II SA/Gl 862/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka, Protokolant st. sekretarz sądowy Magdalena Dąbek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi "A" w C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za usunięcie drzew i krzewów oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r. nr [...], podjętą z up. Burmistrza Miasta C. na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 oraz art. 89 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2009 r. Nr 151, poz. 1220 ze zm.), § 2 rozp. MŚ z dnia 13 października 2004 r. w sprawie stawek opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew (Dz. U. Nr 228, poz. 2306 ze zm.) w zw. z obwieszeniem MŚ z dnia 15 października 2010 r. w sprawie stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów oraz stawek kar za zniszczenie zieleni za rok 2011 (MP Nr 76, poz. 954), orzeczono o wymierzeniu [...] w C., administracyjnej kary pieniężnej w wysokości [...] zł za usunięcie bez wymaganego zezwolenia krzewów oraz 4 drzew gat. lipa (2 szt.) i klon pospolity (2 szt.), wyszczególnionych w tabeli, stanowiącej załącznik do decyzji. W uzasadnieniu organ administracji powołując się na wynik oględzin przeprowadzonych w dniu [...] r. przez pracowników UM w C., posiadających wykształcenie w zakresie nauk biologicznych, ustalił że na usunięcie krzewów o łącznej powierzchni [...] m2 i [...] drzew o obwodach pni od [...] cm do [...] cm, których wiek z uwagi na liczbę przyrostów rocznych przekraczał 15 lat i należących do gatunku nieowocowych, wymagane było zezwolenie. Z powodu braku kłody, gatunek drzew ustalono na podstawie koloru i cech kory, a do wyliczenia kary przyjęto najmniejszy promień pnia i pomniejszono wyliczony obwód o 10 % (dane przedstawiono w tabeli). Odnosząc się zaś do twierdzenia Dyrektora SOSW, że pracownicy obsługi technicznej otrzymali polecenie oczyszczenia skarpy i uporządkowania terenu po okresie zimowym, a nie – usunięcia drzew i krzewów, organ I instancji podał, że bez znaczenia dla wymierzenia kary są pobudki i motywy wycinki, a jedynie brak wymaganego zezwolenia. Nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] obr. [...], stanowi zaś własność Powiatu C. w trwałym zarządzie SOSW i nie jest wpisana do rejestru zabytku, ani nie stanowi parku narodowego i rezerwatu przyrody. W odwołaniu Dyrektor [...] w C. zarzuciła, że decyzja została skierowana do podmiotu niebędącego stroną w sprawie, gdyż [...] nie ma zdolności do czynności prawnych. Usunięcie drzew i krzewów przez pracowników technicznych nastąpiło zaś bez jej wiedzy i zgody, przy czym osoby, które faktycznie dokonały wycinki, nie zostały przesłuchane. Tymczasem kara pieniężna może być nałożona jedynie na sprawcę wycinki (vide: wyrok WSA w Gdańsku z dnia 24 października 2007 r. sygn. akt II SA/Gd 661/06). Wyjaśniono nadto, że Dyrektor [...] po powzięciu informacji o wycince drzew, przeprowadziła rozmowę z pracownikami technicznymi i udzieliła im kary w postaci ustnego upomnienia. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. odwołania nie uwzględniło. Utrzymując w mocy decyzję organu I instancji, Kolegium powołało w podstawie prawnej rozstrzygnięcia art. 88 ust. 1 pkt 3 ustawy o ochronie przyrody, a w motywach organ wyjaśnił, że za delikt administracyjny w postaci usuwania drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia, odpowiada wyłącznie posiadacz nieruchomości – w tym wypadku jej zarządca. Zdaniem Kolegium, jest też mało prawdopodobne, aby pracownicy [...] dokonali wycinki bez wiedzy i zgody pracodawcy, a z powodu niepowiadomienia o dokonanym przestępstwie, strona nie udowodniła, że nie mogła zapobiec ich działaniom. W tym względzie organ odwoławczy powołał się na pogląd wyrażony w wyroku NSA w sprawie II OSK 1970/06. W skardze do sądu administracyjnego [...] w C. (powstały w wyniku zmian struktury organizacyjnej) wniósł o uchylenie decyzji organów obydwu instancji i zasądzenie kosztów postępowania, zarzucając naruszenie art. 88 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy o ochronie przyrody oraz art. 107 § 1 i 3 i art. 7, 77, 80 oraz art. 84 § 1 kpa. Podtrzymując dotychczasowe zarzuty i argumentację, skarżący wskazał na różne podstawy prawne orzekania przez organy obydwu instancji oraz zarzucił, że przywołane orzecznictwo nie dotyczyło stanu faktycznego niniejszej sprawy. Organy administracji nie wykazały zaś, że posiadacz nieruchomości przynajmniej wiedział o usuwaniu drzew z jego nieruchomości i na takie działanie godził się, ani też organy nie wyjaśniły przyczyn, dla których odmówiły wiarygodności twierdzenia Dyrektora Ośrodka, że nie wiedziała o wycince, gdyż jej nie zlecała. Z tych też przyczyn nie zawiadomiła organów ścigania. Wreszcie, skarżący podniósł, że wbrew wymogom prawdy obiektywnej, w niniejszej sprawie nie zasięgnięto opinii biegłego z zakresu dendrologii w celu określenia wieku wyciętych drzew. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko i argumentację. W toku rozprawy sądowej przedstawiciel skarżącego (a poprzednio Dyrektor [...] w C.) podała nadto, że pracownicy pozostałe po wycince drewno złożyli w garażu placówki, zaś część spalili na terenie posesji. Już po wniesieniu skargi powiadomiła też o zdarzeniu Policję, lecz nie jest jej wiadomo, jaką kwalifikację prawną czynu zastosowały organy ścigania. Wreszcie, oświadczyła że dwaj pracownicy zostali zwolnieni na zasadzie porozumienia stron. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie mogła odnieść skutku. Przepis art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody, powołany w podstawie prawnej decyzji organu I instancji, przewiduje obligatoryjne wymierzenie przez właściwy organ kary pieniężnej za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia, zaś z mocy art. 89 ust. 1 ustawy, kara ta stanowi wysokość trzykrotnej opłaty za usunięcie drzew lub krzewów ustalonej na podstawie stawek, o których mowa w art. 85 ust. 4-6 tej ustawy. Faktem jest, że organ odwoławczy utrzymując w mocy decyzję organu I instancji błędnie wskazał w podstawie prawnej rozstrzygnięcia art. 88 ust. 1 pkt 3 ustawy. Jednak tego rodzaju uchybienie należy zakwalifikować do kategorii oczywistej omyłki, która nie miała żadnego wpływu na wynik sprawy. Jest bowiem poza sporem, że doszło do usunięcia drzew i krzewów z terenu nieruchomości, oznaczonej jako działka nr [...] obr. [...] w C. i takie też ustalenia faktyczne poczynił organ odwoławczy. Tak więc, nie chodzi o przypadek zmiany podstawy prawnej, lecz nieistotną pomyłkę w rozumieniu art. 113 § 1 kpa. Tego rodzaju wada nie dyskwalifikuje zaś rozstrzygnięcia i nie uzasadnia uwzględnienia skargi. Zdaniem sądu administracyjnego, zasadnie organy obydwu instancji dopatrzyły się przesłanek do wymierzenia kary [...] w C. jako jednostce organizacyjnej, w trwałym zarządzie której znajduje się działka nr [...]. Taki stan prawny nieruchomości dokumentuje znajdujący się w aktach administracyjnych odpis księgi wieczystej. Zmiany w strukturze organizacyjnej, w wyniku czego [...] wszedł w skład skarżącego podmiotu jako Zespołu Placówek, nie wpłynął bowiem na stan prawny działki nr [...], pozostającej nadal w trwałym zarządzie [...], na który to podmiot nałożono administracyjną karę pieniężną. Adresatem kary, o której mowa w art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody, winien zaś być posiadacz nieruchomości, a taki przymiot przysługuje niewątpliwie jednostce, której przysługuje prawo trwałego zarządu. Wymierzenie kary za delikt administracyjny następuje zaś na podstawie innych przesłanek, niż orzekanie w sprawach o czyn karalny (przestępstwo, wykroczenie) w rozumieniu prawa karnego, a mianowicie w oderwaniu od pojęcia winy – umyślnej, bądź nieumyślnej. Zatem w niniejszej sprawie bez znaczenia był fakt, że wycinki drzew i krzewów dokonali pracownicy [...]. Okoliczności sprawy – w ocenie składu orzekającego – w obiektywny sposób świadczą też, że placówka ta winna ponosić konsekwencje prawne działania pracowników. Faktem jest, że w sytuacji, gdy w toku postępowania nie ujawniono ich danych osobowych, nie doszło do przesłuchania tych osób w charakterze świadków. Zasadnie podniesiono zatem w skardze, że brak jakichkolwiek podstaw do negowania prawdziwości twierdzenia Dyrektora [...] jako pracodawcy, że nie wydała polecenia wycinki drzew i krzewów, a jedynie "nakazała pracownikom uporządkowanie terenu i oczyszczenie skarpy po okresie zimowym". Całkowicie dowolne jest stanowisko Kolegium, że jest mało prawdopodobne, aby pracownicy dokonali wycinki bez wiedzy i zgody pracodawcy. Jednakże w świetle oświadczenia złożonego w toku rozprawy sądowej, braki w materiale dowodowym, polegające na nieprzesłuchaniu w charakterze świadków pracowników [...], którzy dokonali wycinki, okazały się nieistotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Okazało się bowiem, że drewno po wycince zostało złożone w garażu, a więc znajduje się w dyspozycji placówki, zaś pozostałości zostały w trakcie prac spalone na terenie posesji. Za tego rodzaju samowolne działanie pracownicy nie ponieśli też żadnych konsekwencji, co wynika jednoznacznie z treści odwołania, w którym podano, że z pracownikami przeprowadzono rozmowę i udzielono im ustnie upomnienia, co wszak nie jest karą w rozumieniu kodeksu pracy. Dopiero po wniesieniu skargi do sądu administracyjnego o zdarzeniu powiadomiono organy ścigania i dwaj pracownicy zostali zwolnieni na zasadzie porozumienia stron. Tego rodzaju okoliczności sprawy obiektywnie świadczą, że pracownicy dokonujący wycinki drzew i krzewów działali na rzecz [...] jako pracodawcy. Nie sposób zaś przyjąć, aby pracodawca nie mógł zapobiec tym działaniom. Wszak z protokołu oględzin wynika, że doszło do wycinki nie tylko drzew i krzewów, objętych karą pieniężną. Usunięto bowiem zadrzewienie ze znacznego terenu, utrzymywanego uprzednio jako teren zieleni, przylegający do budynków szkolnych. Co więcej, brak kontroli, a następnie reakcji pracodawcy nie tylko bezpośrednio po ujawnieniu zdarzenia, lecz nawet w toku postępowania administracyjnego, musi świadczyć o zaaprobowaniu wycinki w ramach prac porządkowych. Pracownicy nie dopuścili się też kradzieży drewna i nie dokonali jego wycinki w tym celu. Wszak drewno pozostawili na terenie placówki (złożyli w budynku garażu). Niewątpliwie zatem pracodawca nie wykazał, że nie mógł zapobiec działaniom pracowników, zaś fakt powiadomienia organów ścigania już po wniesieniu skargi, jest bez znaczenia dla oceny legalności zaskarżonej decyzji. Sądowa kontrola jest bowiem sprawowana na podstawie stanu faktycznego i prawnego z daty orzekania przez organy administracji. Stąd też przyjąć należy, że konsekwencje prawne działania pracowników ponosi [...] jako jednostka organizacyjna ich zatrudniająca a zarazem posiadacz nieruchomości. W tym miejscu odwołać się też należy do poglądu wyrażonego przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 30 marca 2011 r. sygn. akt II OSK 568/10 (LEX nr 1080362), iż dla przyjęcia odpowiedzialności posiadacza nie jest konieczne wyraźne przyzwolenie na usunięcie drzew i krzewów, czy wręcz ich nakazanie, a wystarczy, że posiadacz przewidywał taką możliwość i na nią się godził. Nadto, w niniejszej sprawie nie chodzi i o działania osób trzecich, lecz pracowników, a więc osób podległych. Pracodawca jest zaś odpowiedzialny za organizację pracy, a pracownik odpowiada materialnie za szkodę wyrządzoną pracodawcy ze swojej winy (art. 114 i art. 122 kodeksu pracy). Wreszcie, zdaniem sądu administracyjnego brak podstaw do ferowania zarzutu naruszenia prawdy obiektywnej (art. 7, 77 § 1 i 80 kpa) z powodu braku opinii biegłego z zakresu dendrologii w celu określenia wieku wyciętych drzew. Organy administracji powołując się na wynik oględzin przeprowadzonych przez pracowników organu I instancji, legitymujących się wykształceniem biologicznym, ustaliły że jedynie cztery z licznych usuniętych drzew z terenu działki nr [...], przekroczyły wiek 10 lat. Mianowicie, opierając się na grubości pozostałych pni i liczbie przyrostów rocznych (słoi), określiły wiek tych drzew jako przekraczający 15 lat (w przypadku drzew o obwodach pni od [...] cm). Stanowisko organów administracji w takich okolicznościach sprawy nie może być uznane za dowolne, bowiem zostało należycie umotywowane i oparte na oględzinach dokonanych przez pracowników z fachowym w tej dziedzinie wykształceniem. Powołanie biegłego z zakresu dendrologii nie jest obligatoryjnym i wyłącznym dowodem dla ustalenia wieku drzewa. Przepis art. 75 § 1 kpa w systemie dowodów wymienia też oględziny. Istotne jest przy tym, że skarżący ani w toku postępowania administracyjnego przed organem I instancji, ani w odwołaniu od decyzji, nie negował ustaleń faktycznych co do wieku drzew, od wycinki których wymierzono karę pieniężną, mimo jednoznacznych ustaleń, że wiek tych drzew przekraczał 15 lat. Ferując zaś zarzuty dopiero w skardze, skarżący nie przedstawił własnej opinii, której wykonanie mógł wszak zlecić, podważającej ustalenia organów administracji. W takiej zaś sytuacji sąd administracyjny nie dopatrzył się naruszenia reguł procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź skutkującym wznowieniem postępowania administracyjnego. Zaskarżona decyzja nie narusza też prawa materialnego, bowiem spełnione zostały przesłanki ustawowe do wymierzenia kary pieniężnej z tytułu usunięcia drzew i krzewów bez wymaganego zezwolenia. Z tych też względów skarga jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270). Jedynie na marginesie podać należy, że przed Trybunałem Konstytucyjnym zawisła sprawa o zbadanie zgodności art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody z Konstytucją RP (sygn. akt SK 6/12). Orzeczenie Trybunału może zatem stanowić przesłankę wznowieniową z art. 145a kpa. Fakt wydania wyroku w niniejszej sprawie nie stanowi zaś przeszkody prawnej w żądaniu wznowienia postępowania administracyjnego, o ile Trybunał orzeknie o niezgodności z Konstytucją przepisów ustawy w takim zakresie, jakim stanowiły podstawę wydania zaskarżonej decyzji. SW