VIII SA/Wa 145/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Cezary Kosterna /sprawozdawca/, Sędziowie Sędzia WSA Marek Wroczyński, Sędzia WSA Artur Kot, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Aleksandra Borkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 maja 2012 r. sprawy ze skargi [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3) zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. na rzecz skarżącej [...] sp. z o.o. z siedzibą w B. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. 1.1. Przedmiotem skargi A. E. M. sp. z o.o. z siedzibą w B. (dalej: spółka lub skarżąca) wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest decyzja Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: organ lub Dyrektor Oddziału ARiMR) nr [...] utrzymująca w mocy po rozpoznaniu odwołania decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej organ I instancji lub Kierownik ARiMR) nr [...] z [...] listopada 2011 r. odmawiającą przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za rok 2005 r. 1.2. Do wydania zaskarżonej decyzji doszło wobec następujących ustaleń: Spółka [...] maja 2005 r. wystąpiła ze stosownym wnioskiem o płatności. Płatności takie w kwocie [...] zł zostały przyznane decyzją Kierownika ARiMR z [...] kwietnia 2006 r. Decyzją nr [...] Dyrektor Oddziału ARiMR działając na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zmianami - dalej: k.p.a.) stwierdził nieważność tej decyzji z uwagi na to, że nie odzwierciedlała ona stanu faktycznego. Organ uznał bowiem, że decyzją przyznano dopłaty do deklarowanej powierzchni [...] ha, a powierzchnia ta została następnie skorygowana przez spółkę do [...] ha, co stanowiło naruszenie przepisu art. 2 ust. 4 ustawy z 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych (Dz. U. z 2004 r. Nr 6 poz. 40 ze zmianami). 1.3. Po stwierdzeniu nieważności pierwotnej decyzji o przyznaniu dopłat, Kierownik ARiMR kontynuował postępowanie zapoczątkowane wnioskiem spółki z [...] maja 2005 r. i wspomnianą wyżej decyzją z [...] listopada 2011 r. odmówił przyznania dopłat. Podstawą takiej decyzji było ustalenie, że skarżąca w dniu składania dopłat nie była w posiadaniu dwóch działek objętych wnioskiem, to jest działki nr [...] o powierzchni [...] ha położonej w obrębie W. K. oraz [...] o powierzchni [...] ha położonej w obrębie K.. Zdaniem organu w posiadanie działki nr [...] spółka weszła pod koniec lipca 2005 r., zaś w posiadanie działki nr [...] – [...] maja 2005 r. Działki te zdaniem organu podlegały zatem wykluczeniu z płatności, co powodowało przekroczenie różnicy pomiędzy powierzchnią deklarowaną, a powierzchnią stwierdzoną o 50% skutkujące odmowę przyznania płatności. Ustalenia te były dokonane w oparciu o obszerne postępowanie dowodowe wynikające ze sporu z poprzednim posiadaczem działki nr [...] co do czasu jej posiadania, oraz w oparciu o protokół przekazania działek przez inny podmiot skarżącej w dniu [...] maja 2005 r. 2. Skarżąca złożyła odwołanie od decyzji Kierownika ARiMR, nie formułując żadnych szczegółowych zarzutów. Dyrektor ARiMR w wyniku rozpoznania odwołania utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję pierwszoinstancyjną. 3. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca wniosła o uchylenie decyzji obu instancji. Podniosła zarzut niezapewnienia stronie możliwości udziału w każdym stadium postępowania przed organami obu instancji oraz naruszenie obowiązku uczynienia przez organ wszystkiego dla pełnego wyjaśnienia i właściwego, zgodnego z prawem rozstrzygnięcia. Skarżąca zakwestionowała też interpretację prawa materialnego polegającą na nieuwzględnieniu, że nabycie działek w dniu [...] maja 2005 r., a wiec przed upływem terminu do złożenia wniosku, uprawniało do zakwalifikowania tych działek do dopłat. Na rozprawie reprezentujący skarżącą prezes zarządu P. M. zwrócił uwagę, że decyzja Dyrektora ARiMR o stwierdzeniu nieważności z [...] października 2008 r. została skierowana do P. M., a nie do ustanowionego przez spółkę pełnomocnika – adwokata R. G.. 4. W odpowiedzi na skargę Dyrektor ARiMR wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentacje. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga jest uzasadniona 5.1. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Ocenie Sądu podlegają zatem zgodność aktów administracyjnych (w tym przypadku postanowienia) zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Ocena ta dokonywana jest według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 – dalej: "p.p.s.a."), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Badając skargę w tych granicach Sąd uznał, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. 5.2. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że zaskarżona decyzja (i poprzedzająca ją decyzja pierwszoinstancyjna) dotyczyły kwestii rozstrzygniętej wcześniej ostateczną decyzją Kierownika ARiMR z 2006 r. przyznającą dopłaty zgodnie z wnioskiem. Dopiero wyeliminowanie tej pierwotnej decyzji z obrotu prawnego mogło stanowić podstawę do podjęcia ponownych decyzji merytorycznych, gdyż w przeciwnym razie te nowe decyzje dotknięte byłyby wadą nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.. Dyrektor ARiMR, a wcześniej Kierownik ARiMR w ogóle nie rozważyli kwestii, czy decyzja Dyrektora ARiMR z [...] października 2008 r. o stwierdzeniu nieważności ostatecznej decyzji Kierownika ARiMR z 2006 r. weszła do obrotu prawnego. Zakreślając ramy prawne dotyczące kwestii wejścia do obrotu prawnego decyzji Dyrektora ARiMR o stwierdzeniu nieważności, należy wskazać na treść art. 40 § 1 i § 2 i art. 45 k.p.a. i art. 109 § 1 k.p.a. Zgodnie z art. 109 § 1 k.p.a. decyzja musi zostać doręczona stronie na piśmie, aby dojść do obrotu prawnego. Z art. 40 § 1 i § 2 wynika zaś, że pisma doręcza się stronie, a działającej przez przedstawiciela – temu przedstawicielowi. Jeśli strona ustanowiła pełnomocnika – doręcza się temu pełnomocnikowi. Z kolei z art. 45 kpa wynika, że jednostkom organizacyjnym (a więc i skarżącej będącej spółką z ograniczoną odpowiedzialnością) pisma doręcza się w lokalu ich siedziby do rąk osób upoważnionych do odbioru pism. W ocenie Sądu do doręczania jednostkom organizacyjnym nie mają zastosowania art. 42 i 43 k.p.a. pozwalające na zastępcze doręczenie do rąk domownika osoby fizycznej (np. żony), gdyż przepis ten dotyczy sytuacji, gdy pisma kieruje się do stron będących osobami fizycznymi. Art. 35 dotyczący doręczeń do jednostek organizacyjnych pozwala bowiem tylko na odpowiednie stosowanie art. 44 k.p.s. (dotyczącego "awizowania" przesyłek i przechowywania na poczcie), a nie odsyła do art. 42 i 43 k.p.a. Stan faktyczny w zakresie doręczenia decyzji z [...] października 2008 r. przyjęty przez Sąd na podstawie akt sprawy jest następujący: W sprawie dopłat został ustanowiony przez skarżącą pełnomocnik – adwokat R. G.. Do niego były kierowane pisma, decyzje, postanowienia w postępowaniu dotyczącym dopłat, jak i w postępowaniu wznowieniowym dotyczącym decyzji z 2006 r. przyznającej dopłaty. Dopiero zawiadomienie z dnia [...] września 2008 r. o wszczęciu postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika ARiMR zostało skierowane imiennie do P. M., zaś sama decyzja Dyrektora ARiMR o stwierdzeniu nieważności z [...] października 2008 r. została skierowana do P. M., ze wskazaniem, że dotyczy skarżącej spółki i wysłana na adres spółki w B. ul. K. [...]. Odbiór tej ostatniej korespondencji, jak wynika z dostarczonej przez organ w dniu [...] maja 2012 r. kopii potwierdzenia odbioru został pokwitowany przez R. M. z dopiskiem: "żona". Skuteczność takiego doręczenia dla strony można by uznać tylko w przypadku przyjęcia, że R. M. była osobą upoważnioną do odbioru pisma w imieniu spółki w rozumieniu art. 45 k.p.a. Co do zasady bowiem nie sposób przyjąć, by żona prezesa zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością jako jednostki organizacyjnej była upoważniona do odbierania pism w imieniu spółki tylko z tytułu małżeństwa z prezesem. Prawidłowość doręczenia decyzji Dyrektora ARiMR z [...] października 2008 r., a zatem i wejście jej do obrotu prawnego budzi co najmniej poważne wątpliwości. Jest to kwestia fundamentalna dla sprawy, bowiem ustalenie, że decyzja ta nie weszła do obrotu prawnego skutkować musiałoby uznaniem, że pozostaje w obrocie decyzja Kierownika ARiMR o przyznaniu dopłat z 2006 r. Dlatego też przed rozstrzygnięciem tej kwestii przedwczesne jest badanie merytorycznej prawidłowości decyzji o odmowie przyznania dopłat, które z przyczyn formalnych mogą być nieważne. Nie badając skuteczności wejścia do obrotu prawnego decyzji Dyrektora ARiMR z [...] października 2008 r., a więc fundamentalnej dla sprawy okoliczności, organ ten wydając zaskarżoną w niniejszym postępowaniu sądowym decyzję naruszył przepisy postępowania – art. 7 i 77 § 1 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, powodującym konieczność jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Ponownie rozpoznając sprawę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR zbada w pierwszej kolejności, czy odbierająca decyzję z [...] października 2008 r. R. M. była osobą upoważnioną do odbioru pism w imieniu skarżącej spółki zgodnie z art. 45 p.p.s.a przyjmując, że wystarczającym do tego tytułem nie było małżeństwo z prezesem zarządu skarżącej spółki. W przypadku uznania takiego doręczenia za skuteczne wobec spółki, organ rozważy, czy decyzja ta weszła do obrotu prawnego wywołując skutek w postaci wyeliminowania z obrotu decyzji Kierownika ARiMR o przyznaniu dopłat z 2006 r., mimo, że nie była doręczona ustanowionemu pełnomocnikowi - adwokatowi R. G.. Mając na uwadze powyższe, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 152 p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania sądowego Sąd postanowił na mocy art. 200, art. 205 § 2 oraz art. 209 p.p.s.a.