II GZ 266/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Janusz Zajda po rozpoznaniu w dniu 30 sierpnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Z. C. i W. sp. z o.o. z siedzibą w Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. z dnia 24 maja 2012 r.; sygn. akt II SA/Bk 900/11 w zakresie zawieszenia postępowania w sprawie ze skargi Z. C. i W. sp. z o.o. z siedzibą w Z. na czynność Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w B. z dnia [...] marca 2009 r.; nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia pożyczki postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z 24 maja 2012 r., II SA/Bk 900/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z 30 sierpnia 2002 r. (Dz.U. z 2012 poz. 270; dalej: ppsa) zawiesił postępowanie w sprawie. Przedmiotowa sprawa dotyczyła odmowy umorzenia pożyczki zawartej 18 maja 2004 r. pomiędzy Wojewódzkim Funduszem Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w B. oraz Z. C. W. spółką z o.o. w Z. Uchwałą Zarządu WFOŚiGW w B. z [...] marca 2009 r., nr [...] nie uwzględniono wniosku Spółki o umorzenie części pożyczki w związku z zaległościami w spłacie odsetek. Pismo informujące o treści uchwały doręczono Spółce [...] marca 2009 r., natomiast uchwałę [...] lipca 2009 r. W dniu 21 lipca 2009 r. Spółka wniosła do Ministra Środowiska odwołanie od uchwały, traktując ją jak decyzję administracyjną o odmowie umorzenia pożyczki. Odwołanie zostało zwrócone przez Ministra Środowiska postanowieniem z [...] sierpnia 2009 r. i utrzymującym je w mocy postanowieniem z [...] listopada 2009 r., na które Spółka złożyła skargę do WSA w W. Sąd ten, wyrokiem z 7 maja 2010 r. (IV SA/Wa 76/10) oddalił skargę uznając, że co prawda Minister nie miał racji kwalifikując odmowę umorzenia pożyczki jako sprawę cywilnoprawną, a nie administracyjnoprawną, nie miało to jednak wpływu na zgodność rozstrzygnięcia o zwrocie odwołania z prawem, ponieważ czynność odmowy umorzenia jest aktem materialno-technicznym z art. 3 § 2 pkt 4 ppsa i podlega kontroli sądu administracyjnego, jednak po uprzednim wezwaniu organu do usunięcia naruszenia prawa. W takiej sytuacji Minister nie był organem właściwym do jej załatwienia, ale też nie miał obowiązku przekazania sprawy według właściwości innemu organowi. Pismem z 30 czerwca 2010 r. Spółka wezwała Fundusz do usunięcia naruszenia prawa, jednocześnie wnosząc o przywrócenie terminu do wniesienia powyższego wezwania. Wobec braku odpowiedzi na wezwanie, w dniu 9 sierpnia 2010 r. Spółka wniosła skargę na uchwałę Zarządu WFPŚiGW w B. z [...] marca 2009 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B., jako na czynność materialno-techniczną z art. 3 § 2 pkt 4 ppsa. Postanowieniem z 28 września 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. zawiesił w sprawie postępowanie sądowe do czasu rozpoznania przez NSA skargi kasacyjnej Spółki od wyroku WSA w W. z 7 maja 2010 r. Postępowanie zostało podjęte (postanowieniem z 15 grudnia 2011 r.) po oddaleniu skargi kasacyjnej (wyrokiem NSA z 13 grudnia 2011 r., II OSK 1816/10). Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. postanowieniem z 24 maja 2012 r. ponownie zawiesił postępowanie sądowe na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ppsa. Sąd stwierdził, że z uwagi na wyrok NSA z 13 grudnia 2011 r. (II OSK 1816/10), w której to sprawie ocena Sądu dotyczyła tej samej czynności, która była przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie, przepis art. 170 ppsa ma w niej zastosowanie wykluczając odmienną kwalifikację tej czynności, niż to uczynił NSA. Konsekwencją zakwalifikowania uchwały z [...] marca 2009 r. jako czynności z art. 3 § 2 pkt 4 ppsa, jest konieczność (przed zaskarżeniem do sądu) spełnienia wymogu uprzedniego wyczerpania środków zaskarżenia na etapie administracyjnym w postaci wezwania do usunięcia naruszenia prawa, złożonego w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności (o podjęciu odmownej uchwały w przedmiocie umorzenia pożyczki skarżąca Spółka dowiedziała się [...] marca 2009 r.). Wezwanie do usunięcia naruszenia prawa zostało złożone 30 czerwca 2010 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia i - według oświadczenia pełnomocnika organu z rozprawy - ani wezwanie, ani wniosek nie zostały do chwili obecnej rozpatrzone. Sąd stwierdził, że przedmiotowy wniosek zainicjował postępowanie wpadkowe, które powinno być zakończone przed rozpoznaniem skargi, bowiem jeśli zostanie oddalony - powstać może procesowa przeszkoda w merytorycznym rozpoznaniu skargi. W ocenie Sądu spóźnione wezwanie uniemożliwi liczenie terminu od dnia jego wniesienia lub od dnia udzielenia na nie odpowiedzi do złożenia skargi z art. 53 § 2 ppsa, a skarga złożona w takich okolicznościach będzie podlegała odrzuceniu. W związku z powyższym postępowanie sądowoadministracyjne nie może uzyskać dalszego biegu bez uprzedniego przesądzenia o terminowości złożenia wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Na postanowienie o zawieszeniu postępowania spółka Z. C. W. wniosła zażalenie, zarzucając Sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisów postępowania t.j.: - art. 125 § 1 pkt 1 ppsa poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i nieuwzględnienie art. 9 i art. 112 kpa), - art. 411 ust. 3 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2006, nr 129, poz. 902; w brzmieniu sprzed nowelizacji Dz.U. z 2008, nr 25, poz. 150) poprzez nieuwzględnienie okoliczności, iż ustawodawca nie określił terminu do zaskarżenia uchwały Zarządu WFOŚiGW. W związku z powyższym Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zawieszenie postępowania na podstawie z art. 125 § 1 pkt 1 ppsa jest instytucją stosowaną fakultatywnie i w swojej istocie stanowi zaprzeczenie zasady szybkości postępowania wyrażonej w art. 7 ppsa, który stanowi, że sąd administracyjny powinien podejmować czynności zmierzające do szybkiego załatwienia sprawy i dążyć do jej rozstrzygnięcia na pierwszym posiedzeniu. Konfrontacja przesłanek zawieszenia postępowania z nakazem wynikającym z cytowanego art. 7 ppsa prowadzić musi do wniosku, że zasadność zawieszenia postępowania powinna być w każdym wypadku wnikliwie oceniona w celu ustalenia, czy zaistniała w toku postępowania przeszkoda faktycznie uzasadnia odstąpienie od zasady szybkiego rozpoznania sprawy. Z powołanego przepisu wynika, że przesłanką uzasadniającą zawieszenie postępowania jest sytuacja, w której rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym. W rozpoznawanej sprawie niesporne jest, iż przed organami administracji toczy się postępowanie mające na celu ocenę wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa. W związku z obiektywną okolicznością przedwczesnego wniesienia skargi (wezwanie do usunięcia naruszenia prawa doręczono 30 czerwca 2010 r., zaś skargę w trybie art. 53 § 2 ppsa wniesiono 9 sierpnia 2010 r.), wynik toczącego się przed organami administracji postępowania nie może mieć wpływu na wynik sprawy toczącej się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w B., a zawieszanie postępowania w sytuacji zaistnienia przesłanki odrzucenia skargi wydaje się bezprzedmiotowe. W związku z powyższym brak jest podstaw do stwierdzenia, że w postępowaniu administracyjnym zapadnie rozstrzygnięcie, bez którego sąd administracyjny nie jest w stanie rozstrzygnąć sprawy sądowoadministracyjnej zainicjowanej skargą Spółki. Na podstawie art. 3 § 2 pkt. 4 ppsa sprawa należy do właściwości sądów administracyjnych, zatem wbrew zarzutowi zażalenia, czas i tryb zaskarżenia uchwały Zarządu Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej określają przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym, co słusznie podkreślił Wojewódzki Sąd Administracyjny w B., jest konieczność oceny spełnienia warunków formalnych skargi przed przystąpieniem do jej merytorycznego rozpoznania, co nie znalazło odzwierciedlenia w wydanym w sprawie orzeczeniu. Na szeroko rozumiane warunki formalne składa się bowiem nie tylko dopuszczalność skargi, uprzednie wyczerpanie środków zaskarżenia, spełnienie wymogów procesowych, ale także zachowanie terminu do wniesienia skargi, tak aby nie została ona wniesiona za późno (np. po upływie 30 dni - art. 53 § 1 ppsa), ani też przedwcześnie (tj. przed upływem 60 dni - art. 53 § 2 ppsa). Celowość zawieszenia postępowania powinna być analizowana także z punktu widzenia ewentualnego wystąpienia w przyszłości przesłanek do wznowienia postępowania administracyjnego, zakończonego zaskarżoną decyzją lub aktem, jak i przesłanek do wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego na skutek rozstrzygnięcia wydanego w innym toczącym się postępowaniu. Ustalenie, że określona okoliczność mogłaby w przyszłości stanowić podstawę wznowienia postępowania podatkowego lub sądowego uzasadniałaby zawieszenie postępowania. Taka sytuacja w niniejszej sprawie nie zachodzi, ponieważ w związku z przedwczesnością wniesienia skargi do WSA, postępowanie zainicjowane tą skargą nie mogłoby zostać wznowione. Sąd pierwszej instancji nie przedstawił dostatecznych argumentów uzasadniających zawieszenie postępowania, w sposób niedostateczny zbadał treść pouczenia wystosowanego przez organ wobec strony oraz zasadność stosowania zawieszenia w odniesieniu do sprawy zainicjowanej niniejszą skargą. W związku z powyższym należało uchylić postanowienie zawieszające postępowanie w oczekiwaniu na rozstrzygnięcie przez Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w B. wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia wezwania o usunięcie naruszenia prawa. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 ppsa orzeczono jak w sentencji postanowienia. Wobec braku podstaw prawnych w tym zakresie, nie orzeczono o kosztach postępowania.