II OW 75/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zofia Flasińska (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz Sędzia del. WSA Jolanta Rudnicka Protokolant: starszy asystent Andrzej Nędzarek po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy z wniosku Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 4 lipca 2011 r. znak: SKO.GN-70/2502/285/2011 o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Kielcach a Ministrem Rolnictwa i Rozwoju Wsi w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpatrzenia wniosku K. M. o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Kielcach z dnia [...] października 1970 r. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. z dnia [...] czerwca 1970 r. zatwierdzającej projekt scalenia gruntów obszaru p.n. "[...]" obejmujących grunty wsi M., C., S., G. M. i części gruntów 13 sąsiednich wsi w tym części gruntów miasta S. w odniesieniu do gruntów należących w toku scalenia do Z. i C. K. postanawia: wskazać Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach jako organ właściwy w sprawie Wnioskiem z dnia 4 lipca 2011 r., działając na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach zwróciło się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Kielcach a Ministrem Rolnictwa i Rozwoju Wsi poprzez wskazanie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi jako organu właściwego do rozpatrzenia wniosku K. M. o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Kielcach z dnia [...] października 1970 r. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. z dnia [...] czerwca 1970 r. zatwierdzającej projekt scalenia gruntów obszaru p.n. "[...]" – obejmujących grunty wsi: M., C., S., G. M. i części gruntów 13 sąsiednich wsi, w tym gruntów miasta S. w odniesieniu do gruntów należących w toku scalenia do Z. i C. K. W odpowiedzi na wniosek, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o wskazanie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach jako organu właściwego do rozpoznania sprawy. Na rozprawie w dniu 21 maja 2012 r. pełnomocnik Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniosła o wystąpienie przez skład orzekający z pytaniem na skład całej Izby Ogólnoadministracyjnej w trybie art. 269 § 1 p.p.s.a. Sąd nieskorzystał z tej możliwości, ponieważ podziela w całości stanowisko zawarte w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 kwietnia 2012 r., sygn. akt II OPS 1/12. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wnioskiem z dnia 5 marca 2012 r. Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego działając na podstawie art. 36 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 264 § 2 w związku z art. 15 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., aktualnie Dz.U. z 2012 r. poz. 270) zwanej dalej p.p.s.a., wystąpił o podjęcie przez Naczelny Sąd Administracyjny uchwały wyjaśniającej: "Czy ustalenie organu wyższego stopnia w rozumieniu art. 157 § 1 K.p.a. właściwego do stwierdzenia nieważności decyzji zatwierdzającej projekt scalenia winno nastąpić wyłącznie w oparciu o zasady określone w art. 17 K.p.a. w związku z art. 20 K.p.a. czy też z uwzględnieniem właściwych, aktualnie obowiązujących przepisów prawa materialnego regulujących właściwość rzeczową organów administracji w tego rodzaju sprawach?" W dniu 17 kwietnia 2012 r., sygn. akt II OPS 1/12 Naczelny Sąd Administracyjny podjął uchwałę następującej treści "Organ wyższego stopnia w rozumieniu art. 157 § 1 K.p.a., właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji zatwierdzającej projekt scalenia gruntów wydanej przez organ wymieniony w art. 17 K.p.a., ustala się na podstawie art. 157 § 1 i art. 17 K.p.a. w związku z art. 20 K.p.a." W podsumowaniu niniejszej uchwały wskazano, że wywiedziona z art. 20 K.p.a. reguła, iż właściwość rzeczową organu administracji publicznej ustala się według przepisów o zakresie jego działania, w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ma zastosowanie wówczas, gdy art. 157 § 1 w zw. z art. 17 K.p.a. są niewystarczające dla ustalenia organu właściwego z uwagi na zmianę we właściwości organów. Przy czym nie chodzi o każdą zmianę właściwości organów, lecz o zmianę związaną z przemianami strukturalnymi, za którymi idzie likwidacja jednych organów i tworzenie innych. Dopóki organ, który wydał decyzję kontrolowaną w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności, jest wymieniony w art. 157 § 1 i art. 17 K.p.a., dopóty organ właściwy do stwierdzenia jej nieważności musi być określany wyłącznie na podstawie wskazanych przepisów. W sytuacji natomiast zniesienia takiego organu, niezbędne jest ustalenie organu, do którego właściwości sprawy te zostały przekazane i określenie organu wyższego stopnia według nowych przepisów. Z przypadkiem takim mamy do czynienia w sprawie niniejszej. Organy, które orzekały w niej w przedmiocie scalenia gruntów już bowiem nie istnieją. Należy zatem sięgnąć do obecnie obowiązujących przepisów ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów (tj. Dz.U. z 2003 r., Nr 178, poz. 1749). Zgodnie z art. 3 ust. 1 tejże ustawy organem właściwym w sprawie prowadzenia postępowania scaleniowego i wymiennego jest starosta. Co oznacza w myśl art. 17 pkt 1 K.p.a., że organem wyższego stopnia a zarazem organem właściwym w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wydanych w sprawie scalenia lub wymiany gruntów jest samorządowe kolegium odwoławcze. Organ ten będzie właściwy w sprawie stwierdzenia nieważności przedmiotowych decyzji pomimo tego, że w sprawie tej orzekał już Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Wydane w trybie nadzoru decyzje Ministra zostały bowiem uchylone wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 kwietnia 2011 r., sygn. akt II OSK 627/10. Zgodnie natomiast z art. 27 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o zmianie niektórych ustaw w związku ze zmianami w organizacji i podziale zadań administracji publicznej w województwie (Dz. U. Nr 92, poz. 753) postępowania wszczęte i niezakończone przed wojewodą od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy toczą się przed organem, który przejął jego zadania i kompetencje, a którym na skutek tejże ustawy stało się samorządowe kolegium odwoławcze. Powyższe oznacza tym samym, że niezakończone w sprawie niniejszej postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji przeszło do kompetencji nowego organu - samorządowego kolegium odwoławczego, które należało wskazać jako właściwe do rozpatrzenia wniosku K. M. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 oraz art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270).