I SA/Lu 207/11
WyrokWSA w Lublinie2011-05-25
Skład orzekający: Anna Kwiatek, Wiesława Achrymowicz, Halina Chitrosz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy członek zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością może ponosić odpowiedzialność za zaległości podatkowe spółki, które powstały przed objęciem przez niego funkcji, a także czy złożenie wniosku o upadłość po ustaniu funkcji, z powodu braku możliwości uzupełnienia braków formalnych, wyłącza jego odpowiedzialność?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że członek zarządu nie może ponosić odpowiedzialności za zaległości podatkowe powstałe przed objęciem przez niego funkcji. Ponadto, złożenie wniosku o upadłość po ustaniu funkcji, które zostało zwrócone z powodu braku możliwości uzupełnienia braków formalnych, powinno być rozważone przez organ podatkowy przy ocenie przesłanek wyłączających odpowiedzialność.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Dyrektora Izby Skarbowej utrzymującej w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego orzekającą o solidarnej odpowiedzialności G. N. jako osoby trzeciej za zaległości podatkowe spółki A z tytułu podatku od towarów i usług za lipiec i sierpień 2003 r. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej, w tym błędną wykładnię art. 116 op, argumentując, że nie odpowiada za zaległości powstałe przed objęciem funkcji Prezesa Zarządu i że wniosek o upadłość spółki złożono we właściwym czasie. Egzekucja z majątku spółki okazała się bezskuteczna.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Kwiatek (sprawozdawca), Sędziowie WSA Wiesława Achrymowicz,, WSA Halina Chitrosz, Protokolant Referent Ewelina Piskorek, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 13 maja 2011r. sprawy ze skargi G. N. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe spółki I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości; III. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz G. N. kwotę [...] tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...], Dyrektor Izby Skarbowej po rozpatrzeniu odwołania G. N. , utrzymał w mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego z dnia [...] orzekającą o solidarnej odpowiedzialności za zaległości podatkowe A z tytułu podatku od towarów i usług za lipiec i sierpień 2003r. wraz z odsetkami za zwłokę.
Z akt sprawy wynika, że spółka A nie wpłaciła do budżetu państwa należności podatkowych wynikających ze złożonych deklaracji dla VAT za lipiec i sierpień 2003 r., których termin płatności przypadł odpowiednio na 25 sierpnia 2003 r. i 25 września 2003 r. Brak wykonania obowiązku stanowił podstawę do wystawienia tytułów wykonawczych i wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Egzekucja z majątku Spółki w odniesieniu do wskazanych należności okazała się bezskuteczna.
W tych okolicznościach, działając na podstawie art. 107 § 1 i § 2 pkt 2 i 4, art. 108 § 1 i 3 oraz art. 116 § 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.jedn. Dz.U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm. – dalej: "op"). Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego decyzją z dnia [...] orzekł o odpowiedzialności G.N. jako osoby trzeciej za zaległości podatkowe spółki A z tytułu podatku VAT za lipiec i sierpień 2003 r. oraz z tytułu należnych odsetek za zwłokę.
W odwołaniu, uzupełnionym pismem procesowym z dnia 5 września 2008r. skarżący zarzucił naruszenie art. 116 op przez błędną jego wykładnię. Argumentował, że nie odpowiada za zaległości podatkowe w sytuacji, gdy na funkcję Prezesa Zarządu został powołany z dniem 31 lipca 2003 r., a więc nie może odpowiadać za "zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań" powstałych przed okresem pełnienia obowiązków członka zarządu oraz, że wniosek o upadłość spółki złożono we właściwym czasie.
W konsekwencji zarzucił również naruszenie art. 187 § 1 i art. 191 op, a także wniósł o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego z zakresu rachunkowości na okoliczność ustalenia daty wystąpienia przesłanek upadłościowych w spółce A i potwierdzenia, czy działania przez nią podjęte były wykonaniem wszelkich aktów staranności.
Organ odwoławczy dokonując analizy zgromadzonego w przedmiotowej sprawie materiału dowodowego pod kątem podniesionych zarzutów oraz oceniając prawidłowość zaskarżonej decyzji wskazał, iż G.N. był Prezesem Zarządu spółki A od dnia 31 lipca 2003 r. do dnia 26 września 2003 roku. Zaległości Spółki za miesiące lipiec i sierpień 2003 roku powstały wskutek nie zapłacenia w terminie zadeklarowanej kwoty zobowiązania w podatku VAT. Spółka zaprzestała regulować zobowiązania wobec budżetu począwszy od dnia 26 sierpnia 2003 r., to jest od dnia, w którym deklarowane przez nią zobowiązanie za lipiec 2003 r. przekształciło się w zaległość podatkową.
Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że w toku postępowania egzekucyjnego zaspokojono jedynie w całości koszty egzekucyjne oraz część należności w podatku VAT za miesiąc lipiec 2003r. W wyniku dokonanych czynności stwierdzono brak nieruchomości, wierzytelności i innych ruchomości, z których możnaby prowadzić skutecznie postępowanie egzekucyjne, a ponadto Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w L. postanowieniem z dnia 10 kwietnia 2008 r. umorzył postępowanie egzekucyjne stwierdzając bezskuteczność egzekucji, gdyż dłużnik zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej i nie ustalono mienia pozwalającego zaspokoić egzekwowane należności.
W ocenie organu odwoławczego z dokonanych ustaleń wynika, że zagrożenie sytuacji finansowej Spółki pojawiło się już w 2001 r., gdy wskaźnik ogólnej płynności, informujący o zdolności firmy do regulowania wymagalnych bieżących zobowiązań, wyniósł 1,15 % (przy optymalnym poziomie mieszczącym się w przedziale od 1,5 do 2,0 %). Zauważył, że należność z tytułu podatku VAT za czerwiec 2003 r. została uregulowana dopiero w dniu 2 września 2003r., a w dniu 26 września 2003r. w związku z trudną sytuacją finansową Spółki G.N. pełniąc funkcję jej Prezesa złożył wniosek o ogłoszenie upadłości, który jednak został zwrócony z uwagi na nieuzupełnienie braków formalnych.
W ocenie organ odwoławczego w przedmiotowej sprawie zostały spełnione przesłanki orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej G. N. za zaległości podatkowe Spółki (nie wykazano negatywnych przesłanek z art. 108 § 2 op), a decyzja została wydana zgodnie z art. 118 § 1 op, tj. przed upływem 5 lat licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku.
Organ odwoławczy, rozważając przesłanki wyłączające odpowiedzialność strony za zaległości podatkowe Spółki wskazał, że po zapoznaniu się z rachunkiem jej zysków i strat na dzień 1 stycznia 2002 r. (strata w wysokości 37.060,43 zł) i na dzień 31 grudnia 2002 r. (strata w wysokości 83.336,56 zł) - sporządzonymi 26 czerwca 2003 r. oraz z faktem nie regulowania zobowiązań wobec budżetu (zaległość za lipiec 2003 r. - termin płatności upłynął 25 sierpnia 2003 r.), nie mogła budzić wątpliwości konieczność złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości. Kwota zobowiązań Spółki na dzień 31 grudnia 2002 r. wyniosła 597.643,39 zł i przewyższała wartość jej majątku (579.952,05 zł). Wskazane okoliczności obrazują, iż już pod koniec 2002r. zaistniały przesłanki do ogłoszenia upadłości, a w konsekwencji powstał obowiązek po stronie członka zarządu do złożenia takiego wniosku. Organ odwoławczy wskazał również, że dodatkowe przesłanki do zgłoszenia wniosku wystąpiły już w okresie pełnienia przez stronę funkcji Prezesa Zarządu tj. w dniu 25 sierpnia 2003 r. - kiedy to Spółka nie uiściła należnego podatku za lipiec 2003 r. W następnym miesiącu zadłużenie wzrosło o należności za sierpień 2003 r. Istniał zatem obowiązek zgłoszenia wniosku o upadłość, zaś wiedzę o tym fakcie strona posiadała już na początku pełnienia wskazanej funkcji.
Mając na uwadze wskazane okoliczności oraz art. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 24 października 1934r., Prawo upadłościowe (Dz. U. z 1991r. Nr.118, poz. 512 ze zm.) – organ odwoławczy uznał za bezzasadne przeprowadzenie wnioskowanego przez stronę dowodu z opinii biegłego na okoliczność daty wystąpienia przesłanek upadłościowych.
Zauważył, że jednym z warunków zwolnienia od odpowiedzialności jest złożenie prawidłowego i prawnie skutecznego wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcie postępowania układowego. Skoro zatem wniosek strony został zwrócony, to nie wywołał żadnych skutków prawnych jakie ustawa wiąże z wniesieniem wniosku.
W ocenie organu odwoławczego uwzględnienie braku możliwości uzupełnienia przez skarżącego wniosku, gdyż w dacie wezwania do uzupełnienia braków nie pełnił już wskazanej funkcji, nie wpływa na fakt, że w świetle powyższych ustaleń wniosek o upadłość Spółki nie został w ogóle skutecznie zgłoszony. Dodał też, że zarzut nie ustalenia do kogo Sąd Rejonowy skierował wezwanie do uzupełnienia braków wniosku o ogłoszenie upadłości nie ma znaczenia w sprawie, gdyż zadaniem organu I instancji było ustalenie jedynie, czy wniosek o ogłoszenie upadłości został skutecznie wniesiony we właściwym czasie.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że uwolnienie się członka zarządu od odpowiedzialności może nastąpić tylko wówczas, gdy miał on świadomość i wolę zgłoszenia wniosku o upadłość, lecz zgłoszenie to nie nastąpiło na skutek okoliczności, za które nie ponosi odpowiedzialności. Nie podzielił stanowiska strony w kwestii braku winy w nie złożeniu wniosku o ogłoszenie upadłości z powodu wprowadzenia jej w błąd co do sytuacji finansowej Spółki przez wspólników. Wskazał, że Spółka ma obowiązek prowadzenia rachunkowości, a jej księgi rachunkowe dają zasadniczo w każdym czasie możliwość orientowania się, co do rzeczywistego stanu majątkowego, od którego zależy jej wypłacalność. Dlatego stanowisko członków zarządu co do tego, że majątek spółki nie wystarcza na zaspokojenie długów, nie jest uzależniony wyłącznie od przedłożonego bilansu. Nie złożenie wniosku o upadłość ze względu na okoliczność dokonania złego wyboru współpracowników i doradców w prowadzonej działalności gospodarczej, nie uwalnia członka zarządu od odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe. Nieznajomość kondycji finansowej Spółki, stanowi zawinione zaniechanie wykonywania podstawowych obowiązków, a brak wiedzy i doświadczenia w prowadzeniu spraw Spółki obciąża stronę. Niewiedza członka zarządu nie jest okolicznością świadcząca o braku winy w rozumieniu art. 116 op, podobnie jak powoływanie się na fakt przygotowywania do złożenia sprawowanej funkcji.
Organ odwoławczy za niezasadny uznał zarzut dotyczący bierności organu podatkowego w toku postępowania egzekucyjnego oraz nieuprawnionego wniosku o bezskuteczności egzekucji w sytuacji, gdy skarżący w piśmie z dnia 2 stycznia 2006r.. wskazał majątek Spółki, a tylko – jego zdaniem - wskutek bezczynności nie wyegzekwowano zaległości ze wskazanego źródła (tj. wierzytelności w B w K.).
Organ wskazał, iż w ramach czynności egzekucyjnych dotyczących zadłużenia za miesiąc lipiec 2003 r. zajęto m.in. rachunek bankowy w C. w L., a w zakresie zadłużenia za miesiąc sierpień 2003 r. czynności zajęcia rachunku w tym banku dokonano na postawie zawiadomienia z dnia 17 listopada 2003 r. Pismem z dnia 23 października 2003 r. C poinformował wierzyciela, że zajęcie rachunku bankowego nie może być zrealizowane z powodu braku środków, a kolejnym pismem z dnia 25 listopada 2003 r., że wypłaty z tego rachunku ulegają wstrzymaniu w związku ze zbiegiem egzekucji sądowej. Sąd Rejonowy postanowieniem z dnia 5 marca 2004 r. rozstrzygnął, że Komornik Sądowy Rewiru VI prowadzić będzie łącznie egzekucję przeciwko dłużnikowi, pozostawiając w mocy dokonane czynności egzekucyjne.
Uzasadniał, że – jak wynika z informacji Działu Egzekucyjnego Pierwszego Urzędu Skarbowego oprócz czynności związanych z zajęciem rachunku bankowego dokonano w ramach egzekucji sprzedaży zajętych ruchomości (samochodu zobowiązanego), co spowodowało realizację zaległości w wys. 256,60 zł w stosunku do należności głównej (VAT za lipiec 2003 r.) i w wysokości 60,25 zł w stosunku do należnych odsetek, a także sprzedaży innych rzeczy ruchomych, nie uzyskując jednak z tego tytułu żadnych kwot powodujących zmniejszenie zadłużenia.
Zważył, że w trakcie postępowania egzekucyjnego organ podatkowy dokonywał wszelkich możliwych czynności egzekucyjnych, w tym również możliwości zaspokojenia zadłużenia z wierzytelności. Podjęto stosowne czynności wobec D w H., które okazały się bezskuteczne. Nie zrealizowano również zajęcia wierzytelności od B w K., gdyż miały one charakter sporny (brak przekazywania przez Szpital pełnych kwot należności za wykonane usługi miał związek z realizacją umowy przewidującej możliwość stosownych potrąceń). Wskazał na postanowienie Komornika Sądowego z dnia 10 kwietnia 2008 r. umarzające postępowanie egzekucyjne prowadzone z wniosku [...] Urzędu Skarbowego wobec stwierdzenia bezskuteczności egzekucji.
W kontekście poczynionych ustaleń wskazał, że zasadnie organ I instancji uznał, iż G. N. nie wskazał nowych źródeł, z których można byłoby zaspokoić istniejące zaległości i przyjął, że zachodzi pozytywna przesłanka określona w art. 116 op, warunkująca odpowiedzialność członka zarządu z powodu bezskuteczności egzekucji prowadzonej wobec Spółki.
Odpierając zarzuty naruszenia art. 187 § 1 i art. 191 op wskazał, że pomimo iż skarżący pełniąc funkcję prezesa zarządu regulował inne zaległości (zapłata podatku VAT za miesiąc czerwiec 2003 r. i składki ZUS za kwiecień 2003 r., dokonane w dniu 2 września 2003r. oraz wypłaty wynagrodzeń pracowników za miesiąc sierpień 2003 r. dokonane w dniach: 15, 18, 19, 23 września 2003 r.), nie uiścił należności w podatku VAT za VII i VIII 2003 r., co oznacza, że od dnia 25 sierpnia 2003 r. Spółka zaprzestała regulować swoje zobowiązania.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego G. N. wnosząc o uchylenie wydanych w sprawie decyzji ponownie zarzucił naruszenie art. 116 § 1 i 2 op przez jego błędną wykładnię i zastosowanie oraz art. 187 § 1 i art. 191 op.
Ponownie zarzucił, że w sytuacji, gdy na funkcję Prezesa Zarządu został powołany z dniem 31 lipca 2003 r., to nie może odpowiadać za "zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań " powstałych przed rozpoczęciem pełnienia obowiązków członka zarządu.
Podniósł, że błędnie przyjęto datę "zaprzestania regulowania zobowiązań z tytułu podatku VAT" w sytuacji, gdy zobowiązania były regulowane do ostatniego dnia wykonywania przez niego funkcji Prezesa Zarządu. Błędnie też organy uznały, że występuje bezskuteczności egzekucji wobec Spółki, podczas gdy umorzenie postępowania egzekucyjnego wynikało z całkowitej bierności wierzyciela podatkowego, a także nie ustaliły do kogo Sąd Rejonowy skierował wezwanie do uzupełnienia braków wniosku o ogłoszenie upadłości i błędnie uznały wyłącznie na podstawie wartości księgowej majątku, a nie wartości "zbywczej", że przesłanki upadłościowe wystąpiły już pod koniec 2002r., gdyż zobowiązania Spółki na dzień 31 grudnia 2002r., przewyższały wartość jej majątku.
W ocenie skarżącego w celu ustalenia momentu wystąpienia przesłanek upadłościowych organy podatkowe powinny przeprowadzić dowód z opinii biegłego rewidenta. Także ustalenie, że skarżący "posiadał wiedzę o fakcie wystąpienia przesłanek upadłościowych już na początku pełnienia funkcji prezesa zarządu" jest w jego ocenie bezpodstawne.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wyrokiem z dnia 27 lutego 2009 r., sygn. akt I SA/Lu 753/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej: "ppsa") skargę strony oddalił.
W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia podzielił stanowisko organów podatkowych, że w przedmiotowej sprawie zostały spełnione przesłanki pozytywne przeniesienia odpowiedzialności. Wskazał, że bezspornym jest, iż skarżący był członkiem zarządu spółki A od dnia 31 lipca do dnia 26 września 2003 r. i funkcję tę pełnił jednoosobowo. Zaległości podatkowe objęte zaskarżoną decyzją dotyczą zobowiązań w podatku VAT za lipiec i sierpień 2003 r. i powstały po terminach ich płatności, odpowiednio dnia 26 sierpnia i dnia 26 września 2003 r. Tym samym należało uznać, że decyzja w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności skarżącego za zaległości spółki A w podatku VAT dotyczy okresu, w którym skarżący był Prezesem Zarządu Spółki.
Sąd I instancji podkreślił, że za zaległość podatkową odpowiada ten członek zarządu, za którego kadencji przypadał termin płatności zobowiązania podatkowego, którego w tym terminie nie uiszczono, co równocześnie spowodowało powstanie zaległości podatkowej.
W jego ocenie, organy podatkowe prawidłowo przyjęły, że skarżący nie udowodnił, że we właściwym czasie złożył wniosek o ogłoszenie upadłości Spółki. Dokonując analizy rachunku jej zysków i strat na dzień 1 stycznia 2002 r. i na dzień 31 grudnia 2002 r. zasadnie oceniły, że już pod koniec 2002 r. zaistniały przesłanki do ogłoszenia upadłości Spółki. Prawidłowo wskazały, że dodatkowe przesłanki do zgłoszenia wniosku wystąpiły już w okresie pełnienia przez stronę funkcji Prezesa Zarządu, to jest w dniu 25 sierpnia 2003 r., kiedy to spółka nie uiściła należnego podatku za lipiec 2003 r. , a trudności płatnicze występowały także wcześniej, gdyż zobowiązanie w podatku VAT za czerwiec 2003 r. uregulowano dopiero w dniu 2 września 2003 r. Te okoliczności, w zdaniem Sądu I instancji, dawały podstawę organom podatkowym do przyjęcia, że przesłanki do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki istniały przed objęciem przez skarżącego funkcji jej prezesa, a w trakcie pełnienia tej funkcji sytuacja finansowa spółki stale się pogarszała.
Sąd uznał, że twierdzenie skarżącego, iż został wprowadzony w błąd przez wspólników w zakresie sytuacji finansowej spółki, nie może mieć istotnego znaczenia dla oceny jego winy w skutecznym i terminowym złożeniu wniosku o upadłość.
Podtrzymał stanowisko organu, że Spółka ma obowiązek prowadzenia rachunkowości, a jej księgi rachunkowe dają zasadniczo w każdym czasie możliwość zorientowania się, co do rzeczywistego stanu majątkowego, od którego zależy jej wypłacalność. Za bezzasadne w tych okolicznościach uznał żądanie skarżącego przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego na okoliczność daty wystąpienia przesłanek upadłościowych. Zgodził się z oceną organów podatkowych, że jednym z warunków zwolnienia od odpowiedzialności jest złożenie prawidłowego i prawnie skutecznego wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcie postępowania układowego.
Po rozpatrzeniu skargi kasacyjnej G. N. od wyroku Sądu I instancji, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 28 lutego 2011r. , sygn. akt II FSK 1710/09 uchylił wyrok WSA w Lublinie z dnia 27 lutego 2009 r. w całości i przekazał mu sprawę do ponownego rozpoznania, zasadzając na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.
NSA uznał za zasadne zarzuty skargi , co do naruszenia przepisów postępowania, a w szczególności art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 141 § 4 ppsa w związku z art. 187 § 1 i art. 191 op, czego skutkiem było niewłaściwe zastosowanie do ustalonego w sprawie stanu faktycznego norm prawa materialnego - art. 116 op. Nie stwierdził natomiast błędu w interpretacji normy prawnej zawartej w art. 116 op.
W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje:
Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji z uwzględnieniem wykładni prawa dokonanej przez NSA stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Została wydana z naruszeniem art. 187 § 1 i art. 191 op.
W pierwszej kolejności przypomnieć należy, że odpowiedzialność członka zarządu za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością ma charakter szczególny, stanowiący wyjątek od podstawowej reguły prawa podatkowego przewidującej, że za takie zaległości odpowiada sam podatnik, w tym wypadku A .
Zasady odpowiedzialności w omawianym zakresie reguluje art. 116 op.
Stosownie do dyspozycji art. 116 § 1 op (w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2003 r.), za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu:
1) nie wykazał, że:
a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe), albo
b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy,
2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.
Odpowiedzialność członków zarządu, określona w § 1, obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, które powstały w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu (art. 116 § 2 op).
W związku z określonym wyżej charakterem odpowiedzialności członków zarządu, zebrany w sprawie materiał dowodowy oraz jego ocena powinny w sposób jednoznaczny i przekonywujący wskazywać na istnienie przesłanek pozytywnych odpowiedzialności członka zarządu (art. 116 § 2 op), jak i nie wykazanie przez taką osobę przyczyn wyłączających jej odpowiedzialność (art. 116 § 1 pkt 1 i 2 op). Prawidłowość ustalenia stanu faktycznego zaistniałego w sprawie, jak też w głównej mierze trafność pozbawionej dowolności jego oceny, warunkuje możliwość dokonanie właściwej subsumcji tak ustalonego stanu faktycznego do hipotezy normy prawnej zawartej w art. 116 op.
Wskazać należy, że w realiach rozpoznanej sprawy podkreślenia wymaga, że skarżący pełnił funkcję członka zarządu spółki A przez okres niecałych dwóch miesięcy, tj od 31 lipca do 26 września 2003 r.- okoliczność w sprawie niesporna.
Nie może zatem, w ocenie Sądu, świadczyć na jego niekorzyść trudna sytuacja finansowa spółki, która wedle ustaleń organów podatkowych, miała stanowić przesłankę do ogłoszenia upadłości spółki już w końcu 2002 r., a więc na ponad 7 miesięcy przed objęciem funkcji członka zarządu spółki A przez skarżącego.
Wskazać też należy, że skarżący odchodząc z funkcji członka zarządu – w dniu 26 września 2003 r. – złożył wniosek o ogłoszenie upadłości Spółki. Wobec tego nie miał możliwości faktycznych i prawnych usunięcia braków wskazanego wniosku w terminie późniejszym, gdyż utracił prawo do reprezentowania Spółki, również w postępowaniu sądowym. Na tę kwestię powinien zwrócić uwagę organ podatkowy przy ocenie wystąpienia przesłanki przewidzianej w art. 116 § 1 pkt 1 lit. a i b op, czego nie uczynił.
W świetle normy prawnej zawartej w § 2 art. 116 op budzi również uzasadnione wątpliwości obciążenie skarżącego odpowiedzialnością za zobowiązania w podatku VAT za lipiec 2003 r. w sytuacji, gdy zdarzenia, z których zaistnieniem łączy się powstanie obowiązku podatkowego w wymienionym podatku, wystąpiły w okresie, w którym skarżący funkcji członka zarządu nie pełnił. Objął ją bowiem dopiero w dniu 31 lipca 2003 r. Dlatego też zarzut skargi w tym przedmiocie zasługuje na uwzględnienie.
W kontekście regulacji art. 116 § 1 pkt 1 lit. b op zauważyć też trzeba, że rozstrzygnięcia organów podatkowych w rozpoznanej sprawie zostały podjęte w drugim półroczu 2008 r. Upłynęło więc blisko pięć lat od momentu, w którym zaległości podatkowe z omawianego tytułu powstały (sierpień, wrzesień 2003 r.). Ten sam okres czasu upłynął od chwili, gdy skarżący przestając pełnić funkcję członka zarządu Spółki, utracił możliwości wpływania na prowadzenie jej spraw oraz prawidłowego rozeznania w zakresie wskazania mienia spółki, którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie jej zaległości podatkowych w znacznej części. Kwestia ta powinna także być rozważona przy ocenie wystąpienia w sprawie przesłanki z art. 116 § 1 pkt 1 lit. b op.
W tych okolicznościach mając na względzie, że organy podatkowe zobowiązane są zebrać i wyczerpująco rozpatrzyć cały materiał dowodowy oraz dokonać jego oceny, w granicach określonych art. 191 op, w świetle zasad logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego, w wyniku ponownego rozpoznania sprawy organ podatkowy, mając na względzie wskazane zalecenia, dokona stosownych ustaleń i ich oceny, w kontekście zastosowania art. 116 op.
Wobec powyższego, działając na podstawie art. 145 § 1pkt 1 lit. c ppsa orzeczono jak w pkt I sentencji. Orzeczenie niewykonalności zaskarżanej decyzji i kosztach postępowania uzasadnia art. 152 i art. 200 w związku z art. 205 § 2 ppsa
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło