II SA/Kr 607/12
WyrokWSA w Krakowie2012-06-28
Skład orzekający: Renata Czeluśniak, Aldona Gąsecka – Duda, Wojciech Jakimowicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego prawidłowo wydał decyzję nakazującą rozbiórkę wiaty gospodarczej, w sytuacji gdy inwestor nie przedłożył wymaganych dokumentów do legalizacji samowoli budowlanej w wyznaczonym terminie?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy nadzoru budowlanego prawidłowo zastosowały art. 48 ust. 4 Prawa budowlanego, nakazując rozbiórkę obiektu budowlanego wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę, w sytuacji gdy inwestor nie wykonał nałożonych na niego obowiązków w wyznaczonym terminie. Niewykonanie tych obowiązków skutkuje utratą możliwości legalizacji samowoli budowlanej i prowadzi do wydania decyzji o nakazie rozbiórki.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nakazu rozbiórki wiaty gospodarczej wybudowanej przez A.P. bez wymaganego pozwolenia na budowę. Budowę rozpoczęła matka A.P. w 1989 r. na podstawie pozwolenia na budowę, jednak nie ukończyła jej. A.P. kontynuował budowę w 2002 r. Organy nadzoru budowlanego zobowiązały inwestora do przedłożenia dokumentów legalizacyjnych, jednak A.P. nie spełnił tego obowiązku w wyznaczonym terminie. W konsekwencji wydano decyzję nakazującą rozbiórkę wiaty, którą następnie utrzymał w mocy Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego. A.P. złożył skargę do WSA w Krakowie, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych.Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargę A.P. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 14 lutego 2012 r.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Renata Czeluśniak Sędziowie : WSA Aldona Gąsecka – Duda WSA Wojciech Jakimowicz (spr.) Protokolant : Ewelina Knapczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 14 lutego 2012 r., nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki skargę oddala
Postępowanie w sprawie zakończonej zaskarżoną decyzją zostało wszczęte z urzędu w dniu 3 lipca 2002 r. w związku z pismem K.D. z dnia 3 lipca 2002 r., w którym zwrócił się on z prośbą do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. o kontrolę prowadzonych robót budowlanych na działce nr [....] w R. prowadzonych przez A.P. zam. [....] .
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. decyzją z dnia 6 listopada 2002 r., znak: [....] nakazał "inwestorowi wiaty gospodarczej zlokalizowanej na dz. nr [....] w R. Panu A.P. zam. [....] rozbiórkę wiaty gospodarczej o wymiarach 5,65 x 13,0 m wybudowanej na dz. nr [....] w R. bez wymaganego pozwolenia na budowę z pozostawieniem fundamentów w części wschodniej wiaty, wybudowanych przez matkę inwestora - A.P. na podstawie decyzji pozwolenia z dnia [....] -1989 r., znak: [....] ".
W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wyjaśnił, że budowę wiaty rozpoczęła matka A.P. - A.P. wykonując fundamenty pod wiatę w części wschodniej na podstawie decyzji pozwolenia na budowę z dnia [....] 1989 r. znak: [....] wydanej przez Urząd Gminy L. , a kontynuując budowę rzeczonej wiaty w roku 2002 na podstawie tej samej decyzji pozwolenia na budowę A.P. dopuścił się samowoli budowlanej, gdyż zgodnie z art. 37ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane "decyzja o pozwoleniu na budowę wygasa, jeżeli budowa nie została rozpoczęta przed upływem 2 lat od dnia, w którym decyzja ta stalą się ostateczna lub budowa została przerwana na czas dłuższy niż 2 lata".
[....] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. decyzją z dnia 2 lutego 2009 r., znak: [....] uchylił w całości zaskarżoną przez A.P. decyzję z dnia 6 listopada 2002 r., znak: [....] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że w rozpoznanej sprawie nastąpiła istotna zmiana przepisów prawa materialnego w czasie pomiędzy wydaniem rozstrzygnięcia przez organ I instancji, a dokonywaną kontrolą orzeczenia przez organ II instancji. Oznacza to konieczność uwzględnienia zmian wynikających z nowelizacji ustawy Prawo budowlane z dnia 7 lipca 1994r. dokonanej ustawą z dnia 23 marca 2003r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 206 poz. 1287). Wskazano, iż obowiązkiem organu I instancji w ponownie prowadzonym postępowaniu będzie zbadanie, czy w niniejszej sprawie występują przesłanki umożliwiające wdrożenie postępowania legalizacyjnego w stosunku do wybudowanej bez pozwolenia na budową wiaty.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. postanowieniem z dnia 3 czerwca 2011 r., znak: [....] działając na podstawie art. 48 ust.2 z związku z art. 48 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane zobowiązał inwestora wiaty A.P. do przedłożenia w Inspektoracie do dnia 3 października 2011 r.:
- zaświadczenia Wójta Gminy L. o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego,
- czterech egzemplarzy projektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami i pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi sprawdzonymi pod względem zgodności z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi przez osobę posiadającą uprawnienia do projektowania w odpowiedniej specjalności lub rzeczoznawcę budowlanego oraz zaświadczenie o wpisie na listę członków właściwej izby samorządu zawodowego aktualnego na dzień opracowywania projektu,
- oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane,
- kserokopii decyzji o nadaniu uprawnień budowlanych osoby sporządzającej dokumentację.
W zakreślonym terminie inwestor nie przedłożył wymaganych dokumentów, natomiast pismem z dnia 20 października 2011 r. skierowanym do organu odniósł się do wydanego wcześniej postanowienia z dnia 3 czerwca 2011 r., znak: [....] . W piśmie tym A.P. podał, iż jest zainteresowany legalizacją wiaty, która jest mu potrzebna w gospodarstwie oraz wniósł, w związku z trudną sytuacją materialną, o zwolnienie z kosztów legalizacji i zalegalizowanie wiaty na co przedłoży stosowne dokumenty.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. decyzją z dnia 7 grudnia 2011 r., znak: [....] nakazał inwestorowi - A.P. rozebranie wiaty gospodarczej o wymiarach zewnętrznych 13,00 x 5,64m na działce nr [....] w miejscowości R. , gmina L.
W uzasadnieniu organ stwierdził, że zgodnie z art. 28 oraz art. 29 ust.2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane przedmiotowa wiata nie była zwolniona z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, a inwestor w określonym terminie do 3 października 2011 r. nie przedłożył wymienionych w postanowieniu z dnia 3 czerwca 2011 r., znak: [....] wymaganych dokumentów do legalizacji samowoli budowlanej jaką stanowiła przedmiotowa wiata. W takim przypadku zgodnie z art. 48 ust.4 Prawa budowlanego organ nakazuje rozbiórkę przedmiotowego obiektu.
Odnosząc się natomiast do uwag inwestora zawartych w piśmie z dnia 20 października 2011 r., organ wyjaśnił, że organ nadzoru budowlanego ustala wysokość oploty legalizacyjnej w oparciu o art. 49.ust. 1 i 2 Prawa budowlanego. Przepis ten nie uprawnia organu do zwolnienia z opłat legalizacyjnych.
Odwołanie od powyższej decyzji organu I instancji złożył w ustawowym terminie A.P. Podniósł, że decyzja [....] narusza jego interes prawny, gdyż budowa wiaty na działce nr [....] w R. została rozpoczęta przez A.P. w 1989 r. na podstawie decyzji Naczelnika Gminy w L. z dnia 13.03.1989 r. o pozwoleniu na budowę budynku inwentarsko-składowego, w skład którego, zgodnie z zatwierdzonym powyższą decyzją projektem technicznym wchodziła też wiata. A.P. nie ukończyła budowy, wykonała jedynie fundamenty, bo nie pozwolił jej na to stan zdrowia. Prace były kontynuowane przez A.P. w 2002 r. i polegały na wykonaniu słupów z pustaków żelbetonowych oraz dachu jednospadowego, pokrytego blachą trapezową. Odwołujący się podał, że budowa wiaty na działce nr [....] w R. jest zgodna z ustaleniami Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego Gminy L. , co zostało potwierdzone pismem Urzędu Gminy w L. z dnia 10 grudnia 2010 r. Wskazał także, ze Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nie dokonał sprawdzenia możliwości uzyskania pozwolenia na użytkowanie wiaty w świetle przepisów obowiązujących przed wejściem w życie ustawy z 2003 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw. Pominął istotną dla sprawy okoliczność, że A.P. zmarła, a A.P. , jako spadkobierca ustawowy wstąpił w prawa spadkowe. Kontynuacja prac przy budowie wiaty na działce nr [....] w R. przez A.P. realizowana była w ramach uprawnień jakie uzyskała wcześniej A.P. [....] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. decyzją z dnia 14 lutego 2012 r., znak: [....] , działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 104 k.p.a., art. 48 ust. 1 i art. 48 ust. 4 oraz art. 80 ust. 2 pkt 2 i art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r.- Prawo budowlane, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia 7 grudnia 2011 r. znak: [....]. W uzasadnieniu podano, że organ odwoławczy po dokonaniu kontroli prawidłowości postępowania administracyjnego organu I instancji i wydanej przez niego decyzji dokonał powtórnego rozpatrzenia sprawy w granicach zakreślonych przez postępowanie pierwszoinstancyjne i stwierdził, że organ ten uczynił zadość przepisom Kodeksu postępowania administracyjnego i ustawy Prawo budowlane.
Przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie jest legalność wybudowanej przez A.P. wiaty gospodarczej o wymiarach 13,00m x 5,64m zlokalizowanej na działce nr [....] w miejscowości R. Powierzchnia zabudowy obiektu wynosi 72,32m2. Stopy fundamentowe pod wiatę wykonała A.P. w 1989 r. natomiast resztę robót budowlanych, tj. konstrukcję nośną wiaty składającą się z 6 sztuk słupów z pustaków żużlobetonowych o przekroju 0,42m x 0,42m posadowionych na w/w stopach oraz konstrukcję i pokrycie wykonane z blachy trapezowej jednospadowego dachu wykonywał A.P. od dnia 2 lipca 2002 r. przez okres około 3 miesięcy.
Zdaniem organu odwoławczego w niniejszej sprawie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. jako organ I instancji poprawnie zakwalifikował przedmiotowy obiekt jako budowlę. Nie można bowiem zaliczyć go do budynków, zgodnie z art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. Przedmiotowy obiekt nie ma ścian, nie jest więc wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych, a tym samym nie może być zaliczany do budynków. Nie jest również obiektem małej architektury zgodnie z art. 3 ust. 4 Prawa budowlanego. Natomiast zgodnie z art. 3 ust. 3 Prawa budowlanego budowla to "... każdy obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury, jak: obiekty liniowe, lotniska, mosty, wiadukty, tunele, przepusty, sieci techniczne, wolno stojące maszty antenowe, wolno stojące trwale gruntem urządzenia reklamowe, budowle ziemne, obronne (fortyfikacje), ochronne, hydrotechniczne zbiorniki (...) oraz fundamenty pod maszyny i urządzenia, jako odrębne pod względem technicznym części przedmiotów składających się na całość użytkową". Wyliczenie to jest przykładowe i obejmuje również inne obiekty, co potwierdza wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 27 października 2009 r., sygn. akt: II SA/Op 250/09.
Zdaniem organu nie ulega więc wątpliwości, że budowa przedmiotowego obiektu budowlanego zaliczonego do budowli wymaga zgodnie z art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego uzyskania przed rozpoczęciem robót ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę z zastrzeżeniem art. 29-31. Według art. 29 ust. 1 powołanej ustawy w brzmieniu obowiązującym w dacie wybudowania obiektu, wiata nie była zwolniona z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, zaś obecnie nie wymaga pozwolenia na budowę tylko zgłoszenia organowi administracji architektoniczno-budowlanej wzniesienie wiaty o powierzchni zabudowy do 25m2. Wiata wybudowana przez inwestora A.P. ma powierzchnię zabudowy 72,32m2, przy czym inwestor A.P. nie dopełnił obowiązku wynikającego z art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego.
Podano, że decyzja o pozwoleniu na budowę Naczelnika Gminy w L. z dnia 13 marca 1989 r. znak: [....] obejmująca "budynek inwentarsko-składowy wg projektu typowego WB-3741 adoptowanym do potrzeb przez RZUP B." wydana na rzecz A.P. zam. [....] , na którą powołuje się A.P. w pierwszym punkcie swojego odwołania nie uprawniała inwestora A.P. do prowadzenia dalszych robót budowlanych przy przedmiotowej wiacie w 2002 r. Wskazano, że pozwolenie na budowę wydawane jest dla określonej osoby fizycznej lub prawnej i na jego podstawie robót nie może kontynuować inna osoba bez przeniesienia uprawnień z takiej decyzji na tę osobę. Prawo budowlane wymaga dla przeniesienia uprawnień z takiej decyzji zastosowanie procedury określonej w art. 40 ust. 1 Prawa budowlanego. Obowiązku tego inwestor A.P. również nie dopełnił.
Nadto decyzja o pozwoleniu na budowę Naczelnika Gminy w L. z dnia 13 marca 1989 r. znak: [....] udzielała pozwolenia na budowę budynku inwentarsko-składowego wg projektu typowego WB-3741, obejmującego wiatę o wymiarach 3,80m x 7,72m i powierzchni zabudowy 29,34m2 i zlokalizowanego w miejscu istniejącego już na działce nr [....] w R. drewnianego budynku gospodarczego, przeznaczonego do wcześniejszej rozbiórki. Wiata miała stanowić część tego budynku po stronie zachodniej, stanowiąc odrębny konstrukcyjnie obiekt. Faktycznie istniejący drewniany budynek gospodarczy nie został rozebrany, a wiata o zupełnie innych gabarytach i konstrukcji jak obiekt projektowany, została wybudowana w odległości 3,80m od niego.
Zdaniem organu w niniejszym stanie faktycznym mamy więc do czynienia z samowolą budowlaną, polegającą na wybudowaniu obiektu budowlanego bez uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę, a taki stan faktyczny skutkuje obowiązkiem wydania nakazu rozbiórki przez organ nadzoru. Jednakże ustawodawca w art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego zobowiązał organy nadzoru budowlanego do wydania postanowienia w oparciu o art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego i umożliwienia inwestorowi zalegalizowania wykonanych samowolnie robót budowlanych, o ile roboty te są zgodne z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz przepisami technicznymi.
Podano, że budowa przedmiotowej wiaty na działce nr [....] w R. jest zgodna z ustaleniami Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego Gminy L. uchwalonego uchwałą z dnia 10 lipca 2003 r., Nr [....] , co potwierdzają pisma Urzędu Gminy L. z dnia 10 grudnia 2010 r. znak: [....] oraz znak: [....] skierowane do Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w B. Kwestię tę podniósł także w punkcie drugim swojego odwołania A.P.
Organ wskazał, że zgodnie z art. 48 ust. 2, ust. 3 i ust. 5 Prawa budowlanego nie jest to warunek wystarczający do "legalizacji" samowolnie wykonanych robót budowlanych, w tym przypadku przy kontynuacji budowy przedmiotowej wiaty.
W związku z powyższym, aby proces "legalizacji" przedmiotowej wiaty poprowadzić zgodnie z art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego, postanowieniem z dnia 3 czerwca 2011 r. znak : [....] nałożono na inwestora A.P. obowiązek przedstawienia w terminie do 3 października 2011 r. dokumentów zgodnie z brzmieniem w/w przepisu. W zakreślonym terminie A.P. nie przedłożył wymaganych dokumentów, co spowodowało, że w niniejszej sprawie zaszła okoliczność określona w art. 48 ust. 4 Prawa budowlanego.
Podkreślono, że zgodnie z poglądem przyjętym w orzecznictwie sądowodministracyjnym w wyniku uchybienia terminu strona traci przyznane jej prawo do legalizacji samowoli budowlanej i w efekcie sprawa zostaje załatwiona w trybie zwykłym, tj. przez wydanie decyzji o nakazie rozbiórki.
Zatem zdaniem organu II instancji Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego miał uzasadnione podstawy do wydania w oparciu o art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego zaskarżonej decyzji z dnia 7 grudnia 2011 r. znak : [....] o obowiązku rozbiórki wiaty gospodarczej o wymiarach 13,00m x 5,64m zlokalizowanej na działce nr [....] w R.
W odpowiedzi na zarzuty inwestora zawarte w punkcie trzecim odwołania z dnia 20 grudnia 2011 r. wyjaśniono, że zgodnie z art. 49 ust. 5 aktualnie obowiązującego Prawa budowlanego obowiązek uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie obiektu budowlanego wykonanego bez ostatecznej decyzji o pozwoleniu na jego budowę, nakłada się na inwestora w decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego, jeżeli budowa została zakończona (art. 49 ust. 4 pkt 2 Prawa budowlanego).
W niniejszej sprawie decyzja o zatwierdzeniu projektu budowlanego nie została wydana, gdyż inwestor nie dopełnił obowiązku wynikającego z postanowienia z dnia 3 czerwca 2011 r. znak: [....] , czym uniemożliwił organowi I instancji kontynuowanie procesu "legalizacji" przedmiotowej wiaty i wydania takiej decyzji.
Podano, że pierwotny tekst obowiązującej od dnia 1 stycznia 1995 r. ustawy - Prawo budowlane (przed wejściem w życie ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw) przewidywał w art. 49, że w przypadku obiektów budowlanych wybudowanych bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, bądź też pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ, jeżeli od dnia zakończenia budowy minęło 5 lat, możliwość ich legalizacji w przypadku uzyskania przez właściciela pozwolenia na użytkowanie budynku. W niniejszej sprawie zarówno zakończenie budowy przedmiotowej wiaty jak i wszczęcie postępowania administracyjnego dotyczącego legalności jej wybudowania przypada na rok 2002. Nie spełniony jest więc warunek upływu od dnia zakończenia budowy do dnia wszczęcia postępowania 5 lat. Ponadto właściciel A.P. nie uzyskał także pozwolenia na użytkowanie przedmiotowej wiaty.
Skargę na powyższą decyzję [....] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 14 lutego 2012 r., znak: [....] złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie A.P.
Skarżący nie zgodził się z przedmiotową decyzję a rozstrzygnięcie uznał za krzywdzące i sprzeczne z prawem.
Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucając naruszenie
zasad ogólnych postępowania administracyjnego, a wynikających z przepisów art. 7, 8, 9 k.p.a., art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., a także naruszenie procedury określonej w art. 40 ust. 1 Prawa budowlanego.
Skarżący wskazał, że organy nie uwzględniły w toku postępowania zgłaszanych przez niego zastrzeżeń, a także udzielały sprzecznych informacji na temat wysokości opłaty legalizacyjnej, przy czym nie udzieliły takiej informacji pisemnie, czego skarżący domagał się w piśmie z dnia 20 października 2011 r. Z tego względu niewykonanie postanowienia z dnia 3 czerwca 2011 r. nastąpiło bez winy skarżącego.
Podniósł ponadto, że kontynuował prowadzenie robót budowlanych przy spornej wiacie jako spadkobierca swojej matki A.P.
W odpowiedzi na skargę [....] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, nie widząc podstaw do jej zmiany z powodu argumentacji zawartej w treści skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zasada, iż sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2012, poz. 270). Z istoty kontroli wynika, że zasadność zaskarżonej decyzji podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Skarga w ocenie Sądu nie jest uzasadniona, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa, a tylko w takim zakresie Sąd w ramach swojej właściwości sprawuje kontrolę orzeczeń administracyjnych (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 48 ust. 1 i art. 48 ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. jedn.: Dz.U. z 2010 r., nr 243, poz. 1623). Zgodnie z tą regulacją "właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę". W ust. 2 wskazano, że "jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1:
1) jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności:
a) ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo
b) ustaleniami ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego,
2) nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem
- właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych".
Przy tym – według art. 48 ust. 3 – "w postanowieniu, o którym mowa w ust. 2, ustala się wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz nakłada obowiązek przedstawienia, w wyznaczonym terminie:
1) zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego;
2) dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 4 oraz ust. 3; do projektu architektoniczno-budowlanego nie stosuje się przepisu art. 20 ust. 3 pkt 2."
Wreszcie zgodnie z art. 48 ust. 4 i 5 "w przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w ust. 3, stosuje się przepis ust. 1., z kolei przedłożenie w wyznaczonym terminie dokumentów, o których mowa w ust. 3, traktuje się jak wniosek o zatwierdzenie projektu budowlanego i pozwolenie na wznowienie robót budowlanych, jeżeli budowa nie została zakończona".
Stan faktyczny został prawidłowo ustalony przez organ odwoławczy, nie jest również kwestionowany przez skarżącego.
Z akt sprawy wynika, że przedmiotowy obiekt - wiata gospodarcza o wymiarach 13,00m x 5,64m zlokalizowana na działce nr [....] w miejscowości R. , o powierzchni zabudowy 72,32m2 składająca się z konstrukcji nośnej, tj. 6 sztuk słupów z pustaków żużlobetonowych o przekroju 0,42m x 0,42m posadowionych na w/w stopach oraz pokrycia wykonanego z blachy trapezowej jednospadowego dachu została zrealizowana przez skarżącego w 2002 r., przy czym stopy fundamentowe pod wiatę wykonała A.P. w 1989 r., która była adresatką decyzji o pozwoleniu na budowę przedmiotowego obiektu.
Niewątpliwie przedmiotowy obiekt zrealizowany przez skarżącego na działce nr [....] w miejscowości R. wymagał uzyskania przez inwestora decyzji o pozwoleniu na budowę. Przedmiotowa wiata ma charakter budowli w rozumieniu Prawa budowlanego, którą jest "... każdy obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury, jak: obiekty liniowe, lotniska, mosty, wiadukty, tunele, przepusty, sieci techniczne, wolno stojące maszty antenowe, wolno stojące trwale gruntem urządzenia reklamowe, budowle ziemne, obronne (fortyfikacje), ochronne, hydrotechniczne zbiorniki (...) oraz fundamenty pod maszyny i urządzenia, jako odrębne pod względem technicznym części przedmiotów składających się na całość użytkową". Przedmiotowej wiaty nie można bowiem zaliczyć do budynków, zgodnie z art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. Jest to obiekt, który nie ma ścian, nie jest więc wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych. Nie jest również obiektem małej architektury zgodnie z art. 3 ust. 4 Prawa budowlanego. Zgodnie z art. 3 pkt 4 Prawa budowlanego z 1994 r. przez obiekt małej architektury należy rozumieć niewielkie obiekty, a w szczególności: a) kultu religijnego, jak: kapliczki, krzyże przydrożne, figury, b) posągi, wodotryski i inne obiekty architektury ogrodowej, c) użytkowe służące rekreacji codziennej i utrzymaniu porządku, jak: piaskownice, huśtawki, drabinki, śmietniki. Wymienione obiekty to obiekty małe, w porównywalnej wielkości do posągów, wodotrysków, kapliczek, krzyży, etc. Nie sposób więc zrealizowanego przez skarżącego obiektu o wymiarach 13,00m x 5,64m i powierzchni zabudowy 72,32m2 uznać za obiekt zbliżony gabarytami do wymienionych powyżej. Jedną z okoliczności uzasadniających zaliczenie danego obiektu do obiektów małej architektury jest bowiem rozmiar obiektu. Zwrócono już na to uwagę w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, gdzie podniesiono, że jako "wiatę (...) należy zakwalifikować obiekt wolnostojący, którego rozmiary wynoszą: wysokość ok. 3 m w najwyższym punkcie dachu oraz powierzchnia zabudowy 25 m (5m x 5m). Obiekt o takich gabarytach nie mógł być uznany za obiekt małej architektury, przewidziany w art. 3 pkt 4 Prawa budowlanego. Powołany przepis, definiuje obiekty małej architektury, jako niewielkie obiekty, których przykłady wymienia. Niezależnie zatem od funkcji, jaką miała pełnić wiata, jej rozmiary wyłączały możliwość zaliczenia jej do kategorii "niewielkich" obiektów" (zob. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 2 kwietnia 2008 r. sygn. II SA/Po 523/07). Zasadnie zatem organy przyjęły, że dla legalnego zrealizowania przedmiotowego obiektu konieczne było wcześniejsze uzyskanie przez inwestora pozwolenia na budowę.
Według art. 29 ust. 1 Prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym w dacie wybudowania obiektu, wiata nie była zwolniona z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, zaś obecnie nie wymaga pozwolenia na budowę tylko zgłoszenia organowi administracji architektoniczno-budowlanej wzniesienie wiaty o powierzchni zabudowy do 25m2. Przedmiotowa wiata wybudowana przez skarżącego ma powierzchnię zabudowy 72,32m2.
Nie ulega wątpliwości, że skarżący nigdy nie legitymował się pozwoleniem na budowę przedmiotowej wiaty. Wprawdzie została wydana decyzja o pozwoleniu na budowę Naczelnika Gminy w L. z dnia 13 marca 1989 r. znak: [....] obejmująca "budynek inwentarsko-składowy wg projektu typowego WB-3741 adoptowanym do potrzeb przez RZUP [....] ", jednakże była to decyzja adresowana do A.P. – matki skarżącego. Inwestycja – po śmierci A.P. – została zrealizowana przez skarżącego. Trafne jest stanowisko organu, zgodnie z którym pozwolenie na budowę jako akt administracyjny indywidualny i konkretny rozstrzyga o oprawach i obowiązkach osób, do których jest adresowany. Skarżący nie był adresatem decyzji o pozwoleniu na budowę Naczelnika Gminy w L. z dnia 13 marca 1989 r. znak: [....] . W prawie administracyjnym zasadą jest, że prawa i obowiązki publicznoprawne nie podlegają sukcesji. Wyjątkową w tym zakresie regulację przewiduje art. 40 Prawa budowlanego, zgodnie z którym "organ, który wydał decyzję, określoną w art. 28, jest obowiązany, za zgodą strony, na rzecz której decyzja została wydana, do przeniesienia tej decyzji na rzecz innej osoby, jeżeli przyjmuje ona wszystkie warunki zawarte w tej decyzji oraz wykaże się prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane". Dla legalnego kontynuowania przez skarżącego inwestycji objętej pozwoleniem na budowę Naczelnika Gminy w L. z dnia 13 marca 1989 r. znak: [....] konieczne było zatem bądź uzyskanie przez skarżącego na jego wniosek decyzji o przeniesieniu na niego pozwolenia na budowę lub odrębnej nowej decyzji o pozwoleniu na budowę, w sytuacji, gdy przeniesienie decyzji wcześniejszej nie było możliwe ze względu na śmierć jej adresatki. W tym stanie rzeczy argumentacja skarżącego, że jest on spadkobiercą swoje matki nie ma znaczenia dla zakwalifikowania sposobu prowadzenia przez niego działań w zakresie realizacji przedmiotowej inwestycji. Brak uzyskania przez skarżącego pozwolenia na budowę przed zrealizowaniem inwestycji sprawia, że przedmiotowa wiata została wzniesiona jako tzw. samowola budowlana. Zasadnie przy tym podnosi organ odwoławczy, że decyzja o pozwoleniu na budowę Naczelnika Gminy w L. z dnia 13 marca 1989 r. znak: [....] udzielała pozwolenia na budowę budynku inwentarsko-składowego wg projektu typowego WB-3741, obejmującego wiatę o wymiarach 3,80m x 7,72m i powierzchni zabudowy 29,34m2 i zlokalizowanego w miejscu istniejącego już na działce nr [....] w Rajbrocie drewnianego budynku gospodarczego, przeznaczonego do wcześniejszej rozbiórki. Wiata miała stanowić część tego budynku po stronie zachodniej, stanowiąc odrębny konstrukcyjnie obiekt. Tymczasem faktycznie istniejący drewniany budynek gospodarczy nie został rozebrany, a wiata o zupełnie innych gabarytach i konstrukcji jak obiekt projektowany, została wybudowana w odległości 3,80m od niego.
W tym stanie rzeczy należy stwierdzić, iż zasadnie organ nadzoru budowlanego wszczął postępowanie rozbiórkowe w trybie art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. Jak wynika z uzasadnienia decyzji organy rozważył kwestię legalizacji dokonanej przez skarżącego samowoli budowlanej. Jak ustalił organ, budowa przedmiotowej wiaty na działce nr [....] w R. jest zgodna z ustaleniami Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego Gminy L. uchwalonego uchwałą z dnia 10 lipca 2003 r., Nr [....] , co potwierdzają pisma Urzędu Gminy L. z dnia 10 grudnia 2010 r. znak: [....] oraz znak: [....] skierowane do Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w B. oraz dołączone do tych pism załączniki. Z dokumentacji tej wynika, że inwestycja została zrealizowana w terenie oznaczonym symbolem MU przewidzianym m.in. pod zabudowę zagrodową, a zatem budowa wiaty dla celów m.in. gospodarstwa rolnego nie narusza ustaleń tego planu.
W konsekwencji prawidłowo organ pierwszej instancji nałożył na skarżącego postanowieniem z dnia 3 czerwca 2011 r., znak: [....] obowiązek przedłożenia wskazanych w tym postanowieniu dokumentów wyznaczając okres prawie czterech miesięcy na zrealizowanie tego obowiązku, gdyż postanowienie powyższe doręczono skarżącemu w dniu 8 czerwca 2011 r. Skarżący nie wykonał tego obowiązku. Okoliczność, że nie uzyskał na piśmie odpowiedzi organu na temat wysokości opłaty legalizacyjnej nie może mieć w sprawie znaczenia zwłaszcza w sytuacji, gdy skarżący podjął działania w celu uzyskania tej informacji już po upływie okresu na zrealizowanie obowiązku, tj. występując z wnioskiem o taką informację pismem z dnia 20 października 2011 r. Podnoszona przez skarżącego okoliczność nieznajomości wysokości opłaty legalizacyjnej nie była zatem powodem nie wykonania obowiązku. Zaznaczyć przy tym należy, że organ ustala wysokość opłaty legalizacyjnej dopiero po wykonaniu przez inwestora nałożonych na niego obowiązków w ramach postępowania legalizacyjnego, a zatem ustawodawca nie uzależnia skuteczności nałożonych obowiązków od informacji na temat wysokości opłaty legalizacyjnej.
W sytuacji, gdy skarżący nie wykonał nałożonego na niego obowiązku, a prowadzonemu w sprawie postępowaniu nie można zarzucić uchybień, które miałyby wpływ na wynik sprawy, prawidłowo organ przyjął, że wynik postępowania legalizacyjnego musi być dla skarżącego negatywny.
Sąd nie dopatrzył się naruszenia przez organ przepisów kodeksu postępowania administracyjnego i ustawy Prawo budowlane, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy. Uzasadnione było zastosowanie w niniejszej sprawie art. 48 ust. 4 Prawa budowlanego, zgodnie z którym "w przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w ust. 3, stosuje się przepis ust. 1", tj. orzeka się o nakazie rozbiórki obiektu budowlanego wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę.
Z powyższych powodów skargę należało oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło