II SA/Rz 20/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Robert Sawuła Sędziowie NSA Maria Piórkowska /spr./ WSA Krystyna Józefczyk Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 27 marca 2013 r. sprawy ze skargi P. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] października 2012 r. nr [...]; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Sygn. II SA/Rz 20/13 Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] listopada 2012 r [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, w wyniku przeprowadzonego postępowania odwoławczego, utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] października 2012 r. w przedmiocie uznania P. N. za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Jako podstawę prawną decyzji orzekający w sprawie organ powołał art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 2 pkt 9, art. 5 ust. 3, ust. 3a, ust. 3b oraz art. 12 i art. 25 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów /Dz. U. z 2009 r., Nr 1, poz. 7 ze zm./. W uzasadnieniu, orzekający w sprawie organ podniósł, że pismem z dnia 23 lipca 2012 r. Prezydent Miasta [...] wezwał P. N. do stawienia się w terminie 7 dnia od daty otrzymania pisma celem przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego mającego za zadanie ustalenie sytuacji rodzinnej, dochodowej i zawodowej dłużnika alimentacyjnego, a także ustalenie stanu zdrowia i przyczyn niełożenia na utrzymanie osoby uprawnionej oraz celem złożenia oświadczenia majątkowego. Jak wynika z akt sprawy wezwanie zostało odebrane w dniu 25.07.2012 r. Korespondencja została przekazana na adres wskazany w piśmie z dnia 18.07.2012 r. Ponieważ do dnia 01.08.2012 r. wezwany nie stawił się w urzędzie organu, w dniu 06.08.2012 r. zostało wszczęte z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie uznania skarżącego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych zgodnie z art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jednolity Dz. U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7, z późn.zm.). Powyższe zawiadomienie zostało odebrane w dniu 09.08.2012 r. W dniu 16.08.2012 r. do organu wpłynęło pismo A. K. Kierownika Oddziału A. Sp. z o.o. dotyczące przyczyn niestawiennictwa skarżącego. Z przekazanego pisma wynika, iż wcześniejsze wezwanie jak i teraźniejsza korespondencja (zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego wraz z powiadomieniem) ,,nie została przekazana osobiście P. N. z powodu nieobecności skarżącego w związku z urlopem wypoczynkowym do dnia 27.08.2012 r.. W związku z powyższym wcześniejsza jak i teraźniejsza korespondencja zostanie przekazana po powrocie z urlopu". Ponadto A. K. zwróciła się w imieniu skarżącego o nieprowadzenie przedmiotowego postępowania poprzez jego umorzenie i wyznaczenie terminu wizyty z uwzględnieniem sezonu urlopowego. Z uwagi na fakt, iż w aktach sprawy nie zalegało pełnomocnictwo udzielone A. K. do prowadzenia spraw skarżącego, w dniu 20.08.2012 r. organ I instancji zwrócił się o przesłanie w terminie 7 dni od dnia otrzymania pisma, pełnomocnictwa udzielonego A. K. przez P. N. do reprezentowania jego w prowadzonym postępowaniu. W dniu 24.08.2012 r. do Prezydenta Miasta [...] wpłynęło pismo A. K., w którym informuje, że nie jest pełnomocnikiem P. N. a jedynie jego współpracownikiem. Jak wynika z akt sprawy do dnia 04.09.2012 r. P. N. nie zgłosił się do organu prowadzącego postępowanie celem przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego. Skarżący poinformowany został powiadomieniem z dnia 04.09.2012 r., że zgodnie z art. 10 § 1 k.p.a. ma ma prawo zapoznać się z aktami sprawy przed wydaniem decyzji w terminie 7 dni od dnia otrzymania powiadomienia. Wobec powyższego zasadne stało się wydanie decyzji w myśl art. 5 ust. 3 i ust. 3a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów o uznaniu skarżącego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. W myśl art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów w przypadku, gdy dłużnik alimentacyjny uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego lub odmówił: 1. złożenia oświadczenia majątkowego, zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy jako bezrobotny albo poszukujący pracy, bez uzasadnionej przyczyny, w rozumieniu przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wykonywania prac społecznie użytecznych, prac interwencyjnych, robót publicznych, prac na zasadach robót publicznych albo udziału w szkoleniu, stażu lub przygotowaniu zawodowym dorosłych. - organ właściwy dłużnika wszczyna postępowanie dotyczące uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Zgodnie z art. 5 ust. 3a cytowanej ustawy, decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych nie wydaje się wobec dłużnika alimentacyjnego, który przez okres ostatnich 6 miesięcy wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów. W badanej sprawie skarżący ewidentnie nie wykonał ciążących na nim ustawowych obowiązków. Należy przypomnieć preambułę do ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, że dostarczanie środków utrzymania osobom, które nie są w stanie samodzielnie zaspokoić swoich potrzeb, a w szczególności dzieciom, jest w pierwszej kolejności obowiązkiem wskazanym w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym członków ich rodziny, a wspieranie osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej z powodu niemożności wyegzekwowania alimentów należy łączyć z działaniami zmierzającymi do zwiększenia odpowiedzialności osób zobowiązanych do alimentacji. Odnosząc się do zarzutów skarżącego organ podkreślił że, wszystkie pisma imiennie adresowane do P. N. były doręczane na wskazany adres i zostały odebrane przez A. K. kierownika oddziału, zatem należy uznać iż korespondencja została doręczona skutecznie, zgodnie z k.p.a. (art. 42 § 1 Pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy). Kwestia rozliczeń skarżącego z komornikiem nie jest przedmiotem postępowania administracyjnego, może być przedmiotem odrębnego postępowania przed organami właściwych sądów. Skarżący z własnej woli nie skorzystał z przysługujących mu uprawnień i nie zapoznał się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym i nie zgłosił żadnych żądań, pomimo przedłużenia przez organ terminu do wykonania tego prawa. Na decyzję tę P. N. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnosząc o uchylenie decyli obu instancji oraz nakazanie organom przeprowadzenia postępowania zgodnie z przepisami prawa. W uzasadnieniu skarżący zarzucił, że w trakcie prowadzonego w tej sprawie postępowania nie był prawidłowo powiadamiany o podejmowanych przez organ czynnościach, jak również z tego też powodu nie mógł stawić się na wezwanie celem przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego. W ocenie skarżącego skutkowało to naruszeniem zasady czynnego udziału w sprawie . W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło ojej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje; Stosownie do treści art 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm./ sąd administracyjny kontroluje zaskarżone decyzje, postanowienia i akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa w zakresie ich legalności, rozumianej jako zgodność tych aktów z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, zaś na podstawie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270/ nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga jest zasadna. Sądowej kontroli legalności poddana została decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, wydana na podstawie art. 138 § 1 k.p.a., utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] w przedmiocie uznania skarżącego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Powołana przez organ drugoinstancyjny podstawa prawna i rozstrzygnięcie wskazuje, że decyzja organu I instancji jest prawidłowa nie tylko w granicach zarzutów przedstawionych w odwołaniu, lecz także pod kątem przepisów prawa materialnego i procesowego, które mają zastosowanie w sprawie. Przepisem tym mającym zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, a powołanym między innymi, przez organ I instancji jako podstawa materialnoprawna rozstrzygnięcia jest art. 5 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów /Dz. U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7 ze zm./ wyznaczający procedurę postępowania względem dłużnika alimentacyjnego. Stosownie do treści ustępu 3 tego przepisu, w przypadku gdy dłużnik alimentacyjny uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego lub odmówił złożenia oświadczenia majątkowego /pkt 1/, zarejestrowania w powiatowym urzędzie pracy jako bezrobotny albo poszukujący pracy /pkt 2/, bez uzasadnionej przyczyny, w rozumieniu przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wykonywania prac społecznie użytecznych, prac interwencyjnych, robót publicznych, prac na zasadach robót publicznych albo udziału w szkoleniu, stażu lub przygotowaniu zawodowym dorosłych /pkt 3/, organ właściwy dłużnika wszczyna postępowanie dotyczące uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Tak sformułowany przepis oznacza, że wydanie decyzji uznającej dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych możliwe jest jedynie w przypadku wystąpienia jednej z przesłanek określonych przywołanym wyżej przepisem. W rozpoznawanej sprawie, organ I instancji wydając decyzję w dniu [...] października 2012 r., uznającą skarżącego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych podniósł że uniemożliwił on przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, a więc wskazał okoliczność wymienioną art. 5 ust. 3 wyżej przywołanej ustawy. Uzasadniając swoje stanowisko organ naprowadził, że pismem z dnia 23 lipca 2012 r. skarżący został wezwany w celu przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego w terminie 7 dni od daty otrzymania pisma. Pismo zostało skierowane na adres miejsca zatrudnienia skarżącego i doręczone jego współpracownikowi w dniu 25 lipca 2012 r. pomimo wyraźnego stwierdzenia, że nie jest uprawnionym do odbioru korespondencji skarżącego. Orzekający organ I instancji przyjął takie doręczenie wezwania za skuteczne a niestawienie się w wyznaczonym terminie potraktował jako przesłankę określoną art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - uniemożliwienie przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego - wydając zaskarżoną decyzję. Takie stanowisko nie jest uprawnione. Stosownie do treści art. 39 Kodeksu postępowania administracyjnego, który to przepis w świetle art. 25 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów ma zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, organ administracji publicznej doręcza pisma za pokwitowaniem przez pocztę, przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione osoby lub organy. Zgodnie z art. 42 § 1 k.p.a. pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu tub miejscu pracy. Skarżący, jako adres doręczeń korespondencji wskazał miejsce pracy. W świetle ugruntowanego stanowiska judykatury doręczenie przesyłki do siedziby miejsca pracy powinno nastąpić, jeżeli nie do rąk adresata, to do rąk osoby przez nią upoważnionej /tak postanowienie SN z dnia 14 listopada 2002 r., III RN 115/02, OSNP 2004/1/3, postanowienie NSA z dnia 29 listopada 2011 r., II GSK 2218/11 http://orzeczenia.nsa.gov.pl/. W rozpoznawanej sprawie pismo Prezydenta Miasta z dnia 23 lipca 2012 r. wzywające skarżącego do stawienia się w terminie 7 dni od daty jego otrzymania zostało doręczone w miejscu pracy, jednakże nie do rąk adresata, lecz do współpracownika który oświadczył, że nie jest osobą uprawnioną do odbioru korespondencji skarżącego. W wyniku błędnej interpretacji przepisu art 42 § 1 k.p.a. organ mylnie przyjął, że dokonane w dniu 25 lipca 2012 r. doręczenie w/w pisma na podany przez skarżącego adres do doręczeń było skuteczne. Doprowadziło to, co trafnie podnosi skarżący, do naruszenia zasady czynnego udziału strony w postępowaniu określonej art. 10 § 1 k.p.a., a co za tym idzie do wydania przedwcześnie zaskarżonej decyzji. Jest o tyle istotne, że podstawą zaskarżonego rozstrzygnięcia, uznającego skarżącego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych było, jak przyjął organ, uniemożliwienie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Podczas gdy w świetle przytoczonego art. 42 § 1 k.p.a. skarżący o wezwaniu do organu celem przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego nie był skutecznie powiadomiony. Z przyczyn wyżej naprowadzonych, w ocenie Sądu, zaskarżona decyzja wydana w oparciu o uregulowanie zawarte w art. 138 § 1 k.p.a. , jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji wydane zostały z naruszeniem art. 10 § 1, art. 42 § 1 k.p.a. Organ zatem ponownie prowadząc postępowanie uwzględni przepisy Rozdziału 8 Kodeksu postępowania administracyjnego doręczając prawidłowo korespondencję oraz umożliwi skarżącemu udział w toczącym się postępowaniu. W tym stanie sprawy Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270/ orzekł jak w sentencji.