V SA/Wa 1173/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński (spr.), Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska, Sędzia WSA - Joanna Zabłocka, Protokolant starszy specjalista - Sylwia Wojtkowska-Just, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 października 2011 r. sprawy ze skargi D. P. na postanowienie Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] znak [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy; 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz D. P. kwotę 340 zł. (słownie: trzysta czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Postanowieniem z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa stwierdził niedopuszczalność wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wniesionego przez M. B., reprezentującego D. P. od decyzji nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć różnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt wydanej przez Prezesa ARiMR w dniu [...] grudnia 2010 r. Powyższe rozstrzygniecie zostało oparte na następujących ustaleniach i rozważaniach: W dniu [...] listopada 2010 Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych przyznanych D. P. na mocy decyzji nr [...] z dnia [...] stycznia 2008 r. wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...]. Zawiadomienie o wszczęciu w/w postępowania zostało skierowane do D. P. i doręczone w dniu 23 listopada 2010 r. W dniu [...] grudnia 2010 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR, działając z upoważnienia Prezesa ARIMR, wydał decyzję nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności na mocy której ustalił D. P. kwotę do zwrotu w wysokości 12 636,00 zł. Powyższa decyzja została skierowana do D. P.i doręczona w dniu 3 stycznia 2011 r. W dniu 20 stycznia 2011 r. do Prezesa ARiMR wpłynął wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy podpisany przez radcę prawnego M. B., pełnomocnika D. P.. W/w wniosek został złożony z zachowaniem ustawowego terminu do jego wniesienia. Do wniosku zostało załączone pełnomocnictwo z dnia 21 kwietnia 2010 r. Organ uznał, że w przedmiotowej sprawie została stwierdzona, niedopuszczalność wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z przyczyn formalnych. Jak wynika z art. 40 § 2 k.p.a. jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. D. P. ustanowiła w dniu 21 kwietnia 2010 r. radcę prawnego M. B. pełnomocnikiem do reprezentowania przed organem władzy i administracji publicznej, sądami powszechnymi i administracyjnymi, jak też wobec osób trzecich w sprawach dotyczących gospodarstwa rolnego o nr identyfikacyjnym ARiMR [...], w szczególności dotyczących płatności rolnośrodowiskowych, płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego oraz pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. W/w pełnomocnictwo zostało złożone w Biurze Powiatowym ARiMR w [...] w dniu [...] czerwca 2010 r. W związku z powyższym zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia D. P. kwoty nienależnie pobranych płatności jak również decyzja nr [...] z dnia [...] grudnia 2010 r. powinna zostać skierowana do pełnomocnika. Podkreślono że z art. 110 k.p.a. wynika, iż organ administracji publicznej, który wydał decyzję jest nią związany od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia, o ile kodeks nie stanowi inaczej. W niniejszej sprawie decyzja z dnia [...] grudnia 2010 r. musiała zostać doręczona radcy prawnemu M. B., aby móc ją uznać za skutecznie doręczoną. W przedmiotowej sprawie brak skutecznego doręczenia zawiadomienia z dnia [...] listopada 2010 r., jak i decyzji z dnia [...] grudnia 2010 r. spowodował, że nie znalazły się one w obiegu prawnym, a co za tym idzie nie zostało wszczęte postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności. W związku z powyższym nie można też było skutecznie wnieść wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji ustalającej wysokość kwoty do zwrotu. Postanowienie Prezesa ARiMR z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] zaskarżyła D. P. zarzucając mu: 1. obrazę art. 32 i 33 kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez przyjęcie że pełnomocnictwo udzielone przez stronę i złożone do akt sprawy prowadzonej przez organ rozciąga się na wszystkie postępowania z udziałem tej strony prowadzone przez ten organ także wtedy, gdy nie zostało ono złożone do akt tych postępowań; 2. obrazę art. 110 kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez uznanie, że organ nie jest związany swoją decyzją w sytuacji, gdy jej doręczenie nastąpiło do rąk strony, mimo iż ustanowiła ona pełnomocnika. Podnosząc powyższe zarzuty wniosła o: 1. uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, p.p.s.a.; 2. zasądzenie od organu orzekającego na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego, według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi podkreślono m.in., że w ocenie skarżącej stanowisko Organu Orzekającego jest błędne i obraża przede wszystkim art. 32 i 33 k.p.a. Chwilą ustanowienia pełnomocnika w sprawie jest moment (data), w którym nastąpiło powiadomienie organu o ustanowieniu pełnomocnika w tej konkretnej sprawie, a nie data z którą to pełnomocnictwo zostało udzielone (podpisane) przez stronę. Pełnomocnik, zgodnie z art. 33 § 3 k.p.a., obowiązany jest dołączyć do akt sprawy oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa, albowiem z momentem przedstawienia pełnomocnictwa podpisanego przez mocodawcę pełnomocnik wskazuje umocowanie do działania w postępowaniu, a organ uzyskuje możliwość zbadania prawidłowości i zakresu pełnomocnictwa. Pełnomocnictwo aby mogło wywrzeć skutki w postępowaniu musi zostać uzewnętrznione, czyli informacja o jego istnieniu musi dotrzeć do organu po myśli art. 33 § 2 k.p.a. Informacja ta zgodnie z obowiązującą w postępowaniu administracyjnym zasadą pisemności (art. 14 § 1 k.p.a.) musi znaleźć odzwierciedlenie w aktach sprawy. W niniejszej sprawie pełnomocnik został ustanowiony z dniem 20 stycznia 2011 r. w którym Prezes ARiMR otrzymał odpis pełnomocnictwa wraz z odwołaniem od decyzji i dopiero od tego dnia Organ Orzekający obowiązany był doręczać pisma pełnomocnikowi. Pełnomocnictwo winno być bowiem udzielone na piśmie bądź zgłoszone do protokołu, zaś pełnomocnik w myśl art. 33 § 2 i 3 k.p.a. zobowiązany jest dołączyć do akt oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa. Oznacza to, że organ musi zostać zawiadomiony o fakcie ustanowienia pełnomocnictwa w danym, konkretnym postępowaniu. Dopiero od momentu zawiadomienia organ zobligowany jest doręczać wszelkie pisma i zapewnić udział w postępowaniu pełnomocnikowi. Dodatkowo, Organ Orzekający błędnie ocenia, że kwestionowana odwołaniem decyzja nie znajduje się w obrocie prawnym, ponieważ została doręczona bezpośrednio stronie, a nie pełnomocnikowi. Nawet w sytuacji odmiennej niż w niniejszej sprawie, gdy pełnomocnik został ustanowiony zaraz po wszczęciu postępowania organ jest związany wydaną przez siebie decyzją, którą nieprawidłowo doręczył bezpośrednio stronie i nie może w takiej sytuacji wydać w sprawie nowej decyzji, bez wyeliminowania z obrotu, a więc uchylenia w postępowaniu odwoławczym, decyzji nieprawidłowo doręczonej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Sąd zważył co następuje: Skarga jest uzasadniona i jako taka skutkuje koniecznością uchylenia zaskarżonego postępowania. Artykuł 40 § 2 k.p.a. stanowi, że jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika pisma doręcza się pełnomocnikowi. Z kolei z art. 33 § 2 k.p.a. wynika, że pełnomocnictwo powinno być udzielone na piśmie lub zgłoszone do protokołu. Z akt sprawy niniejszej wynika, że skarżąca ustanowiła pełnomocnikiem w dniu 21 kwietnia 2010 r. radcę prawnego M. B. do reprezentowania jej przed organami władzy i administracji publicznej, sądami powszechnymi i administracyjnymi jak też wobec osób trzecich w sprawach dotyczących gospodarstwa rolnego o nr identyfikacyjnych ARiMR [...] w szczególności dotyczących płatności rolnośrodowiskowych płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego oraz pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Co nie mniej istotne w/w pełnomocnictwo zostało złożone w Biurze Powiatowym ARiMR w [...] w dniu 30 czerwca 2010 r. Oznacza to że zarówno Prezes ARiMR jak i Dyrektor właściwego Oddziału Regionalnego ARiMR nie musieli wiedzieć o istnieniu tegoż pełnomocnictwa i jak wynika z okoliczności sprawy de facto nie wiedzieli. Zawiadomienie o wszczęciu postępowania przez Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR jak i doręczenie decyzji (z dnia [...] grudnia 2010 r.) kończącej to postępowanie (o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności przez skarżącą) nastąpiło więc w sposób prawidłowy tj. do rąk D. P.. Jeśli więc organ doręczył odpis decyzji z dnia [...] grudnia 2010 r. skarżącej D. P. i pouczył ją o przysługujących środkach odwoławczych (o możliwości złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) to jego obowiązkiem było rozpoznanie takiego wniosku także wtedy kiedy został on wniesiony w terminie przez pełnomocnika skarżącej który ujawnił temu organowi udzielone mu pełnomocnictwo dopiero wówczas kiedy złożył ów wniosek. Bez znaczenia jest przy tym fakt, że pełnomocnictwo to nosiło datę 21 kwietnia 2010 r. Zasadnym wydaje się być przypomnienie w tym miejscu treści art. 33 par. 3 zd 1 k.p.a. Otóż pełnomocnik dołącza do akt oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa. Chodzi oczywiście o obowiązek dołączenia pełnomocnictwa do akt konkretnej sprawy mimo tego, że treść pełnomocnictwa może przesądzać o tym że będzie ono właściwe także w innych toczących się bądź dopiero przyszłych sprawach. Wykładnia powyższego przepisu dokonana przez judykaturę także nie budzi wątpliwości. Wskazuje się bowiem jednoznacznie że: 1) Istotą regulacji zawartej w art. 33 § 3 k.p.a. jest ujawnienie pełnomocnictwa które jest podstawą do reprezentowania strony (wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 26 sierpnia 2010 r. sygn. akt I SA/Go 417/10 – lex nr 748499). 2) Pełnomocnictwo aby mogło wywrzeć skutki w postępowaniu musi zostać uzewnętrznione w trybie określonym w art. 33 k.p.a., a więc przez złożenie owego pełnomocnictwa do akt danej sprawy (wyrok WSA w Gdańsku z dnia 15 stycznia 2008 r. sygn. akt I SA/Gd 914/07 – lex nr 469803). 3) Pełnomocnik ma obowiązek powiadomić organ o swoim działaniu w konkretnej sprawie, a organ nie ma obowiązku domniemywać jego działania (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 29 maja 2008 r. sygn. akt I SA/Po 1732/07 – lex nr 513177). 4) Dopiero od momentu zawiadomienia organu administracji w sposób wskazany w art. 33 § 2 i 3 k.p.a. organ ten ma wynikający z art. 40 § 2 k.p.a obowiązek doręczenia pełnomocnikowi pism kierowanych do strony (wyrok WSA w Poznaniu jw.). Jeśli chodzi o orzecznictwo sądowe przywołane przez organ to nie może być ono pomocne w sprawie niniejszej jako że zostało podjęte w odmiennych stanach faktycznych niż ten z którym mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie. Podstawą wyroku jest art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.