II SA/Lu 205/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Witold Falczyński, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec, Sędzia NSA Krystyna Sidor (sprawozdawca), Protokolant Specjalista Jolanta Sikora, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 8 maja 2012 r. sprawy ze skargi M.Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę Decyzją z dnia ...Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania M. Z., utrzymało w mocy wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta przez Starszego Inspektora Działu Świadczeń Miejskiego Centrum Pomocy Rodzinie - decyzję z dnia ....o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu wskazano, że M. Z. złożyła wniosek o przyznanie jej takiego świadczenia w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad swoim mężem H. Z., co uniemożliwia jej podjęcie jakiejkolwiek pracy. Organy ustaliły, że H. Z. legitymuje się orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia 22 kwietnia 2008r. o niezdolności do pracy i samodzielnej egzystencji, co świadczy o znacznym stopniu jego niepełnosprawności. M. Z. sprawuje nad nim faktyczną opiekę, nie pozostaje w zatrudnieniu i nie wykonuje innej pracy zarobkowej, mimo to - zdaniem organów obu instancji – świadczenie jej nie przysługuje, gdyż w świetle art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje tylko osobom, na których ciąży obowiązek alimentacyjny zgodnie z przepisami ustawy – kodeks rodzinny i opiekuńczy, a przepisy tego kodeksu nie przewidują obowiązku alimentacyjnego pomiędzy małżonkami. Przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego małżonkowi jest również niedopuszczalne w świetle art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a powołanej ustawy. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wniosła M. Z., domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji. Zdaniem skarżącej, istnieje obowiązek alimentacyjny między małżonkami i ma on charakter szerszy od obowiązku określonego w art. 128 krio, co potwierdził Sąd Najwyższy w jednej z uchwał. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę zaskarżonej decyzji w zakresie jej zgodności z prawem. Zaskarżona decyzja prawa nie narusza. Materialnoprawną podstawą jej wydania był art. 17 ust 1 pkt 1-3 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2006r., Nr 139, poz. 992 ze zm.), zwanej dalej ustawą, zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: matce albo ojcu, innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59, z późn. zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny (z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności), a także opiekunowi faktycznemu dziecka - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W świetle cytowanego wyżej przepisu uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego przysługuje zatem osobom obciążonym obowiązkiem alimentacyjnym, przy czym krąg takich osób należy ustalać w oparciu o przepisy ustawy - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (krio). Stosownie natomiast do treści art. 128 krio - obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej (a więc zstępnych i wstępnych) oraz rodzeństwo – na małżonku, jako osobie niespokrewnionej, nie ciąży więc obowiązek alimentacyjny w powyższym rozumieniu. Wprowadzenie przez ustawodawcę jako przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego istnienia pokrewieństwa pomiędzy osobą wymagającą opieki a osobą ubiegającą się o świadczenie wynika również - zdaniem Sądu – z art. 17 ust. 1a ustawy, który stanowi o pierwszeństwie osób uprawnionych do uzyskania takiego świadczenia, należących wyłącznie do osób spokrewnionych ("Osobie innej niż spokrewniona w pierwszym stopniu, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy nie ma osoby spokrewnionej w pierwszym stopniu albo gdy osoba ta nie jest w stanie sprawować opieki (...)"). Zdaniem Sądu, wykładania przepisu art. 17 ust.1 pkt 2 i art. 17 ust. 1a wskazuje na intencję ustawodawcy, by kręgiem osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego objąć wyłącznie osoby spokrewnione (a także ojca i matkę, co wprost wynika z art.17 ust. 1 pkt 1 oraz opiekuna faktycznego dziecka, art. 17 ust. 1 pkt 3). Niezależnie więc od obowiązku wzajemnego wspierania się przez współmałżonków, stwierdzić należy, że w świetle ustawy o świadczeniach rodzinnych - świadczenie pielęgnacyjne małżonkowi nie przysługuje. Za taką interpretacją przemawia również art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a, który stanowi, że świadczenia pielęgnacyjne nie przysługują, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim (chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności). W ocenie Sądu, przepis ten wyłącza możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego zarówno osobie należącej do kręgu osób wskazanych w art. 17 ust 1, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim z inną osobą (chyba że ten małżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności), jak i małżonkowi sprawującemu opiekę nad współmałżonkiem. Prawidłowe jest zatem stanowisko organu odwoławczego, że skarżącej M. Z. nie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne w związku z koniecznością sprawowania opieki nad mężem H. Z. Należy przy tym wyjaśnić, że decyzja w sprawie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego ma charakter związany, co oznacza, że organ rozstrzygając sprawę ocenia wyłącznie to czy zachodzą ustawowe przesłanki, nie może natomiast uwzględniać innych okoliczności, w tym względów społecznych. Skoro więc ustawa o świadczeniach rodzinnych nie daje podstaw do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego małżonkowi w związku z koniecznością sprawowania opieki nad współmałżonkiem, to organy administracji nie mogły wydać decyzji uwzględniającej wniosek skarżącej. Z tych względów stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja nie narusza obowiązujących przepisów, a skarga na nią podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz.270).