I OSK 1558/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Runge-Lissowska (spr.) sędzia NSA Anna Lech sędzia del. NSA Jerzy Solarski Protokolant starszy sekretarz sądowy Karolina Kubik po rozpoznaniu w dniu 30 stycznia 2013 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 19 maja 2011 r. sygn. akt II SA/Gl 48/11 w sprawie ze skargi T.G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie zaopiniowania projektu podziału nieruchomości oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 19 maja 2011 r. sygn. akt II SA/GL 48/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, po rozpoznaniu skargi T. G., uchylił, zaskarżone przez niego, postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] oraz utrzymane nim w mocy postanowienie Prezydenta Miasta Częstochowa z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...]. Postanowienia te wydane zostały na skutek wniosku Z. i T. G. o wydanie opinii co do podziału nieruchomości stanowiącej ich własność, oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,1735 ha, położonej w Częstochowie przy ul. P. i stwierdzono w nich brak zgodności proponowanego podziału z przepisami ustawy o gospodarce nieruchomościami. Organy wyjaśniły, że nieruchomość położona jest na obszarze, na którym nie obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, a zgodnie z zapisem w rejestrze gruntów stanowi użytek rolny klasy R IV b, zatem jej podział na dwie działki o pow. 868 m2 i 867 m2 jest niezgodny z art. 93 ust. 2a ww. ustawy. Zdaniem organów przepis ten dopuszcza podział działki wykorzystywanej na cele rolne na działki o powierzchni mniejszej niż 0,3000 ha pod warunkiem, że działka zostanie przeznaczona na powiększenie sąsiedniej nieruchomości, zaś wnioskodawcy, podkreśliły organy, jako cel podziału podali przekazanie wydzielonych działek ich synom, którzy jednak nie są właścicielami sąsiednich nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny, uwzględniając skargę T. G. podkreślił, iż czyni to z innych przyczyn aniżeli w niej podniesione. Sąd stwierdził, że nieruchomość jest niewątpliwie użytkiem rolnym, leżącym na terenie na którym nie obowiązuje plan miejscowy, jednak postanowienie opiniujące niezgodność proponowanego podziału z przepisami ustawy o gospodarce nieruchomościami narusza art. 94 ust. 1 tej ustawy do którego odesłanie zamieszczone zostało w art. 93 ust. 4. Zgodnie z art. 94 ust. 1 w przypadku braku miejscowego planu, gdy nieruchomość położona jest na obszarze nieobjętym obowiązkiem jego sporządzenia, podziału nieruchomości można dokonać, gdy nie jest sprzeczny z przepisami odrębnymi, albo jest zgodny z warunkami określonymi w decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu – wyjaśnił Sąd, stwierdzając, że skarżący nie legitymowali się decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowaniu terenu, zatem organy winny były ustalić zgodność z przepisami odrębnymi, a tymi nie są ani przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami, ani rozporządzenia wykonawczego w sprawie podziałów, zaś zaskarżone postanowienie dotyczyło tylko zgodności z art. 92, art. 93 ust. 2a ustawy o gospodarce nieruchomościami i przepisami wykonawczymi, co naruszało prawo. Reprezentowane przez radcę prawnego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie wniosło skargę kasacyjną od wskazanego na wstępie wyroku, domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach i zarzucając: naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 93 ust. 2a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu tezy, iż opinia Prezydenta Miasta Częstochowa dotycząca podziału nieruchomości rolnej powinna dotyczyć wyłącznie zgodności czy też niezgodności proponowanego podziału z przepisami odrębnymi na podstawie art. 94 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, nawet wtedy gdy w świetle art. 93 ust. 21a podział nieruchomości jest niedopuszczalny. T. G., odpowiadając na skargę kasacyjną, stwierdził, że jest ona nieuzasadniona. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargi kasacyjnej nie można było uwzględnić, gdyż zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. Przedmiotem zaskarżonych przez T. G. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego postanowień była opinia co do podziału nieruchomości, a podstawę prawną stanowiły przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Kwestia ta uregulowana jest w Dziale III tej ustawy w Rozdziale 1 – podziały nieruchomości w art. 92-100. Art. 92 informuje do jakich nieruchomości nie stosuje się przepisów rozdziału o podziale nieruchomości, zaś kolejne przepisy regulują zasady podziału, tryb postępowania i opłaty adiacenckie. Ust. 1 art. 92 statuuje zasadę, iż do nieruchomości przeznaczonych w planach miejscowych na cele rolne i leśne, a gdy nie ma planów wykorzystywanych na te cele nie stosuje się przepisów rozdziału o podziale (ust. 2 wyjaśnia co należy rozumieć przez nieruchomości wykorzystywane na te cele). Przepis ten jednocześnie przewiduje wyjątek od tej zasady, stanowiąc, że zasady dotyczące podziału tych nieruchomości stosuje się w przypadku gdy istnieje konieczność wydzielenia nowych dróg albo gdy dokonanie podziału spowodowałoby wydzielenie działek o powierzchni mniejszej niż 3000 m2. Z mocy zatem art. 92 jeśli wpłynie wniosek o podziale nieruchomości organ właściwy (art. 96 ust. 1) bada czy jest to nieruchomość rolna lub leśna, a dalej jaki jest cel podziału – konieczność wydzielenia dróg lub jaki jest skutek – wydzielenia działek o powierzchni mniejszej niż 3000 m2. Jeżeli zachodzi któraś z tych okoliczności prowadzone jest postępowanie co do podziału, gdyż w przeciwnym wypadku nie mają zastosowania przepisy ustawy. Zasady co do możliwości dopuszczalności podziału określają art. 93-95 i art. 96 ust. 1a. Jeśli idzie o nieruchomości, o których mowa w art. 92 ust. 1 dopuszczalność ich podziału reguluje art. 93 ust. 2a. Stanowi on, że podział nieruchomości na działki o powierzchni mniejszej niż 3000 m2 jest dopuszczalny pod warunkiem, że działki zostaną przeznaczone na powiększenie sąsiedniej nieruchomości lub dokonana zostanie regulacja granic między sąsiadującymi nieruchomościami, przy czym ta zasada nie dotyczy podziałów nieruchomości, o których mowa w art. 95. Z zestawienia art. 92 i 93 ust. 2a wynika zatem, iż przepisy rozdziału o podziale nieruchomości stosuje się do nieruchomości rolnych i leśnych – jeśli idzie o wydzielenie dróg zawsze, do podziału na działki mniejsze niż 3000 m2 tylko, gdy idzie o przeznaczenie wydzielonych działek na powiększenie sąsiedniej nieruchomości lub dokonanie regulacji granic między sąsiadującymi nieruchomościami, chyba że idzie o podział nieruchomości, o których mowa w art. 95. Kolejny zatem etap postępowania, po otrzymaniu wniosku o podział nieruchomości i ustaleniu, że dotyczy on nieruchomości, o których mowa w art. 92 – rolnych i leśnych, to ustalenie czy podział mieści się w zasadzie wskazanej w art. 93 ust. 2a. Jeśli okaże się, że tak prowadzone powinno być dalej postępowanie co do podziału wg trybu przewidzianego w dalszych przepisach, w przeciwnym wypadku nie ma podstaw do prowadzenia postępowania, skoro podział jest w ogóle niedopuszczalny. Brak podstaw do prowadzenia postępowania podziałowego wynika z art. 93 ust. 1 i 4. Art. 93 ust. 1 stanowi, że podziału nieruchomości można dokonać, jeżeli jest on zgodny z ustaleniami planu miejscowego, a w razie braku planu stosownie do art. 94. Decyzja w przedmiocie podziału jest poprzedzona stwierdzeniem zgodności podziału z ww. zasadą, tj. z ustaleniami planu lub z warunkami wskazanymi w art. 94. Ten etap postępowania, tj. stwierdzenia zgodności dokonuje się postanowieniem właściwego organu (art. 93 ust. 4 i 5), jednak może być wdrożony tylko wówczas, jeżeli podział jest dopuszczalny. Jeżeli bowiem nie jest on dopuszczalny nie ma podstaw do stwierdzenia zgodności z planem, bądź z warunkami przewidzianymi w art. 94. W niniejszej sprawie z jej akt wynika, że nieruchomość T. G., projektowana do podziału, jest tą, o której mowa w art. 92 – użytkiem rolnym, a jej powierzchnia wynosi 1735 m2, w wyniku podziału miałyby powstać działki o pow. 868 m2 i 867 m2, przy czym żadna z tych nowo projektowanych działek nie jest przeznaczona ani na powiększenie sąsiedniej, ani na regulację granic między sąsiadującymi nieruchomościami, nie zachodzi też sytuacja o której mowa w art. 95. W takiej sytuacji nie było podstaw do wdrożenia trybu opiniującego podział nieruchomości, gdyż z art. 93 ust. 2 a w zw. z art. 92 wynikało, że podział jest w ogóle niedopuszczalny. Słusznie zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił postanowienie w sprawie opinii co do projektu podziału, choć swoje rozstrzygnięcie błędnie uzasadnił. Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270).