I OSK 1744/11
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2012-05-22
Skład orzekający: Monika Nowicka, Ewa Dzbeńska, Jolanta Rudnicka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej ma obowiązek zawiesić postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania za przejętą pod inwestycję drogową nieruchomość, gdy toczy się postępowanie o zasiedzenie tej nieruchomości, a w księdze wieczystej jako właściciel ujawniona jest inna osoba?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej nie ma obowiązku zawieszenia postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za przejętą nieruchomość, gdy w księdze wieczystej ujawniony jest właściciel, a postępowanie o zasiedzenie nie wpłynęło na wzruszenie tego domniemania. Domniemanie zgodności wpisu w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, wynikające z art. 3 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, jest wiążące dla organu administracji, dopóki nie zostanie skutecznie obalone w prawnie przewidziany sposób. Samo złożenie wniosku o zasiedzenie nie niweczy tego domniemania.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła ustalenia odszkodowania za nieruchomość przeznaczoną pod budowę drogi ekspresowej. Wojewoda P. zawiesił postępowanie odszkodowawcze, powołując się na toczące się przed sądem postępowanie o zasiedzenie tej nieruchomości. Minister Infrastruktury utrzymał w mocy postanowienie o zawieszeniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił postanowienia organów obu instancji, uznając, że nie było podstaw do zawieszenia postępowania, gdyż właściciel nieruchomości był jednoznacznie ustalony na podstawie wpisu w księdze wieczystej, a postępowanie o zasiedzenie nie wpłynęło na ten stan. Minister Infrastruktury złożył skargę kasacyjną, kwestionując wyrok WSA.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną Ministra Infrastruktury.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Monika Nowicka, Sędzia NSA Ewa Dzbeńska, Sędzia del. WSA Jolanta Rudnicka (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Kamil Wertyński, po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Infrastruktury od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 maja 2011 r. sygn. akt I SA/Wa 48/11 w sprawie ze skargi K. W. na postanowienie Ministra Infrastruktury z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia odszkodowania 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej na rzecz K. W. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 25 maja 2011 r. , sygn. I SA/Wa 48/11 po rozpoznaniu sprawy ze skargi K. W. na postanowienie Ministra Infrastruktury z dnia [...] listopada 2010 r., nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia odszkodowania uchylił zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Wojewody P. z dnia [...] maja 2010 r., nr [...].
W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że decyzją Wojewody P. z dnia [...] września 2009 r., nr [...], nieruchomość położona w G., w obrębie [...], oznaczona, jako działka nr [...] o pow. [...] ha, zapisana w księdze wieczystej nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy [...] w G., została przeznaczona pod budowę Południowej Obwodnicy Miasta G. (drogę ekspresową S-7), na odcinku od Obwodowej Zachodniej T. (węzeł "S.") do włączenia do istniejącej drogi krajowej nr 7 w miejscowości K., na terenie gmin: P., K., miast G., C.
Pismem z dnia [...] stycznia 2010 r. Wojewoda P. zawiadomił strony o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za przejęcie z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa przedmiotowej nieruchomości.
Na zlecenie [...] Urzędu Wojewódzkiego w G. rzeczoznawca majątkowy K. M., sporządził operat szacunkowy. Rzeczoznawca dokonał wyceny przedmiotowej nieruchomości na kwotę [...] zł.
Postanowieniem z dnia [...] maja 2010r., nr [...], Wojewoda P., na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., orzekł o zawieszeniu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia odszkodowania za opisaną na wstępie nieruchomość. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, iż przed Sądem Rejonowym [...] w G. [...] Wydział Cywilny, toczy się postępowanie o zasiedzenie przedmiotowej nieruchomości z wniosku R. W. Z akt sprawy wynika, że pomiędzy K. W. ( ujawnioną w księdze wieczystej właścicielką przedmiotowej nieruchomości) a R. W. w dniu [...] kwietnia 1988 r. została zawarta umowa dzierżawy przedmiotowej nieruchomości.
Na postanowienie z dnia [...] maja 2010 r. K. W., wniosła - do Ministra Infrastruktury - zażalenie, wskazując na błędne przyjęcie, iż rozpatrzenie przedmiotowej sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.
Minister Infrastruktury postanowieniem z dnia [...] listopada 2010 r., nr [...] nie uwzględnił argumentów strony i utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Minister Infrastruktury podał, że pismem z dnia [...] października 2010 r. zwrócił się do Sądu Rejonowego [...] w G. [...] Wydział Cywilny o wyjaśnienie, czy zakończona została sprawa o zasiedzenie przedmiotowej nieruchomości z wniosku R. W. Pismem z dnia [...] listopada 2010r. Sąd Rejonowy poinformował, iż sprawa o sygn. [...] z wniosku R. W. o zasiedzenie nieruchomości nie została zakończona prawomocnym postanowieniem i nadal jest w toku. W konsekwencji, Minister zgodził się z argumentacją organu pierwszej instancji w kwestii zaistnienia przesłanki do zastosowania przepisu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., wskazując iż do momentu zakończenia postępowania o zasiedzenie nie jest możliwe prawidłowe ustalenie stron postępowania odszkodowawczego.
Na postanowienie Ministra Infrastruktury z dnia [...] listopada 2010 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, złożyła K. W., zarzucając naruszenie prawa materialnego - art. 3 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece oraz wynikającego z tego przepisu domniemania prawnego, rażące naruszenie prawa procesowego - art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez błędne zastosowanie tego przepisu przez niezasadne przyjęcie, że rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji w niniejszej sprawie zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd oraz błędną interpretację art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. przez zastosowanie niedopuszczalnej w procedurze administracyjnej rozszerzającej wykładni tego przepisu., a tym samym naruszenie obowiązku organu administracji państwowej do wypłaty odszkodowania, wynikającego z art.12 ust.4 f ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2008 Nr 193, poz. 1194 z późń. zm.).
Na rozprawie, przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w dniu 25 maja 2011 r., pełnomocnik skarżącej złożyła kserokopię nieprawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego [...] w G. [...] Wydział Cywilny, sygn. akt [...], którym Sąd oddalił wniosek R. W. o stwierdzenie zasiedzenia przedmiotowej nieruchomości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę, gdyż w jego ocenie zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Wojewody P. naruszają przepisy prawa materialnego oraz przepisy postępowania administracyjnego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Zdaniem Sądu organy obu instancji niezasadnie przyjęły, iż w niniejszym postępowaniu zachodzi przesłanka określona w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Sąd podkreślił, że w niniejszej sprawie wszystkie elementy stanu prawnego nie są wątpliwe, a przede wszystkim jest znany dotychczasowy właściciel działki nr [...]. Stan prawny nieruchomości w momencie wydawania decyzji lokalizacyjnej z dnia [...] września 2009 r. był jednoznacznie uregulowany, a świadczą o tym wpisy w księdze wieczystej nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy [...] w G. W ocenie Sądu zasadne jest stanowisko skarżącej, iż w takim stanie faktycznym sprawy Wojewoda prowadząc zarówno postępowanie w przedmiocie ustalenia lokalizacji drogi, jak i postępowanie odszkodowawcze jest bezwzględnie związany domniemaniem prawnym wynikającym z art. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1361 z późn. zm.). Sąd zauważył, że w zapisach księgi wieczystej brak jest jakiegokolwiek ostrzeżenia dotyczącego niezgodności stanu prawnego z rzeczywistym stanem prawnym, które wyłączyłoby rękojmię wiary publicznej ksiąg wieczystych (art. 8 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece) i skutkowało tym, że ujawnione w księdze prawo, którego dotyczy ostrzeżenie nie korzysta już z domniemania zgodności z rzeczywistym stanem prawnym (art. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece). Sąd Wojewódzki uznał, że pomiędzy postępowaniem prowadzonym przed Sądem Rejonowym [...] w G. w przedmiocie zasiedzenia nieruchomości nr [...] a postępowaniem odszkodowawczym nie zachodzi bezpośredni związek przyczynowy, a organ prowadzący postępowanie odszkodowawcze zobligowany jest do wydania decyzji ustalającej odszkodowanie. Na aktualnym etapie postępowania pierwszorzędne znaczenie, w ocenie Sądu, ma jednak fakt, iż w sprawie z wniosku R. W. o zasiedzenie przedmiotowej nieruchomości Sąd Rejonowy [...] w G. [...] Wydział Cywilny, sygn. akt [...] oddalił wniosek w przedmiotowym zakresie.
W konsekwencji Sąd uznał, że postanowienia organów obu instancji wydane zostały z naruszeniem art. 3 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, art.12 ust. 4f ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. i uwzględnił skargę na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a.
Od powyższego wyroku skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożył Minister Infrastruktury, zarzucając zaskarżonemu wyrokowi:
1) naruszenie prawa materialnego :
- art. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece ( Dz.U. 2001 r., Nr 124, poz. 1361 ze zm.) poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że domniemanie prawne z tego przepisu nie może zostać obalone w postępowaniu o zasiedzenie nieruchomości;
2) naruszenie prawa procesowego:
- art. 145 §1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 97 §1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 12 ust.4 f ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych ( Dz.U. 2008 r. , Nr 193, poz. 1194 ze zm.) poprzez wadliwe uznanie, że w sprawie nie zachodził przypadek bezpośredniego związku przyczynowego zobowiązującego do zawieszenia postępowania w celu ustalenia podmiotów, którym przysługiwało prawo własności w dacie, gdy stała się ostateczna decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej;
- art.133 §1 p.p.s.a. poprzez uznanie, że zmiana stanu faktycznego zaistniała po dniu wydania zaskarżonego orzeczenia ma wpływ na prawidłowość jego wydania.
Powołując się na powyższe podstawy w skardze kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na rzecz organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że w świetle ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych uprawnionymi do odszkodowania są dotychczasowi właściciele nieruchomości, użytkownicy wieczyści oraz osoby, którym przysługuje do nieruchomości ograniczone prawo rzeczowe ( art. 12 ust.4 f ustawy). Osoby te muszą posiadać do danej nieruchomości prawa rzeczowe na dzień uostatecznienia się decyzji organu pierwszej instancji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej. Według skarżącego kasacyjnie w niniejszej sprawie nie dało się ponad wszelką wątpliwość ustalić komu przysługiwało prawo własności według stanu na dzień, kiedy stała ostateczna decyzja o zezwoleniu na realizacje inwestycji drogowej, bowiem przed sądem powszechnym prowadzone było postępowanie o zasiedzenie gruntu. Wskazując na charakter postępowania o zasiedzenie i deklaratoryjne skutki wydanego w tym przedmiocie orzeczenia w skardze kasacyjnej podkreślono, że postanowienie orzekające o zasiedzeniu jest dowodem nabycia praw do nieruchomości i stanowi podstawę wpisu do księgi wieczystej. Autor skargi kasacyjnej nie zgodził się ze stanowiskiem Sądu, że domniemanie wynikające z art.3 ustawy o księgach wieczystych i hipotece nie może być obalone w postępowaniu o zasiedzenie nieruchomości. W tej kwestii skarżący kasacyjnie podkreślił, że domniemanie, o którym mowa w art.3 wymienionej ustawy jest obalane przez przeciwstawienie mu dowodu przeciwnego albo w procesie o uzgodnienie stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, albo w każdym innym postępowaniu, w którym ocena prawidłowości wpisu ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.
W skardze kasacyjnej zwrócono również uwagę, że ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. w sprawie szczególnych zasad przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych miała na celu przyspieszenie, nie tyle postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za grunt przejęty pod inwestycje drogową, ile postępowania zakończonego wydaniem decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej. W ocenie organu wnoszącego skargę kasacyjną błędnie Sąd I instancji ocenił, że nie zachodziły podstawy z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. do zawieszenia postępowania administracyjnego. W jego ocenie spełnione były na dzień wydania zaskarżonego postanowienia wszystkie przesłanki wymienione we wskazanym przepisie.
Według skargi kasacyjnej Sąd I instancji dopuścił się również naruszenia art.133 p.p.s.a., gdyż w dacie wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania, jak również w dacie postanowienia organu odwoławczego postępowanie o zasiedzenie nie zostało zakończone prawomocnie. Zmiany stanu faktycznego, które zaszły po wydaniu decyzji ostatecznej nie mają znaczenia dla oceny prawidłowości podjętego przez organ rozstrzygnięcia. Błędne było oparcie zaskarżonego wyroku na okolicznościach faktycznych zaistniałych po dniu wydania zaskarżonego postanowienia.
Odpowiedź na skargę kasacyjną złożyła K. W., wnosząc o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art.183 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( tekst jedn. Dz.U. 2012 r., poz.270), powoływanej dalej, jako " p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności, wymienione w §2 wymienionego powyżej przepisu, dlatego Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył się do oceny zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej opartych na obu podstawach wymienionych w art.174 p.p.s.a.
Skarżący kasacyjnie, podnosząc zarzut naruszenia art. 145 §1 pkt 1 lit.c p.p.s.a. w zw. z art. 97 §1 pkt 4 k.p.a. i art. 12 ust.4 f ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, kwestionuje stanowisko Sądu I instancji, że brak było podstaw do zawieszenia postępowania administracyjnego. Autor skargi kasacyjnej prezentuje pogląd, że zachodził przypadek bezpośredniego związku przyczynowego, o którym mowa w art.97 §1 pkt 4 k.p.a., a wobec tego organ zobowiązany był do zawieszenia postępowania do czasu ustalenia podmiotów uprawnionych do odszkodowania. Ze stanowiskiem tym nie można się zgodzić. Zgodnie z treścią art.97 §1 pkt 4 k.p.a. organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Przepisy procedury administracyjnej nie definiują wprawdzie pojęcia zagadnienia wstępnego, ale w myśl utrwalonego już orzecznictwa, pojęcie to oznacza sytuacje, w których wydanie merytorycznego orzeczenia w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem, uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem, którego ocena może być przedmiotem odrębnego postępowania. Pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy a zagadnieniem wstępnym musi istnieć związek przyczynowy, polegający na tym, że bez rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego nie jest możliwe wydanie rozstrzygnięcia w sprawie administracyjnej.
Istota sporu sprowadza się zatem do oceny, czy toczące się postępowanie o zasiedzenie nieruchomości, której dotyczy decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej było zagadnieniem wstępnym, o którym mowa w art.97 §1 pkt 4 k.p.a. w sytuacji, gdy w księdze wieczystej w dziale II ujawniona była K. W., jako właściciel nieruchomości.
W pierwszej kolejności zauważyć należy, że zgodnie z art.12 ust.4 b ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych decyzję ustalającą wysokość odszkodowania wydaje się w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna. Trzeba wziąć bowiem pod uwagę, że ta "specustawa" drogowa zakładała uproszczenie procedur przygotowania i realizacji inwestycji, w tym także szybkie procedowanie w celu ustalenia należnego odszkodowania. W tym kontekście instytucje zawieszenia postępowania organy administracji powinny stosować ze szczególną ostrożnością. Jak z kolei wynika z treści art.12 ust.4 f wskazanej powyżej ustawy odszkodowanie za przejęte nieruchomości przysługuje dotychczasowym właścicielom, użytkownikom wieczystym oraz osobom, którym przysługuje do nieruchomości ograniczone prawo rzeczowe, przy czym decydującą jest data, w której stała się ostateczna decyzja o zezwoleniu na realizacje inwestycji drogowej. Z akt sprawy wynika, że decyzja Wojewody P. z dnia [...] września 2009 r. o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej " Budowa Obwodnicy Miasta G." stała się ostateczna w dniu [...] listopada 2009 r. Bezspornie w tej dacie jedyną osobą uprawnioną do odszkodowania była K. W., wpisana w dniu [...] sierpnia 2006 r. do księgi wieczystej jako właścicielka nieruchomości. Księga wieczysta nie zawierała wpisów prawa użytkowania wieczystego, brak też było podmiotów, którym przysługiwałoby do gruntu ograniczone prawo rzeczowe. Nie zostały dokonane jakiekolwiek wpisy ostrzeżenia o toczącym się postępowaniu lub inne wpisy ograniczające prawo rozporządzania nieruchomością. Zapisy w księdze wieczystej powinny być wzięte przez organ pod uwagę, skoro księgi wieczyste prowadzi się w celu ustalenia stanu prawnego nieruchomości i domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej wpisane jest zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym, a prawo wykreślone nie istnieje ( art.1 ust.1 i art.3 ust.1 i 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece ( Dz.U. z 2001 r., Nr 124, poz. 136 ze zm.). Ponadto z akt sprawy wynika, że to K. W. wydała nieruchomość Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w G., na tę okoliczność sporządzony został protokół przejęcia nieruchomości z dniem [...] listopada 2009 r. Dodatkowo już na etapie postępowania przed Wojewodą P. znana była treść postanowienia Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] października 2005 r., sygn. akt [...] oddalającego wniosek o wpis w dziale II księgi wieczystej m.in. R. W. Ponadto wniosek R. W. z [...] października 2008 r. o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym został zwrócony a zarządzenie o zwrocie pozwu jest prawomocne. W aktach administracyjnych jest również umowa dzierżawy nieruchomości zawarta [...] kwietnia 1988 r., z której wynika, że K. W. oddaje ziemię w dzierżawę R. W. i J. W. w zamian za opłacanie podatku i ponoszenie wszelkich innych kosztów. Wszystkie powyższe okoliczności przemawiają za tym, że podmiot prowadzący postępowanie o ustalenie odszkodowania nie powinien mieć wątpliwości, co do osoby uprawnionej do jego otrzymania. Nie było zatem żadnych przeszkód, aby wydać rozstrzygnięcie w sprawie.
Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut naruszenia art.133 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Obowiązek orzekania na podstawie akt sprawy oznacza zakaz wyjścia poza materiał znajdujący się w tych aktach. Innymi słowy podstawą orzekania przez wojewódzki sąd administracyjny jest cały materiał dowodowy sprawy zgromadzony przez organy administracji publicznej w postępowaniu w obu instancjach, zakończony zaskarżonym aktem lub czynnością. Dokonanie oceny zaskarżonego do sądu administracyjnego aktu istotnie odbywa się na podstawie stanu faktycznego, który istniał w chwili podjęcia danego aktu lub czynności. W rozpoznawanej sprawie w dacie, gdy stała się ostateczna decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej w księdze wieczystej ujawniona była, jako wyłączna właścicielka K. W., a jednocześnie toczyło się postępowanie o zasiedzenie. Wynik tego postępowania, które w dacie orzekania przez Sąd I instancji nie było prawomocne, nic w stanie faktycznym sprawy nie zmienił, skoro wniosek o zasiedzenie został oddalony. Słuszne jest stwierdzenie autora skargi kasacyjnej, iż Sąd I instancji nie powinien przypisać "pierwszorzędnego znaczenia" nieprawomocnemu postanowieniu o zasiedzeniu. To stwierdzenie Sądu, zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, nie miało jednak żadnego wpływu na wynik sprawy w kontekście poczynionych powyżej rozważań dotyczących przesłanek zastosowania art.97 §1 pkt 4 k.p.a.
Nie można także podzielić zarzutu, że Sąd I instancji naruszył art.3 z dnia 6 lipca 1982 r. ustawy o księgach wieczystych i hipotece ( Dz.U. tekst jedn. 2001 r., Nr 124, poz.1361 ze zm.). W świetle wskazanego przepisu domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Jest oczywiste, że domniemanie to może być obalone, tak w drodze powództwa o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, jak też w wyniku postępowania o zasiedzenie. Dopóki jednak domniemanie nie zostanie w prawnie określony sposób skutecznie wzruszone, nie można twierdzić, że nie istnieje. Samo złożenie wniosku o zasiedzenie nie niweczy domniemania wynikającego z art.3 ustawy o księgach wieczystych i hipotece. Sąd I instancji, wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej, nie stwierdził, aby domniemanie z art.3 wskazanej ustawy było domniemaniem nieusuwalnym, lecz wskazał, że jest ono wiążące z uwagi na wpis K. W., jako właściciela przejmowanej nieruchomości.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art.184 p.p.s.a. orzekł, jak w wyroku. Orzeczenie o zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego znajduje uzasadnienie w art. 204 pkt 2 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło