III SA/Wr 613/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Maciej Guziński Sędzia WSA Marcin Miemiec Protokolant Jolanta Ryndak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 9 lutego 2012 r. sprawy ze skargi J.S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę. W dniu 31 marca 2011 r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. wpłynął wniosek skarżącej o umorzenie należności z tytułu składek na własne ubezpieczenia oraz należności z tytułu odsetek powstałych w związku z nieopłaconymi należnościami na ubezpieczenia finansowane przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek. W uzasadnieniu wskazała, iż jej sytuacja materialna, tak co do osiąganego dochodu jak i posiadanej skali zobowiązań, od czasu złożenia dokumentacji w sprawie zakończonej decyzją z dnia [...] r., ([...]) nie uległa żadnej zmianie. Ponadto skarżąca, na wypadek powtórnego kierowania żądania uzupełnienia zgromadzonej dokumentacji, wniosła o dopuszczenie z urzędu dowodów zebranych w sprawie zakończonej powołaną decyzją. Decyzją z dnia [...] r. nr [...], Zakład Ubezpieczeń Społecznych umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe w części dotyczącej wniosku o umorzenie na podstawie art. 28 ust. 3a ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm; dalej w skrócie powoływana jako "u.s.u.s.") należności z tytułu odsetek powstałych w związku z nieopłaconymi składkami finansowanymi przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek za okres sierpień 1999 – styczeń 2002. Pismem z dnia 2 lipca 2011 r. skarżąca złożyła w organie wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, po rozpoznaniu którego, Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. decyzją z dnia [...] r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję z dnia [...]r., nr [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, że analizując cały zgromadzony materiał w sprawie nie znalazł podstaw do zmiany dotychczasowego stanowiska. W ocenie organu w sprawie należało zastosować art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych z dnia 13 października 1998 r. (Dz. U. z 2009 r. Nr 205 poz. 1585 ze zm), z uwzglęnieniem treści art. 28 ust. 3a w/w ustawy, który umożliwia umorzenie wyłącznie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek. Skoro zatem – jak dalej argumentował organ - skarżąca wniosła o umorzenie należności z tytułu odsetek powstałych od nieopłaconych składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek, tj. pracowników, to tym samym należało zastosować art. 105 k.p.a. w związku z art. 28 ust. 3a i umorzyć postępowanie w tym zakresie. O ile bowiem art. 30 ustawy zezwala na umarzanie również odsetek, gdyż odnosi się do składek, to art. 28 ust. 3a zezwala na umarzanie należności, ale jedynie z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek. Strona zaskarżyła tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, wnosząc o jej uchylenie. Na poparcie skargi podniosła, że umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego jest sprzeczne z wykładnią dokonaną przez Wojewódzki Sąd Administracyjny Gliwicach z dnia 9 czerwca 2010 r. o sygn. akt III SA/G1 72/10. W powyższym wyroku – jak dalej wskazała skarżąca - dokonując wykładni przepisu art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, Sąd uznał, że użyte w nim pojęcie należności z tytułu składek jest pojęciem szerszym od użytego w art. 30 tej ustawy pojęcia składek. Pojęcie to obejmuje "składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne i koszty upomnienia oraz opłatę dodatkową" a wyjątek od zasady dopuszczalności umarzania należności z tytułu składek ujęty w art. 30 dotyczy wyłącznie składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek (potrącanych z wynagrodzenia pracownika) musi być interpretowany ściśle. To zaś, jak podkreśliła skarżącą, oznacza, że "inne należności z tytułu składek (odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i koszty dodatkowe), także powiązane ze składkami, które nie podlegają umorzeniu (finansowane przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek, składki pracowników), mogą być umarzane w całości i w części na podstawie art. 28 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych". W świetle przywołanego orzeczenia sądowego Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L., w ocenie skarżącej, winien był go rozpatrzyć, w formie decyzji merytorycznej, bądź pozytywnej, bądź negatywnej, nie zaś orzekać bezpodstawnie o umorzeniu całości postępowania. W odpowiedzi Zakład wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowa argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Przedmiotem zaskarżenia w tej sprawie jest ostateczna decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dotycząca umorzenia postepowania w zakresie rozpoznania wniosku skarżącej w części odnoszącej się jedynie do odsetek za zwłokę od nieopłaconych za okres od sierpnia 1999 r. do stycznia 2002 r. składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek. Umorzenie postępowania, co należy podkreślić, nastąpiło tylko na gruncie art. 28 ust. 3a ustawy o ubezpieczeniach społecznych albowiem co do podstawy prawnej wynikającej z art. 28 ust. 1 – 3 ustawy o ubezpieczeniach społecznych wniosek w tej części, wbrew twierdzeniom skargi, został rozpoznany merytorycznie, lecz odrębną decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...]r. nr [...]a następnie decyzją ostateczną Zakładu z dnia [...] r. nr [...], od której wniesioną skargę rozpoznano w sprawie o sygnaturze III SA/Wr 614/11. Tym samym kontroli Sądu w tej sprawie podlegała wyłącznie zasadność umorzenia postępowania przez ZUS na podstawie art. 105 kpa w związku z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zakresie odsetek za zwłokę od nieopłaconych składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek. W tej materii należy podnieść, że stosownie do art. 28 ust. 1 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4. Oznacza to, że należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, o ile zostanie spełniona jedna z przesłanek wymienionych w ust. 3 powołanego przepisu. Ustawodawca wprowadził wyjątek od zasady umarzania należności tylko w razie całkowitej nieściągalności w art. 28 ust. 3a u.s.u.s., jednakże ta regulacja obejmuje jedynie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia. Przesłanki umorzenia należności na podstawie tego przepisu określa wydane na mocy delegacji ustawowej zawartej w ust. 3b art. 28 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r. Nr 141 poz. 1365). Wykładnia art. 28 ust. 3a u.s.u.s. nie pozwala na rozpoznanie merytoryczne wniosku skarżącej o umorzenie należności z tytułu odsetek za zwlokę od nieopłaconych składek finansowanych przez płatnika za zatrudnionych pracowników – na gruncie tego przepisu - gdyż dotyczy on wyłącznie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne "ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia". Sformułowanie użyte w treści art. 28 ust. 3a u.s.u.s. odnosi się jedynie do należności z tytułu składek ciążących na stronie skarżącej, jako osobie prowadzącej działalność gospodarczą, a zatem należności składkowych "ubezpieczonych", czyli ich własnych obciążeń z tego tytułu. Przedstawiona interpretacja art. 28 ust. 3a u.s.u.s. znajduje odzwierciedlenie w orzecznictwie, które przyjęło, że przewidziana w tym przepisie możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne dotyczy tylko zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie własne płatnika (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 października 2006r., III UK 84/06, OSNP 2007, Nr 19-20, poz. 287, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 marca 2008 r., sygn. akt II GSK 451/07). Na tle unormowań zawartych w art. 28 ust. 1 i 2 oraz w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. trzeba wskazać, że ewentualne umorzenie należności z tytułu składek finansowanych przez płatnika za pracownika jest możliwe tylko na podstawie art. 28 ust. 1 – 3 u.s.u.s., a więc przy istnieniu całkowitej nieściągalności w rozumieniu art. 28 ust. 3 u.s.u.s., natomiast na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s., a tym samym w warunkach cytowanego rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. – jest wykluczone. W konsekwencji zatem braku podstaw prawnych do merytorycznego rozpatrzenia wniosku na mocy art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w odniesieniu do należności (tzn. odsetek za zwłokę ) z tytułu nieopłaconych składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek -. ZUS trafnie umorzył postępowanie. Z tych względów skarga podlegała oddaleniu (art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).