IV SA/Wa 2885/12

WyrokWSA w Warszawie2013-03-20

Skład orzekający: Anna Falkiewicz-Kluj, Aneta Dąbrowska, Łukasz Krzycki

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy dokumenty dotyczące narodowości przodków, wydane przez władze państwowe lub kościelne byłego ZSRR, mogą stanowić podstawę do udzielenia zezwolenia na osiedlenie się w Polsce na podstawie art. 52 ust. 5 Konstytucji RP, nawet jeśli zostały uzupełnione przez sądy innych państw?
Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Sąd stwierdził, że zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy o repatriacji, moc dowodową w zakresie polskiego pochodzenia mają przede wszystkim dokumenty wytworzone przez władze polskie lub byłego ZSRR. Dokumenty uzupełnione przez sądy innych państw, nawet jeśli dotyczą przodków, nie mogą stanowić podstawy do udzielenia zezwolenia na osiedlenie się, ponieważ naruszałoby to suwerenne prawo Polski do oceny, kto ma uzyskać szczególny status. Ustawa o Karcie Polaka nie ma zastosowania w tej sprawie, ponieważ reguluje odrębne kwestie i nie definiuje pojęcia "osoba polskiego pochodzenia" w kontekście osiedlenia.
Stan faktyczny
Skarżąca O. T. wniosła o udzielenie zezwolenia na osiedlenie się w Polsce, powołując się na polskie pochodzenie swojej matki i dziadka. Organy administracji odmówiły, uznając, że przedłożone dokumenty, wydane przez władze kraju pochodzenia i uzupełnione przez tamtejszy sąd, nie spełniają wymogów określonych w ustawie o repatriacji. Skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego i procesowego, argumentując, że dokumenty te powinny zostać uznane, a także że należy zastosować przepisy ustawy o Karcie Polaka. Sąd administracyjny oddalił skargę.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, Sędziowie Sędzia WSA Aneta Dąbrowska, Sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 marca 2013 r. sprawy ze skargi O. T. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] września 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na osiedlenie się na terytorium RP oddala skargę Zaskarżoną decyzją z [...] września 2012 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców, na zasadzie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a.", utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] lipca 2012 r. o odmowie udzielenia p. O. T.– obywatelce [...] - zezwolenia na osiedlenie się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Organ odwoławczy uzasadnił swoje orzeczenie, przywołując następujące okoliczności faktyczne i uwarunkowania prawne sprawy: - stosownie do art. 52 ust. 5 Konstytucji RP. osoba, której polskie pochodzenie zostało stwierdzone zgodnie z ustawą, może osiedlić się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na stałe; o ile zapis ten stanowi, że polskie pochodzenie winno być stwierdzone na podstawie ustawy, o tyle artykuł ten nie wyjaśnia, na jakiej podstawie osoba polskiego pochodzenia miałaby zrealizować swój zamiar zamieszkania w Polsce na stałe; zastosowanie ma więc art. 8 ust. 2 Konstytucji, który stanowi, że przepisy Konstytucji stosuje się bezpośrednio, chyba że Konstytucja stanowi inaczej; w art. 52 ust. 5 znalazł się termin: "osiedlić się na stałe"; należy przez to rozumieć, że osoba polskiego pochodzenia, pragnąca osiedlić się w Polsce, powinna wystąpić do właściwego organu z wnioskiem o udzielenie jej zezwolenia na osiedlenie się; zasady i tryb udzielania takich zezwoleń reguluje ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (Dz.U. z 2011 r., Nr 264, poz. 1573 ze zm.); nie daje ona szczególnych preferencji przy ubieganiu się o udzielenie zezwolenia na osiedlenie się cudzoziemcom polskiego pochodzenia, ale preferencje takie wprowadza Konstytucja, która jest aktem wyższego rzędu i ma pierwszeństwo w stosowaniu; w takich przypadkach ustawa o cudzoziemcach jest jedynie aktem pomocniczym w ustaleniu między innymi organu odpowiedzialnego za rozpatrzenie przedmiotowej sprawy, - jedyną ustawą, która określa, na jakich zasadach ustalana jest polska narodowość, jest ustawa z dnia 9 listopada 2000 r. o repatriacji (Dz.U. z 2004 r., Nr 53, poz. 532.); organ prowadzący postępowanie o udzielenie zezwolenia na osiedlenie się cudzoziemcowi, który deklaruje polską narodowość, powinien ustalić jego polską narodowość na podstawie załączonych do akt sprawy dokumentów, wykorzystując kryteria określone w ustawie o repatriacji, - zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o repatriacji za osobę polskiego pochodzenia, w jej rozumieniu, uznaje się osobę deklarującą narodowość polską i spełniającą łącznie następujące warunki: - co najmniej jedno z jej rodziców lub dziadków albo dwoje pradziadków było narodowości polskiej, - wykaże ona swój związek z polskością, w szczególności przez pielęgnowanie polskiej mowy, polskich tradycji i zwyczajów; za osobę polskiego pochodzenia uznaje się również osobę deklarującą narodowość polską, która posiadała w przeszłości obywatelstwo polskie lub co najmniej jedno z jej rodziców lub dziadków albo dwoje pradziadków posiadało obywatelstwo polskie oraz spełniającą warunek określony w ust. 1 pkt 2 (art. 5 ust. 2 powołanej ustawy), - art. 6 ustawy o repatriacji stanowi, że dowodami potwierdzającymi polskie pochodzenie mogą być dokumenty, wydane przez polskie władze państwowe lub kościelne, a także przez władze byłego Z., dotyczące wnioskodawcy lub jego rodziców, dziadków lub pradziadków, a w szczególności: - polskie dokumenty tożsamości; - akty stanu cywilnego lub ich odpisy albo metryki chrztu poświadczające związek z polskością; - dokumenty potwierdzające odbycie służby wojskowej w Wojsku Polskim, zawierające wpis informujący o narodowości polskiej; - dokumenty potwierdzające fakt deportacji lub uwięzienia, zawierające wpis informujący o narodowości polskiej; - dokumenty tożsamości lub inne dokumenty urzędowe zawierające wpis informujący o narodowości polskiej. - dowodami potwierdzającymi polskie pochodzenie mogą być również inne dokumenty, a w szczególności: - o rehabilitacji osoby deportowanej, zawierające wpis informujący o jej narodowości polskiej; - potwierdzające prześladowanie osoby ze względu na jej polskie pochodzenie, - z akt sprawy wynika, że Cudzoziemka wjechała ostatnio do Polski [...] czerwca 2012 r. na podstawie wizy wydanej przez konsula w O., - w niniejszym postępowaniu Cudzoziemka dołączyła do akt sprawy wyciąg z rejestru stanu cywilnego w kraju pochodzenia, dotyczący jej aktu urodzenia, który został wpisany do rejestru [...] lutego 2010 r., w którym wskazano polską narodowość jej matki – p. N. K.; natomiast w akcie urodzenia, wydanym [...] listopada 2007 r., nie ma takiego zapisu; zainteresowana przedstawiła także wypis z księgi meldunkowej z 14 maja 2012 r., dotyczący zameldowania jej dziadka, p. N. N. w okresie pomiędzy latami 1954 a 1968, w którym podano jego polską narodowość oraz akt jego urodzenia, w którym nie wskazano żadnej narodowości (pomimo istnienia stosownej rubryki), - ponadto cudzoziemka przedstawiła pismo ze Stowarzyszenia Polaków [...], w którym wyjaśniono, że jest ona jego członkiem i odbywała naukę języka polskiego, - Cudzoziemka posiada Kartę Polaka, - 1 czerwca 2012 r. Cudzoziemka zeznała m.in., że z aktualnych wyciągów aktu urodzenia wynika, że jej dziadek miał polską narodowość, lecz ma ona problemy ze znalezieniem dokumentów źródłowych, potwierdzających jej polskie korzenie, - do odwołania dołączono postanowienie sądowe z kraju pochodzenia z 20 maja 2011 r., stwierdzające polską narodowość matki i dziadka cudzoziemki (zmarł w 1974 r.); jednocześnie wniesiono zmianę w akcie urodzenia p. N. N. - poprzez wskazanie polskiej narodowości jej ojca p. M. N.; Sąd Rejonowy Obwodu [...] oparł powyższe orzeczenie na podstawie uprzedniego oświadczenia p. N. N. i wyciągów z ksiąg "domowych", a także zeznań świadków, - w trakcie postępowania odwoławczego dołączono wyciąg z rejestru aktów stanu cywilnego, dotyczący aktu urodzenia matki cudzoziemki, wpisany do rejestru 22 czerwca 2011 r., w którym zamieszczono zapis o polskiej narodowości dziadka zainteresowanej, - odnosząc się do powyższych dokumentów organ stwierdził, że nie mogą one zostać uznane za potwierdzenie posiadania przez Cudzoziemkę polskiego pochodzenia; przedstawiła ona dokumenty, wydane współcześnie, nie posiadając dokumentów źródłowych, w których byłaby wskazana polska narodowość przodków; wprawdzie w niniejszej sprawie przepisy ustawy o repatriacji należy stosować pomocniczo, a nie wprost, jednak dokumenty wydane współcześnie przez władze [...], jedynie na podstawie oświadczeń zainteresowanej i świadków oraz wypisu z księgi meldunkowej, wydanego także współcześnie (bez okazania dokumentu źródłowego) nie spełniają określonych wymogów; polskie organy nie są zobowiązane do uznawania dokumentów, wydanych przez władze innego kraju, jeżeli nie są one poparte wiarygodnymi dokumentami źródłowymi, których Cudzoziemka nie posiada (tak samo WSA w Warszawie w wyroku o sygn. akt V SA/Wa 1833/10), - w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie jest możliwe stwierdzenie, że p. O. T. posiada polskie pochodzenie, a tym samym brak jest podstaw do udzielenia jej wnioskowanego zezwolenia w oparciu o art. 52 ust. 5 Konstytucji R.P., - w związku z powyższymi ustaleniami, organy administracji odstąpiły od dokonania oceny, czy Cudzoziemka posiada związki z polskością, - odnosząc się do odwołania zauważono, że przepisy dotyczące ubiegania się o wydanie Karty Polaka i o udzielenie niniejszego zezwolenia nie są tożsame; fakt, że dokumenty przedstawione przez Cudzoziemkę pozwoliły na uzyskanie przez nią w/w dokumentu w polskim konsulacie, nie obligują organów administracji do udzielenia jej zezwolenia na osiedlenie się w na podstawie art. 52 ust. 5 Konstytucji R.P.; w trakcie niniejszego postępowania nie należy stosować przepisów ustawy o repatriacji wprost, jednak przedstawione dokumenty powinny jednoznacznie potwierdzać przynależność przodków zainteresowanej do polskiego narodu w przeszłości, czego nie można stwierdzić w niniejszej sprawie; organy polskie uwzględniają dokumenty, wydane przez władze [...], lecz nie są zobowiązane do bezwzględnego respektowania ich treści. W skardze Cudzoziemka sformułował zarzuty naruszenia przepisów: - prawa materialnego - art. 52 ust. 5 Konstytucji R.P. w zw. z art. 5 ust. 1 i art. 6 ust. 2 ustawy o repatriacji w zw. z art. 13 ust. 3 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o Karcie Polaka (Dz.U. Nr 180, poz. 1280), przez ich niewłaściwą wykładnię i nieprawidłowe zastosowanie, co doprowadziło do uznania przez organ, jakoby dokumenty przedłożone przez Stronę nie spełniały wymogów uprawniających ją do uzyskania zgody na osiedlenie się na terytorium Polski; - postępowania administracyjnego, które miało wpływ na treść wydanej decyzji - w szczególności art. 77 § 1 w zw. z art. 80 w zw. z art. 107 § 3 K.p.a., co przejawiło się w wybiórczej ocenie przedłożonych przez Stronę dokumentów i rażącym przekroczeniu zasady swobodnego uznania administracyjnego podczas dokonywania oceny przedłożonych przez skarżącą dowodów a także w ogólnikowym odniesieniu się w uzasadnieniu decyzji do zarzutów postawionych w odwołaniu. Uzasadniając skargę odwołano się do następującej argumentacji: - Skarżąca ubiega się o zezwolenie na pobyt na terenie Polski w trybie określonym art. 52 ust. 5 w zw. z art. 8 ust.. 2 Konstytucji; jest to tryb odmienny od tego, który został uregulowany w ustawie o repatriacji i w ustawie o cudzoziemcach; art. 52 ust. 5 Konsytuacji ustanawia dla osób, których polskie pochodzenie zostało potwierdzone formalnie - to jest na podstawie przepisów ustawy, prawo do osiedlania się na terytorium Polski; z ugruntowanego orzecznictwa Sądów Administracyjnych wynika, że ustawodawca nie uchwalił ustawy, która wprowadziłaby jasny tryb ustalania narodowości polskiej osób ubiegających się o zezwolenie na pobyt w trybie art. 52 ust. 5 w zw. z art. 8 ust. 2 Konstytucji; również z bogatego orzecznictwa Sądów Administracyjnych wynika, że przy stosowaniu art. 52 ust. 5 w zw. z art. 8 ust. 2 Konstytucji należy posiłkować się ustawą o repatriacji, która zawiera definicję "osoby polskiego pochodzenia" oraz art. 13 ust. 3 ustawy o Karcie Polaka, która stwarza mniejsze wymagania dla osób ubiegających się o zezwolenie na pobyt; - zarówno organ I. jak i II. Instancji, wydając decyzję w przedmiotowej sprawie, dokonały błędnej wykładni art. 5 ust. 1 w zw. z art. 6 ustawy o repatriacji oraz pomimo tego, że Konstytucja nie nakazuje wprost stosowania zapisów tej ustawy, organy te pominęły zapisy ustawy o Karcie Polaka. - z definicji osoby polskiego pochodzenia zawartej w ustawie o repatriacji wynika, że ustawa ta nakłada na osobę ubiegającą się o pobyt na terenie Polski surowsze wymogi aniżeli ustawa o Karcie Polaka; jak wynika z treści uzasadnienia organ odwoławczy w ślad za organem I. instancji przyjął, że z dokumentów przedłożonych przez Stronę nie wynika, by jej przodkowie byli osobami narodowości polskiej, jako że dokumenty te zostały wystawione przez obecne władze [...], a zatem nie są dokumentami w rozumieniu art. 6 ustawy o repatriacji, - wykładnia art. 6 ustawy o repatriacji przedstawiona przez organ nie jest właściwa; zgodnie art. 6 ust. 2 ustawy należy uznać, że dowodami potwierdzającymi polskie pochodzenie mogą być również inne dokumenty, a katalog dokumentów, które mogą wykazywać okoliczności potwierdzające narodowość polską danej osoby nie jest katalogiem zamkniętym; wskazane w tym ustępie dokumenty z punktu 1 i 2 są jedynie przykładami dokumentów, które mogą potwierdzać polską narodowość cudzoziemca, na to wskazuje użyty zwrot "w szczególności"; oznacza to, że organ także na podstawie art. 6 ust. 2 ustawy o repatriacji - dokonując ustaleń, czy przodkowie Strony legitymowały się narodowością polską - musi brać pod uwagę wszystkie przedłożone dokumenty, a nie tylko te, które zostały wystawione przez władze byłego Z.; w tym kontekście przedłożony dokument w postaci wyciągu z Państwowego Rejestru Aktów Stanu Cywilnego Obywateli o rejestracji urodzin p. O. K. (matki skarżącej), z którego wynika, że ma ona narodowość polską, jak też przedłożony wyciąg z księgi meldunkowej potwierdzający, że dziadek skarżącej p. N. (M.) N. był narodowości polskiej, są dokumentami, które potwierdzają narodowość polską przodków odwołującej, w rozumieniu art. 6 ust. 2 ustawy o repatriacji, - dla prawidłowego rozpoznania sprawy niezbędna jest ocena dowodów przedłożonych przez Stronę a sporządzonych przez obecne władze [...] - w szczególności, orzeczenia wydanego przez Sąd [...] stwierdzającego, że dziadek strony p. M. N. był Polakiem i matka strony p. O. K. była Polką; stwierdzić bowiem należy, że w aktach urodzenia wystawianych przez władze byłego Z. na ogół w rubryce narodowość nie były wpisywane żadne informacje, z uwagi na powszechne wówczas prześladowania osób legitymujących się narodowością polską; postępowanie dowodowe, które stanowiło podstawę dla wydania załączonych do akt sprawy orzeczeń Sądu [...] miało na celu uzupełnienie aktu stanu cywilnego, wystawionego przez władze byłych republik [...]; nie można przerzucać na Stronę skutków działania władz byłego Z. i prześladowania osób legitymujących się narodowością polską; celem wydania przez Sąd [...] orzeczenia stwierdzającego o polskości matki i dziadka strony było doprowadzenie wpisów zawartych w aktach stanu cywilnego wystawionych przez władze byłego Z. do stanu zgodnego z prawdą, zaś wydanie tego orzeczenia zostało poprzedzone przeprowadzonym postępowaniem dowodowym; rażącą niesprawiedliwością i naruszeniem zasady równości wobec prawa byłaby sytuacja, w której osoba narodowości polskiej, tylko z tych przyczyn została pozbawiona możliwości wykazania, że taką narodowość posiada, że władze byłego Z. nie wpisywały rzetelnych informacji do aktów stanu cywilnego, - reasumując argumentację dotyczącą zarzutu naruszenia art. 5 ust. 1 w zw. z art. 6 ustawy o repatriacji stwierdzono, że przepis ten nie ogranicza możliwości uznania za dowód z dokumentu wystawionego wyłącznie przez władze byłego Z., jak błędnie przyjął organ wydając zaskarżoną decyzję; takie stanowisko wynika wprost z uzasadnienia wyroku WSA w Warszawie z 21 lipca 2010 r. (sygn. akt V SA/Wa 354/10), - dodatkowo organ administracji - rozważając, czy Strona udowodniła, że jej przodkowie legitymowali się narodowością polską - był zobowiązany do zastosowania art. 13 ust. 3 ustawy o Karcie Polaka; przywołano ponownie wyrok o sygn. akt V SA/Wa 354/10; stwierdzono, że wprawdzie organ ogólnikowo w treści uzasadnienia decyzji powołał się na przepisy ustawy o Karcie Polaka, jednak de facto przy ocenie stanu faktycznego treści zapisów tej ustawy w ogóle nie wziął pod uwagę; analizując art. 13 ust. 3 ustawy o Karcie Polaka należy stwierdzić, że przedkładając akt urodzenia matki, z którego wynika narodowość polską skarżącej, wykazała ona, że jest osobą o takiej narodowości i znajduje do niej zastosowanie tryb określony w art. 52 ust. 5 w zw. z art. 8 ust. 2 Konstytucji, - zauważono, że także przywołany art. 13 ust. 3 ustawy o Karcie Polaka i użyty w nim zwrot "w szczególności" wskazuje, że rodzaje dokumentów wymienione w tym przepisie nie stanowią katalogu zamkniętego, a zatem cała dokumentacja przedstawiona przez skarżącą, w tym także przywołany powyżej wyrok Sądu [...] są dowodami, na podstawie których organ powinien rozpoznać wniosek a następnie odwołanie skarżącej, - w ocenie skarżącej istotną kwestią jest, że - na podstawie dokumentacji przedłożonej w toku postępowania administracyjnego - Skarżąca uzyskała Kartę Polaka, - reasumując w żadnej mierze nie może ostać się twierdzenie organu II. instancji, że dokumentacja przedłożona przez stronę nie potwierdza jej polskiego pochodzenia, - dodatkowo decyzja organu II. Instancji uchybia przepisowi art. 107 § 3 K.p.a.;. organ do zarzutów odwołania odniósł się w przedostatnim akapicie uzasadnienia decyzji wskazując jedynie, że nie podziela ich zasadności i nie przedstawiając żadnego głębszego uzasadnienia swojego stanowiska; zgodnie z zasadami obowiązującymi w postępowaniu administracyjnym organ ma obowiązek wszechstronnego rozważenia zebranego w sprawie materiału dowodowego i wyciągnięcia z tego materiału logicznych wniosków; skoro przywołane przepisy Konstytucji nie nakazują stosowania konkretnej ustawy dla potwierdzenia narodowości polskiej skarżącej, organ obowiązany był stosować te przepisy, które w sposób łagodniejszy określają rodzaj dokumentów uprawniających do potwierdzenia narodowości polskiej strony; katalog dokumentów określony zarówno w ustawie o repatriacji, jak też w ustawie o Karcie Polaka nie jest katalogiem zamkniętym, w związku z czym każdy dokument przedłożony przez stronę musi być w sposób właściwy i wyczerpujący oceniony przez organ; wszystkie dokumenty przedłożone przez stronę wraz z wnioskiem w toku postępowania odwoławczego dowodzą jej polskiej narodowości. W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Przy piśmie procesowym (k. 25) Skarżąca zgłosiła wniosek dowodowy przedkładając dokument - wierzytelną kopię wypisu o urodzeniu nr [...] (wraz z przysięgłym tłumaczeniem tego dokumentu) starszego brata dziadka skarżącej N. A. wywodząc, co następuje. Z przedłożonego wypisu wynika, że ojciec p. A. N.– p. L. N. miał narodowość polską. Wśród dokumentów złożonych w toku postępowania administracyjnego znajduje się wpis o urodzeniu nr [...] dziadka skarżącej p. N. N., gdzie także jako ojciec ujawniony jest L. N., jednakże brak jest już wskazania jego narodowości. Z przedłożonego dokumentu jednoznacznie wynika, iż skarżąca posiada narodowość polską. Dokument ten zgodnie z wymogami Urzędu ds. Cudzoziemców został wystawiony przez byłą Republikę Z. Skarżąca nie mogła w terminie wcześniejszym przedstawić niniejszego dowodu, jako że go nie posiadała. W ostatnim czasie matka skarżącej odnalazła ten dokument w jednym z archiwów [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd oddalił skargę, gdyż nie zasługuje ona na uwzględnienie, albowiem zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza prawa. W sprawie generalnie niesporne są fakty (dokumenty, jakie przedłożyła Wnioskodawczyni). Organ administracji dokonał ich trafnej oceny, przytaczając stosowne regulacje normatywne. Z uwagi na uprzednie szczegółowe zreferowanie stanowiska organu, jego ponowne powtarzanie nie byłoby zasadne. Odnosząc się do zarzutów skargi należy jedynie zauważyć, co następuje. Trafnie zauważa Skarżąca, że ustawa o repatriacji ma zastosowanie jedynie "odpowiednie" z uwagi na brak abstrakcyjnego uregulowania tym aktem trybu ustalania, kto jest sobą polskiego pochodzenia. Jednakże zasady odpowiedniego stosowania nie można rozciągać na kwestie, które zostały tą ustawa uregulowane w sposób pełny i wyczerpujący. Gdy chodzi o osoby urodzone na terenie nie istniejącego już Z., ustawa w sposób kompleksowy wskazuje osoby, o jakich cechach należy traktować jako polskiego pochodzenia (art. 5 ust. 1) oraz, jakimi dokumentami okoliczności te mogą być dowodzone (art. 6). W rozpoznawanej sprawie spór dotyczy właściwej wykładni art. 6 ustawy o repatriacji, tzn. czy dokumenty wytworzone w istocie przez organy innego państwa tj. [...] mogą stanowić podstawę ustaleń, co do narodowości osób, w kontekście ich polskiej narodowości. Analiza treści normatywnej zdania wstępnego art. 6 ust. 1 ustawy o repatriacji prowadzi do jednoznacznego wniosku że wolą prawodawcy było przypisanie mocy dowodowej wyłącznie dokumentom wytworzonym przez władze polskie (państwowe lub kościelne) oraz władze byłego Z. Użyte w tym zdaniu sformułowanie w szczególności dotyczy wyłącznie rodzajów dokumentów. Wśród dokumentów mogących być dowodem polskiego pochodzenia wymieniono m.in. akty stanu cywilnego (pkt 2). Oznacza to jasno, że wolą prawodawcy była, aby za znaczące uznać akty stanu cywilnego dotyczące urodzenia wytworzone przez władze polskie bądź byłego Z. W tym kontekście wywody skargi, że rozwiązanie takie może skutkować pokrzywdzeniem osób, których narodowości polskiej nie wpisano w następstwie prowadzenia polityki represjonującej mniejszości narodowe, można uznać wyłącznie za postulaty do prawodawcy de lege ferenda, aby stosowne regulacje zmienić. Nie sposób jednocześnie wykluczyć, że wolą prawodawcy było właśnie ograniczenie przywilejów związanych z polskim pochodzeniem do osób, które pomimo sytemu represyjnego (o ile by taki w istocie w całym Z. przez cały czas istniał w stosunku do mniejszości) przyznawały się do polskiego pochodzenia, co było zewnętrznie odzwierciedlone poprzez przypisywanie należytej wagi, aby stosowne dane o ich narodowości (czy ich dzieci) były zamieszczane w dokumentach urzędowych. Nie zmienia tej oceny treść normatywna art. 6 ust. 2, gdzie dopuszczono przywoływanie innych dokumentów. Chodzi bowiem o dokumenty innego rodzaju niż wskazane w ust. 1, a dotyczące stricte represjonowaniu za narodowość W innym przepadku nie miałaby sensu zamieszczanie zdania wstępnego w ust. 1. Zastosowanie konstrukcji znaczeniowej, którą jednoznacznie ogranicza się katalog środków dowodowych (art. 6 ust. 1 zdanie wstępne) po to tylko, aby w kolejnym przepisie (ust. 2) wskazać na nieograniczoną możliwość dopuszczenia innych dowodów trudno przypisać racjonalnemu prawodawcy. Wobec wskazanych uwarunkowań, trafnie ocenił organ administracji, że akt stanu cywilnego uzupełniony w kwestii kluczowej (narodowości matki skarżącej) przez organ innego państwa niż byłe Z. (sąd [...]) nie może stanowić dowodu polskiego pochodzenia, w myśl art. 6 ust. 1 ustawy o reparacji a przepisy tego aktu w kwestii ustalania, kto może być określony mianem osoby polskiego pochodzenia mają zastosowanie w sprawie wprost. Należy podkreślić, co zauważa również organ administracji, że postępowanie w celu uzupełnienia aktu stanu cywilnego przed [...] sądem oparte było na przeprowadzeniu dowodów (ze świadków, dokumentów prywatnych) innych niż wymienione w art. 6 ust. 1 ustawy. Oznacza to obejście zarówno reguł dowodowych wskazanych w ustawie jak i naruszałoby kompetencje suwerennego państwa (Polski) do oceny przez jego organy, kto ma uzyskać szczególny status uprawniający m.in. do osiedlenia. Ze wskazanych powodów nie może mieć istotnego znaczenia także wyciąg z ksiąg meldunkowych, jako że nie jest to dokument wydany przez władze polskie lub byłego Z., bądź nie wynika by był on bezpośrednio o takie dokumenty oparty Nie trafne są wywody skargi, jakoby w sprawie mogła znaleźć zastosowanie ustawa o Karcie Polaka. gdy chodzi o kwestie w niej istotne – kto może być uznany za osobę polskiego pochodzenia, co do osób pochodzących z terenów byłego Z. Ustawa o repatriacji reguluje te kwestie wyczerpująco - poza wskazaniem właściwości organu do orzekania w przedmiocie możliwości osiedlenia, wobec wystąpienia przesłanek z Konstytucji. Stąd sięganie do ustawy o Karcie Polaka nie byłoby w danej sprawie uzasadnione, zważywszy zwłaszcza, że nie definiuje ona pojęcia "osoba polskiego pochodzenia" lecz zakreśla, kto jest uprawniony do uzyskania tzw. Karty Polaka, z czym Konstytucja nie wiąże bezpośrednio żadnych skutków prawnych w kontekście możliwości osiedlenia. Należy podkreślić, że osoby posiadające Karty Polaka nie muszą mieć w ogóle polskiego pochodzenia, co wynika z treści art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy, gdzie wskazano możliwość przyznania Karty osobie, która przedstawi zaświadczenie organizacji polskiej lub polonijnej potwierdzające aktywne zaangażowanie w działalność na rzecz języka i kultury polskiej lub polskiej mniejszości narodowej przez okres co najmniej ostatnich trzech lat. (użycie tam spójnika albo – oznacza to alternatywę do wykazania związków etnicznych). Osoby takie muszą jedynie deklarować przynależność do narodu polskiego i kultywować jego tradycje i język (art. 2 ust. 1 pkt 1 i 2) - może być to więc stan wyłącznie mentalny, niebędący następstwem rzeczywistych związków etnicznych z osobami narodowości polskiej. Wobec wskazanych różnic, co do zakresu i celu regulacji odnoszenie się do ustawy o Karcie Polaka byłoby w przedmiotowej sprawie niezasadne. Sąd nie podziela odmiennych poglądów prezentowanych w przytoczonym przez stronę skarżącą orzeczeniu sygn. akt V SA/Wa 354/10. Podziela zaś poglądy prezentowane w orzeczeniu przytoczony przez organ (o sygn. akt V SA/Wa 1833/10). Bez znaczenia jest też posiadanie Karty Polaka przez Skarżącą. Pewne znaczenie mogłaby natomiast odgrywać posiadanie takiej Karty np. przez matkę skarżącej (w zw. z art. 5 ust. 3 ustawy o repatriacji), co jednak nie było w sprawie podnoszone. Nie trafny jest zarzut naruszenia przepisów postępowania w zakresie obowiązku właściwego wyjaśnienia sprawy i odniesienia do zarzutów stron. Organ odwoławczy wskazał, jakie były rodzaje zrzutów oraz odniósł się do nich w zwięzły sposób. Okoliczność, że Strona nie jest usatysfakcjonowana ze stanowiska organu nie oznacza, że argumentacja jej nie została wnikliwie rozważona. Jednak w danym przypadku jej wniosek nie mógł zostać uwzględniony. Należy dodatkowo podkreślić, że nie doniesienie się do zarzutów stanowi istotne naruszanie przepisów postępowania jedynie, gdy dotyczy to kwestii, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, co w danym przypadku nie miało miejsca. Odnosząc się do wniosku dowodowego, należy wskazać że odnaleziony dokument, jeżeli potwierdza faktycznie polską narodowość pradziadka skarżącej nie może mieć przesądzającego znaczenia w niniejszej sprawie (Sąd w tym zakresie nie dokonywał samodzielnych ustaleń, skoro nie było to niezbędne). Warunkiem bowiem w danym przypadku jest wykazanie narodowości polskiej dwu pradziadków (art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o repatriacji). Dowolne byłoby z kolei rozumowanie, jakoby z faktu polskiej narodowości pradziadka można było wnioskować bezpośrednio o narodowości dziadka skarżącej. Narodowość - w przeciwieństwie do reguł przyjmowanych często przez prawodawców, gdy chodzi o obywatelstwo - nie przechodzi automatycznie na dzieci. Jest to subiektywny stan przynależności do pewnej wspólnoty i gdy pewne tradycje na obczyźnie nie są kultywowane w rodzinie lub w innym środowisku kolejne pokolenie nie rzadko zatraca poczucie tożsamości z określonym narodem przodków, a asymiluje się ze wspólnotą, gdzie zamieszkuje. Należy odnotować w końcu, że w przypadku odnalezienia przez Cudzoziemkę dalszych dokumentów, potwierdzających polską narodowość jej przodków, postępowanie w sprawie może zostać na jej wniosek wznowione (art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a.), o ile zachowa termin wskazany w art. 148 § 1 Kodeksu. Decyzja może być wzruszona z uwagi na taką okoliczność w przeciągu 5 lat (art. 146 § 1 K.p.a.). Z przytoczonych wyżej przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270), orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło