II OSK 3004/12
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2014-05-20
Skład orzekający: Małgorzata Masternak-Kubiak, Andrzej Jurkiewicz, Mirosława Pindelska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoby, które nabyły od poprzedniego właściciela działkę gruntu, która według ich twierdzeń częściowo obejmuje działkę ewidencyjną nr [...] (uznaną decyzją administracyjną za mienie gminne), posiadają interes prawny do żądania stwierdzenia nieważności tej decyzji, mimo że działka nr [...] ma odrębną księgę wieczystą i innego właściciela?Ratio decidendi
Skarżący nie posiadają interesu prawnego do żądania stwierdzenia nieważności decyzji o uznaniu działki nr [...] za mienie gminne, ponieważ nie byli właścicielami tej działki w dacie wydania decyzji, ani jej następcami prawnymi w odniesieniu do tej konkretnej działki. Ich twierdzenia o częściowym obejmowaniu działki nr [...] przez ich własną działkę nr [...] stanowią spór cywilnoprawny dotyczący własności i rozgraniczenia nieruchomości, który powinien być rozstrzygnięty przed sądem powszechnym, a nie w postępowaniu administracyjnym dotyczącym stwierdzenia nieważności decyzji. Domniemanie zgodności wpisów w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym nieruchomości, wynikające z art. 3 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, nie może być obalone w postępowaniu administracyjnym.Stan faktyczny
Wnioskodawcy wystąpili o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty B. z 2001 r. uznającej grunty za mienie gminne, w części dotyczącej działki nr [...]. Twierdzili, że działka ta, nabyta przez nich od poprzedniczki prawnej, w rzeczywistości nie istnieje lub stanowi część ich działki nr [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło wszczęcia postępowania, uznając brak interesu prawnego wnioskodawców. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę, podzielając stanowisko organu. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną wnioskodawców.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak Sędziowie NSA Andrzej Jurkiewicz del. WSA Mirosława Pindelska (spr.) Protokolant asystent sędziego Agnieszka Chorab po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2014r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej L. B. i W. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 13 września 2012 r. sygn. akt II SA/Ke 501/12 w sprawie ze skargi L. B. i W. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia [...] czerwca 2012 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o uznaniu gruntów za mienie gminne oddala skargę kasacyjną.
Wyrokiem z dnia 13 września 2012 r. o sygn. akt II SA/Ke 501/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę L. B. i W. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach (zwanego dalej: "Kolegium") z dnia [...] czerwca 2012 r. o numerze [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji.
W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy.
Decyzją z dnia [...] listopada 2001 r. o numerze [...] Starosta B. uznał grunty położne we wsi N., gm. T., oznaczone w ewidencji gruntów nr [...],[...],[...], [...], [...],[...],[...] o łącznej powierzchni 4,65 ha, za mienie gminne.
Wnioskiem z dnia 3 listopada 2011 r. W. i L. małżonkowie B. wystąpili do Kolegium o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji w części dotyczącej działki nr. [...] o pow. 0,03 ha podnosząc, iż w dacie jej wydania działka nr [...] stanowiła własność Z. W. M., na podstawie aktu notarialnego Nr [...] z dnia [...] grudnia 1958 r., sporządzonego w Państwowym Biurze Notarialnym w C., a prawa do działki zostały ujawnione w księdze wieczystej nr [...]. Wnioskodawcy podnieśli, że nabyta przez Z. W. M. nieruchomość o powierzchni 12 arów, została oznaczona jako działka nr [...] o pow. 0,09 ha i działka nr [...] o pow. 0,04 ha. Po wejściu w życie ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych Z. i F. małżonkowie M. wystąpili do Naczelnika Powiatu S. o nadanie tytułu własności na powyższe działki, jednakże decyzją z dnia [...] czerwca 1974 r. organ ten odmówił nadania tytułu własności z uwagi na objęcie przedmiotowych działek aktem notarialnym z dnia [...] grudnia 1958 r. Wnioskodawcy w oparciu o mapę sporządzoną przez Wojewódzkie Biuro Geodezji i Terenów Rolnych Rejonowy Oddział w B. w roku 1987 wyjaśnili, że nieruchomość objęta aktem notarialnym z dnia [...] grudnia 1958 r. odpowiada obecnie działce nr [...] o pow. 0,10 ha. Dalej podnieśli, że w dniu [...] czerwca 2010 r. kupili od Z. W. M. nieruchomość oznaczoną jako działka nr [...] o pow. 0,10 ha, która ich zdaniem obejmuje obecnie działki nr [....] i [...].
Postanowieniem z dnia [...] marca 2012 r., wydanym na podstawie art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267; zwanej dalej: "k.p.a."), Kolegium odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty B. z dnia [...] listopada 2001 r. w części dotyczącej działki nr. [...] z uwagi na brak interesu prawnego wnioskodawców w kwestionowaniu tej decyzji.
Po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, postanowieniem z dnia [...] czerwca 2012 r. Kolegium utrzymało w mocy postanowienie własne z dnia [...] marca 2012 r. W uzasadnieniu podkreślono, iż uprawnionym do udziału w postępowaniu dotyczącym wspólnoty gruntowej, a także do żądania wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji zapadłej na podstawie art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 29 czerwca 1963r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (Dz. U. Nr 28, poz. 169), jest stosownie do treści art. 28 k.p.a., każdy mający w tym interes prawny. Organ odwoławczy ustalił, że powierzchnia bezpośrednio sąsiadujących ze sobą działek o nr [...] i [...] wynosi odpowiednio 0,10 ha i 0,03 ha. Dla działki nr [...] prowadzona jest księga wieczysta nr [...], a zatem nie można twierdzić, że działka ta faktycznie nie istnieje i stanowi część działki nr [...]. W ocenie organu, wnioskodawcy nabyli więc własność działki nr [...] o pow. 0,10 ha. Przedmiotem umowy nie była natomiast działka nr [...] o pow. 0,03 ha stanowiąca obecnie własność osoby fizycznej. Analizując kwestię interesu prawnego wnioskodawców w kontekście art. 28 k.p.a., Kolegium stwierdziło, że żądając wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty B. z dnia [...] listopada 2001 r. wnioskodawcy powołują się na interes prawny Z. W. M., a nie własny. Zebrany materiał dowodowy nie pozwala na ustalenie, iż działka nr [...] powstała z połączenia działek ewidencyjnych o nr [...] i [...]. Brak jest zatem podstaw do uznania, że właściciele nieruchomości oznaczonej nr ewidencyjnym [...] mają interes prawny w kwestionowaniu tytułu prawnego do działki o nr ewidencyjnym [...]. W konsekwencji nie mając przymiotu strony nie mogą domagać się stwierdzenia nieważności decyzji.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach W. i L. małżonkowie B. wnieśli o uchylenie postanowienia Kolegium z dnia [...] czerwca 2012 r. wskazując na naruszenie przez organ:
1) art. 156 § 5, art. 157 i art. 28 k.p.a. przez przyjęcie, iż nie mają interesu prawnego w kwestionowaniu decyzji Starosty B. z dnia [...] listopada 2001 r.;
2) art. 7 i 77 k.p.a. przez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego i załatwienie sprawy bez uwzględnienia słusznego interesu wnioskodawców oraz pominięcie aktu notarialnego z dnia [...] grudnia 1958 r., z którego wynika, że Z. M. nabyła działkę o pow. 0,12 ha, szkicu sytuacyjnego do zezwolenia na budowę Nr[...], decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Kielcach z dnia [...] czerwca 1966 r. wywłaszczającej nieruchomość Z. W. M. od strony drogi S. – S. (156 m²), decyzji Starosty B. z dnia [...] listopada 2001 r. o uznaniu działki nr [...] za mienie komunalne pomimo wywłaszczenia z tej działki wcześniej 156 m² (powierzchnia jest ta sama, 0,03 ha), aktu notarialnego z dnia [...] czerwca 2010 r., zawiadomienia Sądu Rejonowego w B. o założeniu księgi wieczystej dla działki nr [...] o pow. 0,10 ha oraz umowy dzierżawy części posesji w N. o pow. 0,03 ha.
W uzasadnieniu skarżący powtórzyli podnoszone uprzednio argumenty, akcentując, że nabyta przez Z. W. M. nieruchomość o pow. 0,12 ha składała się z dwóch działek ewidencyjnych nr [...] i [...]. W roku 1966 z działki nr [...] wywłaszczono 156 m². W roku 1988 urządzona została księga wieczysta dla działki nr [...] o pow. 0,10 ha. Po dodaniu do tej powierzchni 156 m² wywłaszczonych w 1966 roku oraz powierzchni zajętej pod budowę chodnika i rowu krytego okazuje się, że działka nr [...] faktycznie nie istnieje. Sprzedając działkę nr [...] nie odliczono z niej powierzchni wywłaszczonej (156 m²), powierzchni zajętej pod chodnik i rów kryty, ani powierzchni, która została przyłączona do działki nr [...] (0,01 ha). Zdaniem skarżących, działka nr [...] istnieje wyłącznie na błędnej mapie, będącej podstawą wydania kwestionowanej decyzji z dnia [...] listopada 2001 r.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko prezentowane w postepowaniu administracyjnym.
Oddalając skargę zaskarżonym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wskazał, iż kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia rozpoznawanej sprawy miało ustalenie, czy W. i L. małżonkowie B. posiadają przymiot stron postępowania, którego wszczęcia się domagają.
W ocenie Sądu I instancji, uprawnienie do kwestionowania decyzji Starosty B. z dnia [...] listopada 2001 r., uznającej za mienie gminne grunty położone we wsi N. oznaczone w ewidencji gruntów nr [...],[...],[...],[...],[...],[...] i [...], w części dotyczącej działki ewidencyjnej nr [...] przysługuje osobie, która w dacie jej wydania posiadała tytuł prawny do nieruchomości, ewentualnie jej następcy prawnemu.
Sąd zauważył, iż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy potwierdza, że skarżący zarówno w dacie wydania kwestionowanej decyzji jak i w dacie wyrokowania nie legitymowali się tytułem własności do działki ewidencyjnej nr [...]. Swój interes prawny upatrują w tym, że ich zdaniem działka nr [...] faktycznie nie istnieje na skutek jej częściowego wywłaszczenia, a częściowo stanowi część działki nr [...]. Tak ujęty interes nie może być jednak podstawą do kwestionowania legalności uznania za mienie gminne działki nr [...], która figuruje w rejestrze gruntów, ma właściciela oraz urządzoną księgę wieczystą i nigdy nie była przedmiotem transakcji z udziałem skarżących.
Jednocześnie Sąd zauważył, iż w sprawie wystąpił spór co do własności nieruchomości stanowiącej przedmiot decyzji Starosty B. z dnia [...] listopada 2001 r. Wyjaśnił przy tym, iż w postępowaniu dotyczącym stwierdzenia nieważności decyzji, organy nie są jednak uprawnione do rozstrzygania sporu komu przysługuje tytuł prawny do nieruchomości. Przy ocenie kryterium interesu prawnego, od którego zależy ustalenie kręgu stron postępowania, organ bierze pod uwagę stan prawny nieruchomości z daty wydania kwestionowanej decyzji i aktualny stan prawny nieruchomości, wynikający z tytułu własności, zwłaszcza, jeżeli na jego podstawie dokonano wpisu w księdze wieczystej. Organ związany jest domniemaniem z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2001r. Nr 124, poz. 1361 ze zm.), zgodnie z którym przyjmuje się, że wpisy w księdze wieczystej są zgodne z rzeczywistym stanem prawnym nieruchomości. Jeżeli zatem skarżący wysuwają jakiekolwiek roszczenia cywilnoprawne do całości lub części działki nr [...], to powinni rozważyć drogę postępowania cywilnego przed sądem powszechnym.
W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku, pełnomocnik W. i L. małżonków B. wniósł o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Kielcach do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
- art. 141 § 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; zwanej dalej: "p.p.s.a.") polegające na przedstawieniu sprawy niezgodnie ze stanem rzeczywistym,
- art. 145 § 1 lit. c p.p.s.a. przez oddalenie skargi pomimo naruszenia przez organ administracyjny przepisów art. 7, art. 28, art. 61a § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy,
- art. 113 § 1 p.p.s.a. polegające na bezzasadnym uznaniu przez Sąd sprawy za dostatecznie wyjaśnioną i zamknięciu rozprawy, a w konsekwencji oddaleniu skargi i całkowitym pominięciu rzeczywistych przyczyn, dla których Sąd odmówił słuszności zarzutom poczynionym przez skarżących, a podniesionych w uzasadnili ich skargi, przede wszystkim, że skarżący posiadają przymiot strony postępowania, którego wszczęcia się domagają.
Rozwijając zarzuty skargi kasacyjnej podniesiono, iż wbrew stanowisku Sądu pierwszej instancji, skarżący ponad wszelką wątpliwość wykazali, że mają interes prawny w postępowaniu administracyjnym, albowiem uznanie za mienie gminne w rzeczywistości nieistniejącej działki nr [...] spowodowało naruszenie ich własności przez wprowadzenie na część ich nieruchomości działki nr [...], małżonków J.. Na działce skarżących wzniesiony został przez panią J. obiekt, również z naruszeniem przepisów prawa. Dlatego też skarżący mają prawo żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia konkretnej potrzeby, w tym przypadku żądania stwierdzenia unieważnienia decyzji Starosty B.
Autor skargi wskazał, iż poprzednikiem prawnym skarżących w dacie wydania przedmiotowej decyzji była Z. W. M., od której w dniu [...] czerwca 2010 r. kupili działkę nr [...] o pow. 0,10 ha. We wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji małżonkowie B. wykazali, że rzeczywiście istnieje związek między sferą subiektywnych praw i obowiązków a sprawą administracyjną. W związku z tym posiadają oni interes prawny. Stanowisko Sądu I instancji jest więc sprzeczne z prawem oraz ze stanem faktycznym.
W ocenie pełnomocnika skarżących, Sąd I instancji nie wyjaśnił sprawy, albowiem pomimo takiej konieczności, nie zażądał ze Starostwa Powiatowego oraz Wojewódzkiego Biura Geodezji i Terenów Rolnych w Kielcach Rejonowy Oddział w B. całości dokumentacji dotyczącej działek [...] oraz [...]. Wskazał przy tym, na dowody przedstawione przez skarżących, mające świadczyć o ich interesie prawnym do wszczęcia postępowania nieważnościowego. Zauważył również, iż w aktach sprawy nie istnieje żaden dowód na to, że poprzedniczka prawna skarżących (Z. M.), jako ówczesna właścicielka działki nr [...], była uczestnikiem postępowania administracyjnego w sprawie o uznaniu gruntów za mienie gminne, pomimo, że zachodziła taka konieczność. Małżonkowie B., nabywając od niej tę nieruchomość, wstąpili w jej prawa oraz obowiązki.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek nieważności postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. Sprawa ta mogła być zatem rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny tylko w granicach zakreślonych w skardze kasacyjnej.
Skarżący kasacyjnie zarzucają Sądowi I instancji błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy i zaakceptowanie zaistniałych braków w postępowaniu dowodowym prowadzonym przez organ administracji publicznej. Zatem w celu sprawdzenia prawidłowości zastosowanych granic postępowania dowodowego w sprawie, badanie zarzutów wniesionej skargi kasacyjnej rozpocząć należy od przywołania treści przepisu art. 28 k.p.a., będącego wraz z art. 61a § 1k.p.a. podstawą wydania przez organ administracji publicznej, zaakceptowanego przez Sąd I instancji, postanowienia odmawiającego wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty B. z dnia [...] listopada 2001 r. w części dotyczącej działki o nr [...]. Wymieniony przepis stanowi, że stroną postępowania jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Przepis ten ma zastosowanie również w przypadku złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji. Decyzji, która nie była zaadresowana do wnioskujących i która została wydana w postępowaniu, w którym oni nie uczestniczyli, tak jak w przedmiotowej sprawie. Wynika to z treści art. 157 § 2 k.p.a. stanowiącego, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu.
Decyzja zgłoszona w przedmiotowej sprawie do weryfikacji w postępowaniu nadzorczym nie była skierowana do skarżących kasacyjnie. Skarżący nie uczestniczyli w postępowaniu zwykłym poprzedzającym jej wydanie. Zatem wobec złożenia wniosku o wszczęcie postępowania nadzorczego sprawdzeniu podlegała legitymacja do działania w sprawie jako przesłanka istnienia interesu prawnego skarżących.
Z treści wymienionego przepisu art. 28 k.p.a. wynika, że o posiadaniu przymiotu strony postępowania decyduje istnienie przepisu prawa materialnego, pozwalającego zakwalifikować interes danej osoby jako interes prawny. Stwierdzenie interesu prawnego sprowadza się więc do ustalenia związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa materialnego a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa polegającą na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację prawną tego podmiotu. Jeżeli natomiast akt stosowania danej normy nie wywiera bezpośredniego wpływu na sferę sytuacji prawnej podmiotu, wówczas nie można mówić o istnieniu interesu prawnego, a tym samym o statusie strony w postępowaniu, w którym dochodzi do konkretyzacji normy prawnej. Prawidłowo zatem Sąd I instancji ustalił, że kwestionowanie decyzji Starosty B. uznającej za mienie gminne grunty położone we wsi N. oznaczone w ewidencji gruntów nr [...],[...], [...], [...],[...],[...] i [...], w części dotyczącej działki ewidencyjnej nr [...], przysługuje osobie, która w dacie jej wydania posiadała tytuł prawny do tej nieruchomości, ewentualnie jej następcy prawnemu. Prawidłowo też ustalił, że skarżący na datę wydania decyzji przez Starostę B. i na datę wydania zaskarżonego postanowienia nie legitymowali się tytułem prawnym do działki o nr. [...]. Natomiast ich twierdzenia, że działka o nr. [...] faktycznie nie istnieje na skutek jej częściowego wywłaszczenia, a częściowo stanowi część ich działki o nr. [...] sprowadzają się do sporu co do własności tej nieruchomości lub rozgraniczenia tych działek, sporu nie dającego podstaw do uznania ich legitymacji w postępowaniu nadzwyczajnym dotyczącym stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej o uznaniu działki nr. [...] za mienie gminne. Prawidłowo też Sąd I instancji wskazał, że działka nr. [...] ma urządzoną księgę wieczystą, figuruje w ewidencji gruntów, ma odrębnego od skarżących właściciela. Analiza akt to potwierdza i wykazuje, że skarżący nabyli aktem notarialnym z dnia [...] czerwca 2010r. od Z. M. działkę o nr. [...]. Działka o nr [...] nie była przedmiotem transakcji między nimi. Na datę wydania decyzji przez Starostę B. wypisy z rejestru gruntów, jak i wyrysy z map ewidencyjnych stanowią o istnieniu działek gruntów sąsiadujących ze sobą o numerach [...] i [...]. Przy czym w odniesieniu do działki nr. [...] o powierzchni 0,03 wykazywany jest jedynie stan posiadania przypisany Ochotniczej Straży Pożarnej. Kolejne wypisy z rejestru gruntów i wyrysy z map ewidencyjnych sporządzone na datę 9 maja 2009r. i na datę 27 marca 2012r. potwierdzają zarówno istnienie działek o nr. ew. [...] i [...], jak też stanowią, że działki te mają urządzone, odrębne księgi wieczyste. Działka o nr. [...] ma, wg wypisu z 2008r.,założoną księgę wieczystą o nr. [...], a wg. wypisu z 2012r. ma nowy numer księgi elektronicznej, tj. [...]. Jako właściciel nieruchomości o nr. [...] ujawniona jest M. J.. Działka skarżących o nr. [...] nabyta w dniu [...] czerwca 2010r. została wydzielona z księgi wieczystej o nr. [...]. Słusznie jest zatem twierdzenie Sądu I instancji, że w przedstawionych warunkach dokumenty te, a zwłaszcza odrębne księgi wieczyste nie dają podstaw do przyjęcia innych treści niż w nich zawarte.
Naczelny Sąd Administracyjny potwierdza, że w przedmiotowej sprawie nie jest rzeczą organów administracyjnych, ani sądu administracyjnego ustalanie właściciela działki nr [...] odmiennie niż zostało to ujawnione w treści księgi wieczystej. Zakres nabytego przez stronę prawa do działki nr [...] nastąpił w dacie istnienia księgi wieczystej do działki o nr [...]. W dacie wydania decyzji Starosty B. wykazywana była zarówno odrębna działka o nr. [...], jak i działka nr. [...]. Jeżeli skarżący twierdzą, że część tej działki wchodzi w powierzchnię ich działki o nr. [...] to powinni to ustalić w postępowaniu przed sądem powszechnym. Ustawa z dnia 6 lipca 1982r. o księgach wieczystych i hipotece w art. 10 przewiduje roszczenie o usunięcie niezgodności miedzy stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym. Roszczenie to jest sposobem obalenia wiążącego domniemania prawnego, stanowiącego w art. 3 ust.1 tej ustawy, że wpisy w księdze wieczystej są zgodne z rzeczywistym stanem prawnym nieruchomości. Ponadto przepisy ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. kodeks cywilny (Dz. U. z 2014r. poz.121 t.j.) przewidują w art. 152-154 rozgraniczenie nieruchomości po wcześniejszym przeprowadzeniu w tym zakresie, ze skutkiem negatywnym, odrębnego, szczególnego postępowania administracyjnego, będącego warunkiem przekazania do sądu powszechnego sprawy o rozgraniczenie nieruchomości w myśl art. 34 z dnia 17 maja 1989r. prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2010r. nr.193 poz.1287).
Tym samym powołanie się przez Sąd I instancji na treść art.3 ust.1 ustawy z dnia 6 lipca 1982r. o księgach wieczystych i hipotece, zgodnie z którym przyjmuje się, że wpisy w księdze wieczystej są zgodne z rzeczywistym stanem prawnym nieruchomości było zasadne. Słusznie też Sąd wskazał, że jeżeli skarżący wysuwają jakiekolwiek roszczenia cywilnoprawne do całości lub części działki nr [...], to powinni rozważyć drogę postępowania cywilnego przed sądem powszechnym.
Powyższe wskazuje, że Sąd I instancji prawidłowo ustalił stan faktyczny w sprawie. Prawidłowo też zostały zakreślone granice postępowania dowodowego w sprawie. Żądanie skarżących aby w ramach badania ich interesu prawnego Sąd Administracyjny w Kielcach, z pominięcie treści istniejącej księgi wieczystej, treści wypisów z rejestru gruntu, ustalał przebieg granic nieruchomości i prawa własności poprzez zażądanie i analizę kolejnych map zasadniczych na okoliczność powstania oznaczeń ewidencyjnych co do działek wskazywanych jako nr [...] i [...], położenia tych działek, ich granic, ich powierzchni i ewentualnych zmian wykracza poza uprawnienia tegoż Sądu zważywszy na treść art.1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr. 153 poz. 1269 ze zm.) stanowiącego , że sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych oraz zważywszy na treść art. 1 k.p.a. określającego zakres podmiotowy i przedmiotowy postępowania administracyjnego, w którym to postępowaniu w odniesieniu do spraw indywidualnych rozstrzyganych decyzją, a do takich należy decyzja w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji uznającej określone działki gruntu za mienie gminne, czego żądali skarżący, rozstrzygane są sprawy należące do właściwości tych organów. Powyższa uwaga odnosi się również do postępowania dowodowego z dokumentów w trybie art. 106 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 193 p.p.s.a. przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, o co wnioskowali skarżący kasacyjnie, a co nie mogło być pozytywnie uwzględnione. Sprawy z zakresu własności nieruchomości, o którym to zakresie jest mowa w przedmiotowej sprawie, należą do właściwości sądów powszechnych co wynika z treści art. 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964r. kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2014r. poz. 101 t.j.) w zw. z art. 1 i art. 140-231 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 kodeks cywilny. Przypisanie tych spraw do właściwości sądu powszechnego wyklucza działanie organów administracyjnych w tej materii. Tym samym prawidłowo uznał Sąd I instancji, iż materiał dowodowy sprawy był wystarczający do uznania braku istnienia interesu prawnego do wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie.
Nie doszło też do naruszenia art. 28 k.p.a. Przede wszystkim Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że jest to przepis prawa materialnego, a nie procesowego jak podnoszą skarżący kasacyjnie. Ponadto wymieniony przepis odnosi się do wykazania interesu prawnego w sprawie. Wykazywany interes prawny musi być bezpośredni, musi pozostawać w bezpośrednim związku między normą prawa materialnego a sytuacją skarżącego. Takiego związku przyczynowego nie ma we wskazywanej przez skarżących kasacyjnie sytuacji. Powtórzyć należy, że skarżący wykazali własność działki nr. [...], która to działka nie była objęta treścią decyzji wskazanej do weryfikacji. Skarżący są następcą prawnym po Z. M. tylko w odniesieniu do tej działki. Na datę wydania wskazanej do weryfikacji decyzji wykazywane były w rejestrze gruntów samodzielne działki o nr. [...] i [...], a na datę wydania zaskarżonego postanowienia istniały dla obu działek odrębne księgi wieczyste, przy czym skarżący nie byli wykazywani jako właściciele działki o nr. [...].
Wobec powyższych ustaleń nieuprawniony jest zarzut kasacyjny dotyczący naruszenia art. 113 § 1 p.p.s.a. poprzez bezzasadne uznanie sprawy za wyjaśnioną. Sprawa została wystarczająco wyjaśniona i dawała podstawę do wydania przedmiotowego rozstrzygnięcia.
Niezasadny jest również zarzut naruszenia przez Sąd art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez przedstawienie sprawy niezgodnie z jej stanem faktycznym. Argumentacja skarżących, że Sąd nie uwzględnił w stanie faktycznym sprawy ich twierdzenia, iż działka nr. [...] faktycznie nie istnieje oraz, że część jej powierzchni wchodzi w ich działkę nr. [...] jest niewystarczająca do obalenia domniemania prawnego wynikającego z księgi wieczystej. Niemożliwym też było prowadzenie postępowania dowodowego w przedmiocie ustalenia własności i rozgraniczenia tych działek na użytek przedmiotowej sprawy, o czym była mowa wyżej. Nieuprawniony jest zatem zarzut kasacyjny, że organ dopuścił się w tym względzie naruszenia przepisów postępowania z art. 7, art. 77§ 1 i art. 80 k.p.a., a Sąd to zaakceptował.
Należy też stwierdzić, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie określone przez art. 141 § 4 p.p.s.a. części składowe. Wymieniony przepis określa wymogi, jakim powinno odpowiadać uzasadnienie orzeczenia. Jest przepisem o charakterze formalnym, o jego naruszeniu można mówić wówczas, gdy brak jest jednego z ustawowych wymogów (opisu stanu sprawy, zarzutów skargi, stanowiska strony przeciwnej, podstawy prawnej rozstrzygnięcia i jej wyjaśnienia). Aby mógł on stanowić samodzielną podstawę zarzutu skargi kasacyjnej, wada uzasadnienia musi być na tyle istotna, że może mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przedmiotowej sprawie nie można przyjąć aby uzasadnienie dotknięte było wadą, która powodowałaby konieczność uchylenia uzasadnionego w ten sposób i zaskarżonego niniejszą skargą kasacyjną wyroku.
Zatem zarzucanie Sądowi I instancji, w warunkach tej sprawy, zaakceptowania nieprawidłowo wydanego postanowienia odmawiającego wszczęcia postępowania wprost w trybie 61a § 1 k.p.a. nie znajduje uzasadnienia w sprawie
Analiza akt potwierdza, że zastosowanie przez Sąd pierwszej instancji art. 151 p.p.s.a. i oddalenie skargi było w pełni uzasadnione w sprawie. Prawidłowość zastosowania przepisu art. 151 p.p.s.a. stanowi o bezzasadności zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt. 1 lit c p.p.s.a. będącego podstawą uchylenia zaskarżonej decyzji w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym istotnie wpłynąć na wynik sprawy.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną jako nieuzasadnioną, w oparciu o art. 184 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło