III SA/Gd 225/11

Dnia 24 listopada 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Felicja Kajut, Sędzia WSA Jolanta Sudoł, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Kinga Czernis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 listopada 2011 r. sprawy ze skargi Z. B. na decyzję Wojewody [...] z dnia 3 marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę. Wnioskiem z dnia 6 stycznia 2010 r. R. B. działając przez pełnomocnika zwrócił się do Urzędu Miejskiego w G. (Wydziału Ewidencji Ludności i Spraw Obywatelskich) z wnioskiem o wymeldowanie Z. B. z pobytu stałego z nieruchomości położonej przy ul. [...] w G. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że wnioskodawca jest właścicielem w/w nieruchomości, w której Z. B. jest zameldowana. Złożenie przedmiotowego wniosku było konieczne z uwagi na fakt, iż w/w opuściła miejsce pobytu stałego nie dopełniając obowiązku meldunkowego. Decyzją z dnia 20 grudnia 2010 r. znak [...] Prezydent Miasta działając na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity: Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993 ze zm.) w zw. z art. 3 pkt 11 lit. c) ustawy z dnia 17 maja 1990 r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych, pomiędzy organy gminy a organy administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. z 1990 r., Nr 43, poz. 253 ze zm.) orzekł o wymeldowaniu Z. B. z pobytu stałego z lokalu przy ul. [...] w G. W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że poza sporem pozostaje fakt opuszczenia spornej nieruchomości przez Z. B. w dniu 15 kwietnia 2009 r. gdyż tego nie kwestionuje żadna ze stron postępowania. Okoliczność ta została m.in. potwierdzona zeznaniami świadków złożonymi w toku rozprawy administracyjnej w dniu 21 czerwca 2010 r. Różnice występują na tle oceny charakteru opuszczenia przez w/w miejsca stałego zameldowania. Zdaniem Z. B. opuszczenie w/w miejsca było wynikiem odcięcia mediów przez jej męża, które to – z uwagi na jej stan zdrowia (stan pooperacyjny; operacja w dniu12 marca 209 r.) – uniemożliwiało jej dalsze pozostanie w spornym lokalu. Nadto w/w wyprowadziła się do córki z uwagi na w/w okoliczności i cały czas ma zamiar powrócić do spornego lokalu jeżeli tylko umożliwi to R. B., względnie w prowadzonym postępowaniu sądowym ustalone zostanie jej prawo własności przedmiotowej nieruchomości. Z kolei R.B. oświadczył, że w/w z lokalu wyprowadziła się w 2009 r. z własnej woli zabierając ze sobą rzeczy osobiste, sprzęty i przedmioty gospodarstwa domowego. Nadto R. B. oświadczył, że nie przyczyni się do powrotu żony do domu. W ocenie Prezydenta Miasta w sprawie zaistniały przesłanki do wydania decyzji o wymeldowaniu Z. B. z pobytu stałego. W/w od chwili opuszczenia lokalu nie podjęła bowiem jakichkolwiek działań faktycznych czy też prawnych zmierzających do przywrócenia jej utraconego posiadania lokalu. W związku z tym opuszczenie lokalu należy uznać za dobrowolne. W tej sytuacji nie ma znaczenia deklarowana chęć powrotu do lokalu, gdyż rozstrzygnięcia w sprawach meldunkowych nie mogą być uzależnione od zdarzeń przyszłych. Równocześnie Prezydent Miasta wskazał, że uprawnienia procesowe strony zostały w postępowaniu zapewnione w pełnym zakresie. Z. B. prawidłowo doręczono bowiem zawiadomienie o rozprawie administracyjnej wyznaczonej na dzień 21 czerwca 2010 r. (doręczenie na adres [...]), które odebrał J.K. Nadto w/w wypowiedziała się w sprawie będąc przesłuchaną do protokołu w dniach 15 lipca i 15 września 2010 r. W odwołaniu od w/w decyzji Z. B. podnosząc zarzuty naruszenia art. 7 – 12 § 1, art. 77 § 1, art. 79 § 1 i 2, art. 109 § 1 k.p.a. oraz art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych wniosła o jej uchylenie. W uzasadnieniu odwołania wskazano m.in., że stronie nie zapewniono czynnego udziału w prowadzonym postępowaniu. Przejawem tych naruszeń były m.in. nieprawidłowe zawiadomienia o terminie rozpraw, bezzasadne odstąpienie od przeprowadzenia rozprawy, brak doręczenia odpisu wniosku o wymeldowanie oraz brak przeprowadzenia dowodów potwierdzających, że w/w ze spornego lokalu wyprowadziła się pod przymusem swojego męża. Nadto strona nie miała możliwości wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego przed wydaniem zaskarżonej decyzji. Decyzją z dnia 3 marca 2011 r. znak [...] Wojewoda działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych utrzymał w mocy zakwestionowane rozstrzygnięcie Prezydenta Miasta. W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że opuszczenie lokalu przez odwołującą jest okolicznością bezsporną a były mąż nie wyraża zgody na jej powrót do lokalu. Nadto mąż nie zamierza ponownie podłączyć mediów w lokalu, gdyż zamierza jego sprzedaż. W tym stanie należało uznać, że decyzja o wymeldowaniu z pobytu stałego Z. B. znajduje uzasadnienie faktyczne i prawne. Po pierwsze, organ I instancji podjął wszelkie niezbędne kroki w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Nadto stronom zapewniono możliwość brania czynnego udziału w toczącym się postępowaniu. Co równie ważne, organ w swojej decyzji w sposób szczegółowy wyjaśnił zasadność przesłanek, którymi kierował się przy wydawaniu decyzji. W ocenie organu odwoławczego istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy ma również okoliczność braku podjęcia przez Z. B. stosownych kroków celem powrotu do lokalu i ponownego w nim zamieszkania. Sporny lokal nie stanowi nadto centrum życiowego Z. B. co oznacza, że utrzymywanie jej zameldowania oznaczałoby w istocie fikcję meldunkową. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na w/w decyzję Z. B. reprezentowana przez pełnomocnika wniosła o jej uchylenie podnosząc zarzuty: - naruszenia art. 7 – 12 § 1, art. 77 § 1,art. 79 § 1 i 2, art. 109 § 1 k.p.a.; - naruszenia art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych; - błędów w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wydanej decyzji i mających wpływ na jej treść polegającym na bezpodstawnym przyjęciu, że sporny lokal nie jest centrum życiowym skarżącej oraz, że skarżąca nie podjęła żadnych kroków zmierzających do zmiany stanu związanego z koniecznością czasowego opuszczenia domu nr [...] położonego w G. przy ul. [...] podczas gdy w rzeczywistości zainicjowane zostało postępowanie o rozwód stanowiące przejaw dochodzenia swego prawa do spornej nieruchomości. W uzasadnieniu skargi wskazano m.in., że opuszczeniem lokalu jest nie tylko fizyczne nieprzebywanie ale i zamiar opuszczenia danego lokalu, z jednoczesnym zerwaniem wszelkich związków z lokalem i założeniem w nowym miejscu ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów. Jest to zamiar, który da się określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. W ocenie skarżącej powyższe okoliczności zostały błędnie wyjaśnione przez organy orzekające w sprawie. Skarżąca spornego lokalu nie opuściła bowiem w sposób dobrowolny. W postępowaniu przed organami administracji publicznej zignorowano m.in. fakt, iż w spornym lokalu skarżąca pozostawiła swoje rzeczy osobiste. Oznacza to, że skarżąca nigdy nie wyprowadziła się na stałe oraz nie zamierzała zmieniać swojego centrum życiowego. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany swojego wcześniejszego stanowiska. Na rozprawie w dniu 24 listopada 2011 r. uczestniczka postępowania A. L., nabywca spornej nieruchomości oświadczyła, że wiedziała o toczącym się postępowaniu o wymeldowanie skarżącej. Nadto w/w podała, że po nabyciu nieruchomości i wejściu do pomieszczeń, które zajmowała skarżąca okazało się, że pomieszczenia te są opróżnione. Z kolei pełnomocnik skarżącej wskazał, że skarżąca nie zainicjowała postępowania w przedmiocie przywrócenia naruszonego posiadania. Powodem tego stanu rzeczy mógł być jej stan zdrowia – walka z chorobą nowotworową. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W świetle zarzutów w niej podniesionych punkt wyjścia do rozważań na temat prawidłowości procedowania przez organy administracji jak i wydanych w toku postępowania aktów administracyjnych stanowić winna wykładnia art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, który w dacie orzekania przez organy administracji stanowił, iż organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Sąd zwraca uwagę, iż instytucje zameldowania oraz wymeldowania z lokalu mają charakter wyłącznie ewidencyjny i jako takie – nie rodzą żadnych uprawnień do lokalu, ani też nie przesądzają o ich utracie. Są to zatem wyłącznie akty, których istota sprowadza się do administracyjnej rejestracji danych o rzeczywistym miejscu pobytu oznaczonej osoby. W całej rozciągłości podzielić należy zaś pogląd Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wyrażony w wyroku z dnia 22 września 2005 r. (sygn. akt IV SA/Wa 600/05, baza Lex nr 192912), w świetle którego miejsce stałego pobytu danej osoby to miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność, meble), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z sąsiadami, przyjmuje i nadaje korespondencję. Stąd też wieloaspektowość stanu przebywania na stałe w danym lokalu musi prowadzić do wniosku, iż sam fakt przejściowej nieobecności czy też występowanie nawet regularnych okresów fizycznej nieobecności w miejscu stałego zameldowania nie upoważniają jeszcze do automatycznego stwierdzenia, iż zameldowany opuścił je w rozumieniu, jakie nadaje temu terminowi art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. O stosownym opuszczeniu może być mowa dopiero wtedy, gdy całokształt zachowań zameldowanego będzie wskazywał na to, iż lokal, w którym był na stałe zameldowany, przestał być miejscem koncentracji jego interesów życiowych. Analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego z punktu widzenia zaistnienia przesłanki do wymeldowania, w ocenie Sądu, prowadzi do wniosku, iż Z. B. opuściła lokal w kwietniu 2009 roku, przy czym wówczas opuszczeniu temu nie można przypisać waloru trwałości i dobrowolności w rozumieniu jakim przyjmuje orzecznictwo sądowoadministracyjne dla wyczerpania przesłanki z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Skarżąca bowiem musiała przejść zabieg operacyjny w związku z chorobą nowotworową a następnie rekonwalescencję pod opieką córki. Nie miała zatem zamiaru trwale opuszczać lokalu, czego dowodzi pozostawienie w nim swoich rzeczy. Jednakże, co prawidłowo ocenił organ odwoławczy, zaistniała później sytuacja pozwalała na ustalenie, że nie istniała realna możliwość ponownego zamieszkania w tym lokalu. Wynikało to z postawy właściciela lokalu (jej byłego męża), który nie chciał jej powrotu do lokalu i zamierzał go sprzedać. Co równie istotne, stopień dewastacji lokalu – brak mediów uniemożliwiał w nim ponowne zamieszkanie. Stan taki nie uległ zmianie przez prawie 2 lata, a ze strony skarżącej brak było konkretnych działań zmierzających do jego zmiany, mimo sugestii ze strony jej pełnomocnika (reprezentującego ją w trwającym postępowaniu rozwodowym) co do konieczności wystąpienia z powództwem o przywrócenie naruszonego posiadania. Wbrew stanowisku zawartym w skardze, nie sposób uznać, że postępowanie o rozwód było wyrazem dochodzenia prawa w odniesieniu do zamieszkiwania w/w nieruchomości. Odróżnić wszakże należy działania zmierzające do fizycznego zajęcia nieruchomości tj. realnego w niej zamieszkania z działaniami nakierowanymi na uzyskanie praw określonych przepisami prawa cywilnego. W tej sytuacji organ drugiej instancji zasadnie uznał, iż całokształt zachowań zameldowanej wskazywał, że lokal ten przestał być miejscem koncentracji jej interesów życiowych. Sąd nie stwierdził również naruszenia wymienionych w skardze przepisów procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż tylko takie uchybienie w myśl art.145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) nakazywałoby wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Podkreślić należy, iż stan faktyczny w sprawie nie budził sporu. Natomiast zarzuty skargi polemizują z nadaną mu przez organy administracji oceną prawną, którą sąd uznał za niewadliwą. W reasumpcji powyższych rozważań uznać należało, iż organ pierwszej instancji prawidłowo ocenił, że w sprawie spełnione zostały ustawowe przesłanki przemawiające za wymeldowaniem Z. B. z pobytu stałego. Prawidłowa była również decyzja wydana przez organ odwoławczy ponownie rozpatrujący i rozstrzygający sprawę w świetle zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego wyrażonej wprost w art. 15 k.p.a. W tym stanie sprawy, Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę.