III SA/Wa 2464/11
WyrokWSA w Warszawie2012-07-25
Skład orzekający: Bożena Dziełak, Cezary Kosterna, Artur Kot
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy spółka prawa niemieckiego, zarejestrowana w Polsce dla celów VAT z tytułu WNT i WDT, ma prawo do odliczenia podatku naliczonego od nabycia towarów i usług związanych z funkcjonowaniem jej przedstawicielstwa w Polsce, które prowadzi działalność promocyjno-reklamową?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną interpretację, uznając, że przedstawicielstwo spółki niemieckiej, mimo iż nie stanowi stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej w Polsce, jest elementem struktury organizacyjnej służącym rozszerzeniu działalności opodatkowanej w Polsce (WNT, WDT). W związku z tym, zakupy dla potrzeb przedstawicielstwa, nawet jeśli nie są bezpośrednio związane z konkretną transakcją, mogą podlegać odliczeniu podatku naliczonego, jeśli są wykorzystywane do czynności opodatkowanych.Stan faktyczny
Spółka prawa niemieckiego, zarejestrowana w Polsce dla celów VAT z tytułu WNT i WDT, posiada przedstawicielstwo w Polsce zajmujące się promocją i reklamą. Spółka ponosi wydatki na towary i usługi związane z funkcjonowaniem przedstawicielstwa oraz z czynnościami opodatkowanymi w Polsce. Spółka zapytała o prawo do odliczenia VAT od tych nabyć. Organ interpretacyjny uznał prawo do odliczenia w części dotyczącej czynności opodatkowanych, ale odmówił go w części dotyczącej wydatków na przedstawicielstwo, uznając je za niepowiązane z czynnościami opodatkowanymi. Spółka wniosła skargę do WSA.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną interpretację indywidualną Ministra Finansów i stwierdzono, że nie może być ona wykonana w całości. Zasądzono zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Dziełak, Sędziowie Sędzia WSA Cezary Kosterna (sprawozdawca), Sędzia WSA Artur Kot, Protokolant starszy sekretarz sądowy Monika Staniszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lipca 2012 r. sprawy ze skargi K. GmbH z siedzibą w Niemczech na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług 1) uchyla zaskarżoną interpretację indywidualną, 2) stwierdza, że uchylona interpretacja indywidualna nie może być wykonana w całości, 3) zasądza od Ministra Finansów na rzecz K. GmbH z siedzibą w Niemczech kwotę 457 zł (słownie: czterysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
1. W dniu 7 marca 2011 r. wpłynął do Ministra Finansów wniosek K.
GmbH (dalej "Wnioskodawca", "Skarżący") o udzielenie pisemnej interpretacji prawa
podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku od towarów i usług
w zakresie prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku
naliczonego wynikającego z faktur dokumentujących nabycie towarów i usług.
We wniosku został przedstawiony następujący stan faktyczny:
Wnioskodawca wskazał, że jest spółką prawa niemieckiego i zarejestrowanym
w Niemczech podatnikiem podatku od wartości dodanej. Jest także zarejestrowany
od 5 października 2010 roku dla potrzeb rozliczania w Polsce podatku od towarów
i usług z tytułu wewnątrzwspólnotowych nabyć towarów (dalej: WNT)
i wewnątrzwspólnotowych dostaw towarów (dalej: WDT). Wnioskodawca jest obecny
na polskim rynku poprzez zarejestrowane przez Ministra Gospodarki
przedstawicielstwo zagranicznego przedsiębiorcy (dalej: Przedstawicielstwo). Zostało
ono wpisane do Rejestru Przedstawicielstw Przedsiębiorstw Zagranicznych dnia 1
października 2007 r. Funkcjonuje ono na zasadach określonych w przepisach ustawy
z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (t. jedn.: Dz. U. z 2007
r., Nr 155, poz. 1095 z póżn. zm.). Zakres działania Przedstawicielstwa, zgodnie art.
93 tej ustawy, ogranicza się tylko do działalności w zakresie reklamy i promocji
przedsiębiorcy zagranicznego. Wnioskodawca dostarcza swoje produkty dla klientów
z Polski i zamierza dostarczać je także klientom z innych państw członkowskich UE
w Europie Środkowo-Wschodniej poprzez centrum dystrybucyjne (magazyn) swoich
towarów na terytorium Polski i być może także klientom poza UE. Wnioskodawca
podpisał umowę z operatorem logistycznym, który przyjmuje oraz składuje na jego
zlecenie jego towary, formował przesyłki i je wysyłał do wskazanych klientów
(Wnioskodawca i operator nie są podmiotami powiązanymi w rozumieniu przepisów
podatkowych). Koszty świadczonych przez operatora usług w całości obciążają
wnioskodawcę. W magazynie zlokalizowanym na terytorium kraju, nie będącym
własnością wnioskodawcy i obsługiwanym przez zewnętrznego operatora
logistycznego, produkty wnioskodawcy są składowane do momentu ich sprzedaży.
Czynności związane ze sprzedażą następują na terytorium Niemiec. Wszyscy klienci
składają zamówienia do niemieckiego biura wnioskodawcy. Spółka po weryfikacji
stanu polskiego magazynu wystawia klientowi fakturę zgodnie z niemieckimi
przepisami podatkowymi. Przekazuje także operatorowi logistycznemu polecenie
dostarczenia sprzedanej partii produktów. Wnioskodawca wystawiając fakturę
sprzedaży nie nalicza klientowi niemieckiego podatku od wartości dodanej. Faktura
jest wystawiona w języku angielskim z adnotacją iż podatek VAT rozlicza nabywca.
W wyniku zawartej z wnioskodawcą transakcji klient otrzymuje fakturę sprzedaży,
specyfikację dostarczanych produktów oraz list przewozowy klient jest zobowiązany
do pokwitowania odbioru dostarczonych mu produktów. W przypadku sprzedaży
polskim klientom oraz odbiorcom z innych państw UE (poza polskimi i niemieckimi),
produkty wnioskodawcy znajdujące się już na terytorium kraju są im dostarczane
przez operatora logistycznego obsługującego wnioskodawcę. W związku
z powyższym wnioskodawca skorzysta z możliwości przerzucenia obowiązku
opodatkowania tych dostaw VAT na polskich klientów (podatników VAT), którzy są
podatnikami od dostaw jako nabywcy. W związku z powyższym wnioskodawca
będzie wykazywał wewnątrzwspólnotowe dostawy towarów (dalej: WDT) z terytorium
kraju lub eksport, ze względu na fakt składowania na terytorium kraju towarów,
których przeznaczenie nie będzie jeszcze dokładnie znane w momencie ich
przemieszczenia na terytorium kraju. W przypadku sprzedaży klientom spoza UE,
operator logistyczny działający na zlecenie wnioskodawcy będzie dostarczał jej
produkty do granicy UE. Przed przekroczeniem granicy UE (eksportem) przez
produkty nastąpi ich wydanie klientowi lub obsługującemu go przewoźnikowi
(spedytorowi). Opcjonalnie, operator logistyczny działający na zlecenie
wnioskodawcy będzie dostarczał jej produkty bezpośrednio do klienta. W obu
przypadkach wnioskodawca zobowiąże go do przekazania informacji o dokonanym
wywozie sprzedanych produktów - poprzez przesłanie wnioskodawcy
elektronicznego komunikatu IE-599 z Systemu Kontroli Eksportu (ECS)
obowiązującego w całej UE.
W związku z dokonywaniem powyższych czynności wnioskodawca ponosi
wydatki na nabycie towarów i usług (jak usługi logistyczne, magazynowe,
spedycyjne, transportowe, doradcze itp.), a także na nabycie towarów i usług
związanych z funkcjonowaniem jej Przedstawicielstwa w Polsce (usługi księgowe,
doradcze, kurierskie, najmu, telekomunikacyjne, dostawy Internetu, serwisowe,
edukacyjne, nabycie paliw do samochodów osobowych, artykułów biurowych,
eksploatacyjnych, wyposażenia, środków trwałych itp ).
W związku z powyższym zadano następujące pytanie:
Czy wnioskodawca będzie miał prawo do odliczenia VAT z faktur
dokumentujących nabycie towarów i usług związanych z dostawami towarów
realizowanych z terytorium kraju jak i związanych z funkcjonowaniem jej
Przedstawicielstwa?
Zdaniem Wnioskodawcy w przypadku nabycia na terytorium kraju towarów
oraz usług, dla których miejsce opodatkowania znajduje się na terytorium kraju,
będzie miał prawo do odliczenia VAT z otrzymanych faktur VAT.
Powyższe wynika z faktu, iż wnioskodawca jest zarejestrowany dla potrzeb
VAT w kraju. Powyższa rejestracja jest wynikiem rozpoznania przez wnioskodawcę
takiego obowiązku ze względu na przemieszczenia własnych produktów na
terytorium kraju, dokonywanie dostaw na terytorium kraju, dla których podatnikiem
jest nabywca, oraz planowanymi WDT i eksportem. W związku z rozpoznaniem u
siebie obowiązków rejestracyjnych, ewidencyjnych i rozliczania N/AT w kraju,
wnioskodawca będzie podatnikiem N/AT, o którym mowa w art. 15 ust. 1 ustawy,
pomimo iż nie ma miejsca prowadzenia działalności na terytorium kraju. Prawo do
odliczenia N/AT związanego z czynnościami opodatkowanymi jest immanentną cechą
systemu N/AT i podstawowym prawem podatnika tego podatku. Wnioskodawca
uważa, iż spełnia wymagane przesłanki umożliwiające mu rozpoznanie podatku
naliczonego podlegającego odliczeniu od wykazanego podatku należnego z tytułu
WNT, dostawy dla której podatnikiem jest nabywca, WDT i eksportu, zawarte w art.
86 ust. 1 ustawy o N/AT.
Jak przedstawiono w opisie stanu faktycznego, w związku z dokonywaniem
czynności opodatkowanych wnioskodawca ponosi wydatki na nabycie towarów
i usług związanych z powyższymi czynnościami (jak usługi logistyczne, magazynowe,
spedycyjne, transportowe, doradcze itp.), a także na nabycie towarów i usług
związanych z funkcjonowaniem jej Przedstawicielstwa w Polsce (usługi księgowe,
doradcze, kurierskie, najmu, telekomunikacyjne, dostawy Internetu, serwisowe,
edukacyjne, nabycie paliw, artykułów biurowych, eksploatacyjnych, wyposażenia,
środków trwałych itp.). Wskazał, iż funkcjonowanie Przedstawicielstwa ma związek
z dostawami na terytorium kraju. Wykonywane przez Przedstawicielstwo czynności
w zakresie reprezentacji i reklamy wnioskodawcy jako podmiotu zagranicznego mają
takie samo znaczenie jak czynności reprezentacyjne i reklamowe wykonywane przez
działy wewnętrzne polskich podatników VAT. Takie działania są wprost związane
ze sprzedażą opodatkowaną. Budowanie wizerunku podmiotu i działania reklamowe
wpływają wprost na efekty sprzedaży. Tak samo jest w przypadku
Przedstawicielstwa Wnioskodawcy. Jego działania prowadzą do efektu w postaci
sprzedaży na terytorium Niemiec i dostaw realizowanych na terytorium kraju.
2. Dyrektor Izby Skarbowej w W., działający z upoważnienia Ministra
Finansów, interpretacją indywidualną z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...], uznał stanowisko skarżącego za prawidłowe w części prawa do obniżenia
kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego wynikającego z faktur
dokumentujących nabycie towarów i usług w części dotyczącej wykorzystania tych
towarów i usług do czynności podlegających opodatkowaniu na terytorium Polski
oraz za nieprawidłowe w części dotyczącej wykorzystywania tych towarów i usług dla
Przedstawicielstwa.
W uzasadnieniu organ wskazał na przepisy ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o
podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2004 r. Nr 54, poz. 535 ze zm., zwanej dalej
ustawą) - w szczególności art. 5, art. 15 ust. 1 , art. 28b ust. 1 i 2, art. 86 ust. 1 i 2
ustawy.
Organ wskazał, że podatnik ma prawo do odliczenia podatku naliczonego
w określonych terminach, pod warunkiem spełnienia przez niego zarówno tzw.
przesłanek pozytywnych, to jest m. in. tego że zakupy będą wykorzystywane do
wykonywania czynności opodatkowanych oraz niezaistnienia przesłanek
negatywnych, określonych w art. 88 ustawy. Prawo do obniżenia kwoty podatku
należnego o kwotę podatku naliczonego przysługuje wówczas, gdy zostaną
spełnione określone warunki, tzn. odliczenia tego dokonuje podatnik podatku od
towarów i usług oraz gdy towary i usługi, z których nabyciem podatek został
naliczony, są wykorzystywane do czynności opodatkowanych. Warunkiem
umożliwiającym podatnikowi skorzystanie z prawa do odliczenia podatku naliczonego
jest bezpośredni i bezsporny związek zakupów z wykonanymi czynnościami
opodatkowanymi.
Prawnopodatkowy status przedstawicielstwa postrzegać należy
z uwzględnieniem całokształtu działalności prowadzonej przez Spółkę na terytorium
Polski, gdyż przedstawicielstwo nie jest podmiotem prawnym odrębnym od tej Spółki.
Zdaniem organu, jeżeli przedsiębiorca zagraniczny utworzy oddział zgodnie
z przepisami ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej,
za pośrednictwem którego będzie prowadzona na terytorium Polski działalność, to
będzie on w takim zakresie podatnikiem podatku od towarów i usług. Utworzenie na
terytorium Polski przez przedsiębiorcę zagranicznego następnego oddziału lub
rozpoczęcie wykonywania czynności bez pośrednictwa oddziału nie powoduje
powstania na terytorium Polski nowego podatnika podatku od towarów i usług.
Zmienia się jedynie zakres wykonywanych czynności i struktura organizacyjna tego
podatnika. Powyższe należy poprzez analogię odnieść także do przedstawicielstwa
firmy zagranicznej.
Jak wynika natomiast z art. 94 w ustawy z 2 lipca 2004 r. o swobodzie
działalności gospodarczej (Dz. U. z 2010r., Nr 220 poz. 1447 ze zm.) zakres
działania przedstawicielstwa może obejmować wyłącznie prowadzenie działalności w
zakresie reklamy i promocji przedsiębiorcy zagranicznego. A zatem
Przedstawicielstwa mogą podejmować aktywność wyłącznie w zakresie określonym
w art. 94 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej tj. działalność reklamową
oraz promocyjną. Tak, więc przy pomocy Przedstawicielstwa przedsiębiorca
zagraniczny nie może wykonywać choćby częściowo swojej działalności. Bowiem
działalnością gospodarczą przedsiębiorcy są wszystkie czynności bezpośrednio
i pośrednio związane ze zbywaniem jego produktów (towarów czy usług). Natomiast
reklama ma na celu stworzenie wizerunku przedsiębiorcy na rynku i zwiększenie tego
zbytu. Taka promocja oraz reklama może jednak dotyczyć jedynie zakresu
działalności gospodarczej prowadzonej przez macierzystego przedsiębiorcę.
Natomiast w żadnym przypadku zakres działalności przedstawicielstwa nie może być
szerszy niż reklama i promocja przedsiębiorcy zagranicznego, albowiem gdyby
przedstawicielstwo zamierzało prowadzić działalność wykraczającą poza te dziedziny
minister właściwy do spraw gospodarki ma obowiązek wydania decyzji
administracyjnej odmawiającej wpisania go do rejestru przedstawicielstw.
W odniesieniu do powyższego, organ stwierdził, że fakt utrzymywania przez
Spółkę niemiecką swojego Przedstawicielstwa na terenie Polski, nie stanowi
o posiadaniu stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej w Polsce w
rozumieniu przepisów ustawy o podatku od towarów i usług. A zatem nie można
mówić o formie prawnej przedstawicielstwa, gdyż jest ono tożsame z podmiotem go
tworzącym, stanowi jego integralną część.
Organ zauważył też, że przepisy dotyczące podatku VAT nie definiują pojęcia
"stałe miejsce prowadzenia działalności". W związku z tym zasadne jest odwołanie
się w tym zakresie do regulacji VI Dyrektywy Rady z dnia 17 maja 1977 roku w
sprawie harmonizacji przepisów Państw Członkowskich dotyczących podatków
obrotowych - wspólny system podatku od wartości dodanej: ujednolicona podstawa
wymiaru podatku (77/388/EC), stanowiącej podstawę polskiego systemu podatku od
towarów i usług, co pozwala posłużyć się orzecznictwem Europejskiego Trybunału
Sprawiedliwości w tym zakresie. Z orzecznictwa ETS (C-168/84, C-231/94, C-
190/95) wynika, że stałe miejsce prowadzenia działalności oznacza miejsce, które
charakteryzuje się pewnym minimum stałości wynikającej ze stałej obecności
zarówno osób (personelu firmy) jak i zaplecza technicznego aby można było
prowadzić działalność gospodarczą tj. świadczyć usługi oraz dokonywać dostawy
towarów na niezależnych zasadach.
Uwzględniając powyższe oraz biorąc pod uwagę cel, w jakim tworzone jest
przedstawicielstwo, tj. reklama i reprezentacja firmy macierzystej, wynika, iż spółka
niemiecka nie ma w Polsce stałego miejsca prowadzenia działalności.
Odnosząc powyższe do przedstawionego zdarzenia przyszłego organ
wskazał, że wnioskodawca jako podmiot prawa niemieckiego jest również
zarejestrowany w Polsce dla celów podatku VAT w związku z wykonywaniem
czynności podlegających opodatkowaniu na terytorium Polski tj.
wewnątrzwspólnotowego nabycia oraz wewnątrzwspolnotowej dostawy
towarów, a zatem jedynie zakupy tych towarów, które są związane
z wykonywaniem tych czynności będą mogły być ujmowane w deklaracji
podatkowej składanej w Polsce.
W sytuacji natomiast, gdy Przedstawicielstwo nie uczestniczy
w transakcjach, jako stałe miejsce prowadzenia działalności podatek VAT
z tytułu nabycia usług związanych z tym Przedstawicielstwem winien być
rozliczany w zależności od ustalonego miejsca świadczenia danych usług
przez Wnioskodawcę, jako podatnika niemieckiego lub świadczącego
podatnika polskiego. Wynika to z cytowanych wyżej przepisów ustawy,
wskazujących zasadę ogólną bądź innych przepisów dotyczących
szczególnego miejsca świadczenia usług w zależności od rodzaju
wykonywanych czynności.
Pismem z dnia 9 czerwca 2011 r. skarżący wezwał Ministra Finansów do
usunięcia naruszenia prawa.
Pomimo wystosowania przez skarżącego wezwania do usunięcia naruszenia
prawa Minister Finansów w odpowiedzi na wezwanie (pismo z dnia [...] lipca 2011 r.)
nie znalazł podstaw do zmiany stanowiska.
з. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący
wniósł o uchylenie zaskarżonej interpretacji w części dotyczącej prawa od obniżenia
kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego wynikającego
z faktur dokumentujących nabycie towarów i usług dla potrzeb funkcjonowania
polskiego przedstawicielstwa skarżącego. Wniósł również o zasądzenie kosztów
postępowania według norm przepisanych.
Skarżonej interpretacji zarzucił naruszenie prawa materialnego, tj. art. 86 ust.
1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz.
535 z późn. zm. - dalej: u.p.t.u.), poprzez brak zastosowania przywołanej normy ze
względu na błędne przyjęcie, iż skarżący nie spełnia warunku umożliwiającego mu
dokonanie obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, gdyż
nabywane towary i usługi nie są wykorzystywane do czynności opodatkowanych.
W uzasadnieniu skarżący wskazał, że pogląd organu interpretacyjnego jest
niezgodny z obowiązującymi przepisami prawa, a w szczególności z art. 86 ust. 1
u.p.t.u. Przywołana norma stanowi, iż w zakresie, w jakim towary i usługi są
wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi, o którym
mowa w art. 15, przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę
podatku naliczonego, z zastrzeżeniami niemającymi znaczenia w sprawie. Organ
interpretacyjny nie dostrzega, iż zwrot "w zakresie, w jakim towary i usługi są
wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych" oznacza istnienie
relacji pomiędzy czynnościami opodatkowanymi na terytorium kraju, a wydatkami
poniesionymi dla potrzeb wykonania czynności opodatkowanych. Przedstawicielstwo
działa po to, aby spowodować wystąpienie czynności opodatkowanych
(przemieszczenia towarów na terytorium kraju i następnie dokonanie odpłatnych
dostaw) oraz zwiększać wolumen transakcji podlegających opodatkowaniu.
Analizując zakres takiej relacji (związku) skarżący wskazał, iż wchodzą do niego
zarówno czynności bezpośrednio związane z dostawami (np. magazynowanie towaru
na terytorium kraju), jak i czynności pośrednio związane z dostawami (np. artykuły
biurowe, najem biura, wynajem samochodów, zakup wyposażenia, środków trwałych)
nabywane dla potrzeb przedstawicielstwa. Przedstawicielstwo wykonuje czynności,
które same w sobie nie są skierowane na zewnątrz (na rynek), a przez to nie są
czynnościami podlegającymi opodatkowaniu. Istotna jest relacja wykorzystywania
nabywanych towarów i usług w celu doprowadzenia w ostateczności do dokonania
czynności opodatkowanych. A relacja ta występuje w pełni. Funkcjonowanie
przedstawicielstwa ma, po pierwsze, stymulować wzrost popytu na towary
skarżącego, co przekłada się stricte na występowanie WNT, dostaw na terytorium
kraju i WDT do klientów z innych państw członkowskich. Po drugie,
przedstawicielstwo po to zostało wyodrębnione w ramach struktur wewnętrznych
skarżącego, aby wyodrębnić wszelkie koszty związane z dostawami towarów
skarżącego na terytorium kraju. Stanowisko organu interpretacyjnego nie uwzględnia
tych przesłanek. Powyższe potwierdza orzecznictwo Trybunały Sprawiedliwości UE
(TSUE, dawniej ETS). W orzeczeniu C-456/03 (Kretztechnik AG v. Finanzamt Linz)
ETS stwierdził, że podatek naliczony dotyczący bezpośrednio czynności
niepodlegających opodatkowaniu (emisji akcji), lecz związany z całością
opodatkowanej działalności podatnika, może podlegać odliczeniu. Także sądy
administracyjne wskazują na taką linię orzeczniczą. NSA w wyroku z dnia 14
października 2010 r. (I FSK 1834/09, Jur.Podat. 2010/6/86) wskazał, iż "Co do
zasady - niezbędnym warunkiem odliczenia VAT jest istnienie bezpośredniego
związku pomiędzy zakupami (wydatkami) a konkretną transakcją opodatkowaną.
Wydatki te powinny stanowić część składową kosztów świadczenia, uwzględnioną w
cenie. Jednak brak takiej konkretnej transakcji opodatkowanej nie musi zawsze
prowadzić do utraty prawa do odliczenia VAT. W przypadku bowiem wydatków
zaliczanych do tzw. kosztów ogólnych, wprawdzie nie istnieje bezpośredni związek
pomiędzy zakupem tych towarów i usług a sprzedażą opodatkowaną, lecz w sytuacji
gdy stanowią one element cenotwórczy produktów podatnika, pozostając w ten
sposób w bezpośrednim związku z jego opodatkowaną działalnością gospodarczą -
prawo do odliczenia z tytułu tych zakupów (wydatków) powinno przysługiwać
podatnikowi w takim zakresie, w jakim ogólna działalność daje prawo do odliczenia
VAT". Za czynności opodatkowane należy wskazać przede wszystkim te,
wymienione w art. 5 u.p.t.u., min.: odpłatna dostawa towarów na terytorium kraju,
wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów za wynagrodzeniem na terytorium kraju
(WNT) oraz wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów (WDT). Skarżący wykonuje te
czynności. Dokonuje odpłatnych dostaw na terytorium kraju. Ze względu jednak na
brak stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej na terytorium kraju,
zastosowanie znajduje, na podstawie art. 17 ust. 2 w związku z art. 17 ust. 1 pkt 5
u.p.t.u. mechanizm reverse charge — podatnikiem jest nabywca. Na mocy tej normy
skarżący jako dostawca nie rozlicza podatku należnego. Zastosowanie tego
mechanizmu nie może być podstawą do uznania, iż skarżący nie dokonuje
odpłatnych dostaw. Dostawa jest odpłatna i ma miejsce na terytorium kraju. Oprócz
tego, od 1 kwietnia 2011 roku dostawy obejmują również nieodpłatne przekazania
towarów kontrahentom dla potrzeb wykonania przez nich akcji promocyjnych i
marketingowych. Skarżący dokonuje WNT na podstawie art. 9 ust. 1 oraz art. 11 ust.
1 u.p.t.u. Pierwsza ze wskazanych norm definiuje WNT, a druga uznaje za WNT
przemieszczenie własnych towarów na terytorium kraju z innego państwa
członkowskiego. Skarżący dokonuje także WDT przemieszczając towary znajdujące
się na terytorium kraju do klientów z innych państw członkowskich. Skarżący nie
wykonuje innych czynności na terytorium kraju, szczególnie zwolnionych z VAT.
Powyższe oznacza, iż nabywane na terytorium kraju towary i usługi, których
miejscem opodatkowaniu jest terytorium kraju, w pełnym zakresie związane są z
czynnościami podlegającymi opodatkowaniu skarżącego. Wobec tego norma art. 86
ust. 1 u.p.t.u. ma w pełni zastosowanie w stanie faktycznym opisanym we wniosku o
wydanie interpretacji. Wbrew zatem twierdzeniem organu — prawo do obniżenia
podatku naliczonego o podatek należny przysługuje skarżącemu także w zakresie
nabywanych towarów i usług związanych z funkcjonowaniem przedstawicielstwa jako
wykorzystywanych do czynności opodatkowanych na terytorium kraju. Nie tyle istotny
jest brak miejsca prowadzenia działalności na terytorium kraju przez
przedstawicielstwo, lecz zakres wykorzystania nabywanych towarów i usług dla
potrzeb jego funkcjonowania dla celów dokonywanych przez skarżącego dostaw
towarów oraz WNT i WDT. Dalej skarżący wskazał, że stanowisko organu sprowadza
się w praktyce do odmowy prawa do zwrotu VAT w zakresie podatku naliczonego od
nabyć towarów i usług na funkcjonowanie przedstawicielstwa. Pomimo, iż organ
wskazuje, że w części dotyczącej tych nabyć skarżący powinien rozliczać jako
podatnika niemieckiego, ale nie wskazuje podstawy prawnej lub choćby rodzaju
procedury, który skarżący mógłby zastosować. Choć organ tego nie precyzuje,
należy domyślać się, iż chodzi o procedurę zwrotu dla podmiotów zagranicznych
unormowaną w art. 89 ust. 1 pkt 3 u.p.t.u. i w rozporządzeniu Ministra Finansów
z dnia 28 marca 2011 r. w sprawie zwrotu podatku od towarów i usług niektórym
podmiotom (Dz. U. Nr 64, poz. 332). Z powołanych przepisów wynika, iż o zwrot nie
mogą występować podmioty, które dokonują sprzedaży (z pewnymi wyjątkami).
Sprzedażą, zgodnie z art. 2 pkt 22 u.p.t.u. jest odpłatna dostawa towarów i odpłatne
świadczenie usług na terytorium Kraju, eksport towarów oraz wewnątrzwspólnotowa
dostawa towarów. A wśród wyjątków wymienionych w § 3 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia
mających zastosowanie wobec skarżącego należy wskazać tylko na dostawy, dla
których podatnikiem jest nabywcą. Zatem, ze względu na dokonywanie WNT i WDT
skarżący nie ma możliwości wystąpienia o zwrot VAT naliczonego jej na terytorium
kraju. Konieczna jest zmiana skarżonej interpretacji poprzez uznanie, że stanowisko
wyrażone przez skarżącego jest prawidłowe w całości.
W związku z powyższym skarżący wniósł o uchylenie — w zaskarżonej części
— interpretacji i przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpatrzenia
z wytycznymi dotyczącymi treści ponownie wydanej interpretacji.
4. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując
dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
5. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju
sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) kontrola sądowa
zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2
ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami
administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako " p.p.s.a. ") w tym
również interpretacji indywidualnych poddanych kontroli sądowej na podstawie art. 3
§ 2 pkt 4a p.p.s.a. sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem.
Skarga analizowana według powyższych kryteriów okazała się uzasadniona.
Na wstępie należy zauważyć, że interpretacja jest częściowo prawidłowa w
zakresie stwierdzenia prawidłowości stanowiska skarżącego co do możliwości
obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego wynikającego z
faktur dokumentujących nabycie towarów i usług w części dotyczącej wykorzystania
towarów i usług do czynności podlegających opodatkowaniu na terytorium Polski.
Nie zgadzając się częściowo z poglądem wnioskodawcy, organ stwierdza,
że pogląd wnioskodawcy jest nieprawidłowy w części dotyczącej prawa do obniżenia
kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego wynikającego z faktur
dokumentujących nabycie towarów i usług w części dotyczącej wykorzystania
towarów i usług dla Przedstawicielstwa. Organ nie wyjaśnia jednak w sposób
przejrzysty i logiczny, jak odróżnić zakupy towarów w części dotyczących
wykorzystania ich do czynności podlegających opodatkowaniu w Polsce od zakupu
towarów wykorzystywanych dla przedstawicielstwa. Stwierdza przy tym na str. 7
interpretacji, że jedynie zakup tych towarów, które są związane z wykonywaniem
czynności opodatkowanych w Polsce (WNT i WDT), będą mogły być ujmowane
w deklaracji podatkowej składanej w Polsce. W innym miejscu (na str. 6 interpretacji)
organ konstatuje, że Przedstawicielstwo w świetle przepisów ustawy o swobodzie
działalności gospodarczej (art. 93 i art. 95 ust 1) nie jest przedsiębiorcą
i nie prowadzi działalności gospodarczej, a fakt posiadania Przedstawicielstwa
w Polsce nie stanowi o posiadaniu stałego miejsca prowadzenia działalności
gospodarczej w Polsce. Stwierdzenia te są słuszne, ale przecież wniosek
o interpretację nie dotyczy obowiązków podatkowych Przedstawicielstwa, lecz
skarżącej spółki z siedzibą w Niemczech dokonującej w Polsce czynności
opodatkowanych (WDT I WNT). A niewątpliwie wiąże się z tym wykorzystywanie
towarów i usług do wykonywania przez skarżącego czynności opodatkowanych
w Polsce w rozumieniu art. 86 ust. 1 ustawy VAT.
Organ nie wyjaśnia jednak wprost, czy zakup towarów dla bezpośrednich
potrzeb przedstawicielstwa (paliw do samochodów, artykułów biurowych,
eksploatacyjnych, wyposażanie środków trwałych itp.) może być uznany za zakup
towarów wykorzystywanych do czynności opodatkowanych w rozumieniu art. 86 ust.
0. ustawy VAT. Domyślać się tylko można z treści wstępnej oceny organu, że jego
zdaniem taki związek nie zachodzi. Pogląd taki narusza prawo,
w szczególności art. 86 ust. 1 ustawy N/AT. Zgodnie z tym przepisem, koniecznym
warunkiem odliczenia N/AT jest istnienie związku pomiędzy zakupami
a transakcją opodatkowaną. Jednakże nie zawsze związek ten musi być tego
rodzaju, by można było przypisać bezpośrednio dany wydatek do konkretnej
transakcji opodatkowanej. Przecież trudno przypisać konkretne związki
z określonymi czynnościami opodatkowanymi np. usługom księgowym czy
prawniczym, podobnie jak usługom promocyjnym czy reklamowym dotyczącym nie
produktu, a podmiotu. W przypadku bowiem tzw. kosztów ogólnych, wydatki na ten
cel zachowują także związek z działalnością, a podatnik ma prawo do odliczenia N/AT
z tytułu tych zakupów w takim zakresie, w jakim działalność ogólna daje prawo do
odliczenia N/AT (wyroki Naczelnego Sadu Administracyjnego: z 14 października 2010
r. sygn. akt I FSK 1834/09, z 29 marca 2011 r. FSK 571/10). Skoro
przedstawicielstwo jest elementem wewnętrznej struktury organizacyjnej podatnika
służącym rozszerzeniu jego działalności opodatkowanej w Polsce (w zakresie WNT I
WDT) poprzez działania promocyjne i reklamowe, to dokonywanie zakupów dla
potrzeb tego przedstawicielstwa, bez względu na jego status organizacyjno-prawny
w myśl prawa polskiego, nie może przesądzać o braku związku z zakupami towarów
dla potrzeb tego przedstawicielstwa z czynnościami opodatkowanymi skarżącego
wykonywanymi na terenie Polski. Związek ten w aspekcie możliwości zastosowania
odliczenia na podstawie art. 86 ust. 1 ustawy VAT może być oceniany tylko
w kontekście przedmiotowym, funkcjonalnym.
Trafne są natomiast uwagi organu co do tego, że skarżąca nie ma siedziby
działalności gospodarczej w Polsce w rozumieniu art. 28b ustawy VAT i podatek VAT
z tytułu usług związanych z Przedstawicielstwem winien być rozliczany w zależności
od ustalonego miejsca świadczenia usług przez skarżącego jako podatnika
niemieckiego lub świadczącego podatnika polskiego. Ze stwierdzenia tego niewiele
jednak wynika wyjaśnień kwestii istotnych w przedmiotowej interpretacji. Ten pogląd
organu wyrażony na końcu interpretacji nie wskazuje też na niemożność odliczenia
przez skarżącego podatku naliczonego przez podmiot krajowy za usługi wykonane
na potrzeby przedstawicielstwa.
Mimo trafności interpretacji w części, co Sąd zauważył na wstępie swoich
wywodów, wobec niejednoznaczności konkluzji i braku konsekwencji w uzasadnianiu
przez organ swojego stanowiska, sąd uznał za celowe uchylenie zaskarżonej
interpretacji w całości.
Mając na uwadze powyższe, działając na podstawie art. 146 § 1 oraz art. 152
p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.
O zwrocie kosztów postępowania sądowego Sąd postanowił na mocy art. 200,
art. 205 § 2 oraz art. 209 u.p.p.s.a. w związku z § 2 i § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia
Ministra Sprawiedliwości z 31 stycznia 2011 r. w sprawie opłat za czynności doradcy
podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych
zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego
z urzędu (Dz. U. Nr 31 poz. 153).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło