III SA/Wa 1251/11
WyrokWSA w Warszawie2012-01-27
Skład orzekający: Alojzy Skrodzki, Beata Sobocha, Marta Waksmundzka-Karasińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy członek zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością może zostać pociągnięty do solidarnej odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki, jeśli egzekucja z majątku spółki okazała się bezskuteczna, a członek zarządu nie wykazał braku winy w niezgłoszeniu wniosku o upadłość lub nie wskazał mienia spółki, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości?Ratio decidendi
Sąd uznał, że egzekucja z majątku spółki okazała się bezskuteczna, a członek zarządu nie wykazał przesłanek wyłączających jego odpowiedzialność. Wskazane przez członka zarządu wierzytelności okazały się nieściągalne, a spółka znajdowała się w stanie uzasadniającym wystąpienie o ogłoszenie upadłości, czego członek zarządu nie uczynił, naruszając tym samym art. 116 Ordynacji podatkowej.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła solidarnej odpowiedzialności członka zarządu spółki za zaległości w podatku VAT. Organ pierwszej instancji orzekł o odpowiedzialności podatkowej, jednak Dyrektor Izby Skarbowej uchylił tę decyzję i orzekł o solidarnej odpowiedzialności skarżącego. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej, w tym błędne ustalenie stanu faktycznego, niewłaściwą wykładnię i zastosowanie art. 116 Ordynacji podatkowej oraz brak pełnego uzasadnienia decyzji. Skarżący argumentował, że egzekucja z majątku spółki nie była w pełni bezskuteczna, nie wskazano mienia spółki, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości, oraz istniały podstawy do ogłoszenia upadłości spółki.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alojzy Skrodzki (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Beata Sobocha, Sędzia WSA Marta Waksmundzka-Karasińska, Protokolant referent stażysta Agata Próchniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności solidarnej członka zarządu za zaległości spółki w podatku od towarów i usług za IV kwartał 2008 r. oddala skargę
Zaskarżoną decyzją Dyrektor Izby Skarbowej w W. uchylił decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego W. orzekającej o odpowiedzialności podatkowej R. K. za zaległości podatkowe T. . w podatku od towarów i usług za IV kwartał 2008 r. wraz z odsetkami za zwłokę oraz orzekł o solidarnej z T. odpowiedzialności R. K. za ww. podatek.
Z akt sprawy wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego W. orzekł o odpowiedzialności Skarżącego za wskazane powyżej okresy, stwierdzając, że zaszły przesłanki do przeniesienia odpowiedzialności zawarte w art. 116 ustawy z dnia 26 sierpnia 1997r.- Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60, późn. zm.)
Od powyższej decyzji Skarżący złożył odwołanie. Decyzji zarzucił naruszenie: art. 122, 187 i 191 Ordynacji podatkowej poprzez wydanie decyzji, które mają wady w zakresie ustalenia stanu faktycznego, w szczególności przez przyjęcie, że:
- egzekucja z majątku Spółki okazała się w części lub całości bezskuteczna, Skarżący nie wskazał mienia Spółki, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości podatkowych Spółki w znacznej części,
- istniały podstawy do ogłoszenia upadłości Spółki,
- Skarżący nie wykazał, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania układowego nastąpiło bez jego winy.
Ponadto wskazał na naruszenie art. 116 Ordynacji podatkowej przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie poprzez przyjęcie, że istnieją przesłanki odpowiedzialności Skarżącego jako członka zarządu Spółki za przedmiotowe zobowiązania podatkowe. Zarzucił też naruszenie art. 210 Ordynacji podatkowej przez pozbawienie decyzji pełnego uzasadnienia, w szczególności przez nieustosunkowanie się do pism z dnia 10 grudnia 2009 r.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonych decyzji w całości i umorzenie postępowania lub o uchylenie ich w całości i przekazanie spraw do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
W uzasadnieniu odwołania Skarżący wskazał, iż w jego ocenie organ zbyt wcześnie przyjął tezę, że egzekucja z majątku Spółki okazała się w części lub całości bezskuteczna. Egzekucja ta była bowiem prowadzona jedynie z wierzytelności Spółki na rachunkach bankowych, a więc z części majątku. Zaś w skład majątku Spółki wchodzą również wierzytelności jakie ma wobec swych kontrahentów. Wielkość tych wierzytelności, w ocenie Skarżącego, umożliwi całkowite pokrycie w drodze egzekucji zaległości Spółki. Skarżący podniósł ponadto, iż w złożonym w dniu 10 grudnia 2009 r. piśmie zawierającym wyjaśnienia i stanowisko strony wobec zebranego materiału dowodowego, przedstawił listę tych wierzytelności, co stanowi wskazanie mienia Spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości.
Skarżący nadmienił ponadto, iż wydając zaskarżone decyzje organ podatkowy I instancji pominął fakt, że zaległości Spółki powstały w wyniku przestępczych działań osób trzecich wobec Spółki, czego dowodem są prowadzone postępowania prokuratorskie i sądowe procesy karne. Na potwierdzenie powyższych okoliczności wniósł o przeprowadzenie dowodu z akt sprawy karnej, sygn. akt II K 109/08 toczącej się przed Sądem Rejonowym w Kole oraz o przesłuchanie go na powyższe okoliczności.
Dyrektor Izby Skarbowej w W. uchylił decyzje organu I instancji i orzekł o solidarnej odpowiedzialności podatkowej Skarżącego z T. za zaległości podatkowe Spółki w podatku od towarów i usług za IV kwartał 2008 r.
W uzasadnieniu decyzji Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, iż materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia obydwu decyzji jest art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej. Przy czym, w ocenie organu, w rozpatrywanych sprawach spełnione zostały wymienione w tym przepisie pozytywne przesłanki odpowiedzialności Skarżącego za zaległości podatkowe Spółki.
Z ustaleń organu wynika bowiem, iż Skarżący pełnił funkcję członka zarządu w okresie powstania zaległości podatkowych objętych zaskarżoną decyzją. Wynika to jednoznacznie z odpisów pełnych z Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego z 2009 r., w których wskazane jest, iż Skarżący jest Prezesem Spółki od 17 października 2002 r.
Ponadto, w ocenie organu, egzekucja z majątku Spółki okazała się bezskuteczna. Dyrektor Izby Skarbowej wyjaśnił, iż w tym zakresie Naczelnik Urzędu Skarbowego W. przeprowadził dodatkowe postępowanie dowodowe celem ustalenia, czy istnieje majątek Spółki, z którego możliwa byłaby egzekucja. Organ egzekucyjny zawiadomieniami z dnia 26 kwietnia 2010 r. dokonał zajęcia wskazanych przez Skarżącego wierzytelności, jednakże w toku postępowania egzekucyjnego ustalono, iż z przedłożonego przez Skarżącego wykazu wierzytelności uzyskanie kwot mogących pokryć zaległości Spółki jest niemożliwe.
Ponadto, w toku prowadzonych postępowań ustalono, iż Skarżący jako Prezes Spółki nie złożył wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki, ani nie wszczął postępowania układowego mającego na celu zaspokojenie wierzycieli mimo, iż ze zgromadzonych materiałów m.in. sprawozdanie finansowe za 2007 r. wynikało, iż Spółka ma straty na poziomie 379.401,12 zł, a zatem utraciła płynność finansową.
W odniesieniu do wniosku o przeprowadzenie dowodu z akt sprawy karnej sygn. akt II K 109/08 oraz przesłuchania Skarżącego Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniami z dnia [...] grudnia 2010 r. odmówił przeprowadzenia tych dowodów. W ocenie organu postępowania karne toczące się pod wskazaną sygnaturą pozostają poza wpływem na rozstrzygnięcie prowadzonego postępowania w zakresie orzeczenia o odpowiedzialności Skarżącego.
Ponadto Dyrektor Izby Skarbowej wyjaśnił, iż uchylił decyzje organu I instancji i orzekł co do istoty sprawy z uwagi na to, że w decyzjach nie została wyrażona wynikająca z art. 107 Ordynacji podatkowej zasada solidarnej z podatnikiem odpowiedzialności osoby trzeciej.
W złożonych do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargach Skarżący wniósł o uchylenie decyzji Dyrektora Izby Skarbowej oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
Decyzjom zarzucił naruszenie:
- art.188 Ordynacji podatkowej przez oddalenie zgłoszonych wniosków dowodowych;
- art. 180, art. 190, art. 191 Ordynacji podatkowej przez wydanie decyzji, które mają wady w zakresie ustalenia stanu faktycznego;
- art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej przez jego błędną wykładnię niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że Skarżący odpowiada za przedmiotowe zaległości w sytuacji gdy zebrany materiał dowodowy prowadzi do odmiennych wniosków;
- art. 234 Ordynacji podatkowej przez wydanie decyzji na niekorzyść odwołującego się pomimo braku podstaw do takiego rozstrzygnięcia;
- art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej przez wydanie decyzji pozbawionych pełnego uzasadnienia faktycznego i prawnego.
W uzasadnieniu Skarżący wskazał, iż w jego ocenie brak jest podstaw do stwierdzenia bezskuteczności egzekucji, bowiem nie wyczerpano w toku tego postępowania wszystkich możliwych sposobów egzekucji, a ponadto egzekucja nie była prowadzona z całego majątku Spółki. Skarżący nadmienił też, iż w jego ocenie wbrew twierdzeniom organu brak było podstaw do zgłoszenia wniosku o upadłość Spółki, zwłaszcza w świetle istniejących wierzytelności, ponieważ Spółka po ogłoszeniu upadłości nigdy by ich nie odzyskała.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje;
Kontroli Sądu poddana została decyzja w przedmiocie solidarnej odpowiedzialności Skarżącego za zaległość podatkową T. w podatku od towarów i usług za IV kwartał 2008 r.
Zgodnie z art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej (w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2009 r.; stosowanym w sprawie na mocy art. 8 ustawy z dnia 7 listopada 2008 r. o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw; Dz.U. Nr 209, poz. 1318) za zaległości podatkowe między innymi spółki z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu:
1) nie wykazał, że:
a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo
b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy;
2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.
Odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu, oraz zaległości wymienione w art. 52 powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu (art. 116 § 2 ww. ustawy).
W orzecznictwie sądowym utrwalony jest pogląd (wyrażony także przez organy podatkowe w rozpoznanej sprawie), że w postępowaniu w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej członka zarządu spółki kapitałowej organy podatkowe obowiązane są wykazać jedynie, że zaległości podatkowe spółki istnieją, a zobowiązania podatkowe, których dotyczą, powstały w okresie pełnienia funkcji przez tego członka zarządu oraz że egzekucja wobec spółki okazała się bezskuteczna (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 marca 2003 r., sygn. akt SA/Bd 85/03, POP 2003/4/93). Członka zarządu obciąża natomiast obowiązek wykazania istnienia przesłanek wyłączających jego odpowiedzialność (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 lipca 2005 r. sygn. akt I FSK 66/05, LEX 173042). Sąd pogląd powyższy podziela.
Organy podatkowe wykazały, że Skarżący pełnił funkcję członka zarządu Spółki w okresie, gdy z uwagi na upływ terminu wpłaty podatku, powstała przedmiotowa zaległość podatkowa. Okoliczności tej Skarżący nie kwestionował.
Wskazane przez organy podatkowe okoliczności, a mianowicie ustalony w postępowaniu egzekucyjnym brak majątku Spółki oraz nieskuteczność zastosowanych środków egzekucyjnych (zajęcie rachunku bankowego i wierzytelności dłużników T.), bez wątpienia uzasadniały wniosek o bezskuteczności egzekucji, stanowiącej przesłankę wszczęcia postępowania w sprawie odpowiedzialności podatkowej Skarżącej jako osoby trzeciej.
Skarżąca na etapie postępowania w przedmiocie przeniesienia odpowiedzialności wskazała mienie Spółki, z którego – w jej ocenie – egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości podatkowej. Mieniem tym były przysługujące Spółce wierzytelności wynikające z wyroków sądowych czy też nakazów zapłaty. Organ odwoławczy podjął kroki, celem ustalenia, czy istotnie egzekucja z tych wierzytelności była możliwa. Na jego żądanie organ egzekucyjny wyjaśnił, iż wierzytelności te zostały zajęte w związku z ich zgłoszeniem przez skarżącego, który podał adresy dłużników wierzytelności. Zawiadomienia o zajęciu wierzytelności skierowane do A. P., J. i C. R. zostały zwrócone przez pocztę z adnotacją "zwrot nie podjęto w terminie. J. i H. O. w odpowiedzi na zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego oświadczyli, iż nie posiadają wobec Spółki żadnych zobowiązań. C. S. poinformował, że nie uznał nigdy wierzytelności Spółki i wniósł przeciwko Spółce sprawę do Sądu Okręgowego w W.. W trakcie przeprowadzonej kontroli T.W. złożył oświadczenie, że nie posiada żadnych zobowiązań wobec Spółki, a ponadto ze względu na chorobę psychiczną nie pamięta, by zawierał jakiekolwiek umowy z "T." S. A. Z kolei B.S. w protokole z kontroli oświadczyła, iż nie posiada żadnych środków pieniężnych i znajduje się w trudnej sytuacji majątkowej, a prowadzone wobec niej przez Komornika Sądowego postępowanie egzekucyjne w 2004/2005r. zostało umorzone ze względu na bezskuteczność.
Mając powyższe na uwadze, zdaniem Sądu, mienie Spółki, którego wskazanie zwalnia członka zarządu z odpowiedzialności za zaległości podatkowe tej spółki musi być realne i istnieć w dacie, gdy zostało wskazane. Okoliczności te powinien wykazać członek zarządu podając dane umożliwiające przeprowadzenie z tego mienia skutecznej egzekucji. Nie jest natomiast rzeczą organów podatkowych poszukiwanie mienia wskazanego przez członka zarządu czy też prowadzić skomplikowane postępowania prawne, w celu po pierwsze ustalenia czy one istnieją a po drugie czy da się cokolwiek wyegzekwować. Ponadto warto zauważyć, iż podane przez skarżącego wierzytelności pochodzą z 2002 r.(Państwo Ogorzały), 2001 r. (P. Sawicki),, 2003 (P. Bednarko), 2005 (Woźniak), 2003 r. W tym czasie Spółka sama podejmowała kroki w celu wyegzekwowania tych należności za pomocą komorników sądowych i działania te okazały się to bezskuteczne. Skoro już wtedy działania te okazały się bezskuteczne a na obecnym etapie dłużnicy również, pomimo zawiadomień o zajęciu wskazali, że nie są w stanie zapłacić długu albo nie posiadają żadnego zadłużenia czy też unikali kontaktu z komornikiem skarbowym, to uzasadnione jest twierdzenie organu, że egzekucja okazała się bezskuteczna. Ustalenie, że Spółka podjęła nieskuteczną próbę egzekucji wierzytelności uzasadnia przyjęcie przez organy podatkowe, że Skarżąca nie wskazała mienia Spółki, z którego egzekucja jest faktycznie możliwa. W ocenie Sądu, bezprzedmiotowe byłoby bowiem wszczynanie wobec dłużników Spółki egzekucji administracyjnej celem zajęcia przysługujących jej wierzytelności, gdy organy podatkowe dysponują wiedzą, iż wierzytelności te okazały się nieściągalne. Możliwość uwolnienia się przez członka zarządu od odpowiedzialności za zobowiązania spółki kapitałowej istnieje wówczas, gdy osoba taka wskaże na istnienie takiego majątku spółki, który pozwoli na skuteczne, faktyczne zaspokojenie należności Skarbu Państwa. Nie jest więc wystarczające wskazanie mienia, z którego egzekucja jest potencjalnie, przypuszczalnie możliwa.
Ponadto, należy zgodzić się z organem, że postępowania karne toczące się przeciwko wskazanym przez Ryszarda Klimeckiego w odwołaniu osobom, pozostają poza wpływem na rozstrzygnięcie prowadzonego przez organy podatkowe postępowania podatkowego w zakresie orzeczenia o odpowiedzialności za zaległość podatkową "T." w podatku od towarów i usług za IV kwartał 2008 r., ponieważ nie jest znany wynik tego postępowania, który sprowadzałby się do zasądzenia od oskarżonych wysokich odszkodowań na rzecz T. W tym przypadku chodzi o majątek istniejący a nie mogący ewentualnie powstać w wyniku wydania wyroku nakazującego zapłatę odszkodowania czy tez zwrot wyłudzonego mienia.
Jeżeli chodzi o egzekucję prowadzoną bezpośrednio w stosunku do T. należy zauważyć, iż również okazała się ona bezskuteczna. Z akt sprawy wynika, że C. w W., w którym "T." posiadała rachunek bankowy nie przekazał żadnych środków, a pismem z dnia 18.12.2008r. poinformował, że umowa na prowadzenie rachunku bankowego zostanie rozwiązana z dniem 30.01.2009r. Próba zajęcia środków na rachunku bankowym Spółki w innych bankach okazała się bezskuteczna, gdyż pozostałe banki (Bank P. - pismem z dnia 15.09.2009r., P.- pismem z dnia 16.08.2007r., D. - pismem z dnia 14.08.2007r., Bank G.- pismem z dnia 14.08.2007r., Kredyt B. - pismem z dnia 03.09.2007r., B. Bank - pismem z dnia 21.08.2007r., B.. - pismem z dnia 16.08.2007r., B.- pismem z dnia 24.08.2007r., C. - pismem z dnia 18.12.2008r., Bank S. - pismem z dnia 13.08.2007r., D. Bank. - pismem z dnia 23.08.2007r., M.- pismem z dnia 13.08.2007r., D. Bank - pismem z dnia 16.08.2009r., R. Bank - pismem z dnia 14.08.2007r., I.- pismem z dnia 14.08.2007r., P.- pismem z dnia 14.08.2007r., m. - pismem z dnia 21.08.2007r., Bank Z.- pismem z dnia 14.08.2007r., S, - pismem z dnia 09.02.2005r. oraz F. Bank - pismem z dnia 09.12.2003r.) udzieliły informacji, iż nie prowadzą rachunków bankowych dla "T."
W stosunku do rachunków bankowych zobowiązanej spółki w P. i B. wystąpił zbieg egzekucji sądowej i administracyjnej - pisma z banków z dnia 24.08.2007 r. i 23.03.3009r., zaś z pisma Banku P. z dnia 06.07.2010r. wynika, iż rachunek bankowy prowadzony dla spółki został zamknięty w dniu 14.05.2009 r., natomiast B. w piśmie z dnia 16.06.2010r. poinformował, że nie prowadzi rachunku dla spółki. Nietrafnie podnosi Strona, iż egzekucja zaległości "T. " ograniczyła się jedynie do opisanych wyżej zajęć rachunków bankowych. Tytuły wykonawcze wystawione na zaległości Spółki przydzielane były do służby poborcy skarbowemu. Z jego raportów wynika, iż Spółka nie prowadzi działalności oraz, że nie wynajmuje lokalu pod adresem wskazanym w tytułach wykonawczych (raport poborcy z dnia 29.04.2009r. i z dnia 10.09.2009r.). Wystąpiono z zapytaniem, czy "T." posiada nieruchomości. Z informacji uzyskanych z elektronicznego rejestru Ksiąg Wieczystych z dnia 16.09.2009r. wynika, iż Spółka nie figuruje w tym rejestrze. Ustanowienie zastawu skarbowego na samochodach stanowiących własność Spółki, o posiadaniu których poinformowała organ egzekucyjny Centralna Ewidencja Pojazdów i Kierowców w odpowiedzi na złożone zapytanie, z uwagi na niską ich wartość, tj. nie przekraczającą kwoty 11.300,00 zł, okazało się prawnie niemożliwe. Ponadto sam Pan R.K., jako osoba reprezentująca Spółkę, w odpowiedzi na zapytanie organu egzekucyjnego o składniki majątkowe Spółki wyjaśnił, iż "T." nie posiada nieruchomości i papierów wartościowych ani praw majątkowych. Z informacji uzyskanych od Strony (pismo z dnia 14.04.2010r.) wynika też, iż samochody, maszyny i urządzenia oraz zapasy magazynowe stanowią zabezpieczenie kredytów w Banku P. O/S..
Niezależnie od powyższego stwierdzić należy, że aby członkowi zarządu spółki kapitałowej przypisać odpowiedzialność za zaległości podatkowe tejże spółki powstałe w okresie pełnienia przez niego funkcji, spółka w okresie tym musi znajdować się w stanie uzasadniającym wystąpienie o ogłoszenie upadłości lub wszczęcie postępowania układowego. Powyższe wynika z treści uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 sierpnia 2009 r. sygn. akt II FPS 3/09 (ONSAiWSA 2009/6/103), w świetle której członek zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością może również po zakończeniu pełnienia tej funkcji uwolnić się od odpowiedzialności za zaległości podatkowe powstałe w tym czasie, jeżeli wykaże w postępowaniu podatkowym, że w okresie pełnienia przez niego funkcji członka zarządu nie było podstaw do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub postępowania zapobiegającego upadłości (postępowanie układowe).
W uzasadnieniu tej uchwały Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w każdym przypadku orzekania o odpowiedzialności członka zarządu organ podatkowy jest zobowiązany zbadać, czy i kiedy wystąpiły przesłanki do ogłoszenia upadłości, gdyż tylko niezłożenie wniosku o upadłość w terminie czyni otwartą kwestię odpowiedzialności członka zarządu na podstawie art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej. Odpowiedzialność członka zarządu może wchodzić w rachubę tylko w sytuacji, gdy w stosunku do spółki wystąpiły przesłanki ogłoszenia upadłości. Skoro w okresie pełnienia funkcji przez członka zarządu przesłanki takie nie zachodziły, to późniejsze pogorszenie się sytuacji finansowej spółki uwalnia członka zarządu od odpowiedzialności przewidzianej w art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej.
Dlatego też określając zakres obowiązków dowodowych organów podatkowych w rozpoznanej sprawie, Sąd wziął również pod uwagę konieczność wykazania istnienia przesłanek upadłości Spółki w okresie pełnienia przez Skarżącą funkcji członka jej zarządu.
Odnosząc powyższe do stanu faktycznego sprawy, należy zauważyć, iż skarżący jako Prezes Zarządu "T." nie złożył wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki, ani też nie wszczął postępowania układowego mającego na celu zaspokojenie wierzycieli. W myśl art. 10 ustawy z dnia 28.02.2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. nr 60, poz. 535 ze zm.) upadłość ogłasza się w stosunku do dłużnika, który stał się niewypłacalny. Definicja niewypłacalności zawarta jest w art. 11 cyt. ustawy, który stanowi, iż dłużnika uważa się za niewypłacalnego, jeżeli nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych, natomiast dłużnika będącego osobą prawną albo jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, uważa się za niewypłacalnego także wtedy, gdy jego zobowiązania przekroczą wartość jego majątku, nawet wówczas, gdy na bieżąco te zobowiązania wykonuje. Art. 21 cyt. ustawy stanowi, że dłużnik jest obowiązany, nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości. Jeżeli dłużnikiem jest osoba prawna albo inna jednostka organizacyjna nieposiadającą osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, obowiązek o którym mowa w ust. 1, spoczywa na każdym, kto ma prawo go reprezentować sam lub łącznie z innymi osobami. Z akt sprawy wynika, iż Spółka "T." posiadała zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług za następujące okresy: 12/2002, 1/2003, 12/2003, 6/2004, 11/2004, 12/2004, 1-3/2005, 5/2005, 7-8/2005, 12/2005, 5/2006, 6/2006, 8/2006, 1/2007, I 3/2007, 9/2007, 12/2007, 12/2008, 6/2009 i 9/2009 (lista zaległości według stanu na 04.02.2010r.). Zgromadzony materiał dowodowy ujawnił, że Spółka zalegała z zapłatą należności na rzecz Urzędu Gminy w S. (od 2002 r.) i Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (od 2000 r.). Z postanowienia Sądu Rejonowego dla W.[...] Wydział Cywilny z dnia 12.11.2007r. sygn. akt [...] rozstrzygającego kwestię zbiegu egzekucji administracyjnej i sądowej wynika ponadto, że wobec Spółki postępowanie egzekucyjne prowadził Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w Ł.. Oznacza to, że w okresie pełnienia obowiązków członka zarządu przez Pana R. K. "T." nie uregulowała swych wymagalnych zobowiązań wobec co najmniej 4 wierzycieli.
Wiedzę skarżącego o niepłaceniu zobowiązań potwierdza oświadczenie jego samego zawarte w piśmie z dnia 10.12.2009r., w którym wyjaśnia, iż nie podjął kroków celem ogłoszenia upadłości "T." ponieważ Spółka nie posiadała wystarczających środków finansowych na przeprowadzenie postępowania upadłościowego. Ogłoszenie upadłości Spółki byłoby działaniem na jej szkodę i na szkodę wierzycieli, gdyż w praktyce oznaczałoby zaniechanie dochodzenia wszystkich należności Spółki i utratę szansy zaspokojenia wierzycieli. Takie wyjaśnienie jest wyjaśnieniem pragmatycznym, którego nie można uznać w kontekście jasno określonych przesłanek zgłoszenia upadłości zawartych w przepisach prawa upadłościowego i naprawczego.
Ponadto, złą sytuację finansową Spółki, w okresie sprawowania przez Pana R. K. funkcji Prezesa Zarządu, poświadcza także analiza sprawozdania finansowego za 2007 r. Należy zwrócić uwagę, iż w strukturze zadłużenia "T." za 2007 r. wystąpił całkowity udział zobowiązań krótkoterminowych w ogólnym długu, który jest najczęstszą I przyczyną utraty płynności finansowej. W sprawozdaniu ujawnione są także informacje na temat straty Spółki za 2007r. w wysokości 379.401,12 zł. Na złożonym sprawozdaniu obok podpisu Głównego Księgowego Spółki widnieje także podpis Prezesa Zarządu - Pana R. K. co przesądza, że skarżący miał świadomość trudnej sytuacji finansowej Spółki, a mimo to nie dopełnił ciążących na niej obowiązków zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości.
Powyższe wskazuje na to, iż Skarżący jako Prezes Zarządu Spółki winien był podjąć odpowiednie kroki w celu zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki lub wszczęcia postępowania układowego mającego na celu zaspokojenie wierzycieli, i to - mając na uwadze kategoryczne brzmienie art. 11 ustawy prawo upadłościowe i naprawcze oraz terminy płatności opisanych wyżej, dochodzonych egzekucyjnie, należności wobec budżetu państwa, czy gminy - na długo przed powstaniem zaległości objętych zaskarżoną decyzją. Żadnych czynności w ww. zakresie skarżący nie podjął.
Nie jest również zasadny zarzut naruszenia art. 234 O.p przez wydanie decyzji na niekorzyść strony odwołującej się. Po pierwsze w wyniku orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności z T. organ odwoławczy doprowadził orzeczenie do stanu zgodnego z prawem. Po drugie, w wyniku rozstrzygnięcia o solidarnej odpowiedzialności sytuacja skarżącego jako strony odwołującej się nie uległa pogorszeniu, ale polepszeniu, bowiem nie tylko on ale i Spółka jest odpowiedzialna za swoje zobowiązania w sposób solidarny, co daje skarżącemu prawo regresu wobec Spółki w przypadku wyegzekwowania od niego zaległości podatkowych. Decyzja wydana na podstawie art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej orzekająca o odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki kapitałowej, musi wyraźnie wskazywać w swoim rozstrzygnięciu (a nie tylko w uzasadnieniu), że jest to odpowiedzialność solidarna. Poza tym art. 234 Ordynacji podatkowej stanowi o zakazie orzekania na niekorzyść w stosunku do strony odwołującej się. Stroną odwołująca i w ogóle stroną tego postępowania nie jest spółka T.
Wobec powyższego zarzuty naruszenia art. 180, art. 116, art. 188, art. 190, art. 191 i art. 234 Ordynacji podatkowej okazały się niezasadne.
W związku z powyższym Sąd orzekł jak w sentencji na zasadzie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153,poz.1270 z późn. zm. ).
. zm. ).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 12.07.2026. · Źródło