II SA/Po 114/11
WyrokWSA w Poznaniu2011-05-19
Skład orzekający: Elwira Brychcy, Maria Kwiecińska, Jakub Zieliński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przedsiębiorca ubiegający się o dofinansowanie kosztów szkoleń pracowników z Funduszu Pracy na podstawie art. 22 ustawy o łagodzeniu skutków kryzysu ekonomicznego dla pracowników i przedsiębiorców musi spełniać dodatkowe warunki dotyczące obniżonego czasu pracy lub przestoju ekonomicznego, przewidziane w art. 24 tej ustawy?Ratio decidendi
Sąd uznał, że przedsiębiorca ubiegający się o dofinansowanie kosztów szkoleń na podstawie art. 22 ustawy o łagodzeniu skutków kryzysu ekonomicznego dla pracowników i przedsiębiorców nie musi spełniać dodatkowych warunków dotyczących obniżonego czasu pracy lub przestoju ekonomicznego, które są przewidziane w art. 24 tej ustawy dla przyznawania stypendiów. Przepisy te regulują odrębne formy pomocy i odrębne warunki ich uzyskania. Odmowa przyznania dofinansowania z tego powodu stanowi naruszenie prawa.Stan faktyczny
Spółka A Sp. z o.o. złożyła wniosek o dofinansowanie kosztów szkolenia pracowników z Funduszu Pracy na podstawie ustawy o łagodzeniu skutków kryzysu ekonomicznego. Powiatowy Urząd Pracy odmówił dofinansowania, argumentując, że Spółka nie spełniła warunków dotyczących obniżonego czasu pracy lub przestoju ekonomicznego, powołując się na interpretację Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej. Po wyczerpaniu środków zaskarżenia i wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa, Spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony akt i zasądził od Powiatowego Urzędu Pracy na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elwira Brychcy (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Maria Kwiecińska Sędzia WSA Jakub Zieliński Protokolant St. sekretarz sądowy Katarzyna Sierszeńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 maja 2011 r. sprawy ze skargi Spółki A Sp. z o.o. z siedzibą w P. na akt Powiatowego Urzędu Pracy z dnia [...] listopada 2010 r. Nr [...] w przedmiocie dofinansowania kosztów szkolenia; I. uchyla zaskarżony akt, II. zasądza od Powiatowego Urzędu Pracy na rzecz skarżącego kwotę 200,- zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania, III. określa, że zaskarżony akt nie podlega wykonaniu. /-/ J. Zieliński /-/ E. Brychcy /-/ M. Kwiecińska
W dniu 12 listopada 2009r. Spółka A Sp. z o.o. z siedzibą w P. wystąpiła do Powiatowego Urzędu Pracy na podstawie art. 22 ustawy z dnia 1 lipca 2009r. o łagodzeniu skutków kryzysu ekonomicznego dla pracowników i przedsiębiorców (Dz.U. Nr 125, poz. 1035) z wnioskiem o dofinansowanie z Funduszu Pracy kosztów szkolenia specjalistycznego kursu dla czterech pracowników, w wysokości 80 % kosztów szkolenia.
Jednocześnie Spółka poinformowała, że ani ona ani jej pracownicy dotychczas nie korzystali z żadnej formy pomocy publicznej. Do wniosku spółka dołączyła: zaświadczenie wydane przez Marszałka Województwa z dnia [...] 2009r. uznające Spółkę za przedsiębiorcę w przejściowych trudnościach finansowych, uzasadnienie potrzeb szkolenia, zaświadczenie uczestnictwa w kursie czterech pracowników, oświadczenie Spółki o utworzeniu funduszu szkoleniowego, na który przeznaczane są miesięczne odpisy w stałej kwocie nie mniejszej niż 400 zł., świadectwa posiadanych uprawnień przez szkolących się czterech pracowników, umowy o skierowanie na kształcenie pomiędzy Spółka a czterema pracownikami, oświadczenie, że Spółka nie wprowadziła obniżonego wymiaru czasu pracy ani przestojów ekonomicznych dla szkolących się pracowników, oraz że Fundacji na Rzecz Kredytu Hipotecznego nie posiada wpisu do Rejestru Instytucji Szkolących z Urzędu Pracy. Spółka wskazała, że szkolenia organizowane były w trybie weekendowym.
W dniu [...] 2009r. Starosta Powiatowy poinformował Spółkę, że nie przyznano dofinansowania do kosztów szkolenia pracowników, gdyż Spółka nie spełniła warunków do udzielenia pomocy w trybie ustawy. Argumentowano, że Spółka nie wprowadziła obniżonego czasu pracy, ani przestojów ekonomicznych.
W dniu [...] 2009r. Spółka złożyła do Powiatowego Urzędu Pracy wniosek o uzupełnienie "decyzji" z [...] 2009r.
W dniu [...] 2009r. Dyrektor Powiatowego Urzędu Pracy ponownie wskazał motywy odmowy dofinansowania szkolenia pracowników Spółki nadto wskazał, że w przypadku złożenia nowego wniosku będzie on rozpatrywany od nowa. Brak zmiany w stanie faktycznym będzie natomiast skutkował dotychczasowym rozstrzygnięciem sprawy.
W dniu 13 stycznia 2010r. Spółka wniosła odwołanie od powyższej "decyzji" Starosty Powiatowego.
Wojewoda postanowieniem z dnia [...] 2010r. na podstawie art. 10 ust. 7 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. z 2008r., Nr 69, poz. 415 ze zm.) w związku z art. 22 ustawy z dnia 1 lipca 2009r. o łagodzeniu skutków kryzysu ekonomicznego dla pracowników i przedsiębiorców (Dz.U. Nr 125, poz. 1035) stwierdził niedopuszczalność wniesienia odwołania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, gdzie strona wniosła skargę na postanowienie Wojewody, w dniu 7 października 2010 r. postanowił odmówić Spółce przywrócenia terminu do wniesienia skargi.
Jednocześnie, w dniu 23 września 2010r. spółka A. wystąpiła do Powiatowego Urzędu Pracy z nowym wnioskiem, uzupełnionym pismem z dnia 19 października 2010r. o dofinansowanie kosztów specjalistycznego szkolenia dla czterech pracowników Spółki.
W dniu [...] 2010r. Dyrektor Powiatowego Urzędu Pracy odpowiadając na powyższy wniosek stwierdził, że brak jest podstaw faktycznych i prawnych do rozpatrywania wniosku z dnia 12 listopada 2009 r. jako jego dalszej realizacji. Organ przytoczył dotychczasowy stan faktyczny sprawy i stwierdził, że zakończyło się administracyjne i sądowe postępowanie dotyczące wniesienia przez Spółkę A Sp. z o.o. w dniu 12 listopada 2009 r. wniosku o dofinansowanie z Funduszu Pracy kosztów szkolenia dla pracowników.
Jednocześnie poinformowano, że dla Powiatowego Urzędu Pracy obowiązującą i niezmienną interpretacją przepisów dotyczących art. 22 i 24 ustawy o łagodzeniu skutków kryzysu ekonomicznego dla pracowników i przedsiębiorców jest stanowisko przedstawione w tej sprawie w piśmie Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej z dnia 3 grudnia 2009 r., gdzie jednoznacznie stwierdza się, że "starosta może dofinansować z Funduszu Pracy koszty szkolenia lub studiów podyplomowych tylko pracodawcy, który utworzył fundusz szkoleniowy, posiada zaświadczenie o pozostawaniu w przejściowych trudnościach oraz wprowadził obniżony wymiar czasu pracy albo przestój ekonomiczny". Stanowisko powyższe zostało podtrzymane w kolejnym piśmie Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej z dnia 20.07.2010 r.
Nadto wskazano, że zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (j.t. Dz. U. z 2008 r. Nr 69, poz. 415 z późniejszymi zmianami) Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej zapewnia jednolitość stosowania prawa poprzez udzielenie wyjaśnień dotyczących stosowania przepisów, a zatem i w tej sprawie wyjaśnienia Ministerstwa są wiążące dla Powiatowego Urzędu Pracy. Nie jest więc dla Powiatowego Urzędu Pracy wiążące sformułowanie zawarte w uzasadnieniu postanowienia Wojewody z dnia [...] 2010 r. o niedopuszczalności wniesienia odwołania, w którym Wojewoda wyraził pogląd, że nie ma podstaw do łącznej interpretacji art. 22 i art. 24 ustawy o łagodzeniu skutków kryzysu.
Postanowieniem z dnia 10 listopada 2010r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę spółki A Sp. z o.o. na postanowienie Wojewody z dnia [...] 2010r. z uwagi na wniesienie jej po terminie.
W dniu 22 grudnia 2010r. Spółka wezwała Powiatowy Urząd Pracy do usunięcia naruszenia prawa. W pierwszej kolejności Spółka przytoczyła brzmienie art. 22 i art. 24 ustawy z dnia 1 lipca 2009r. o łagodzeniu skutków kryzysu ekonomicznego dla pracowników i przedsiębiorców. W oparciu o powyższe przepisy Spółka zakwestionowała stanowisko organów, że wnioskodawca ubiegający się o pomoc w postaci dofinansowania szkoleń specjalistycznych (na podstawie art. 22 ustawy) winien spełniać także wymogi przewidziane w art. 24 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy dotyczące wypłaty pracownikom stypendiów.
W odpowiedzi z dnia [...] 2010r. Dyrektor Powiatowego Urzędu Pracy powtórzył, że postępowanie dotyczące wniosku o dofinansowanie zostało już wcześniej zakończone. W kwestii interpretacji przepisów art. 22 i 24 ustawy o łagodzeniu skutków kryzysu ekonomicznego dla pracowników i przedsiębiorców organ powtórzył stanowisko Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej.
W dniu 4 lutego 2011r. spółka A Sp. z o.o. wniosła skargę, która jest przedmiotem niniejszego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu. Skarżąca nie zgadzała się ze stanowiskiem organu, że wnioskodawca ubiegający się o pomoc w postaci dofinansowania szkoleń specjalistycznych (na podstawie art. 22 ustawy) winien spełniać także wymogi przewidziane w art. 24 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy dotyczące wypłaty stypendiów.
W ocenie skarżącej art. 22 ustawy nie musi być stosowany wyłącznie wraz z art. 24 ustawy. Dofinansowanie szkoleń jest jedną z form pomocy, której zastosowanie nie jest uzależnione przez ustawę od zwrócenia się przez przedsiębiorcę o "pełen wachlarz" środków pomocy przewidzianych przez ustawę (w tym stypendia). Dopuszczalne jest złożenie wniosku jedynie o pomoc przewidzianą w art. 22 Ustawy czyli o ograniczonym zakresie w stosunku do pomocy w postaci także stypendiów dla pracowników. Skarżąca podnosiła, że Ustawa wyraźnie różnicuje pomoc w formie dofinansowania kosztów szkoleń specjalistycznych od pomocy w formie stypendiów dla pracowników w czasie szkoleń. Logicznym jest także rozumowanie, że skoro można ubiegać, się o kilka form pomocy to tym bardziej można występować o jedną z nich. Pogląd taki jest tym bardziej zasadny, iż żaden z przepisów ustawy nie zakazuje takiego działania ani nie nakazuje składania wniosku o wszelkie sposoby i formy pomocy. Wobec powyższego Spółka składając wniosek jedynie o dofinansowanie szkoleń nie była zobowiązana spełniać wymogów ustawowych przewidzianych dla wypłaty stypendiów pracownikom, jeśli o takowe stypendia się nie ubiegała, ani nie ubiegali się pracownicy.
Za stanowiskiem skarżącej przemawia zarówno wykładnia językowa jak i systemowa przepisów. Także wykładnie funkcjonalna winna przemawiać za wyżej przedstawionym poglądem. Zawężanie kręgu potencjalnych beneficjentów specustawy nie znajduje żadnego logicznego uzasadnienia, zwłaszcza w przypadku regulacji mających na celu pomoc przedsiębiorcom odczuwającym skutki zastoju gospodarczego.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Powiatowego Urzędu Pracy przytoczył stan faktyczny sprawy począwszy od złożenia wniosku o dofinansowanie kosztów szkolenia w dniu 12 listopada 2009r. Wskazano, że zwrócono się z prośbą o interpretacją i udzielnie wyjaśnienia prawnego do Departamentu Rynku Pracy Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej, czy w sytuacji przedsiębiorcy można skarżącej Spółce udzielić pomocy publicznej na dofinansowanie kosztów szkoleń w związku ze spełnieniem art. 22 ustawy o łagodzeniu skutków kryzysu ekonomicznego dla pracowników i przedsiębiorców. Zgodnie z odpowiedzią Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej, w której jednoznacznie stwierdzono iż "biorąc pod uwagę art. 22 w związku z art. 24 ustawy z dnia 1.07.2009 r. o łagodzeniu skutków kryzysu ekonomicznego dla pracowników i przedsiębiorców starosta może dofinansować z Funduszu Pracy koszty szkolenia lub studiów podyplomowych tylko pracodawcy, który utworzył fundusz szkoleniowy, posiada zaświadczenie o pozostawaniu w przejściowych trudnościach oraz wprowadził obniżony wymiar czasu pracy albo przestój ekonomiczny" wniosek Spółki o dofinansowanie kosztów szkolenia został wycofany z realizacji.
Dyrektor Urzędu nadto wskazał, że zgodnie z art. 228 kpa skargę składa się organów właściwych do ich rozpatrzenia, a zatem na podstawie art. 229 kpa organem właściwym w przedmiotowej sprawie jest Starosta.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Obowiązkiem Sądu przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania skargi jest zbadanie m.in. legitymacji strony skarżącej, zachowania terminu wniesienia skargi i spełnienia przez nią warunków formalnych, a przede wszystkim ocena dopuszczalności skargi. W tym ostatnim aspekcie chodzi m.in. o to, czy skarga dotyczy przedmiotu objętego właściwością sądu administracyjnego.
Zgodnie z art. 1 §1 i §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega, zatem zgodność z prawem aktów zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego (art. 3 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.). Sądy kontrolują, zatem czy organy administracyjne, wydające zaskarżone akty nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, i to naruszenia mającego istotny wpływ na wynik sprawy. Zakres kognicji tych sądów został natomiast doprecyzowany przepisami art. 3 § 2 i 3, art. 4 i art. 5 p.p.s.a. Stosownie do treści art. 3 § 2 p.p.s.a. sądy administracyjne orzekają w sprawach skarg na inne niż decyzje i postanowienia akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.
Odnosząc się do żądania strony organ ustosunkowuje się do obowiązku lub uprawnienia wynikającego z przepisów prawa, a więc podejmuje akt lub czynność, które nie są decyzją lub postanowieniem. W przepisie tym mowa jest o aktach lub czynnościach z zakresu administracji publicznej, co wskazuje, że chodzi o sprawy indywidualne, podobnie jak w przypadku spraw załatwianych w drodze decyzji administracyjnej, tyle tylko, że w sprawach tych nie orzeka się w drodze decyzji administracyjnej, lecz mogą być podejmowane akty lub czynności dotyczące określonych adresatów. Tak jak decyzja czy postanowienie administracyjne są kierowane do określonych podmiotów, tak akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., są kierowane przez organ administracji publicznej również do określonych podmiotów. Akt lub czynność podejmowane są w sprawie indywidualnej w tym znaczeniu, że jej przedmiotem jest określony i zindywidualizowany stosunek administracyjny (uprawnienie lub obowiązek), którego źródłem jest przepis prawa powszechnie obowiązującego.
Nadto, z przepisu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. wynika, że akt lub czynność musi dotyczyć uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Oznacza to, że konieczne jest odniesienie takiego aktu lub czynności do przepisu prawa powszechnie obowiązującego, który określa uprawnienie lub obowiązek określonego adresata. Uprawnienie lub obowiązek wynika z przepisu prawa, jeżeli ich powstanie nie wymaga konkretyzacji w drodze decyzji administracyjnej.
W orzecznictwie sądowym dominuje pogląd, że ustawodawca coraz częściej odchodzi od ukształtowania stosunków administracyjnoprawnych, zachodzących między państwem (jego organami) a obywatelami i innymi podmiotami administrowanymi, w drodze decyzji administracyjnej, na rzecz uprawnień i obowiązków wynikających bezpośrednio z przepisów prawa (uch. 5 sędziów NSA z dnia 23 czerwca 1997 r., OPK 1/97, publ. ONSA z 1997 r., z. 4, poz. 149; uch. 7 sędziów NSA z dnia 4 lutego 2008r., I OPS 3/07). W takich przypadkach do konkretyzacji prawnego stosunku administracyjnego nie jest wymagane rozstrzygnięcie w formie decyzji administracyjnej, natomiast mogą pojawić się akty lub czynności podejmowane przez organy administracji publicznej, których przedmiotem jest przyznanie (odmowa przyznania), stwierdzenie (odmowa stwierdzenia) albo uznanie (odmowa uznania) określonego uprawnienia lub obowiązku wynikających z mocy powszechnie obowiązującego przepisu prawa. Podmiot, którego uprawnienia lub obowiązku dotyczy akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. ma zapewnioną ochronę na drodze sądowej, ponieważ może zaskarżyć takie akty i czynności organu administracji publicznej do sądu administracyjnego, a także bezczynność organu w tych sprawach, jak również żądać, aby sąd administracyjny orzekł o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (art. 146 p.p.s.a.). Właśnie to, że istnienie lub nieistnienie uprawnienia lub obowiązku wynika z przepisów prawa, wyraźnie wskazuje, że chodzi tu o uprawnienie lub obowiązek określonej osoby (podmiotu administrowanego), których źródłem jest obowiązujący powszechnie przepis prawny.
Prowadzi to do wniosku, że o akcie lub czynności w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., na który może być wniesiona skarga do sądu administracyjnego, można mówić wówczas, gdy akt (czynność) podjęty jest w sprawie indywidualnej, skierowany jest do oznaczonego podmiotu administrowanego, dotyczy uprawnienia lub obowiązku tego podmiotu, zaś samo uprawnienie lub obowiązek, którego akt (czynność) dotyczy, są określone w przepisie prawa powszechnie obowiązującego.
Skarga w przedmiotowej sprawie dotyczy w istocie odmowy przyznania dofinansowania kosztów szkoleń pracowników skarżącej Spółki w oparciu o art. 22 ustawy z dnia 1 lipca 2009r. o łagodzeniu skutków kryzysu ekonomicznego dla pracowników i przedsiębiorców (Dz.U. Nr 125, poz. 1035).
W przypadku żądania przez Spółkę dofinansowania kosztów szkoleń bez względu na motywy żądania, przedmiotem sprawy jest to, czy stronie przysługuje uprawnienie polegające na skorzystaniu z dofinansowania kosztów szkoleń wynikające z art. 22 ust. 1 ustawy o łagodzeniu skutków kryzysu ekonomicznego. Nie ulega wątpliwości, że dofinansowanie kosztów szkoleń jest uprawnieniem wynikających z przepisu prawa powszechnie obowiązującego, o którym organ nie rozstrzyga w drodze decyzji administracyjnej. Dopiero spełnienie wszystkich wymaganych warunków, czyli de facto przyznanie takiego dofinansowania, skutkuje zawarciem odpowiedniej umowy pomiędzy przedsiębiorcą a starostą. Wobec tego odmowa dofinansowania kosztów szkoleń powoduje konieczność odniesienia się przez organ do takiego uprawnienia w formie aktu lub czynności, które strona może poddać kontroli sądu administracyjnego. Nadto należy podkreślić, że dofinansowanie kosztów szkoleń i studiów stanowi pomoc publiczną udzieloną na ściśle określonych zasadach ze środków publicznych.
Spełnione zostały także pozostałe wymogi prawidłowego wniesienia skargi, w tym zwłaszcza wyczerpano środki zaskarżenia. Przy czym przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie wprawdzie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 p.p.s.a.), a wtedy strona wzywa na piśmie właściwy organu do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 p.p.s.a.). Skargę do sądu administracyjnego wnosi się wówczas w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia wezwania o usunięcie naruszenia prawa (art. 53 § 2 p.p.s.a).
W tym miejscu wskazać należy, że chybiony jest argument organu, że sprawa z wniosku o dofinansowanie skarżącej została zakończona w postępowaniu administracyjnym i sądowym. Błędne pouczenie skarżącej zawarte w piśmie z dnia 30 grudnia 2009r. spowodowało, że skarżąca w postępowaniu administracyjnym wyraziła swoje stanowisko w postaci złożenia nowego wniosku o przyznanie dofinansowania kosztów. W świetle ogólnych zasad postępowania administracyjnego błędne pouczenie strony nie może dla niej rodzić negatywnych skutków procesowych.
Natomiast w postępowaniu sądowoadministracyjnym wydano dwa postanowienia z dnia 7 października 2010r. i z 10 listopada 2010r. Zatem Sąd Administracyjny merytorycznie nie rozpoznawał przedmiotowej sprawy, wobec tego nie korzysta ona z przymiotu powagi rzeczy osadzonej (art. 171 p.p.s.a.).
Przechodząc do merytorycznej oceny skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że okazała się ona zasadna i z tego powodu zaskarżony akt nie może się ostać.
Ustawa z dnia 1 lipca 2009r. o łagodzeniu skutków kryzysu ekonomicznego dla pracowników i przedsiębiorców (Dz.U. Nr 125, poz. 1035), zwana dalej ustawą stała się odpowiedzią na światowy kryzys gospodarczy, który również w Polsce spowodował spowolnienie gospodarki. Celem ustawy jest zniwelowanie skutków kryzysu pogarszającego koniunkturę dla wielu branż gospodarczych, co mogło spowodować czasowe zmniejszenie portfela zamówień, a co za tym idzie czasowe zatrzymanie produkcji lub innego rodzaju działalności lub jej znaczne ograniczenie. Instytucje zawarte w ustawie mają także pozwolić na wykorzystanie okresu wypłaty świadczeń, które mają charakter pomocy publicznej, na dostosowanie prowadzonej działalności do zmieniających się warunków rynkowych. Rozwiązania ustawy w szczególności zmierzają również do poprawy jakości kapitału ludzkiego poprzez zwiększenie udziału w szkoleniach i studiach podyplomowych przez pracowników.
Z powyższego wynika, że ustawa zawiera regulacje szczegółowe, co oznacza że zgodnie z zasadami prawa należy interpretować je w sposób ścisły. Ustawa dotyczy wyjątkowych sytuacji, odbiegających od powszechnie przyjętych zasad dotyczących czasu pracy, a także reguluje zasady przyznawania uprawnień, w tym finansowych. Wobec tego zgodnie z regułami interpretacji wyjątków nie można interpretować rozszerzająco.
Wobec powyższego ustawa w art. 1 wskazuje, że jej przedmiotem jest określenie zasad postępowania w trzech obszarach: przedłużania okresu rozliczeniowego czasu pracy, ustalania indywidualnego rozkładu czasu pracy pracownika, obniżania wymiaru czasu pracy oraz ograniczenia w zatrudnianiu pracownika na podstawie umów o pracę na czas określony (pkt 1), przyznawania, wypłaty i zwrotu świadczeń finansowanych z Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych (pkt 2) oraz przyznawania, wypłaty i zwrotu środków na dofinansowanie kosztów szkoleń i studiów podyplomowych pracowników oraz na wypłatę stypendiów dla pracowników finansowanych ze środków Funduszu Pracy (pkt 3). Przy czym przepisy ustawy stosuje się do przedsiębiorcy, który uznany został zaświadczeniem za przedsiębiorcę w przejściowych trudnościach finansowych (art. 3 ust. 1 pkt 7 ustawy). Takie zaświadczenie wydane przez Marszałka Województwa skarżąca niewątpliwie posiada.
Rozdział 4 ustawy reguluje w sposób szczegółowy zasady dofinansowania kosztów szkoleń i studiów podyplomowych oraz wypłaty stypendiów dla pracowników.
Przepis art. 22 ust. 1 ustawy stanowi, że na wniosek przedsiębiorcy w przejściowych trudnościach finansowych, który utworzył fundusz szkoleniowy, starosta może dofinansować z Funduszu Pracy na warunkach określonych w umowie zawartej z przedsiębiorcą:
1) koszty szkolenia pracowników skierowanych na szkolenie za okres nieprzekraczający 6 miesięcy,
2) koszty studiów podyplomowych skierowanych pracowników za okres nieprzekraczający 12 miesięcy
- pod warunkiem że szkolenie lub studia podyplomowe są uzasadnione jego obecnymi lub przyszłymi potrzebami.
Z powyższego wynika, że dofinansowanie koszów szkoleń przysługuje przedsiębiorcy, który posiada zaświadczenie o przejściowych trudnościach finansowych, utworzył fundusz szkoleniowy, a szkolenia są uzasadnione obecnymi lub przyszłymi potrzebami. Nadto przepis art. 23 ust. 1 ustawy wskazuje na dodatkowy jeszcze warunek, że przedsiębiorca w przejściowych trudnościach kierując pracownika na szkolenie lub studia podyplomowe, o których mowa w art. 22 ust. 1 ustawy powinien zawrzeć z pracownikiem umowę o kształcenie określająca prawa i obowiązki stron. Z przepisu ogólnego art. 3 ust. 5 i 6 ustawy wynika nadto, że przedsiębiorca winien oświadczyć, że nie otrzymał wcześniej innej pomocy publicznej lub wsparcia ze środków unijnych.
W żadnym z powyższych przepisów, ani z przepisów ogólnych ustawy, nie wynika, że w przypadku starania się o dofinansowanie z art. 22 ustawy konieczny jest dodatkowy warunek polegający na tym, że szkolenie musi odbywać się w warunkach obniżonego czasu pracy pracownika, czy przestoju ekonomicznego. W myśl zasady ścisłego interpretowania szczegółowych regulacji ustawowych nie można przyjąć, że ustawodawca wymagał spełnienia dodatkowego warunku, który tym bardziej umieścił w innym przepisie regulującym kolejną, odrębna formę pomocy, w art. 24 ust. 1 ustawy, dotyczącym przyznawania pracownikom stypendiów.
Gdyby racjonalny ustawodawca chciał obwarować pomoc w formie dofinansowania kosztów szkoleń dodatkowymi warunkami zawarłby je w przepisach regulujących warunki tej szczególnej formy pomocy publicznej lub wskazałaby na to że warunki dotyczące stypendiów odnoszą się także do pomocy w formie dofinansowania kosztów szkoleń i studiów podyplomowych. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie ustawa w rozdziale 4 reguluje dwie odrębne formy pomocy i w sposób wyraźny normuje odrębne warunki, jakie należy spełnić by taką pomoc uzyskać. W niniejszym przypadku organy nie mogą w sposób dorozumiany, bez wyraźnego wskazania ustawowego, wymagać od przedsiębiorcy dodatkowych warunków, które wprost nie wynikają z ustawy w ich indywidualnej sytuacji faktycznej. Zwłaszcza gdy ustawodawca w sposób wyraźny i konkretny wskazuje na warunki jakie należy wypełnić, aby skorzystać z ustawowego uprawnienia.
Z kolei, przepis art. 24 ust. 1 ustawy wskazuje, że w okresie szkolenia lub studiów podyplomowych pracownikowi przysługuje stypendium, z zastrzeżeniem art. 5, finansowane ze środków Funduszu Pracy, wypłacane przez przedsiębiorcę w przejściowych trudnościach finansowych na zasadach dotyczących wypłaty wynagrodzenia pracownikom określonych w ustawie z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy w okresie:
1) obniżonego wymiaru czasu pracy - w wysokości 100 % zasiłku, o którym mowa w art. 72 ust. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy albo
2) przestoju ekonomicznego - w wysokości do 100 % zasiłku, o którym mowa w pkt 1, z uwzględnieniem wymiaru czasu pracy pracownika.
Przepis ten dotyczy zatem sytuacji odmiennej niż art. 22 ust. 1 ustawy. Po pierwsze reguluję odrębną formę pomocy w postaci stypendium, przysługuje ono pracownikowi, który podejmuje szkolenie czy studia i po trzecie w sytuacji, gdy posiada obniżony wymiar czasu pracy lub przedsiębiorca w przejściowych trudnościach finansowych znajduje się w okresie przestoju ekonomicznego. Zdaniem Sądu, istotą regulacji art. 24 ust. 1 ustawy jest zrekompensowanie obniżonej wysokości wynagrodzenia pracownika wynikającego z obniżonego czasu pracy lub przestoju ekonomicznego, gdy pracownik w przymusowym, dodatkowym czasie wolnym podejmuje wysiłek celem podniesienia swoich kwalifikacji.
Potwierdzenia tego stanowiska upatrywać należy w treści rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 24 sierpnia 2009r. w sprawie szczegółowych warunków dofinansowania ze środków Funduszu Pracy kosztów szkoleń i studiów podyplomowych oraz szczegółowych warunków finansowania stypendiów i składek na ubezpieczenie społeczne (Dz.U. Nr 136, poz. 1119), wydanego na podstawie art. 26 ustawy. Rozporządzenie to jako akt wykonawczy niższego rzędu, wydawane zostało na podstawie delegacji ustawowej w celu szczegółowego uregulowania przepisów ustawy i tylko w zakresie przewidzianym przez tą ustawową delegację. I tak §2 ust. 2 rozporządzenia wskazuje co powinien zawierać wniosek o udzielenie pomocy, a §2 ust. 3 wskazuje jakie dokumenty należy do wniosku dołączyć. W żadnym z tych przepisów nie wskazuje się wymogu obniżenia czasu pracy pracownikowi albo przestoju ekonomicznego przedsiębiorcy.
W świetle powyższych rozważań przyjąć należy, że nie można skarżącej Spółce odmówić pomocy finansowej w postaci dofinansowania kosztów szkoleń z tego tylko powodu, że nie wprowadziła obniżonego czasu pracy szkolącym się pracownikom albo że nie znajdowała się w przestoju ekonomicznym.
W doktrynie panuje podobne stanowisko, że dofinansowanie kosztów udziału w szkoleniu lub studium podyplomowym może dotyczyć wszystkich pracowników zatrudnionych przez przedsiębiorcę w przejściowych trudnościach finansowych, a nie tylko tych, którzy zostali objęci przestojem ekonomicznym lub obniżeniem wymiaru czasu pracy (patrz J. Steina "Wsparcie zatrudnienia ze środków publicznych w ustawie antykryzysowej.", publ. PiZS 2010r. Nr 1, poz. 14).
Zaznaczyć należy, że w stanie faktycznym sprawy szkolenia zostały zorganizowane w trybie weekendowym, zatem gdyby tak interpretować przepisy ustawy jak tego chcą organy to doszłoby do nieuzasadnionego ograniczenia beneficjantów pomocy publicznej i to wbrew założeniom ustawy. Skarżąca nawet gdyby posiadała obniżony czas pracy albo była w przestoju ekonomicznym nie mogłaby starać się o dofinansowanie kosztów szkoleń, gdyż odbywały się one poza jakimkolwiek czasem pracy – w soboty i niedziele. Zastosowanie przepisów ustawy w niniejszej sprawie byłoby iluzoryczne, co z pewnością nie jest intencją ustawodawcy.
W tym miejscu wskazać należy, że Sąd nie mógł skontrolować, czy skarżąca wypełniła należycie pozostałe wymogi ustawy warunkujące przyznanie przedmiotowej pomocy publicznej, gdyż w tym zakresie organy nie wypowiedziały się, co uchyla akt spod kontroli sądowej.
Mając powyższe na uwadze Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżony akt został wydany z naruszeniem przepisu art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 1 lipca 2009r. o łagodzeniu skutków kryzysu ekonomicznego dla pracowników i przedsiębiorców, a także z naruszeniem art. 6 kpa, art. 8 kpa. Powyższe rozważania Sądu, w świetle przepisu art. 135 p.p.s.a. stanowią podstawę uchylenia zaskarżonego aktu z uwagi na naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Na podstawie art. 145 §1 pkt 1a) i c) p.p.s.a. orzeczono, jak w punkcie I wyroku.
Rozstrzygnięcie w kwestii wykonalności zaskarżonej decyzji oparte zostało na przepisie art. 152 p.p.s.a., a rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów postępowania znajduje uzasadnienie w treści przepisu art. 200 p.p.s.a.
Rozpatrując ponownie niniejszą sprawę organy administracji winny uwzględnić powyżej wskazane wywody, a zwłaszcza kierować się podstawową zasadą konstytucyjną, zgodnie z którą organy administracji publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Oznacza to, że w państwie demokratycznym, w którym rządzi prawo normy prawne określają granice aktywności organów administracji publicznej. Organy te mogą działać tylko w tych granicach. O ile jednostka ma swobodę działania zgodnie z zasadą, że co nie jest wyraźnie zabronione przez prawo, jest dozwolone, to organy władzy publicznej mogą działać tylko tam i o tyle, o ile prawo je do tego upoważnia.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło