II SAB/Po 81/11
WyrokWSA w Poznaniu2012-03-13
Skład orzekający: Maria Kwiecińska, Barbara Drzazga, Jakub Zieliński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. prowadził postępowanie w sposób przewlekły, a jeśli tak, czy miało to charakter rażącego naruszenia prawa?Ratio decidendi
Sąd uznał, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. prowadził postępowanie w sposób przewlekły, co uzasadnia zobowiązanie organu do załatwienia sprawy w określonym terminie. Jednakże, przewlekłość ta nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa, w związku z czym oddalono wniosek o wymierzenie grzywny. Sąd podkreślił, że przewlekłość wynikała z niekonsekwentnych i zbędnych działań organu, takich jak dwukrotne zawieszanie postępowania z powodu śmierci inwestora, zamiast szybkiego ustalenia następców prawnych.Stan faktyczny
Skarżąca wniosła skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. w sprawie legalizacji samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego. Postępowanie toczyło się od 2007 roku i obejmowało szereg decyzji, postanowień, wznowień i zawieszeń, w tym związanych ze śmiercią inwestora i współwłaściciela nieruchomości. Skarżąca domagała się zobowiązania organu do załatwienia sprawy, stwierdzenia rażącego naruszenia prawa oraz wymierzenia grzywny.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zobowiązał Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. do załatwienia sprawy w terminie 1 miesiąca, stwierdził, że przewlekłe prowadzenie postępowania nie miało charakteru rażącego naruszenia prawa, oddalił wniosek o wymierzenie grzywny i zasądził od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Kwiecińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędzia WSA Jakub Zieliński Protokolant St. sekretarz sądowy Katarzyna Sierszeńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 lutego 2012 r. sprawy ze skargi J. W. D. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. w przedmiocie legalności budowy obiektu budowlanego; I. zobowiązuje Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. do załatwienia sprawy legalizacji wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę, obiektu budowlanego – przebudowy wraz z rozbudową budynku [...] i adaptacją [...] na nieruchomości w [..], przy ul. [...], dz. nr [...], w terminie 1 miesiąca od doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi, II. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania nie miało charakteru rażącego naruszenia prawa, III. oddala wniosek o wymierzenie Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w K. grzywny, IV. zasądza od Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. na rzecz skarżącej kwotę [...] zł ([..] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Pismem z dnia 17 listopada 2011 r. J. [...] D. wniosła skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K., wnosząc o zobowiązanie go do załatwienia sprawy w określonym terminie.
Dodatkowo skarżąca wniosła o stwierdzenie, że niezałatwienia sprawy miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, a także wymierzenie PINB w K. grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.
W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że w prowadzonej sprawie przebudowy i rozbudowy budynku gospodarczego na budynek mieszkalny bez wymaganego pozwolenia na budowę na nieruchomości w [...], dz. Nr [...], organ drugiej instancji postanowieniem z dnia [...] września 2011 r. uchylił postanowienie PINB w K. znak [...] z dnia [...] lipca 2011 r. o zawieszeniu postępowania, pomimo zaś upływu dwóch miesięcy i wniesionego w dniu [...] zażalenia, organ nadzoru budowlanego nie załatwił sprawy, która jest mu dobrze znana.
Organ administracji wniósł o oddalenie skargi przedstawiając przebieg postępowania i podjęte czynności. Zarzucił ponadto, że strona, przed złożeniem skargi na bezczynność PINB w K. nie zachowała procedury przewidzianej w art. 52 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm.).
Dla oceny zasadności skargi należy przedstawić przebieg postępowania:
Skarżąca J. [...] D. podaniem z dnia [...] czerwca 2007 r. zawiadomiła PINB w K. o prowadzeniu robót budowlanych na nieruchomości w [...] przy ul. [...] (dz. [...]) bez wymaganego pozwolenia na budowę.
Wszczęte w tej sprawie postępowanie doprowadziło do wydania decyzji z dnia [...] października 2009 r. znak: [...] zatwierdzającej projekt budowlany obejmujący przebudowę i rozbudowę budynku gospodarczego wraz z adaptacją na budynek mieszkalny na nieruchomości w [...] przy ul. [...] nr ewid. dz. [...] oraz postanowienia z dnia [...] maja 2009 r. znak [...] ustalającego opłatę legalizacyjną przed wydaniem decyzji w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego.
Kolejnymi wnioskami złożonymi do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. oraz do wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poznaniu J. [...] D. zażądała wznowienia postępowania w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego decyzją z dnia [...] października 2009 r. znak [...], a także stwierdzenia nieważności tej decyzji.
Pismem z dnia [...] marca 2010 r. znak [...] organ odwoławczy zawiadomił stronę o wszczęciu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. znak [...] z dnia [...] października 2009 r., a następnie decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r. znak [...] stwierdził nieważność decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] października 2009 r. znak [...] zatwierdzającej projekt budowlany obejmujący przebudowę i rozbudowę budynku [...], wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę na nieruchomości w [...] przy ul. [...], dz. Nr [...].
Decyzja Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego stała się ostateczna w dniu 14 września 2010 r.
Wobec rozstrzygnięcia sprawy stwierdzenia nieważności decyzji zatwierdzającej projekt budowlany, PINB w K. postanowieniem z dnia [..] października 2010 r. znak [...], stanowiącym odpowiedź na wniosek J. [...] D. dnia [...] lutego 2010 r. o wznowienie postępowania w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego, wznowił postępowanie w tej sprawie.
W toku prowadzonego postępowania wznowieniowego PINB w K. postanowieniem dnia [...] listopada 2010 r. znak [...], na podstawie art. 48 ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. prawo budowlane (t.jedn. Dz.U. z 2006 r. Nr 156 poz. 118 ze zm.) nałożył na inwestora H. S. obowiązek przedstawienia do dnia 31 grudnia 2010 r. określonych dokumentów (k. 17 akt admin.).
Następnie wobec stwierdzenia, że został wyeliminowany z obiegu prawnego akt administracyjny – decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] października 2009 r. znak [...], postępowanie w sprawie wznowienia w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego przebudowy z rozbudową budynku gospodarczego z adaptacją na budynek mieszkalny, wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę, na nieruchomości w [...] przy ul. [...], dz. Nr [...] organ uznał za bezprzedmiotowe.
W związku z tym decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r. PINB w K. umorzył postępowanie administracyjne w sprawie wznowienia postępowania w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego obejmującego przebudowę i rozbudowę budynku gospodarczego wraz z adaptacją na budynek mieszkalny, wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę na nieruchomości w [...] przy ul. [...], dz. Nr [...] (k - 23 akt adm.).
Jednocześnie zawiadomieniem z dnia [...] kwietnia 2011 r. (k. 23 akt admin.) organ poinformował strony, że z urzędu zostanie wszczęte nowe postępowanie legalizacyjne w trybie art. 48-49 ustawy Prawo budowlane w sprawie samowolnej przebudowy z rozbudową budynku gospodarczego z adaptacją na budynek mieszkalny przez H. S.
Wcześniej jednak organ ustalił, że jeden ze współwłaścicieli nieruchomości E. [...] O. zmarł w dniu [...] 1984 r. W związku z tym, że jego spadkobiercy nie byli znani urzędowi, nie znani byli również skarżącej (pismo skarżącej z dnia [...] stycznia 2011 r. – k. 4 akt admin.) organ wystąpił do Sądu Rejonowego w K. o ustanowienie kuratora spadku (k. 5 akt admin.).
Postanowieniem z dnia [...] marca 2011 r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w K. – Wydział [...] ustanowił A. D. kuratorem spadku po E. [...] O., zmarłym w dniu [...]1984 r. (k. 25 akt admin.).
W dniu [...] kwietnia 2011 r. zmarł inwestor H. S. (skrócony akt zgonu k. 26 akt admin.).
W związku z powyższym postanowieniem z dnia [...] maja 2011 r. PINB w K. zawiesił z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie z powodu "konieczności uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego w zakresie ustalenia przed sądem powszechnym następców prawnych po zmarłym w dniu [...] kwietnia 2011 r. H. S.".
W wyniku wniesionego przez skarżąca zażalenia na powyższe postanowienie organ II instancji postanowieniem z dnia [...] czerwca 2011 r. znak [...] uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.
Pismem dnia 21 lipca 2011 r. J. S. ([...]) zawiadomiła Powiatowego inspektora Nadzoru Budowlanego w K., że spadkobiercami zmarłego jest ona – J. S. oraz [...] M. S. i [...] J. [...] K. Poinformowała równocześnie, że nie wystąpią do sądu powszechnego z wnioskiem o stwierdzenie nabycia spadku przed upływem 6 miesięcy od otwarcia spadku (śmierci H. S.).
W związku z powyższym organ I instancji pismem z dnia [...] lipca 2011 r. złożył w Sądzie Rejonowym w K. wniosek o ustanowienie kuratora spadku po zmarłym H. S., a następnie postanowieniem z dnia [...] lipca 2011 roku znak [...] ponownie zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie z powodu "konieczności uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego w zakresie ustalenia w postępowaniu przed Sądem powszechnym następców prawnych po zmarłym w dniu [...] kwietnia 2011 roku H. S.".
Również i to postanowienie zostało uchylone przez organ II instancji postanowieniem z dnia [...] września 2011 roku znak [...], natomiast Sąd Rejonowy w K. postanowieniem z dnia [...] września 2011 roku sygn. akt [...] oddalił wniosek Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego o ustanowienie Kuratora spadku po zmarłym H. S.
W dniu [...] listopada 2011 roku w odpowiedzi na kolejne zapytanie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego spadkobiercy H. S. przedłożyli kopię wniosku skierowanego do Sądu Rejonowego w K. o stwierdzenie nabycia spadku przez [...] J. [...] S., [...] M. S., [...] J. [...] K. W tych warunkach Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] listopada 2011 roku znak [...] nałożył na następców prawnych H. S. tj. J. S., J. [...] K. oraz M. S. na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 - Prawo budowlane obowiązek przedłożenia w terminie do dnia [...] kwietnia 2012 roku aktualnych dokumentów dotyczących samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego - przebudowa z rozbudową budynku gospodarczego i adaptacją na budynek mieszkalny na nieruchomości [...] przy ul. [...] dz. nr [...]:
- zaświadczenia Burmistrza w K. o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu,
w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego:
- dokumentów o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 prawa budowlanego tj:
a. cztery egzemplarze projektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi oraz zaświadczeniem o którym mowa w art. 12 ust. 7 aktualnym na dzień opracowania projektu,
b. oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut organu, co do niezachowania przez skarżącą trybu określonego w art. 52 § 1 z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.). Zgodnie z tym przepisem skargę strona winna wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Kodeks postępowania administracyjnego zobowiązuje organ administracji do załatwienia sprawy bez większej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Powyższe przepisy oznaczają dzień w którym dana sprawa powinna być rozstrzygnięta w formie decyzji. Na niezałatwienie sprawy w terminie oraz na przewlekłe prowadzenie postępowania stronie przysługuje zażalenie do organu wyższego stopnia na podstawie art. 37 § 1 Kpa. Organ ten może wyznaczyć dodatkowy termin na załatwienie sprawy (art. 37 § 1 Kpa). Dopiero po wyczerpaniu tego trybu, strona może wnieść skargę zarówno na bezczynność danego organu jak i na przewlekłe prowadzenie przez ten organ postępowania. Zgodnie z poglądem przyjętym w orzecznictwie i doktrynie skarga jest dopuszczalna niezależnie od pozytywnego czy negatywnego stanowiska zajętego przez organ wyższego stopnia (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 lutego 2002 roku II SA/Gd 3920/01 Lex Nr 76109, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz pod red. T. Wosia W-wa 2005 str. 87-88). Dla uznania wyczerpania toku zażaleniowego przez stronę wystarczające jest zatem złożenie przez nią stosownego zażalenia do organu wyższego stopnia. Sposób rozpoznania takiego zażalenia przez organ wyższego stopnia, nie ma natomiast znaczenia. Nie ulega wątpliwości iż w sprawie niniejszej, skarżąca wyczerpała tryb zażaleniowy z art. 37 Kpa, czego dowodem jest przedłożenie przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego przy piśmie procesowym z dniem 23 stycznia 2012 roku postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 15 listopada 2011 roku znak: WOA.7641.45.16.2011.MJM uznające zażalenie skarżącej wniesione na podstawie art. 37 § 2 Kpa za nie uzasadnione.
Przechodząc do oceny merytorycznej zasadności skargi, wskazać należy iż przepisy prawa nie definiują wprost na czym polega "przewlekłe prowadzenie postępowania" o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. i art. 37 § 1 Kpa, niewątpliwie jednak pojęcie to ma inny zakres znaczeniowy niż "bezczynność organu".
W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę przewlekłość w prowadzeniu postępowania wystąpi wówczas, gdy organ nie załatwia sprawy w terminie, nie pozostając równocześnie w bezczynności, a podejmowane przez ten organ czynności procesowe nie charakteryzują się koncentracją niezbędną w świetle art. 12 Kpa, ustanawiającego zasady szybkości postępowania, względnie mają charakter czynności pozornych nie istotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy. Inaczej rzecz ujmując, przewlekłe prowadzenie przez organ postępowania administracyjnego zaistnieje wówczas, gdy będzie mu można skutecznie przedstawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie zarzut przeprowadzenia czynności (w tym dowodowych) pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia. A contrario nie sposób przypisywać organowi przewlekłego prowadzenia postępowania w sytuacji, gdy podejmuje on wszelkie możliwe, a konieczne dla zakończenia postępowania w sytuacji, które jednakże z przyczyn niezależnych od organu nie przynoszą oczekiwanego skutku w postaci zakończenia postępowania administracyjnego. W doktrynie podejmującej rozważany problem przyjmuje się, że wskazówek przydatnych dla zrekonstruowania znaczenia ustawowego wyrażenia "przewlekłość postępowania" można dopatrzyć się w uzasadnieniu projektu zmian wskazujących jej charakterystyczne cechy, mianowicie "wykonywanie szeregu czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornie". Chodziłoby zatem o sytuacje w której organy działając opieszale lub tylko pozorują działanie (formalnie nie są bezczynne), które ustawodawca odróżnił od stanu bezczynności charakteryzującego się brakiem jakichkolwiek działań (tak Z. Kmieciak - Przewlekłość postępowania administracyjnego PiP Nr 6 str. 30-43).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt sprawy niniejszej należy wskazać, że w sprawie doszło do przewlekłości o której mowa w art. 37 Kpa art. 3 § 2 pkt 8 i 149 p.p.s.a.
Kwestią postępowania w sprawie legalności zabudowy na działce Nr [...] zajmował się tutejszy Sąd w sprawach o sygn. akt II SA/Po 103/11 przyjmując w wyroku z dnia 17 marca 2011 roku, że postępowanie w sprawie legalności budowy na nieruchomości przy ul. [...] w [...] było w istocie postępowaniem wszczętym na wniosek J. D. (pismo z dnia [...] czerwca 2007 roku) osoby, która miała w tym postępowaniu interes prawny i mogła skutecznie zainicjować to postępowanie, a także skorzystać ze środków dyscyplinujących organ (w tym wystąpić ze skargą na bezczynność jak w sprawie II SAB/Po 18/11) lub skargą na przewlekłe postępowanie jak w sprawie niniejszej.
Sąd w składzie niniejszym podziela powyższe ustalenia oraz wyrażony w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 14 kwietnia 2011 r. sygn. II SAB/Po 18/11 pogląd iż zasadniczym momentem, który otworzył drogę do ponownego rozpoznania sprawy legalności przebudowy wraz z rozbudową budynku gospodarczego na budynek mieszkalny na działce Nr [...] przy ul. [...] w [...] było wydanie przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego decyzji z dnia [...] sierpnia 2010 roku Nr [...], którą organ ten stwierdził nieważność dotychczasowej decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2009 roku zatwierdzającej projekt budowlany dla inwestycji H. S.
Decyzja ta stałą się ostateczna z dniem 14 września 2010r.
Nie ulega wątpliwości, że prowadząc poniekąd od nowa sprawę legalności inwestycji dokonanej przez H. S. na działce Nr [...] przy ul. [...] w [...], organ administracji był zobligowany ustalić aktualny krąg osób mających przymiot strony w tym postępowaniu względnie ich następców prawnych. Dotyczy to następców prawnych współwłaściciela działki B. [...] O. oraz zmarłego w dniu [...] kwietnia 2011 roku inwestora H. S.
Wobec niemożności ustalenia spadkobierców po zmarłym B. [...] O. prawidłowym było wystąpienie o ustanowienie kuratora spadku po nim, co nastąpiło postanowieniem Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] marca 2011 roku.
Jak wynika jednakże z akt sprawy, próby ustalenia następców prawnych po zmarłym H. S. nie były podejmowane w sposób prawidłowy, zmierzający do koncentracji postępowania i załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki. Wyrazem tego jest dwukrotne zawieszenie z urzędu postępowania z uwagi na śmierć H. S. (postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] maja 2010 r. Nr [...] oraz z dnia [...] lipca 2011 roku znak [...] każdorazowo uchylone przez organ odwoławczy (postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poznaniu z dnia [...] czerwca 2011 roku znak [...], postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poznaniu z dnia [...] września 2011 roku nr [...]).
Powyższe działanie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. należy ocenić jako działanie pozorne, skutkujące przewlekłością postępowania, bowiem zamiast wezwać J. S. (żonę zmarłego) niezwłocznie do złożenia oświadczenie w sprawie następców prawnych po nieżyjącym H. S., organ I instancji zrobił to dopiero pismem z dnia [...] lipca 2011 roku. Uzyskał wówczas informację (pismo z dnia [...] lipca 2011 roku), że spadkobiercami są [...] J. S., [...] J. [...] K., oraz [...] M. S.. Na tym etapie nie było żadnych podstaw do ponownego zawieszenia postępowania w sprawie (względnie wystąpienie do Sądu Rejonowego w K. o ustanowienie kuratora spadku), czemu dał wyraz organ odwoławczy uchylając postanowienie o zawieszeniu ponownym postępowania.
Organ I instancji uzyskał od J. S. informację o spadkobiercach po H. S., która to informacja, co słusznie wskazał w postanowieniu z dnia [...] września 2011 roku organ odwoławczy, pozwalała wezwać wskazanych spadkobierców do udziału w postępowaniu, w trybie art. 50 Kpa i kontynuować postępowanie w sprawie.
Organ I instancji wykazał się swoistą niekonsekwencją, uznając że dopiero z chwilą złożenia przez spadkobierców wniosku o sądowe stwierdzenie nabycia spadku mógł kontynuować postępowanie w sprawie.
Samo bowiem złożenie takiego wniosku przez spadkobierców wskazanych w piśmie J. S. z dnia [...] lipca 2011 roku nie zmieniało bowiem w żaden sposób sytuacji prawnej i nie wnosiło nic nowego do sprawy w stosunku do stanu z dnia [...] lipca 2011 roku.
Oran I instancji nie czekał bowiem (słusznie zresztą) na wydanie przez Sąd Rejonowy w K. postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku przez J. S. i [...] M. i J. S., by z ich udziałem podjąć kolejne czynności w sprawie. Zrobił to z datą złożenia przez nich wniosku do Sądu powszechnego, mógł to jednak zrobić już wcześniej, najpóźniej w lipcu 2011 roku, a prawidłowo jeszcze wcześniej, jeżeli zamiast zawieszać postępowanie w sprawie, zwróciłby się niezwłocznie po uzyskaniu informacji o śmierci H. S., o wskazanie jego następców prawnych.
Jak słusznie w uzasadnieniu postanowienia z dnia [...] września 2011 roku znak [...] wskazał organ odwoławczy, z chwilą śmierci spadkodawcy jego prawa i obowiązku majątkowe przechodzą na spadkobierców (art. 922 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 roku Kodeks cywilny). Zgodnie zaś z art. 924 i 925 Kc spadek otwiera się z chwilą śmierci spadkodawcy, a spadkobierca nabywa spadek z chwilą jego otwarcia. Nabycie spadku następuje skutecznie już z chwilą otwarcia spadku, mimo że spadkobierca nie złożył jeszcze oświadczenia o przyjęciu spadku, ani nie uzyskał postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku. Postanowienie to ma przy tym jedynie charakter deklaratoryjny.
Zważywszy na okres czasu, który upłynął od śmierci H. S. ([...] kwietnia 2011 r.) i podejmowane w międzyczasie działania mające charakter (jak wskazano wyżej) niesprawny lub zbędny, uznać należy, że w niniejszej sprawie doszło do przewlekłości postępowania, skoro postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. wdane na podstawie art. 48 ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku - Prawo budowlane i zobowiązujące następców prawnych H. S. do przedłożenia określonych dokumentów niezbędnych dla zakończenia postępowania legalizacyjnego, zostało wydane dopiero w dniu 21 listopada 2011 roku. Na marginesie należy wskazać, że już wcześniej, a mianowicie [...] listopada 2010 roku Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. postanowieniem znak [...], te same obowiązki nałożył na H. S. z terminem wykonania do dnia 31 grudnia 2010 roku. Termin ten upłynął bezskutecznie. Postanowienie to wydane zostało jednakże w postępowaniu o wznowienie postępowania administracyjnego w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego - przebudowy z rozbudową budynku gospodarczego i adaptacją na budynek mieszkalny bez wymaganego pozwolenia na budowę, na nieruchomości w [...] przy ul. [...] dz. Nr [...] nie zaś w postępowaniu legalizacyjnym. Jakkolwiek nie można uznać tego za prawidłowe, jednakże wobec umorzenia postępowania w tej sprawie decyzją ostateczną Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] stycznia 2011 roku [...] należy zgodzić się że zaistniała konieczność wydania ponownego postanowienia w trybie art. 48 Prawa budowlanego, tym razem skierowanego do następców prawnych po H. S. (postanowienie z dnia [...] listopada 2011 roku znak [...]). Wbrew przy tym zarzutom podniesionym przez skarżącą w piśmie z dnia [...] grudnia 2011 roku skierowanym do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. postanowienia tego nie można uznać za zbędne, z tego względu, że z uwagi na konflikt między współwłaścicielami nieruchomości zobowiązanymi nie są wstanie przedłożyć oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, a tym samym od początku sprawy wiadomym jest, że legalizacja nie jest możliwa. Jeżeli bowiem zachodziła sytuacja o której mowa w art. 48 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 Prawo budowlane (tj. 2010 Nr 243 poz. 1623 ze zm.), właściwy organ zobowiązany był nałożyć obowiązek przestawienia w wyznaczonym terminie zaświadczeń i dokumentów wskazanych w art. 48 ust. 3 pkt 1 i 2, a więc również oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane (art. 33 ust. 2 pkt 2 Prawo budowlane). Odrębną zaś kwestią będzie późniejsza ocena, czy inwestor w wyznaczonym terminie obowiązki te wykonał , natomiast organ administracji nie może przed upływem wyznaczonego terminu przyjąć, że inwestor z nałożonych obowiązków się nie wywiąże, albo pominąć ten etap postępowania legalizacyjnego.
Reasumując, nie można czynić zarzutu organowi z tego powodu, że ustalał spadkobierców po zmarłym H. S., wystąpił o ustanowienie kuratora spadku po zmarłym E. [...] O., czy w końcu po ustaleniu kręgu osób mających przymiot strony w tym postępowaniu wydał w trybie art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego postanowienie z dnia [...] listopada 2011 roku znak [...].
Jak wyżej jednak wskazano dokonanie tych czynności poprzedzone było działaniami zbędnymi lub niekonsekwentnymi i rozwlekającymi w czasie, co daje podstawy dla uznania, że postępowanie prowadzone było w sposób przewlekły w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 i 199 § 1 p.p.s.a.
Jednocześnie w ocenie Sądu stwierdzone przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ w przedmiotowej sprawie nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa. W niniejszym bowiem przypadku organowi przypisać można bardziej działanie nieudolne lub zbędne, nie mające jednak charakteru oczywistego i jaskrawego naruszenia prawa.
Mając powyższe na uwadze na postawie art. 149 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Równocześnie uznając, że przewlekłe prowadzenie postępowania nie miało charakteru rażącego, oddalił wniosek skarżącej o wymierzenie organowi grzywny.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.
arK/EW
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło