II SA/Ke 728/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Chobian (spr.), Sędzia WSA Renata Detka, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Monika Zielińska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 8 grudnia 2011 roku sprawy ze skargi M.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie skierowania na egzamin sprawdzający kwalifikacje do kierowania pojazdami oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] znak: [...], po rozpatrzeniu odwołania M. B. od decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta K. przez Zastępcę Dyrektora Wydziału Spraw Obywatelskich z dnia [...] znak: [...], orzekającej o skierowaniu M. B. na egzamin sprawdzający kwalifikacje w zakresie uprawnień kat. A,B1,B,C,B+E,C+E z części teoretycznej i praktycznej, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 2 kpa utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Kolegium ustaliło, że Komendant Wojewódzki Policji wnioskiem z dnia 6 sierpnia 2008r. wystąpił do Prezydenta Miasta K. o sprawdzenie kwalifikacji M. B. do kierowania pojazdami w ramach posiadanych przez niego uprawnień. W uzasadnieniu wniosku wymienił pięć przypadków naruszenia przepisów ruchu drogowego w okresie od 18 kwietnia do 12 października 2007r., za co nałożono łącznie 30 punktów. Na podstawie tego wniosku, decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta K. orzekł o zatrzymaniu M. B. prawa jazdy kat. A,B,B1,C,B+E,C+E, do czasu uzyskania pozytywnego wyniku egzaminu sprawdzającego kwalifikacje kierowcy. Rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 28 kwietnia 2010r., a skarga na to rozstrzygnięcie została oddalona przez WSA w Kielcach. Dalej Kolegium przytoczyło treść art. 130 ust. 1, 2 i 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym i wskazało, że usunięcie punktów powiązane zostało z upływem określonego czasu, pod warunkiem nie przekroczenia w tym czasie liczby 24 punktów oraz z odbyciem odpowiedniego szkolenia, a zatem jeżeli kierowca w ciągu roku od pierwszego naruszenia przekroczył liczbę 24 punktów i nie odbył szkolenia powodującego zmniejszenie liczby punktów, nie podlegają one usunięciu z ewidencji bez poniesienia przez kierowcę konsekwencji prawnych wynikających z art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b. Prawa o ruchu drogowym. Także regulacje zawarte w rozporządzeniu w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego stanowią odzwierciedlenie ustawowej zasady, że przekroczenie przez kierowcę w ciągu roku od pierwszego naruszenia 24 punktów, przy braku odbycia szkolenia powodującego zmniejszenie liczby punktów, skutkuje obligatoryjnie konsekwencjami prawnymi wynikającymi z art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b Prawa o ruchu drogowym. W takiej sytuacji dopiero pozytywny wynik kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji skutkować będzie usunięciem z ewidencji punktów przyznanych na podstawie wpisu ostatecznego. Kwestia ostateczności wpisu wpływa również bezpośrednio na możliwość skierowania przez komendanta wojewódzkiego Policji wniosku o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy w razie przekroczenia przez niego 24 punktów otrzymanych za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Wniosek ten sporządza się wyłącznie na podstawie wpisów ostatecznych. Zatem w momencie sporządzania wniosku punkty, składające się na liczbę przekraczającą 24, muszą być punktami nałożonymi na podstawie wpisów ostatecznych. Jeżeli taka sytuacja ma miejsce właściwy komendant wojewódzki Policji jest zobligowany wystąpić do organu właściwego w sprawach wydawania prawa jazdy z wnioskiem o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy. W konsekwencji wymieniony organ zobligowany jest skierować takiego kierowcę na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji (art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b. Prawa o ruchu drogowym). Z powyższego, zdaniem organu kolegialnego wynika, że ostateczność wpisu decyduje o przyznaniu określonej ilości punktów oraz o obowiązku sporządzenia wniosku o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji. Natomiast bez znaczenia pozostaje kwestia, czy w dniu orzekania przez organ w przedmiocie sprawdzenia kwalifikacji do kierowania pojazdami wpisy, stanowiące podstawę sporządzenia wniosku przez wojewódzkiego komendanta Policji, pozostają nadal w ewidencji, czy też zostały z niej usunięte wobec zatarcia ukarania (skazania). Zatarcie ukarania (skazania) za czyny stanowiące naruszenie przepisów ruchu drogowego po skierowaniu wniosku o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy nie ma wpływu na możliwość orzekania przez właściwy organ w tym przedmiocie (tak w wyroku NSA z 7 września 2010r. sygn. akt I OSK 1451/09). Następnie SKO cytując treść art. 114 ust. 1 pkt 1 lit b podało, że okres jednego roku obejmuje termin od dnia popełnienia pierwszego naruszenia przepisów ustawy - Prawo o ruchu drogowym, tj. 18 kwietnia do dnia 12 października 2007r. Jak wynika z akt sprawy M. B. dopuścił się w tym okresie pięciu naruszeń prawa i przed upływem roku liczonego od dnia 18 kwietnia 2007r. uzyskał łącznie w tym czasie 30 punktów karnych. Organ podkreślił, że decyzje podejmowane na podstawie art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b są rozstrzygnięciami związanymi. Oznacza to, że jeżeli wniosek właściwego komendanta wojewódzkiego Policji został sporządzony na podstawie wpisów ostatecznych, organ zobligowany jest orzec o skierowaniu na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji, które stanowi administracyjnoprawną konsekwencję przekroczenia określonej przez ustawodawcę liczby punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Ponadto Kolegium zauważyło, iż organ administracji publicznej nie ma podstaw do weryfikowania stopnia zagrożenia poszczególnych naruszeń ruchu drogowego, które zostały stwierdzone przez uprawniony organ, a także do badania prawidłowości orzeczenia, w związku z którym naliczone zostały punkty karne. W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skardze na powyższą decyzję M. B. domagając się uchylenia obu wydanych w sprawie decyzji zarzucił naruszenie: - prawa materialnego art. 130 ust. 1, 2, 3, art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy prawo o ruchu drogowym, § 2, § 4, § 5, § 6 ust. 1 od pkt 1-4, § 26 ust. 2 pkt. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 21 października 2005r. w sprawie szkolenia egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez kierujących pojazdami instruktorów i egzaminatorów (Dz. U. nr 217 z 2005r. poz. 1834 ze zm.) polegające na przyjęciu, że należy go skierować na egzamin sprawdzający kwalifikacje w zakresie uprawnień do kierowania pojazdami w oparciu o wniosek złożony przez Komendanta Policji z dnia 6 sierpnia 2008r. pomimo, że 24 punkty karne osiągnął w okresie od 28 czerwca 2006r. do 12 października 2007r. i nastąpiło częściowe przedawnienie nałożonych na niego punktów. Podniósł, że skoro pierwszego naruszenia przepisów ruchu drogowego dopuścił się w dniu 28 czerwca 2006r., to kolejne naruszenie, za które został ukarany 10 punktami karnymi w dniu 18 kwietnia 2007r. winno ulec wykreśleniu z ewidencji w dniu 28 czerwca 2007r. Wskazał, że błędny jest pogląd rozstrzygających sprawę organów, jakoby w okresie od 18 kwietnia do 12 października 2007r. nałożono na niego 30 punktów karnych. Podał, że w jego ocenie wniosek Komendanta Wojewódzkiego Policji nie został sporządzony na podstawie wpisów ostatecznych, gdyż w stosunku do jednego z popełnionych przez niego wykroczeń drogowych sąd karny orzekł warunkowe umorzenie postępowania. Nadto nie zgodził się z Kolegium, iż bez znaczenia jest kwestia, czy w dniu orzekania o skierowaniu na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji wpisy punktów stanowiące podstawę skierowania nadal są zarejestrowane w ewidencji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie pozostaje zasadność skierowania skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w trybie art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. nr 108 poz. 908 ze zm.) zwanej dalej ustawą. Zgodnie ze wskazanym przepisem, kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlega osoba posiadająca uprawnienie do kierowania pojazdem, skierowana decyzją starosty: na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji, w razie przekroczenia 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 ustawy. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że decyzja wydana na podstawie art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy ma charakter orzeczenia związanego, co oznacza, że w razie skierowania przez uprawniony organ Policji wniosku z powołaniem się na przekroczenie przez osobę posiadającą uprawnienia do kierowania pojazdem liczby 24 punktów karnych, organ zobligowany jest do skierowania takiej osoby na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji (patrz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 września 2010r. w sprawie I OSK 1451/09, dostępny w internecie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query). Zgromadzony materiał dowodowy bezspornie świadczy o tym, że uprawniony podmiot tj. Komendant Wojewódzki Policji skierował wobec skarżącego - osoby posiadającej uprawnienia do kierowania pojazdem, wniosek o przeprowadzenie kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji i uzasadnił go tym, że z ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego wynika, że skarżący przekroczył liczbę 24 punktów karnych. Tym samym zostały spełnione wszystkie przesłanki określone w art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy, obligujące do skierowania skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji, a podnoszony przez skarżącego zarzut naruszenia wskazanego przepisu nie jest uzasadniony. Pozostałe zarzuty skarżącego dotyczą naruszenia przepisów o prowadzeniu ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego oraz trybu postępowania w tym przedmiocie. Należy zauważyć, że w świetle przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym, starosta (prezydent miasta, burmistrz) jest organem który wydaje dokumenty stwierdzające uprawnienia do kierowania pojazdem. W konsekwencji ustawa do jego kompetencji przekazała również uprawnienia związane z kontrolnym sprawdzaniem kwalifikacji do kierowania pojazdem. Nie jest on natomiast organem, który prowadzi ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego, gdyż ta zgodnie z art. 130 ust. 1 ustawy prowadzona jest przez Policję. Nie ma on w związku z tym również uprawnień kontrolnych w stosunku do Policji, dlatego nie może kwestionować zasadności wpisów w tej ewidencji. Dlatego też przed podjęciem decyzji organ nie miał uprawnień by badać zasadności wpisów punktów karnych w ewidencji. Jego kontrola ogranicza się bowiem jedynie do stwierdzenia, czy została zarejestrowana określona przez przepisy ilość punktów tj. powyżej 24. Powyższe stanowisko jest niekwestionowane w orzecznictwie. Tytułem przykładu można wskazać wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 23 września 2010r. w sprawie III SA/Gd 219/10, dostępny w internecie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query, w którym określono, że "starosta (prezydent miasta, burmistrz) kierując na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji jest związany wnioskiem w tym sensie, że nie ma uprawnień do badania prawidłowości wpisów w zakresie ilości punktów karnych ani też badania, czy kierowca, którego wniosek dotyczy, faktycznie dopuścił się wykroczenia drogowego" oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 sierpnia 2009r. w sprawie I OSK 1371/08, w internecie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query, z którego wynika, że "organ jakim jest starosta, wydając na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji, w razie przekroczenia 24 punktów karnych za przekroczenie przepisów ruchu drogowego, decyzję o skierowaniu na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji (art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b p.r.d.), nie ma uprawnienia do badania prawidłowości orzeczenia, w związku z którym naliczone zostały kierowcy punkty karne". Tym samym nie mogły okazać się skuteczne zarzuty skarżącego dotyczące naruszenia art. 130 ust. 2 ustawy, które sprowadzały się do wskazania uchybień w zakresie prowadzenia ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego i kwestionowania zasadności wpisów do tej ewidencji, a w szczególności okoliczność, iż nałożono na niego ponad 24 punkty karne. Przedmiotowa sprawa nie dotyczy bowiem zasadności wpisów w ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego lecz zasadności skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji. Dlatego też Sąd nie może w tej sprawie dokonać badania zasadności nałożenia na skarżącego punktów karnych. Jeżeli w ocenie skarżącego nałożono na niego punkty karne bezprawnie lub nie usunięto ich zgodnie z zasadami wskazanymi w art. 130 ust. 2 ustawy, winien on we właściwym czasie podjąć działania, w celu weryfikacji zapisów w ewidencji. Każdy wpis do ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego jest czynnością podlegającą kontroli sądowej, a osoba zainteresowana wykreśleniem punktów z ewidencji może zwrócić się do organu prowadzącego ewidencję o podjęcie tej czynności, a następnie, w przypadku negatywnego stanowiska organu, może skorzystać ze skargi do sądu administracyjnego w oparciu o art. 3 § 2 pkt 4 lub pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz.U.2002.153.1270. ze zm.) dalej p.p.s.a. Jedynie na marginesie należy dodać, że skarżący w sposób niewłaściwy interpretuje art. 130 ust 2 ustawy i ma błędne wyobrażenie co do zasad usuwania zapisu punktowego z ewidencji. Wskazany przepis jasno stanowi, że "punkty za naruszenie przepisów ruchu drogowego wpisane do ewidencji usuwa się po upływie 1 roku od dnia naruszenia, chyba że przed upływem tego okresu kierowca dopuścił się naruszeń, za które na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć przypisana liczba punktów przekroczyłaby 24 punkty". Podobnie § 6 ust. 1 pkt. 3 Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego przewiduje, że organ prowadzący ewidencję usuwa z ewidencji punkty przyznane na podstawie wpisu ostatecznego, jeżeli od dnia popełnienia naruszenia upłynął rok, chyba że przed upływem tego okresu kierowca dopuścił się naruszeń, za które liczba punktów ostatecznych i wpisanych tymczasowo przekroczyła 24 punkty. Oznacza to, że każdy wpis punktów usuwa się z osobna, z upływem 1 roku od naruszenia przepisów ruchu drogowego, za które zostały nałożone punkty, chyba że przed upływem tego okresu w ewidencji kierowcy odnotowano ponad 24 punkty. Dlatego też wpis punktowy dotyczący naruszenia przez skarżącego przepisów ruchu drogowego z dnia 28 czerwca 2006r. podlegał usunięciu z ewidencji w dniu 28 czerwca 2007r., a wpis punktowy dotyczący naruszenia przepisów ruchu drogowego z dnia 18 kwietnia 2007r. podlegałby usunięciu z ewidencji w dniu 18 kwietnia 2008r., gdyby nie to, że przed upływem tego terminu skarżący przekroczył liczbę 24 punktów. Nie można się również zgodzić ze skarżącym, że ma dla sprawy jakiekolwiek znaczenie okoliczność, że w chwili orzekania o skierowaniu na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji zostały z ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego wykreślone wpisy stanowiące podstawę do sporządzenia wniosku o skierowanie na kontrolę. Jak bowiem wskazał NSA w wyroku z dnia 7 września 2010r. w sprawie I OSK 1451/09, dostępnym w internecie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query, organ nie jest uprawniony do weryfikowania, czy wpisy ostateczne na dzień sporządzenia wniosku nadal są ujęte w ewidencji, czy też w okresie po skierowaniu wniosku nastąpiło ich wykreślenie wobec zatarcia ukarania (skazania). W tym stanie rzeczy, ponieważ podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca odpowiadają prawu, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 p.p.s.a.