II SA/Sz 925/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Windak (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Henryk Dolecki,, Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Protokolant Michał Iwanowski, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 15 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi E. R.-B. i A. B. na decyzję Wojewody z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia wyroku, III. zasądza od Wojewody na rzecz skarżących E. R.-B. i A. B. solidarnie kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wnioskiem z dnia [...] r., uzupełnionym następnie pismem z dnia [...]r., E. Spółka z o.o. w [...], działając w trybie art. 124 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, wystąpiła do Starosty [...] o wydanie decyzji ograniczającej sposób korzystania z części nieruchomości gruntowej, położonej w obrębie ewidencyjnym [...]oznaczonej numerem działki [...], stanowiącej własność E.B. oraz A.B., poprzez zezwolenie wnioskodawcy na założenie i przeprowadzenie napowietrznej, dwutorowej linii elektroenergetycznej [...] kV, relacji [...]. Jednocześnie E. Spółka z o.o. wniosła o wydanie, stosownie do art. 124 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie przedmiotowej nieruchomości i nadanie jej rygoru natychmiastowej wykonalności. Decyzją z dnia [...]wydaną na podstawie art. 124 ust. 1a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r., Nr 102, poz. 651) oraz art. 104, art. 107 i art. 108 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), Starosta [...] udzielił E. Spółka z o.o. z siedzibą w [...] zezwolenia na niezwłoczne zajęcie części nieruchomości położonej w obrębie ewidencyjnym [...], oznaczonej numerem działki [...], stanowiącej własność E.B. oraz A.B., będącej przedmiotem decyzji Starosty [...] z dnia [...], dotyczącej ograniczenia sposobu korzystania z części opisanej działki w celu realizacji inwestycji polegającej na założeniu i przeprowadzeniu dwutorowej, napowietrznej linii elektroenergetycznej [...]relacji [...], której to decyzji organ nadał rygor natychmiastowej wykonalności. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Starosta [...] wskazał, że planowane przedsięwzięcie stanowi inwestycję celu publicznego w rozumieniu przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy z dnia [...]r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, zaznaczając jednocześnie, że wybudowanie i eksploatacja linii spowoduje poprawę niezawodności i sprawności operacyjnej funkcjonowania krajowego systemu elektroenergetycznego oraz poprawę niezawodności zasilania w energię elektryczną województwa [...]. W oparciu o uzasadnienie złożonego wniosku organ ustalił, że priorytetem wnioskodawcy jest sprostanie wzrastającemu zapotrzebowaniu na energię elektryczną zarówno osób fizycznych jak i prawnych. Przedmiotowa inwestycja została, stosownie do deklaracji Wojewody [...] z dnia [...]r., zaliczona do inwestycji strategicznych dla aglomeracji [...] oraz dużej części województwa [...], niezbędnej dla zapobieżenia katastrofom energetycznym porównywalnym do tej, która wystąpiła w [...] r. Starosta [...] wyjaśnił, że wobec niepowodzenia rokowań z właścicielami gruntu E. Spółka z o.o. wystąpiła na drogę administracyjną, zaznaczając, że wynikający z umowy termin zakończenia budowy linii upływa z końcem [...]r., zatem niezbędne dla terminowej realizacji inwestycji jest uzyskanie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości. Kwestionując powyższą decyzję E.B. oraz A.B. złożyli od niej odwołanie wnosząc o jej uchylenie, a także o oddalenie wniosku E. Spółka z o.o. Odwołujący się zarzucili zaskarżonej decyzji naruszenie art. 64 ust. 3 Konstytucji RP oraz art. 124 ustawy ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami, a także art. 108 K.p.a. Zdaniem odwołujących się, zaskarżona decyzja została wydana przez osobę nieupoważnioną, bowiem została podpisana przez osobę, której właściwy organ nie udzielił upoważnienia, zatem zaskarżona decyzja powinna być uchylona. W ocenie odwołujących się, wskazane w zaskarżonej decyzji przyczyny uzasadniające zastosowanie rygoru natychmiastowej wykonalności nie spełniają wymogów określonych w art. 108 K.p.a., bowiem organ nie wskazał na czym polega zagrożenie życia lub zdrowia ludzkiego oraz na czym mogą polegać ciężkie straty gospodarstwa narodowego lub na czym polega ważny interes strony lub interes społeczny. W zakresie tym organ nie przeprowadził żadnego postępowania dowodowego. Ponadto, strony zauważyły, że firma E. S.A. nie jest stroną niniejszego postępowania, wobec tego jej interes nie może być brany pod uwagę przy wydawaniu decyzji. W sytuacji, gdy organ gminy przewiduje zmianę istniejącego planu zagospodarowania przestrzennego nie jest możliwe ograniczenie własności nieruchomości, a także udzielenie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie części nieruchomości. Inwestor zaś nie przedstawił w prowadzonych postępowaniach sądowych i administracyjnych wiarygodnych informacji o wpływie promieniowania elektroenergetycznego na zdrowie i życie ludzi. E.B. oraz A.B. wystąpili do Prezesa Rady Ministrów z wnioskiem o wyłączenie Wojewody [...] od udziału w postępowaniu wynikającym ze złożonego przez nich odwołania. Rozpoznając przedmiotowy wniosek, postanowieniem z dnia [...]Minister Infrastruktury odmówił wyłączenia Wojewody, uznając wniosek za niezasadny. Decyzją z dnia [...], wydaną na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. oraz art. 124 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami, Wojewoda uchylił zaskarżoną decyzję w całości oraz przekazał sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda [...] przytoczył treść art. 124 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz wyjaśnił, że postępowanie dotyczące zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości może być prowadzone w trybie powołanego przepisu wyłącznie po wydaniu decyzji o wywłaszczeniu. Zdaniem organu odwoławczego, w sytuacji, gdy decyzja o wywłaszczeniu nieruchomości została przez Wojewodę uchylona, to tym samym odpadła podstawa prawna zastosowania art. 124 ust. 1a ustawy. Decyzja w przedmiocie zezwolenia na zajęcie nieruchomości ma charakter zależny od decyzji wywłaszczeniowej, bowiem jej celem jest wykonanie tej decyzji. Pozostawienie w obrocie prawnym decyzji wywłaszczeniowej stanowi konieczny warunek wydania decyzji zezwalającej na zajęcie nieruchomości. Konsekwencją powyższego stwierdzenia jest obowiązek wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji zezwalającej na zajęcie nieruchomości w razie uchylenia decyzji wywłaszczeniowej. W tych okolicznościach, w ocenie Wojewody, uchylenie decyzji Starosty [...] z dnia [...], dotyczącej ograniczenia sposobu korzystania z części przedmiotowej nieruchomości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji ma bezpośredni wpływ na byt zaskarżonej w toku niniejszego postępowania decyzji dotyczącej zezwolenia na zajęcie opisanej nieruchomości gruntowej. Nie zgadzając się z powyższą decyzją E.B. oraz A.B. złożyli na nią skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, wnosząc o jej uchylenie. Skarżący zarzucili zaskarżonej decyzji naruszenie art. 138 § 2 K.p.a. w związku z art. 124 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez jego błędne zastosowanie, wskazując na brak jakichkolwiek okoliczności, które powinny być rozpatrzone przez organ pierwszej instancji przy ponownym rozpoznaniu sprawy. Skarżący, przytaczając część uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz art. 138 § 2 K.p.a., podnieśli, że Wojewoda nie określił jakie okoliczności powinny być przeanalizowane przez Starostę [...] przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. W ocenie skarżących, zarówno okoliczności sprawy, czyli uchylenie decyzji wywłaszczeniowej jak i samo uzasadnienie zaskarżonej decyzji, wskazują, że Wojewoda winien uchylić decyzję organu pierwszej instancji nie przekazując przy tym sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Pismem z dnia [...] r., stanowiącym odpowiedź na skargę – uczestnik postępowania E. Spółka z o.o. z siedzibą w [...] wniosła o uwzględnienie skargi podnosząc, że decyzja organu pierwszej instancji z dnia [...]r. została wydana zgodnie z art. 124 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz art. 108 K.p.a. Spółka zajęła stanowisko, że brak było podstaw merytorycznych i formalnych do jej uchylenia w sytuacji toczącego się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Szczecinie postępowania dotyczącego decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości (sygn. akt II SA/Sz 924/11). Na rozprawie w dniu 15 grudnia 2011 r. pełnomocnik skarżących podał, że w jego ocenie, Wojewoda winien uchylając decyzję organu pierwszej instancji jednocześnie orzec o umorzeniu postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.). Stosownie do art. 138 § 2 K.p.a., organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym jej rozpatrzeniu. Z kolei, zgodnie z art. 124 ust. 1a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.), w przypadkach określonych w art. 108 Kodeksu postępowania administracyjnego lub uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, na wniosek podmiotu, który będzie realizował cel publiczny, udziela, w drodze decyzji, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości po wydaniu decyzji, o której mowa w ust. 1. Decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności. Decyzja wydawana w oparciu o art. 124 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami jest decyzją zależną od istnienia decyzji, o której mowa w art. 124 ust. 1 tej ustawy, tj. decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości. Jest to przykład tak zwanej decyzji związanej, której byt jest zależny w pierwszej kolejności od uprzedniego wydania decyzji o ograniczeniu korzystania z nieruchomości, a w następnej od spełnienia przesłanek wynikających z przepisu art. 124 ust. 1a, tj. przypadków określonych w art. 108 K.p.a. lub uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym. Starosta [...] w dniu [...] r. wydał dwie decyzje: ograniczającą sposób korzystania z nieruchomości stanowiącej własność E.B. i A.B. oraz zezwalającą na niezwłoczne zajęcie tej nieruchomości, której sposób korzystania został ograniczony. Wojewoda decyzjami z dnia [...] r. uchylił obie decyzje Starosty [...] i przekazał sprawy do ponownego rozpatrzenia. Sąd stwierdził, że takie działanie Wojewody, choć z pozoru uzasadnione, nie było do końca zgodne z art. 138 § 2 K.p.a. Art. 124 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami, w zakresie w jakim wiąże byt decyzji o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości z uprzednią decyzją o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości, jest przepisem postępowania, mającym wpływ na stosowanie pozostałych przepisów. Okoliczności te należy jednak ocenić także przez pryzmat uchylenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, wyrokiem z dnia 15 grudnia 2011 r., sygn. akt II SA/Sz 924/11, decyzji Wojewody z dnia [...], uchylającej decyzję Starosty [...] w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości i przekazującą sprawę do ponownego rozpatrzenia. W takim stanie rzeczy zasadnym stało się uchylenie decyzji zaskarżonej w niniejszym postępowaniu. Należy bowiem mieć na uwadze, że decyzja zezwalająca na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, jest uzależniona od bytu decyzji ograniczającej korzystanie z nieruchomości. To zaś postępowanie, w przedmiocie ograniczenia korzystania z nieruchomości, wymaga uprzedniego wydania ponownego orzeczenia przez Wojewodę. Jego ostateczna treść determinować może odmienne od dotychczasowego rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie. Rozpatrując ponownie sprawę organ odwoławczy winien uwzględnić przedstawioną powyżej ocenę sądu. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżoną decyzję. Rozstrzygnięcie w pkt II sentencji wyroku zapadło na podstawie art.152, zaś w pkt III - na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 ww. ustawy.