II SA/Gd 257/11

WyrokWSA w Gdańsku2011-05-26

Skład orzekający: Mariola Jaroszewska, Tamara Dziełakowska, Jolanta Sudoł

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo orzekł o obowiązku zwrotu nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, gdy decyzja przyznająca świadczenie była skierowana do opiekuna prawnego, a świadczenia w okresie objętym obowiązkiem zwrotu pobierał pełnoletni syn, który nie udzielił matce upoważnienia do ich pobierania?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji naruszyły przepisy prawa materialnego i procesowego, uchylając zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Kluczowe było ustalenie, kto faktycznie pobrał świadczenia, a nie tylko do kogo skierowano decyzję przyznającą świadczenie. Brak należytego wyjaśnienia tej kwestii oraz wadliwe uzasadnienie decyzji stanowiły podstawę do uchylenia orzeczeń.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującej w mocy decyzję Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej o obowiązku zwrotu nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Świadczenia zostały przyznane na okres do 30 września 2010 r., jednak po weryfikacji dochodów rodziny stwierdzono przekroczenie kryterium dochodowego. Skarżąca podniosła, że świadczenia za okres od lipca do sierpnia 2010 r. pobierał jej pełnoletni syn, a nie ona, oraz że dochody męża nie powinny być brane pod uwagę przy ustalaniu prawa do świadczeń dla syna.
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, a także orzeczono, że wymienione decyzje nie mogą być wykonywane.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mariola Jaroszewska Sędziowie: Sędzia WSA Tamara Dziełakowska Sędzia WSA Jolanta Sudoł (spr.) Protokolant Starszy sekretarz sądowy Agnieszka Kowalczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 maja 2011 r. sprawy ze skargi B. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 5 stycznia 2011 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z dnia 6 grudnia 2010 r., nr [...]; 2. określa, że wymienione w punkcie pierwszym wyroku decyzje nie mogą być wykonywane. Decyzją z dnia 6 grudnia 2010 r., nr [...] Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, działający z upoważnienia Wójta Gminy, orzekł o przypisaniu do zwrotu całości nienależnie pobranego świadczenia z funduszu alimentacyjnego przyznanego w punkcie 2 decyzji Kierownika GOPS z dnia 1 października 2009 r., nr [...] M. B. ur. 1992.05.22 wypłaconych w okresie od 1 lipca 2010 r. do 31 sierpnia 2010 r. w łącznej wysokości 832,06 zł wraz z odsetkami ustawowymi, które na dzień wydania decyzji wyniosły 32,06 zł. Organ orzekł także, że należność zwracana będzie w formie spłaty. Wyznaczył termin spłaty nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego w całości wraz z odsetkami ustawowymi do 30 dnia od uprawomocnienia się decyzji oraz postanowił, że odsetki będą naliczane do dnia uregulowania należności. Decyzja została wydana w oparciu o art. 2 pkt 7 lit. a, art. 12 ust. 2, art. 23 ust. 1, ust. 6 - 8 oraz art. 25 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7 z późn. zm. ) i art. 104 k.p.a. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 23 ust. 1 powyżej wskazanej ustawy - osoba, która pobrała nienależnie świadczenia, jest obowiązana do ich zwrotu wraz z ustawowymi odsetkami. Za nienależnie pobrane uważa się m.in. świadczenia wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie albo wstrzymanie wypłaty świadczeń w całości lub w części. Dalej organ podkreślił, że zgodnie z art. 19 ust. 1 ustawy - w przypadku wystąpienia zmian w liczbie członków rodziny, uzyskania lub utraty dochodu albo innych zmian mających wpływ na prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego osoba uprawniona albo jej przedstawiciel ustawowy, którzy złożyli wniosek o przyznanie świadczenia z funduszu są obowiązani do niezwłocznego powiadomienia o tym organu wypłacającego świadczenia. Kwoty nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego podlegają zwrotowi łącznie z ustawowymi odsetkami. Odsetki naliczane są od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego, do dnia spłaty. Organ podał, że w dniu 26 sierpnia 2009 r. B. C. (wówczas B.), w imieniu osoby uprawnionej – M. B. złożyła wniosek o przyznanie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W części II danego wniosku widnieje podpis pod pouczeniem, w którym wskazano, że w przypadku zmiany liczby członków rodziny lub innych zmian mających wpływ na prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, zwłaszcza uzyskania dochodu, osoba wnioskująca zobowiązuje się niezwłocznie poinformować o zaistnieniu określonego faktu, co równoznaczne jest z zapoznaniem się z daną informacją. Po analizie dokumentacji, decyzją z dnia 01 października 2009 r., nr [...] zostało przyznane wnioskowane prawo do świadczeń na okres od 01 października 2009 r. do 30 września 2010 r. W pouczeniu tejże decyzji znajduje się informacja tożsama z oświadczenie, które podpisała wnioskodawczyni we wniosku o przyznanie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, jak i wytyczne, co do nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Dnia 10 września 2010 r. B. C. (B.) poinformowała, iż dnia 19 czerwca 2010 r. wyszła za mąż za A. C. oraz złożyła zaświadczenie z urzędu skarbowego o dochodach osiągniętych przez męża w 2008 r., który to rok stanowi okres bazowy, co do przyjmowanych dochodów w okresie zasiłkowym 2009/2010. Z uwagi na dane okoliczności dokonano weryfikacji dochodów rodziny B. C. (B.) poprzez dodanie dochodów A. C. Po analizie dokumentacji ustalono, że dochód na osobę w rodzinie przekroczył kryterium dochodowe określone w art. 9 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów uprawniające do pobierania świadczenia, w związku z czym decyzją z dnia 24 września 2010 r., nr [...] uchylono z dniem 1 lipca 2010 r. prawo do świadczeń. B. C. - opiekun ustawowy osoby uprawnionej otrzymała za okres od 1 lipca do 31 sierpnia 2010 r. świadczenia w wysokości 800 zł. Jest to wysokość świadczenia nienależnie pobranego i podlega zwrotowi. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła B. C. wskazując, iż syn M. w maju 2010 r. ukończył 18 lat i od miesiąca czerwca 2010 r. sam pobierał przyznane świadczenie alimentacyjne. Odwołująca wniosła o umorzenie kwoty pobranych świadczeń wraz z odsetkami. Podniosła, że syn jest osobą uczącą się i nie posiada żadnych dochodów. Sama odwołująca nie posiada środków, aby spłacić za syna żądaną kwotę. Decyzją z dnia 5 stycznia 2011 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy ponowił ustalenia poczynione w sprawie ora wskazał, że jak wynika z zaświadczeń Urzędu Skarbowego w 2008 r. B. B. (obecnie C.) uzyskała dochód w wysokości 16781,84 zł, a A.C. dochód w wysokości 16418,77 zł. Obecnie rodzina składa się z trzech osób, a zatem dochód na członka rodziny wynosi 922,23 zł i przekracza kryterium dochodowe uprawniające do otrzymywania świadczeń z funduszu alimentacyjnego o kwotę 197,03 zł. Kolegium Odwoławcze wskazało, że świadczenia z funduszu alimentacyjnego mają charakter obligatoryjny w określonych w ustawie wysokościach oraz zasadach ich przyznawania i organy administracji nie mają prawa do uznaniowości. Skoro ustawodawca ustalił, że świadczenie przysługuje osobie uprawnionej, jeżeli dochód w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725,00 zł, to w przypadku przekroczenia dochodu świadczenie nie przysługuje. Zgodnie z art. 23 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, osoba która pobrała nienależne świadczenia jest obowiązana do ich zwrotu wraz z ustawowym odsetkami. Ponadto Kolegium Odwoławcze wyjaśniło, że przy wydawaniu decyzji o obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia sytuacja osobista i materialna strony nie ma istotnego znaczenia. Wniosek strony zawarty w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji o umorzenie kwoty nienależnie pobranych świadczeń nie podlega rozpoznaniu w niniejszym postępowaniu. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosła B. C. podkreślając, że wydana decyzja dyskryminuje jej dziecko. Syn od piątego roku życia wychowywał się bez ojca w trudnych warunkach materialnych, a teraz na progu startu w dorosłe życie pozbawia się go środków materialnych. Skarżąca wskazała, że niezrozumiałe jest, że dochody jej męża za 2009 r. mogą rzutować na uprawnienie do świadczenia jej syna, gdyż przecież w tym okresie rodziny nie stanowili. A ponadto obowiązek alimentacyjny spoczywa na ojcu dziecka, a nie na jej obecnym mężu. Skarżąca podniosła, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 czerwca 2008 r., sygn. akt P 18/06 potwierdza tezę o zakazie dyskryminacji dzieci znajdujących się w sytuacji takiej jak jej syn. W odpowiedzi na skargę Kolegium Odwoławcze powtórzyło argumentację zawartą w zaskarżonym rozstrzygnięciu i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna i podlega uwzględnieniu. Na wstępie, należy wskazać, że zgodnie z treścią art. 1 ( 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r., - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz,1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta, co do zasady, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem i polega na weryfikacji decyzji organu administracji publicznej z punktu widzenia obowiązującego prawa materialnego i procesowego. Wojewódzki sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 ( 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.). Oznacza to między innymi, że sąd nie może w ocenie legalności zaskarżonej decyzji ograniczać się jedynie do zarzutów sformułowanych w skardze, lecz także powinien wadliwość kontrolowanego aktu podnosić z urzędu. W postępowaniu sądowym badana jest zatem wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli jego zgodność z przepisami prawa materialnego i prawidłowość przyjętej przez organ procedury, która doprowadziła do wydania tego aktu. W niniejszej sprawie kontroli poddana została decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji - Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, na podstawie której nałożono na skarżącą B. C. obowiązek zwrotu nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, zarówno decyzja organu pierwszej, jak i drugiej instancji, została wydana z naruszeniem przepisów prawa, a tym samym skarga B. C. zasługiwała na uwzględnienie. Z przyczyn podanych poniżej. Niniejsze postępowanie przed organami prowadzone było w oparciu o przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r. Nr 1 poz. 7 z późn. zm.), zwanej w dalej części uzasadnienia Ustawą. Na wstępie rozważań podkreślić należy, że Ustawa ta ma na celu wsparcie osób, które z niezależnych od nich przyczyn nie są w stanie wyegzekwować należnych im świadczeń alimentacyjnych od zobowiązanego. W preambule do Ustawy prawodawca wyraźnie określił ten cel, wskazując jednocześnie na subsydiarny charakter pomocy Państwa w tym zakresie oraz podkreślając obowiązki rodziny wynikające z kodeksu rodzinnego. Stosownie do treści art. 133 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego obowiązek zaspokajania potrzeb małoletnich, czy też uczących się pełnoletnich dzieci obciąża przed wszystkim rodziców. Alimenty służą utrzymaniu uprawnionego i skierowane są na zaspakajanie jego bieżących potrzeb. Świadczenia z ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów przyznawane są wówczas, gdy uprawniony nie uzyskuje od zobowiązanego środków na bieżące utrzymanie. Zgodnie z treścią art. 24 ust. 1 Ustawy, organ właściwy wierzyciela oraz marszałek województwa mogą bez zgody osoby uprawnionej albo jej przedstawiciela ustawowego zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, jeżeli: - uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń, - egzekucja stała się skuteczna, - członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego albo - osoba nienależnie pobrała świadczenia. Stosownie zaś do treści art. 23 ust. 1 Ustawy osoba, która pobrała nienależne świadczenie, jest obowiązana do ich zwrotu wraz z ustawowymi odsetkami. Definicję "nienależnie pobranego świadczenia" ustala art. 2 pkt 7 Ustawy, który w podpunkcie oznaczonym lit. a) istotnym dla potrzeb niniejszej sprawy określa, iż jest to "wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie albo wstrzymanie wypłaty świadczenia w całości lub w części". Z literalnej interpretacji cytowanego przepisu art. 23 ust. 1 Ustawy wynika jednoznacznie, że zawarta w nim regulacja stanowi o obowiązku zwrotu przez osobę, która pobrała nienależne świadczenie. Z akt sprawy wynika jednoznacznie, że decyzja zobowiązująca do zwrotu świadczeń z funduszu alimentacyjnego została skierowana do skarżącej B. C. Także podstawę rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji stanowiło ustalenie, że to B. C. opiekun prawny osoby uprawnionej, otrzymała za okres od 01.07.2010 r. do 31.08.2010 r. świadczenie w wysokości 800,00 zł. Przy czym ustalenie to nie zostało poparte przez organ pierwszej instancji jakimikolwiek dowodami (wbrew wymogom art. 107 § 3 k.p.a.). We wniesionym zaś odwołaniu skarżąca zaprzeczyła, aby pobrała świadczenie w tym okresie. B. C. wyjaśniła, że świadczenie to w miesiącu czerwcu, lipcu i sierpniu 2010 r. pobrał jej syn M. B., który w maju 2010 r. osiągnął pełnoletniość. Jednocześnie skarżąca wyjaśniła, że syn po ukończeniu 18 roku życia nie podpisał oświadczenia, które upoważniałoby ją do pobierania świadczenia. Należy w tym miejscu wskazać, że w decyzji z dnia 01 października 2009 r., nr [...], w której zostało przyznane prawo do świadczeń na okres od 01 października 2009 r. do 30 września 2010 r., w jej treści wskazano, iż z uwagi na ukończenie z dniem 22 maja 2010 r. przez M. B. 18 lat wypłata przyznanych świadczeń z funduszu alimentacyjnego w okresie od 01.06.2010 r. do 39.09.2010 r., będzie przekazywana synowi, w przypadku nie udzielenia upoważnienia do dalszego pobierania przez Panią, Jemu należnych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Organ odwoławczy pomimo takich twierdzeń skarżącej zawartych w odwołaniu nie poczynił żadnych ustaleń w tym zakresie, choć był do tego uprawniony (art.136 k.p.a.). W konsekwencji też orzekające organy niejako automatycznie przyjęły, że skoro decyzja przyznająca świadczenie została skierowana do skarżącej to obowiązek zwrotu także ciąży na niej. Jednak stanowisko to, wobec brzmienia art. 23 ust.1 Ustawy, nie może zasługiwać na aprobatę. Można jedynie dodać, że osobą uprawnioną, w rozumieniu przepisów Ustawy, jest osoba uprawniona do alimentów od rodzica na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, jeżeli egzekucja okazał się bezskuteczna, a w niniejszej sprawie jest nią M. B. (art. 2 pkt 11 Ustawy). Niewątpliwie, jego matka B. C. z chwilą ukończenia przez niego 18 roku życia przestała być jego przedstawicielem ustawowym i bez stosownego oświadczenia nie mogła już w jego imieniu pobierać świadczeń. Zgodnie z art. 92 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, dziecko pozostaje aż do pełnoletności pod władzą rodzicielską. Natomiast rodzice są przedstawicielami ustawowymi dziecka pozostającego pod ich władzą rodzicielską (art. 98 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego). Nie można również całkowicie podzielić stanowiska orzekających organów obu instancji, że skoro decyzja organu pierwszej instancji o zmianie decyzji przyznającej prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego stała się ostateczna, to obowiązek zwrotu pobranych świadczeń jest jej konsekwencją i wynika wprost z przepisów prawa. Jest to stanowisko nie w pełni uzasadnione. Należy tu bowiem wskazać, że ustawodawca posłużył się w Ustawie pojęciem "nienależnie pobranego świadczenia". W orzecznictwie sądowo-administracyjnym wskazuje się na tle, co prawda przepisu art. 30 ust. 2 pkt 1 Ustawy o świadczeniach rodzinnych, że nie można utożsamiać pojęcia "świadczenie pobranie nienależnie" z pojęciem "świadczenie nienależne". Pogląd ten można przenieść na grunt niniejszej sprawy. "Nienależne świadczenie" ma charakter obiektywny i występuje m.in., gdy zostaje wypłacone bez podstawy prawnej lub gdy taka podstawa odpadła. Z kolei to świadczenie pobrane przez osobę, której można przypisać określone cechy dotyczące stanu świadomości (woli) lub określonego działania (zaniechania). Warunkiem uznania świadczenia za nienależnie pobrane jest wcześniejsze pouczenie świadczeniobiorcy o braku prawa do pobierania świadczenia przy zaistnieniu określonych okoliczności. Tym samym nie można ograniczyć się do stwierdzenia, że nakaz zwrotu pobranych przez stronę świadczeń jest li tylko konsekwencją zmiany decyzji przyznającej świadczenia, oraz że dla strony, w odniesieniu do której zmieniono decyzję przyznającą świadczenia, decyzja taka oznacza obligatoryjny zwrot świadczenia. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 grudnia 2009 r., sygn. akt I OSK 826/09, LEX nr 558234). Kwestia ta również będzie wymagała rozważenia w niniejszej sprawie. W ocenie Sądu, zaniechanie wyjaśnienia tych okoliczności powoduje, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem art. 7, art. 77 ( 1 i art. 80 k.p.a., które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy. Nadto zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji naruszają przepis art. 107 § 3 k.p.a., bowiem nie zawierają pełnych ustaleń faktycznych, dowodów na jakich oparły się oba organy administracji orzekające w sprawie, oceny ich wiarygodności, a także dostatecznych rozważań faktycznych i prawnych. Są to uchybienia istotne, bowiem Sąd nie jest powołany do samodzielnego dokonywania ustaleń, co do stanu faktycznego sprawy, jak i do zastosowania odpowiedniej normy prawa materialnego. Obowiązki powyższe obciążają organy administracji, a braki w tym zakresie stanowią o wadliwości wydanych w sprawie decyzji. Istotnym składnikiem prawidłowo wydanej decyzji jest jej uzasadnienie. Powinno ono w sposób wyczerpujący informować stronę o motywach, którymi kierował się organ rozstrzygając sprawę, gdyż strona może skutecznie bronić swych interesów tylko w sytuacji, gdy znane są jej przesłanki decyzji. Uzasadnienie decyzji składa się z uzasadnienia faktycznego, zawierającego w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł, a także przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił mocy dowodowej oraz uzasadnienia prawnego, zwierającego wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Niewątpliwe, decyzje nie spełniają wymogów formalnych przywołanego przepisu. Ponadto decyzja organu pierwszej instancji nie przedstawia żadnego sposobu obliczenia, z którego wynikałaby wysokość ustalonych w decyzji odsetek ustawowych w kwocie 32,06 zł. Nie wskazano rzeczywistego okresu za jaki odsetki zostały naliczone, ilości dni, ani wysokości odsetek. Organ ten, wskazał jedynie na ustawową regulację zawartą w art. 23 ust. 7 Ustawy, zgodnie z którą - odsetki są naliczane od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego, do dnia spłaty. Powoduje to, nie tylko niezrozumienie przez adresata zapadłej w tej części decyzji, ale nasuwa wątpliwości, co do jej prawidłowości oraz uniemożliwia jej kontrolę. W tym miejscu trzeba wskazać, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalonym jest pogląd, że pominięcie w uzasadnieniu decyzji oceny okoliczności faktycznych, mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, stwarza przesłankę do uznania naruszenia przez organ przepisów o postępowaniu administracyjnym w stopniu wywierającym istotny wpływ na wynik sprawy (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 1611/00, LEX nr 80635). Należy podkreślić, że skoro do postępowań w sprawach uregulowanych w ustawie stosuje się przepisy k.p.a., o ile ustawa nie stanowi inaczej, to zgodnie z zasadami ogólnymi postępowania administracyjnego, organ administracji publicznej rozpoznający sprawę, a w efekcie wydający decyzję, powinien prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa (art. 8 k.p.a.). Winien więc działać na podstawie przepisów prawa (art. 6 k.p.a.), wyczerpująco informować strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego oraz czuwać, aby strony nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa (art. 9 k.p.a.) i w toku postępowania stać na straży praworządności oraz podejmować wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy (art. 7 k.p.a.), jak i wyjaśniać stronom zasadność przesłanek rozstrzygnięcia, którymi kierował się przy załatwianiu sprawy (art. 11 k.p.a.). Winien też mieć na względzie, że zasady ogólne postępowania administracyjnego są integralną częścią przepisów regulujących to postępowanie i są dla niego wiążące na równi z innymi przepisami postępowania. Podsumowując, należy uznać, że zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, jak i decyzja Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej zostały wydane z naruszeniem wyżej wskazanych przepisów prawa materialnego, jaki i z naruszeniem przepisów postępowania, mającymi wpływ na wynik sprawy. Decyzje te zatem musiały zostać uchylone. Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organ uwzględni poczynione przez Sąd rozważania oraz uzupełni materiał dowodowy w przedstawionych wyżej zakresie. Następnie dokona analizy merytorycznej całokształtu poczynionych w niej ustaleń. Dopiero bowiem pełne ustalenia faktyczne i kompletne rozważania prawne pozwolą na wydanie prawidłowej decyzji. Następnie wyda decyzję, zawierającą uzasadnienie zgodne z przepisem art. 107 ( 3 k.p.a. Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organ winien uwzględnić poczynione powyżej uwagi przy podejmowaniu rozstrzygnięcia. Zgodnie bowiem z treścią art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 145 ( 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 135 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w punkcie pierwszym wyroku. W punkcie drugim wyroku Sąd orzekł stosownie do treści art. 152 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uznając, że wykonanie wadliwych i uchylonych decyzji, nie ma aksjologicznego uzasadnienia i naraża stronę na szkodę.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło