II SA/Rz 905/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Jerzy Solarski Sędziowie WSA Ewa Partyka NSA Maria Piórkowska /spr./ Protokolant Sylwia Pacześniak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 1 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi J. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2011 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego -skargę oddala- II SA/Rz 905/11 UZASADNIENIE Przedmiotem skargi J. A. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2011r. nr [...] utrzymująca w mocy wydaną z upoważnienia Burmistrza Gminy i Miasta [...] decyzję z dnia [...] września 2010r. znak: [...] orzekającą o zwrocie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego dla E. A. do rąk matki I. A., na podstawie decyzji z dnia [...].11.2008r., nr [...] w okresie od 1.10.2008r. do 30.09.2009r. w wysokości 400 zł wraz z odsetkami. W podstawie prawnej organ powołał art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 27 ust. 7 pkt 1, 2, 3 ustawy z dnia 7.09.2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów /Dz.U. z 2009r. Nr 1, poz. 7 ze zm./ - zwana dalej ustawą. Z uzasadnienia decyzji i akt administracyjnych sprawy wynika, że Kierownik Biura Świadczeń Rodzinnych, działający z upoważnienia Burmistrza Gminy i Miasta [...], decyzją z dnia z dnia [...] września 2010r. znak: [...] orzekł o zwrocie przez J. A. należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego dla E. A. do rąk matki I. A., na podstawie decyzji z dnia [...].11.2008r., nr [...] w okresie od 1.10.2008r. do 30.09.2009r. w wysokości 400 zł wraz z ustawowymi odsetkami. W uzasadnieniu organ wskazał, że na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...].10.2005r., wyrok Sądu Rejonowego w N., sygn. akt [...] ustalono, że J. A. jest dłużnikiem alimentacyjnym osoby uprawnionej do alimentów tj. E. A. Powołując się na art. 27 ust. 1 i 1a ustawy organ wskazał, że na dzień 1.09.2010r. łączna kwota do zwrotu z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz osoby uprawnionej wynosi 400 zł + 24,29 zł (odsetki). W dniu [...] września 2010r. (data nadania w urzędzie pocztowym) J. A. złożył pismo, w którym wniósł o "pisemne uzasadnienie decyzji [...]". Ustosunkował się do stwierdzeń organu wyrażonych w uzasadnieniu tej decyzji, nie zgodził się z rozstrzygnięciem o zwrocie należności i wyraził zamiar odwołania się od tej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, oczekując jednocześnie odpowiedzi na swoje zarzuty. W odpowiedzi Kierownik Biura Świadczeń Rodzinnych w N. sporządził pismo, będące odpowiedzią na ten "wniosek", które zostało doręczone J. A. [...] września 2010 r. Następnego dnia, tj. [...] września 2010 r. J. A. w Urzędzie Pocztowym [...] nadał pismo zatytułowane "odwołanie" wraz z załącznikami i skierował je do organu I instancji. Wskazał, że nie zgadza się z obciążeniem kwotą 400 zł wraz z odsetkami. Regulował wszelkie należności wobec funduszu za pośrednictwem komornika. W dniu [...].11.2009r. przelał na konto komornika kwotę 7495,57 zł, która, zgodnie z informacją miała wyczerpać cały dług jaki miał wobec funduszu. Komornik dokonywał rozliczeń z organem bez poinformowania go o tym fakcie. Po roku czasu otrzymał informację, że z winy urzędnika w OPS w N. tj. błędu w obliczeniach, zalega z płatnościami. Zakwestionował konieczność zapłaty tych należności i odsetek, tym bardziej że nastąpiło to nie z jego winy. Sam, dobrowolnie uregulował wszelkie należności i nie może ponosić odpowiedzialności za czyjeś błędy. Postanowieniem z dnia [...] października 2010 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie to było przedmiotem kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, który wyrokiem z dnia 16 marca 2011r., sygn. akt II SA/Rz 16/11 uchylił zaskarżone postanowienie i wskazał, że o charakterze danej czynności procesowej decyduje nie nazwa czy forma podania, lecz wyłącznie jego treść oraz intencja wnioskodawcy, a mylne zatytułowanie pisma nie może stanowić przeszkody do nadania mu biegu i rozpoznania go we właściwym trybie, stwierdzić wypadnie, że za wniesienie odwołania w niniejszej należy uznać złożenie przez skarżącego pisma z dnia [...].09.2010 r. nazwanego "wniosek", natomiast późniejsze pismo J. A. z dnia [...].09.2010 r. należy traktować jako pismo procesowe uzupełniające odwołanie. Mając na uwadze wskazania ww. wyroku powołaną na wstępie decyzją z dnia [...] czerwca 2011r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] września 2010r. Kolegium wskazało, że w okresie od 1.10.2008r. do 30.09.2009r. przyznano na rzecz E. A. świadczenie z funduszu alimentacyjnego w wysokości 270 zł, które zgodnie z ugodą sądową sygn. akt [...] podwyższono do wysokości 400zł. Kwota ta wypłacana była od 1 lutego 2009r. Następnie w dniu [...].10.2009r. I. A. złożyła oświadczenia, że rezygnuje z pobierania świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Ostatnią kwotę świadczeń wypłacono w październiku 2009r. w wysokości 400 zł. W dniu [...].11.2009r. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w J. przelał na konto gminy [...] kwotę 4415,85 zł tytułem zwrotu świadczeń wypłaconych E. A. Kwota całości wypłaconych świadczeń wynosiła 4680zł. Zatem różnica pomiędzy wpłatą komornika a sumą wypłacona wynosi 400 zł. Kolegium podniosło, że poza zakresem badania przez organ pozostaje kwestia rozliczeń pomiędzy odwołującym się a komornikiem. W dalszej części organ przytoczył treść art. 27 ust. 1 i 2 ustawy wskazując, że dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. Organ po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego wydaje decyzję administracyjną w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Okres świadczeniowy trwa od 1 października do 30 września następnego roku kalendarzowego (art. 2 pkt 8 ustawy). Wskazane regulacje nakładają na organ obowiązek wydania decyzji. SKO uznało, że zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z prawem i nie może zostać uchylona, ze względu na trudną sytuację odwołującego. Odnośnie wniosku o umorzenie świadczeń alimentacyjnych Kolegium wskazało, że zostanie on przekazany do organu I instancji, zgodnie z właściwością. W skardze na powyższą decyzję J. A. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy. Podniósł, że jako dłużnik sam wystąpił z inicjatywą całkowitej spłaty zadłużenia, które to uregulował według podanej mu kwoty. Po roku zorientowano się, że źle naliczono wysokość zadłużenia i zobowiązano go do spłaty brakującej sumy wraz z karnymi odsetkami za zwłokę. Skarżący podniósł, że nie posiadał wiedzy o istniejącym zadłużeniu, a jego osobę "obarczono winą za cudzy błąd" tj. błąd OPS [...]. Zawnioskował o zadośćuczynienie ze strony OPS Nisko w postaci umorzenia brakującej kwoty i sprostowania oczerniających go informacji w Urzędzie Miasta [...]. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje; Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm./ sąd administracyjny kontroluje zaskarżone decyzje, postanowienia i akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa w zakresie ich legalności, rozumianej jako zgodność tych aktów z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, zaś na podstawie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga nie jest zasadna. Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji są przepisy art. 27 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów /Dz. U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7 ze zm./. Z przepisu tego wynika, że dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. Z kolei przepis art. 27 ust.2 powołanej wyżej ustawy stanowi, że organ właściwy wierzyciela wydaje, po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczeń z funduszu implantacyjnego, decyzję administracyjną w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego, a należności te podlegają ściągnięciu w trybie przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /art.27 ust.3/. Tak sformułowany przepis oznacza, że decyzja wydana w sprawie obciążenia dłużnika alimentacyjnego obowiązkiem zwrotu kwot świadczenia z funduszu alimentacyjnego jest decyzją związaną oraz jest wydawana w postępowaniu o niezwykle zredukowanym postępowaniu wyjaśniającym. Organ badający sprawę w oparciu o treść art. 27 ust.2 ustawy o pomocy ma obowiązek ustalić wyłącznie, czy z mocy art. 25 tej ustawy w zw. z art. 110 k.p.a. został już związany ostateczną decyzją o przyznaniu świadczenia alimentacyjnego wierzycielowi, na rzecz którego dłużnik nie wykonał obowiązku alimentacyjnego. Funkcjonowanie w obrocie prawnym decyzji ostatecznej przyznającej prawo do świadczenia jest w automatyczny sposób powiązane z nakazem wydania decyzji orzekającej zwrot należności w trybie regresu. Na etapie wydania decyzji na podstawie art. 27 ust.2 ustawy o pomocy, organ nie może badać samej zasadności przyznania prawa na oznaczony okres świadczeniowy. Rzeczywistym aktem przesadzającym o obowiązku zwrotu przez dłużnika należności wypłaconej uprzednio wierzycielowi pozostaje decyzja ustalająca wierzycielowi prawo do świadczenia z funduszu alimentacyjnego /J. Ignaszewski i inni, Alimenty, wyd. C.H. Beck, Warszawa 2009/. W tak ustalonym stanie sprawy, w ocenie Sądu, zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Bezspornym bowiem w sprawie jest, że skarżący ugodą sądową z dnia [...] lutego 2009 r. sygn. akt [...] zobowiązany został do łożenia na rzecz córki E. rat alimentacyjnych w kwocie 400 zł miesięcznie. Bezspornym również w sprawie jest, że egzekucja świadczeń z w/w ugody sądowej przez komornika sądowego okazała się bezskuteczna /zaświadczenie z dnia [...].08.2009 r. [...]/. Nie jest również spornym między stronami w tym stanie sprawy, że decyzją z dnia [...] października 2009 r. Burmistrz Gminy i Miasta [...] przyznał I. A. świadczenie z funduszu alimentacyjnego w kwocie 400 zł miesięcznie na okres od 1.10.2009 r. do 30.09.2010 r., a która to decyzja, w wyniku rezygnacji z prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, złożonej przez I. A. w dniu [...] października 2009 r. - została zmieniona decyzją Burmistrza Gminy i Miasta [...] z dnia [...] listopada 2009 r. uchylając prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Nie mniej jednak pierwsza z rat, z funduszu alimentacyjnego, w kwocie 400 zł została już wypłacona. W tym stanie rzeczy, zasadnie orzekające w sprawie organy tę właśnie wypłaconą kwotę przypisały skarżącemu do zwrotu łącznie z odsetkami naliczonymi od dnia następującego po dniu wypłaty świadczenia z funduszu alimentacyjnego do dnia wydania decyzji przez organ I instancji w oparciu o kategoryczne brzmienie przepisu art. 27 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Wbrew zarzutom skargi, nie mają w sprawie znaczenia dokonane wcześniej nadpłaty rat alimentacyjnych gdyż regresowy przepis art. 27 w/w ustawy wiąże zobowiązanie do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego z osobą uprawnioną, a więc taką, która w oparciu o ostateczną decyzję ustalającą prawo do świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłatę tę otrzymała. Ponownie bowiem należy wskazać, że podstawą zastosowania przez organ przepisu art. 27 ustawy o pomocy jest istnienie decyzji ustalającej prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego, oraz ich wypłacenie, które obliguje organ do wydania decyzji o zwrocie organowi wierzyciela wypłaconych świadczeń. Oznacza to również, wbrew twierdzeniom skargi, że w tym konkretnym postępowaniu nie mogą być brane pod uwagę inne rozliczenia między skarżącym i komornikiem, jak również rozliczenia z innych tytułów egzekucyjnych, a decyzja wydana w trybie art. 27 ustawy o pomocy może tylko i wyłącznie opiewać na kwoty wypłacone z tej konkretnej decyzji ustalającej to prawo. Sąd podzielił również stanowisko organu w przedmiocie umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, a które to może być przedmiotem odrębnego postępowania prowadzonym w oparciu o inną regulację prawną. Z przyczyn wyżej naprowadzonych, skoro zaskarżona decyzja nie narusza prawa Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ orzekł jak w sentencji.