IV SA/Gl 1036/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz - Furmanik Sędzia WSA Małgorzata Walentek (spr.) Protokolant Paulina Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi A. D. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie statusu bezrobotnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji z dnia [...] r. nr [...]. Decyzją Starosty Powiatu w W. z dnia [...] nr [...] A.D. został uznany za osobę bezrobotną. Kolejną decyzją tego organu z dnia [...] nr [...] odmówiono stronie przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Następnie decyzją z dnia [...] nr [...] orzeczono o utracie przez stronę statusu osoby bezrobotnej z dniem [...]. Postanowieniem Starosty z dnia [...] nr [...], wydanym na podstawie art. 145 § 1 pkt 8, art. 147 i art. 149 § 1 i 2 k.p.a., wznowione zostało z urzędu postępowanie w powyższych trzech sprawach. W uzasadnieniu tego postanowienia organ przytoczył treść art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. Następnie stwierdził, że ze względu na częściową niezdolność do pracy Zakład Ubezpieczeń Społecznych ponownie ustalił stronie prawo do renty od dnia [...], o czym organ powziął wiadomość dopiero w dniu [...], w związku z czym od dnia [...] strona nie spełniała warunków do posiadania statusu osoby bezrobotnej. Następnie decyzją z dnia [...] nr [...] Starosta, działając na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c, art. 9 ust. 1 pkt 14 lit a i b ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2008 r. Nr 69, poz. 415 ze zm.) oraz w trybie art. 105 § 1, art. 145 § 1 pkt 8 i art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., orzekł o uchyleniu swych pierwotnych ostatecznych decyzji i odmówił uznania A.D. za osobę bezrobotną z dniem [...] oraz umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe w pozostałym zakresie. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że na podstawie decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. z dnia [...] ustalono, że A.D. przywrócone zostało prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy na okres od dnia [...] do dnia [...]. Mając na względzie nowe okoliczności w sprawie organ stwierdził, że od dnia [...] strona nie spełniała warunków określonych w art. art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy do posiadania statusu osoby bezrobotnej. A.D. wniósł odwołanie od tej decyzji, żądając jej uchylenia. Zdaniem odwołującego decyzja ta jest błędna, ponieważ w [...] był osobą bezrobotną, bowiem decyzja o przyznaniu mu renty została wydana [...]. W momencie kiedy uznano go za osobę bezrobotną i na podstawie tego przyznano mu świadczenia związane z rozpoczęciem działalności gospodarczej rzeczywiście był bezrobotny i nie przysługiwały mu żadne świadczenia rentowe. Gdyby wiedział, że w dalszym ciągu będzie miał status osoby niezdolnej do pracy to miałby możliwość uzyskania świadczeń z tytułu dotacji dla osób niepełnosprawnych z Powiatowego Urzędu Pracy. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z brzmieniem art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy bezrobotnym jest osoba spełniająca warunki określone w cytowanym przepisie, która jednocześnie nie nabyła prawa między innymi do renty z tytułu niezdolności do pracy, a skarżący takie prawo nabył. Skarżący, zdaniem organu odwoławczego, rejestrując się w Powiatowym Urzędzie Pracy w W. w dniu [...] nie poinformował organu zatrudnienia, że od [...] ubiega się w ZUS o ponowne ustalenie prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, której wypłatę organ rentowy wstrzymał mu w [...]. Informację o przyznaniu stronie prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy od [...] do [...], po jej ponownym ustaleniu w wyniku rozpatrzenia wniosku strony na mocy decyzji ZUS O/R. znak [...] z dnia [...], Powiatowy Urząd Pracy powziął dopiero po przedłożeniu kopii tej decyzji w dniu [...]. Wyżej wymienione okoliczności stanowiły podstawę uznania przez organ odwoławczy, iż w dniu [...] skarżący nie spełniał warunków koniecznych do uznania go za osobę bezrobotną. Tym samym organ odwoławczy za słuszną uznał decyzję organu I instancji wydaną w wyniku wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. Na powyższą decyzję A.D., reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, zarzucając tej decyzji błędne uznanie, że nie przysługuje mu status osoby bezrobotnej. W uzasadnieniu skargi zasadniczo powtórzono argumentację zawartą uprzednio w odwołaniu. Ponownie akcentowano, że w momencie kiedy uznano skarżącego za osobę bezrobotną przyznano mu świadczenia związane z rozpoczęciem działalności gospodarczej był on bezrobotny i nie przysługiwały mu żadne świadczenia rentowe. Skarżący uważa, że decyzja ta jest dla niego krzywdząca z uwagi na to, że nie tylko utracił status osoby bezrobotnej ale decyzja ta również pociąga za sobą konieczność zwrotu dotacji w kwocie [...] zł . Jednocześnie został on pozbawiony możliwości otrzymania dotacji z tego tytułu, że jest rencistą. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy postulował jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja nie mogły się ostać, bowiem nie spełniają wymogów legalności, a właśnie pod tym względem odbywa się sądowa kontrola działalności administracji publicznej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Za taką oceną przemawiają przy tym głównie okoliczności, które Sąd wziął pod uwagę z urzędu, nie będąc związany zarzutami skargi - stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr z 2012 r., poz. 270). Orzekające w sprawie organy wydawały decyzje w trybie wznowienia postępowania administracyjnego. Jest to tryb weryfikacji decyzji ostatecznej z uwagi na wadliwość postępowania poprzedzającego wydanie takiej decyzji. Wznowienie postępowania administracyjnego może nastąpić tylko w ustawowo określonych warunkach określonych w ustawie z dnia z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 Nr 98, poz. 1071 ze zm., w skrócie k.p.a.). W art. 145 § 1 i 145a § 1 przedstawiony jest zamknięty katalog podstaw wznowieniowych. W rozpoznawanej sprawie postanowienie o wznowieniu postępowania z dnia [...] przytacza formalnie podstawę wznowienia z art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a., polegającą na wydaniu decyzji w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione. Tymczasem organ nie wyjaśnia jaka decyzja, która następnie została uchylona lub zmieniona stanowiła podstawę wydania ostatecznej decyzji o uznaniu skarżącego za osobę bezrobotną i przez to daje powód do wznowienia postępowania zakończonego tą decyzją ostateczną. W postanowieniu wskazuje się natomiast decyzję ZUS Oddział w R. z dnia [...], na mocy której ponownie ustalono A.D. prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy na okres od dnia [...] do dnia [...]. Organ nie wyjaśnił jednak dlaczego uznał, że wskazana wyżej decyzja ZUS jest decyzją zmieniającą lub uchylającą inną decyzję, na mocy której wydano decyzję ostateczną o uznaniu A.D. za osobę bezrobotną. Bynajmniej organ takiej innej decyzji następnie zmienionej bądź uchylonej nie wskazuje. Także organ odwoławczy w ogóle nie wyjaśnia podstawy wznowieniowej z art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a., którą przyjmuje utrzymując w mocy decyzję pierwszoinstancyjną wydaną na tej podstawie. Argumentacja organów wskazuje raczej na ujawnienie się nowej okoliczności faktycznej, jaką jest wymieniona wyżej decyzja ZUS. Istnieje zatem sprzeczność pomiędzy wskazaną przez organy w decyzjach podstawą wznowienia określoną w art. 145 § 1 pkt 8, a ich uzasadnieniem. Ujawnienie się nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nie znanych organowi, który wydał decyzję odnosi się bowiem do podstawy wznowienia określonej w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., jednakże nie została ona wskazana w postanowieniu wszczynającym postępowanie wznowieniowe. Rozstrzyganie w oparciu o tę podstawę, wykraczałoby więc poza zakres postanowienia o wznowieniu. Jednakowoż przyjdzie zauważyć, że przedmiotowa decyzja ZUS, zapadła już po wydaniu decyzji o uznaniu skarżącego za osobę bezrobotną, a więc nie istniała w dniu wydania tej decyzji. Również okoliczność, że świadczenie rentowe zostało przyznane za okres wsteczny od [...] nie oznacza, że w dniu wydania owej decyzji istniała nowa okoliczność, która uzasadniałaby wznowienie postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 15.12.2006 r., sygn. akt I OSK 721/06; wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 1. 02.2007 r. II SA/Rz 945/06). Tak więc wymieniona decyzja ZUS nie mogłaby prowadzić do wznowienia przedmiotowego postępowania zakończonego decyzją o uznaniu skarżącego za osobę bezrobotną oraz pozostałych postępowań. Tak samo okoliczność podnoszona przez organ odwoławczy, że strona w dniu [...] złożyła wniosek o ponowne ustalenie jej prawa do tego świadczenia, takiej nowej okoliczności nie stanowi, bowiem fakt ubiegania się o rentę nie oznacza, że strona świadczenie takie otrzyma. Tymczasem organy obu instancji w ogóle nie wyjaśniają swojego stanowiska w zakresie przesłanek wznowienia, w związku z czym wymyka się ono spod kontroli. Natomiast istotnie, jak to przytaczają organy, według art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2008 r. Nr 69, poz. 415 ze zm.) bezrobotnym jest osoba, która nie ma ustalonego prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. Jednakże już dosłowne odczytanie tego przepisu świadczy o tym, że niespełnienie wskazanego wymogu występuje wówczas, gdy w chwili rejestracji strona ma ustalone prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy, a więc już w tym czasie ma przyznane to świadczenie. Nie następuje to z mocy samego prawa, gdyż do uzyskania renty niezbędne jest wydanie decyzji w trybie ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z funduszu ubezpieczeń społecznych (j.t. Dz. U. z 2009 r., Nr 153, poz. 1227 ze zm.). Decyzja ta nie ma nawet charakteru czysto deklaratoryjnego, gdyż poprzedzona jest stosownym postępowaniem zawierającym elementy ocenne (art. 14 ust. 1 i 3 tej ustawy). Tak więc ustalenie prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy z mocą wsteczną od określonej daty nie może być traktowane tak, jakby już w tej dacie strona nabyła to prawo w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy o promocji zatrudnienia (...). Natomiast jest przepis prawa materialnego, który reguluje tego rodzaju sytuacje w stosunku do osób, które nabyły status osoby bezrobotnej, a którym w okresie późniejszym przyznano prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy. Zgodnie bowiem z art. 78 ust. 4 ustawy o promocji zatrudnienia (...) w przypadku przyznania bezrobotnemu prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, pozbawienie statusu osoby bezrobotnej następuje za okres, za który przyznano rentę z tytułu niezdolności do pracy. Przepis ten ma zatem zastosowanie również do sytuacji, gdy renta zostanie przyznana za okres wsteczny, nawet sięgający okresu z chwili nabycia statusu bezrobotnego. Powyższe oznacza, że postępowanie wznowieniowe prowadzone we wskazanym zakresie narusza przepisy prawa, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. W świetle powyższych wywodów zachodzi zatem konieczność rozważenia podstaw dalszego prowadzenia postępowania wznowieniowego oraz wszczęcia postępowania i rozpatrzenia sprawy, w oparciu o przepis art. 78 ust. 4 ustawy o promocji zatrudnienia (...). W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 Prawa o postępowania przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w sentencji.