I OPS 4/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie : Przewodniczący: sędzia NSA Roman Hauser Sędziowie NSA: Barbara Adamiak Zofia Flasińska Włodzimierz Ryms (sprawozdawca) Małgorzata Stahl Jan Paweł Tarno (współsprawozdawca) Maria Wiśniewska Protokolant: Anna Sidorowska-Ciesielska z udziałem prokuratora Prokuratury Generalnej L. N. po rozpoznaniu w dniu 13 listopada 2012 r. na posiedzeniu jawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego o podjęcie przez skład siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego, na podstawie art. 264 § 2 w związku z art. 15 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) uchwały mającej na celu wyjaśnienie: "Czy za pracowników wykonujących pracę o szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 5 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz. U. Nr 237, poz. 1656 ze zm.) należy uznać tylko pracowników wykonujących ten rodzaj pracy w pełnym wymiarze czasu pracy, czy też za takiego pracownika należy uznać osobę, która jest zatrudniona w zakładzie pracy w pełnym wymiarze czasu pracy i wykonująca pracę o szczególnym charakterze niezależnie od czasu jej trwania oraz wykonywania innych dodatkowych czynności wskazanych przez pracodawcę w ramach świadczenia pracy?" podjął następującą uchwałę: W postępowaniu o umieszczenie pracownika w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, o której mowa w art. 41 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz. U. Nr 237, poz. 1656 ze zm.), za pracownika wykonującego prace o szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 5 ustawy o emeryturach pomostowych może być uznany pracownik, który wykonując prace o szczególnym charakterze wykonuje także inne dodatkowe czynności wskazane przez pracodawcę w ramach świadczenia pracy. Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego, na podstawie art. 36 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 264 § 2 w związku z art. 15 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270) wystąpił o wyjaśnienie, w drodze uchwały, przepisu art. 3 ust. 5 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz.U. Nr 237, poz. 1656 ze zm.), którego stosowanie wywołało rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych. Rozbieżności w stosowaniu tego przepisu ujawniły się w sprawach ze skarg na decyzje organów Państwowej Inspekcji Pracy, dotyczące umieszczenia pracownika w prowadzonej przez płatnika składek na Fundusz Emerytur Pomostowych (pracodawcę) ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, za których jest przewidziany obowiązek opłacania składek na Fundusz Emerytur Pomostowych, o której mowa w art. 41 ust. 4 pkt 2 ustawy o emeryturach pomostowych. Decyzje administracyjne w tych sprawach organy Państwowej Inspekcji Pracy wydają na podstawie art. 11a i 12 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz.U. z 2012 r., poz. 404). Rozstrzygnięcia w tych sprawach dotyczą tego, czy pracownik wykonuje pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze i czy powinien być umieszczony w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, którą prowadzi płatnik składek (pracodawca). Prezes NSA we wniosku wskazał wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawach, w których chodziło o pracowników wykonujących prace o szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 5 ustawy o emeryturach pomostowych, określone w wykazie prac o szczególnym charakterze, stanowiącym załącznik nr 2 do ustawy pod poz. 3 (prace mechaników lotniczych związane z bezpośrednią obsługą potwierdzającą bezpieczeństwo statków powietrznych na płycie lotniska). We wskazanych wyrokach rozbieżność dotyczyła tego, jak rozumieć art. 3 ust. 5 ustawy o emeryturach pomostowych, który stanowi, że za pracowników wykonujących prace o szczególnym charakterze uważa się pracowników wykonujących po dniu wejścia w życie ustawy, w pełnym wymiarze czasu pracy, prace, o których mowa w art. 3 ust. 3, w sytuacji gdy oprócz prac o szczególnym charakterze wykonują dodatkowo także inne prace. W wyrokach z dnia 7 września 2011 r. sygn. akt I OSK 420/11, I OSK 423/11, I OSK 424/11, I OSK 438/11 i I OSK 439/11 przyjęto stanowisko, że pracownikiem wykonującym prace o szczególnym charakterze jest pracownik, który w pełnym wymiarze czasu pracy wyłącznie wykonuje prace o szczególnym charakterze. Jeżeli natomiast obowiązki takiego pracownika nie ograniczają się tylko do wykonywania prac o szczególnym charakterze, ale wykonuje on także inne czynności, to wówczas jego praca nie może być traktowana jako wykonywanie pracy o szczególnym charakterze w pełnym wymiarze czasu pracy, co oznacza, że nie może być wpisany do ewidencji, o której mowa w art. 41 ust. 4 pkt 2 ustawy o emeryturach pomostowych. Natomiast w wyrokach z dnia 27 września 2011 r., sygn. akt I OSK 440/11, I OSK 441/11, I OSK 442/11, I OSK 443/11 i I OSK 444/11 oraz z dnia 12 października 2011 r. sygn. akt I OSK 509/11 i I OSK 510/11 przyjęto stanowisko, że w ewidencji pracowników wykonujących prace o szczególnym charakterze umieszcza się pracownika, gdy wykonuje on prace wymienione w załączniku nr 2 do ustawy o emeryturach pomostowych i jest zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy, bez względu na to, czy oprócz pracy o szczególnym charakterze wykonuje również inne czynności. Uzasadniając to stanowisko przyjęto, że umieszczenie w ewidencji, o której mowa w art. 41 ust. 4 pkt 2 ustawy o emeryturach pomostowych, następuje, gdy są spełnione łącznie dwa warunki: 1) pracownik wykonuje rodzaj pracy określony w załączniku nr 2 do ustawy i 2) jest zatrudniony u danego pracodawcy w pełnym wymiarze czasu pracy. Nie ma natomiast znaczenia, czy poza pracą o szczególnym charakterze w godzinach pracy wykonuje także inne dodatkowe czynności. Za takim stanowiskiem przemawia wykładnia celowościowa, ponieważ definicja ustawowa prac o szczególnym charakterze kładzie nacisk na szczególną odpowiedzialność pracownika związaną z wykonywanymi czynnościami. Celem ustawy o emeryturach pomostowych jest umożliwienie uzyskania "przejściowych świadczeń" i zaprzestanie wykonywania tego rodzaju pracy przez osoby, które nie powinny już wykonywać prac wymagających wyższej sprawności psychofizycznej i obarczonych szczególnym ryzykiem, co leży nie tylko w interesie pracownika, ale także w interesie publicznym. Ponadto w sytuacji, gdy pracownik wykonuje prace o szczególnym charakterze, ochrona pracownika przemawia za tym, że powierzenie przez pracodawcę takiemu pracownikowi innych czynności, nawet w niewielkim zakresie, nie może pozbawiać takiego pracownika prawa do emerytury pomostowej. Stanowisko, że wykonywanie wyłącznie prac o szczególnym charakterze w pełnym wymiarze czasu pracy jest warunkiem nabycia uprawnień do emerytury pomostowej, uniemożliwiałoby uzyskanie tych uprawnień przez pracowników, którzy wykonują prace o szczególnym charakterze, jeżeli pracodawca choćby na krótki czas powierzył pracownikowi obowiązki innego rodzaju, co byłoby sprzeczne z ratio legis ustawy o emeryturach pomostowych. Prokurator Prokuratury Generalnej wniósł o podjęcie uchwały, że za pracownika wykonującego pracę o szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 5 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych należy uznać tylko pracownika wykonującego ten rodzaj pracy w pełnym wymiarze czasu pracy. Rzecznik Praw Obywatelskich zgłosił udział w postępowaniu i przedstawił stanowisko, że za pracowników wykonujących prace o szczególnym charakterze objętych ewidencją, o której mowa w art. 41 ust. 4 pkt 2 ustawy o emeryturach pomostowych, należy uznać pracowników wykonujących w ramach zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy rodzaj prac, o których mowa w załączniku nr 2 do ustawy. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów zważył, co następuje: Przedmiotem wniosku w tej sprawie jest zagadnienie prawne, które dotyczy wyjaśnienia przepisu art. 3 ust. 5 ustawy o emeryturach pomostowych, stosowanego w sprawach o nakazanie pracodawcy umieszczenie pracownika w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, o której mowa w art. 41 ust. 4 pkt 2 ustawy o emeryturach pomostowych, rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej przez organy Państwowej Inspekcji Pracy na podstawie art. 11a ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy. Analiza wniosku, z uwzględnieniem wskazanych w nim wyroków sądów administracyjnych, które potwierdzają, że stosowanie przepisu art. 3 ust. 5 ustawy o emeryturach pomostowych wywołało rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych, pozwala przyjąć, iż rozbieżność ta dotyczy tego, czy pracownikiem wykonującym prace o szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 5, który powinien być wpisany do ewidencji pracowników, o której mowa w art. 41 ust. 4 pkt 2 ustawy o emeryturach pomostowych, jest pracownik, który wykonuje wyłącznie prace o szczególnym charakterze w pełnym wymiarze czasu pracy, czy pracownikiem takim jest także pracownik, który, oprócz pracy na stanowisku, na którym są wykonywane prace o szczególnym charakterze, wykonuje także inne dodatkowe czynności wskazane przez pracodawcę w ramach świadczenia pracy. Oznacza to, że w tej sprawie chodzi o zagadnienie prawne, które sprowadza się do wyjaśnienia przepisu art. 3 ust. 5 ustawy o emeryturach pomostowych w kontekście prowadzenia przez płatnika składek (pracodawcę) ewidencji pracowników, o której mowa w art. 41 ust. 4 pkt 2 tej ustawy oraz zakresu orzekania przez organy Państwowej Inspekcji Pracy w sprawach dotyczących tej ewidencji. Zagadnienie prawne objęte wnioskiem w pierwszej kolejności wymaga rozważenia relacja między sprawami o nakazanie pracodawcy umieszczenie pracownika w ewidencji, o której mowa w art. 41 ust. 4 pkt 2 ustawy o emeryturach pomostowych lub wykreślenie go z tej ewidencji, które są rozstrzygane w drodze decyzji administracyjnej przez organy Państwowej Inspekcji Pracy a sprawami o przyznanie emerytury pomostowej oraz sprawami dotyczącymi obowiązku opłacania składek na Fundusz Emerytur Pomostowych, które są załatwiane przez organy rentowe i są objęte właściwością sądów powszechnych. Sprawy o emerytury pomostowe oraz sprawy dotyczące obowiązku opłacania składek na Fundusz Emerytur Pomostowych są sprawami z zakresu ubezpieczeń społecznych, w których mają zastosowanie przepisy ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawy z dnia 17 stycznia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, a także przepisy Kodeksu postępowania cywilnego (art. 25 i 40 ustawy o emeryturach pomostowych). O spełnieniu warunków wymaganych do nabycia prawa do emerytury pomostowej, w tym warunku w postaci okresu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wynoszącego co najmniej 15 lat (art. 4 pkt 2 ustawy o emeryturach pomostowych), rozstrzyga organ rentowy, a w razie wniesienia odwołania sąd powszechny (art. 25 ustawy o emeryturach pomostowych). W ramach tego postępowania ustala się, czy został spełniony przez pracownika warunek wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze przez co najmniej 15 lat. Tak więc to organ rentowy, a w razie sporu i wniesienia odwołania – sąd powszechny, rozstrzyga o tym, czy przez wymagany okres co najmniej 15 lat pracownik wykonywał prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. W tym postępowaniu rozstrzyga się także o tym, czy była to praca w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wykonywana w pełnym wymiarze czasu pracy, w rozumieniu art. 3 ustawy o emeryturach pomostowych. Prawo do emerytury pomostowej zależy więc od tego, czy pracownik wykonywał prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze przez okres co najmniej 15 lat, a nie od tego czy był umieszczony w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. O tym, że pracownik spełnia lub nie spełnia ten warunek nabycia prawa do emerytury pomostowej nie może zatem rozstrzygać wpis do ewidencji, o której mowa w art. 41 ust. 4 pkt 2 ustawy o emeryturach pomostowych, ani decyzja administracyjna organów Państwowej Inspekcji Pracy wydana na podstawie art. 11a i art. 12 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy. Oznaczałoby to bowiem, że o spełnieniu przez pracownika jednego z warunków nabycia prawa do emerytury pomostowej rozstrzygają organy Państwowej Inspekcji Pracy oraz w razie wniesienia skargi – sądy administracyjne. Nie ulega zaś wątpliwości, że decyzje administracyjne wydawane przez organy Państwowej Inspekcji Pracy w tych sprawach nie są objęte właściwością sądów powszechnych. Przemawia to za stanowiskiem, że prowadzenie ewidencji, o której mowa w art. 41 ust. 4 pkt 2 ustawy o emeryturach pomostowych oraz wydawanie decyzji administracyjnych przez organy Państwowej Inspekcji Pracy w sprawach związanych z prowadzeniem tej ewidencji ma służyć jedynie dokumentowaniu tego, że pracownik wykonuje prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. Umieszczenie lub nieumieszczenie w ewidencji nie przesądza zaś o tym, że pracownik spełnia lub nie spełnia ten warunek nabycia prawa do emerytury pomostowej. Składki na Fundusz Emerytur Pomostowych za pracownika, który wykonuje prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze opłaca pracodawca (płatnik składek). Obowiązek opłacania składek powstaje z dniem rozpoczęcia wykonywania pracy przez pracownika w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, a ustaje z dniem zaprzestania wykonywania tych prac (art. 35 ust. 2 ustawy o emeryturach pomostowych). Płatnik składek oblicza, rozlicza i opłaca składkę co miesiąc, przy czym rozlicza składkę w deklaracji rozliczeniowej, o której mowa w art. 46 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. W sprawach dotyczących składek na Fundusz Emerytur Pomostowych stosuje się odpowiednio przepisy rozdziału 3 i 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, co oznacza, że orzekanie o tym, czy pracownik wykonuje prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, za którego pracodawca jest zobowiązany opłacać składki na Fundusz Emerytur Pomostowych należy do właściwości organów rentowych, a w razie wniesienia odwołania – do sądów powszechnych. W tym stanie rzeczy umieszczenie lub nieumieszczenie pracownika w ewidencji, o której mowa w art. 41 ust. 4 pkt 2 ustawy o emeryturach pomostowych oraz decyzje administracyjne wydane przez organy Państwowej Inspekcji Pracy na podstawie art. 11a ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, a także wyroki sadów administracyjnych wydane na skutek skarg na te decyzji, nie rozstrzygają o tym, że pracodawca (płatnik składek) jest lub nie jest zobowiązany do opłacania składek na Fundusz Emerytur Pomostowych. Umieszczenie w ewidencji, o której mowa w art. 41 ust. 4 pkt 2 ustawy o emeryturach pomostowych, wskazuje jedynie, że pracownik wykonuje prace na stanowisku, na którym jest wykonywana praca w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, co nie jest równoznaczne z tym, że za takiego pracownika pracodawca ma obowiązek opłacania składek. Wskazują na to wyraźnie przepisy art. 41 ust. 1 pkt 2 oraz art. 41 ust. 4 pkt 2 i ust. 6, w których jest mowa o pracownikach "za których jest przewidziany obowiązek opłacania składek", a nie pracownikach, za których opłaca się składki. Pracownik, za którego przewidziany jest obowiązek opłacania składek, to pracownik, który wykonuje prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, ale ocena i rozstrzygnięcie w razie sporu, czy za takiego pracownika pracodawca jest obowiązany opłacać składki na Fundusz Emerytur Pomostowych należy do właściwości organów rentowych i sądów powszechnych. Prowadzenie ewidencji, o której mowa w art. 41 ust. 4 pkt 2 oraz centralnego rejestru pracowników, o którym mowa w art. 41 ust. 1 pkt 2 ustawy o emeryturach pomostowych, ma ułatwić pobór składek i orzekanie w tych sprawach przez organy rentowe, a nie wyłączyć właściwość organów rentowych w tych sprawach. Stosownie do przepisu art. 41 ust. 4 ustawy o emeryturach pomostowych płatnik składek (pracodawca) obowiązany jest prowadzić: 1) wykaz stanowisk pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze oraz 2) ewidencję pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, za których jest przewidziany obowiązek opłacenia składek na Fundusz Emerytur Pomostowych. Płatnik składek (pracodawca) przekazuje do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych informacje zawarte w wykazie stanowisk w deklaracji rozliczeniowej, o której mowa w art. 46 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, zaś informacje zawarte w ewidencji pracowników w zgłoszeniu danych o pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze za dany rok kalendarzowy w terminie do dnia 31 marca następnego roku kalendarzowego. Z kolei Zakład Ubezpieczeń Społecznych prowadzi: 1) centralny rejestr stanowisk pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze oraz 2) centralny rejestr pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, za których jest przewidziany obowiązek opłacania składek na Fundusz Emerytur Pomostowych. Ustawa nie określa wprost relacji między wykazem stanowisk i ewidencją pracowników, które prowadzi płatnik składek, a centralnymi rejestrami stanowisk pracy i pracowników, które prowadzi Zakład Ubezpieczeń Społecznych, a w szczególności trybu weryfikowania przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych wykazu stanowisk i ewidencji pracowników, które jest obowiązany prowadzić płatnik składek (pracodawca). To, że Państwowa Inspekcja Pracy uzyskała kompetencje do podejmowania rozstrzygnięć dotyczących prowadzenia przez płatnika składek (pracodawcę) ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, nie oznacza, że rozstrzygnięcia te mogą wyłączać kompetencje organów rentowych i sądów powszechnych, do których należy orzekanie o tym, czy wykonywanie pracy w określonych warunkach przez pracownika rodzi obowiązek opłacenia za niego składki na Fundusz Emerytur Pomostowych oraz o tym czy wykonywanie określonej pracy przez pracownika stanowi spełnienie warunku do nabycia praw do emerytury pomostowej. Obowiązek opłacania składki oraz spełnienie warunku nabycia prawa do emerytury pomostowej zależą od faktycznego wykonywania przez pracownika prac w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, wymienionych w załącznikach nr 1 i 2 do ustawy, a nie od umieszczania pracownika w ewidencji prowadzonej przez pracodawcę (płatnika składek). W tym stanie rzeczy należy dojść do wniosku, że ewidencja, o której mowa w art. 41 ust. 4 pkt 2 ustawy o emeryturach pomostowych ma na celu ujawnienie pracowników, którzy wykonują prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze (określone w załączniku nr 1 i 2 do ustawy), bez względu na to jaki jest rozmiar tych prac i czy pracownik poza pracą w tych warunkach wykonuje także prace innego rodzaju. Celem prowadzenia ewidencji jest objęcie nią tych pracowników, którzy wykonują prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, co do których jest jedynie przewidziany obowiązek opłacania składek na Fundusz Emerytur Pomostowych, co oznacza, że pracownik, który wykonuje prace na stanowisku pracy, na którym są wykonywane prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, powinien być umieszczony w ewidencji, niezależnie od tego czy pracodawca powierzył takiemu pracownikowi wykonywanie także innych prac. Reasumując, z uwagi na właściwość organów rentowych i sądów powszechnych w sprawach regulowanych ustawą o emeryturach pomostowych oraz charakter ewidencji, o której mowa w art. 41 ust. 4 pkt 2 tej ustawy, należy przyjąć, że w ewidencji powinni być umieszczeni pracownicy, którzy wykonują prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze bez względu na to, czy wykonują wyłącznie tego rodzaju prace, czy też, poza tego rodzaju pracami, wykonują także prace innego rodzaju. Oznacza to, że organy Państwowej Inspekcji Pracy w postępowaniu o nakazanie pracodawcy umieszczenie pracownika w ewidencji lub wykreślenie pracownika z ewidencji rozstrzygają wyłącznie o tym, czy pracownik wykonuje prace na stanowisku pracy, na którym są wykonywane prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, bez względu na to, czy taki pracownik wykonuje dodatkowo także inne prace. Ocena, czy wykonywanie tych innych prac powoduje, że pracownik wykonuje lub nie wykonuje prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w pełnym wymiarze czasu pracy w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy, należy do organów rentowych i sądów powszechnych, ponieważ są to okoliczności dotyczące obowiązku opłacania składek na Fundusz Emerytur Pomostowych oraz spełniania warunku nabycia prawa do emerytury pomostowej, a nie okoliczności, od których zależy umieszczenie lub nieumieszczenie pracownika w ewidencji, o której mowa w art. 41 ust. 4 pkt 2 ustawy o emeryturach pomostowych. Z przytoczonych wyżej względów, a także z uwagi na to, że wniosek dotyczy wykonywania prac o szczególnym charakterze, należy przyjąć, że w postępowaniu o umieszczenie pracownika w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, o której mowa w art. 41 ust. 4 pkt 2 ustawy o emeryturach pomostowych, za pracownika wykonującego prace o szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 5 ustawy o emeryturach pomostowych może być uznany pracownik, który wykonując prace o szczególnym charakterze wykonuje także inne dodatkowe czynności wskazane przez pracodawcę w ramach świadczenia pracy. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 15 § 1 pkt 2 P.p.s.a., podjął uchwałę jak w sentencji.