10 maja 2011r. - podniósł taki zarzut. Sąd stwierdza, że w postępowaniu administracyjnym w przedmiotowej sprawie doszło do naruszenia prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Stosownie do art. 130 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej członek samorządowego kolegium odwoławczego podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawach dotyczących zobowiązań podatkowych oraz innych spraw normowanych przepisami prawa podatkowego, w których brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. Ustawodawca naruszenie tego przepisu umieścił pośród podstaw wznowieniowych (art. 240 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej), a mianowicie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie jeżeli decyzja wydana została przez pracownika lub organ podatkowy, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 130 - 132 (Ordynacji podatkowej). Jak opisano to powyżej w uzasadnieniu, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. , decyzją z dnia [...] października 2010r. nr [...], odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] marca 2010r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2008r. - określonego skarżącej Spółce. W składzie Kolegium uczestniczył członek – J.G. Po rozpatrzeniu odwołania skarżącej Spółki od tej decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2010r., utrzymało w mocy decyzję Kolegium z [...] października 2010r. W wydaniu decyzji z dnia [...] grudnia 2010r. - jako członek sprawozdawca - uczestniczyła J.G. Przy zwróceniu uwagi dodatkowo na treść art. 221 Ordynacji podatkowej, który stanowi, że w przypadku wydania decyzji w pierwszej instancji przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych, dyrektora izby skarbowej, dyrektora izby celnej lub przez samorządowe kolegium odwoławcze odwołanie od decyzji rozpatruje ten sam organ podatkowy, stosując odpowiednio przepisy o postępowaniu odwoławczym, oczywistym jest, że wymieniony członek Kolegium J.G. była wyłączona od udziału w postępowaniu wywołanym wniesionym przez skarżącą Spółkę odwołaniem od decyzji z dnia [...] października 2010r. Podkreślić należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych, w doktrynie i literaturze przedmiotu akcentuje się z całą stanowczością, że zwłaszcza w sytuacji kiedy procedura odwoławcza jest tak ukształtowana, że wniesienie środka odwoławczego nie jest skojarzone ze suspensywnością, należy wyjątkowo zadbać o zachowanie wszelkich reguł i standardów wzmacniających obiektywizm przy rozpatrzeniu sprawy w postępowaniu wywołanym wniesionym odwołaniu. W tym stanie rzeczy Sąd był zobligowany do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a.). Stwierdzenie naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego uniemożliwia jednocześnie Sądowi odniesienie się do zarzutów skargi, gdyż z uwagi na rodzaj stwierdzonego uchybienia zachodzi potrzeba ponownego rozpatrzenia sprawy wskutek wniesionego odwołania od decyzji z dnia [...] października 2010r., a treści rozstrzygnięcia nie można przewidzieć, a tym bardziej przesądzać (Sąd nie jest uprawiony do rozpatrzenia sprawy administracyjnej). Sąd orzekł również po myśli art. 152 P.p.s.a. Na zasądzone od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. na rzecz skarżącej Spółki koszty postępowania (art. 200 P.p.s.a.) składają się następujące pozycje: 200 zł tytułem uiszczonego wpisu od skargi; 17 zł tytułem uiszczonej opłaty skarbowej od dokumentu udzielonego pełnomocnictwa i kwota 240 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika skarżącej Spółki (§ 14 ust. 2 pkt c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez skarb państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. nr 163, poz. 1349 ze zm.).