I SA/Wa 2417/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Maciejuk Sędziowie: WSA Elżbieta Lenart (spr.) WSA Przemysław Żmich Protokolant referent Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 maja 2013 r. sprawy ze skargi P. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczeń rodzinnych oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] października 2012 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...[ lipca 2012 r., nr [...] odmawiającą przyznania świadczeń rodzinnych w formie jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka K. K. Zaskarżone orzeczenie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym. Wnioskiem 11 lipca 2012 r. P. K. wystąpił o ustalenie prawa do jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka K. K. Po rozpoznaniu tego wniosku Prezydent W. decyzją z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] odmówił przyznania świadczeń rodzinnych w formie jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka K. K. W uzasadnieniu wskazał, że P. K. nie jest uprawniony do przyznania jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka ze względu na to, iż M. M. nie spełnia warunków określonych w art. 15 b ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zapomoga ta przysługuje, jeżeli kobieta pozostaje pod opieką lekarską nie później niż od 10 tygodnia ciąży – tymczasem M. M. była pod opieką lekarską od 12 tygodnia ciąży, stąd świadczenie nie przysługuje. Od powyższej decyzji P. K. złożył odwołanie - w którym zakwestionował zaskarżoną decyzję argumentując, że nie ze swojej winy żona nie spełniła wymogu określonego w art. 15 b ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, gdyż nie była świadoma zajścia w ciążę. Po rozpoznaniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] października 2012 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] lipca 2012 r., nr [...]. Kolegium stwierdziło, iż warunki nabycia prawa do jednorazowego świadczenia z tytułu urodzenia się dziecka określa przepis art. 15b ustawy z dnia z dnia 28. 11. 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.). Zgodnie z tą regulacją jednorazowa zapomoga przyznawana jest z tytułu urodzenia się żywego dziecka w wysokości 1000 zł na jedno dziecko i przysługuje ona matce lub ojcu dziecka niezależnie od wysokości dochodów. Jednocześnie przysługuje ona, jeżeli kobieta pozostawała pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu - które to pozostawanie pod opieką medyczną potwierdza się zaświadczeniem lekarskim lub zaświadczeniem wystawionym przez położną. Zatem przyznanie jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka, nie zależy od uznania organu, który wydaje decyzję, ale wyłącznie od spełnienia przez osobę ubiegającą się o to uprawnienie, ustawowych materialnoprawnych przesłanek. Organ dodał, iż przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych określają, w jakim wypadku należy się świadczenie i nie pozostawiają w tym względzie organom administracyjnym jakiegokolwiek swobodnego uznania, ani możliwości przyznania uprawnień w oparciu o inne przesłanki, w tym zasadę współżycia społecznego czy też zasadę słuszności ze względu na trudną sytuację czy też nieświadomość strony. Następnie powołał się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 28 sierpnia 2012 r., sygn. akt II SA/Lu 390/12, w którym sąd stwierdził, że: "przepisy powołanej ustawy (...) nie uzależniają przyznania przedmiotowego świadczenia od samej świadomości bycia w ciąży osoby uprawnionej, lecz od pozostawania w okresie ciąży pod opieką medyczną od 10 tygodnia jej trwania. Zamiarem ustawodawcy było bowiem zachęcenie kobiet będących w ciąży, zainteresowanych uzyskaniem jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka, do jak najwcześniejszego zapewnienia odpowiedniej opieki lekarskiej swoim poczętym dzieciom ". Kolegium zgodziło się z oceną organu I instancji, iż w niniejszej sprawie brak było podstaw do przyznania świadczenia - wobec nie spełnienia przez zainteresowaną warunku pozostawania pod opieką lekarską nie później niż od 10 tygodnia ciąży tj. warunku wymienionego w art. 15b ust. 5 ustawy. Przepis ten (art. 15b ust. 5-7), wprowadzony został ustawą z dnia 6 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy - Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 237, poz. 1654) i wszedł w życie od dnia 1 stycznia 2009 r. ustanawiając obowiązek potwierdzania opieki medycznej nad kobietą w ciąży od dnia 1 listopada 2009 r. Ust. 6 zmieniony został przez art. 3 ustawy z dnia 5 marca 2010r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2010 r., Nr 50, poz. 301), w ten sposób, że dodatek z tytułu urodzenia dziecka lub jednorazowa zapomoga z tytułu urodzenia dziecka do dnia 31 grudnia 2011 r. przysługiwały po przedstawieniu zaświadczenia lekarskiego lub zaświadczenia wystawionego przez położną, potwierdzającego co najmniej jedno badanie kobiety w okresie ciąży przez lekarza ginekologa lub położną. W niniejszej sprawie M. M. urodziła dziecko w dniu [...] maja 2012 r. - a więc po dniu 31 grudnia 2011 r. - co potwierdza dołączony do akt sprawy akt urodzenia K. K. - nie można było zatem zastosować wobec niej tego przepisu. Następnie Kolegium podniosło, iż organ przeprowadził postępowanie wyjaśniające w zakresie spełnienia warunku, o którym mowa w art. 15 b ust. 5 ww. ustawy. Z dołączonego do akt sprawy zaświadczenia lekarskiego z dnia 4 lipca 2012 r. ewidentnie wynika, że M. M. pozostawała pod opieką lekarską dopiero od 12 tygodnia ciąży - czego nie kwestionuje zresztą sam skarżący. W związku z tym - wobec nie spełnienia obligatoryjnego ustawowego warunku - organ I instancji prawidłowo odmówił przyznania świadczenia. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył P. K. wnosząc o uchylenie jej oraz decyzji ją poprzedzającej. . Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów: - art. 7 kpa poprzez nie wyjaśnienie istotnych okoliczności faktycznych tj. przyczyny złożenia przez skarżącego zaświadczenia, o którym mowa w art. 15 b ust. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych potwierdzającego pozostawanie przez żonę skarżącego pod opieką medyczną od 12 tygodnia, która to okoliczność była niezbędna do prawidłowego załatwienia sprawy, co skutkowało wydaniem w niniejszej sprawie wadliwej decyzji - art. 15 b ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych w związku z art. 18, art. 71 ust 1 Konstytucji RP a nadto art. 2 Konstytucji RP oraz art. 32 ust 1 Konstytucji RP w zw. z art. 8 ust 1 i 2 Konstytucji RP - poprzez jego wadliwe zastosowanie w sprawie. W uzasadnieniu skargi podniósł, że obie decyzje są wadliwe i niesłuszne. Organy – orzekając o odmowie przyznania świadczenia – ograniczyły się do literalnego brzmienia art. 15 b ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, nie podejmując trudu oceny, czy ten przepis powinien mieć zastosowanie w sprawie. Nie uwzględniły szczególnych okoliczności stanowiących o złożeniu przez skarżącego zaświadczenia potwierdzającego pozostawanie przez jego żonę pod opieką medyczną od 12 tygodnia ciąży. Tymczasem skarżący - nie ze swej winy ani też nie z winy swojej żony - nie był w ogóle w stanie spełnić wymogu określonego w ww. art. 15 b ust. 5, gdyż w ostatnim dniu terminu na zgłoszenie się do opieki medycznej ani on, ani jego żona nie byli świadomi zajścia przez M. M. w ciążę. W towarzyszących temu okolicznościach niewiedza ta była usprawiedliwiona i nie można z tego powodu czynić im zarzutu. Następnie podniósł, iż organy orzekające w sprawie nie ustaliły przyczyn, z powodu których skarżący nie przedstawił zaświadczenia, o którym mowa art. 15 b ust. 5. Wskazał, że są rodzicami siedmiorga dzieci (w wieku 10, 8, 7, 5, 3 lat, 1 roku oraz 5 miesięcy). Sprawa, której dotyczy przedmiotowa decyzja odnosi się do ostatniej córki skarżącego – K. K. urodzonej w dniu [...] maja 2012 r. Szóste dziecko skarżącego i jego żony – K. urodziła się w dniu [...] stycznia 2011 roku. Jak łatwo obliczyć ich siódme dziecko – K. urodziła się niespełna 17-cie miesięcy po urodzeniu się poprzedniego dziecka. Wobec faktu, że K. K. urodziła się w 9-tym miesiącu ciąży, można zasadnie przyjąć, iż ciąża ta powstała w dniu [...] sierpnia 2012 r. Było to zatem osiem miesięcy po urodzeniu K. K.. Naturalne karmienie K. K. oraz brak powrotu regularnych cykli miesiączkowych u M. M. po poprzednich porodach, spowodowały, że żona skarżącego w 10-tym tygodniu ostatniej ciąży, nie była świadoma swojego stanu. Nie miała zatem żadnych podstaw by korzystać ze szczególnej - w okresie ciąży - pomocy lekarskiej. Pozostawała natomiast pod standardową opieką ginekologa dla kobiet nie będących w ciąży. O siódmej ciąży skarżący i jego żona dowiedzieli się w listopadzie 2011 roku - a dokładniej w 12 tygodniu ciąży. Niezwłocznie po tym M. M. obyła wizytę u ginekologa, a następnie (podobnie jak w poprzednich ciążach) pozostawała pod jego stałą opieką. Zważywszy na opisane powyżej okoliczności, wymóg z art. 15 b ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie był w ogóle możliwy do dochowania przez żonę skarżącego. Nie wiedząc o zajściu w ciążę, nie korzystała ona z opieki medycznej dla kobiet w ciąży - nie była także w stanie uzyskać zaświadczenia, o którym mowa w ww. art. 15 b ust. 5. Ocena medyczna sytuacji żony skarżącego potwierdza, że w tych okolicznościach sprawy, niewiedza o zajściu w ciążę była przez M. M. niezawiniona. Nie można zatem wywodzić dla skarżącego negatywnych konsekwencji z tego tylko tytułu, iż jego żona nie wiedząc o zajściu w ciążę i mając ku temu usprawiedliwione podstawy natury medycznej, w sposób niezawiniony nie zgłosiła się do lekarza już w 10-tym tygodniu ciąży - a zrobiła to dwa tygodnie później, kiedy ciąża ta została odkryta. Na zakończenie skargi skarżący podniósł, że w tych okolicznościach wymóg z art. 15 b ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych należy uznać za sprzeczny z konstytucyjną zasadą poszanowania sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP). Brak bowiem uzasadnienia dla uzależnienia przyznania jednorazowej zapomogi od pozostawania matki dziecka pod opieką medyczną od określonego czasu w sytuacji, gdy szczególne okoliczności natury medycznej nie pozwalają matce dziecka w ogóle tego wymogu spełnić. Innymi słowy, przepis art. 15 b ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie uwzględnia szczególnej sytuacji dotyczącej skarżącego i jego żony. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga P. K. podlega oddaleniu, gdyż zarówno zaskarżona decyzja jak i utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji nie naruszają prawa. W niniejszej sprawie przedmiotem oceny Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] października 2012 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] lipca 2012 r. odmawiającą przyznania świadczeń rodzinnych w formie jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka K. K. Materialno-prawną podstawę dla wydanego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.), zwanej dalej "ustawą". W myśl art. 15 b ust. 1 i 2 ww. ustawy, z tytułu urodzenia się żywego dziecka przyznaje się jednorazową zapomogę w wysokości 1 000 zł na jedno dziecko. Świadczenie to przysługuje matce lub ojcu dziecka, opiekunowi prawnemu albo opiekunowi faktycznemu dziecka – niezależnie od wysokości dochodów. Wniosek o wypłatę jednorazowej zapomogi składa się w terminie 12 miesięcy od dnia narodzin dziecka. Odmawiając przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia organy obu instancji powołały się na przepis ustępu 5 omawianego artykułu stanowiący, iż przedmiotowe świadczenie przysługuje, jeżeli kobieta pozostawała pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu. Pozostawanie pod opieką medyczną potwierdza się zaświadczeniem lekarskim lub zaświadczeniem wystawionym przez położną. Skarżący nie kwestionował faktu, iż jego żona nie spełniła powyższej przesłanki jako, że dysponuje zaświadczeniem lekarskim o tym, iż M. M. była pod opieką lekarską dopiero od 12 tygodnia ciąży. Podniósł jednak fakt, że ani on, ani jego żona - z powodów szczegółowo przez niego przedstawionych - nie wiedzieli wcześniej o tej ciąży. Dowiedzieli się o niej dopiero w 12 tygodniu ciąży i wtedy od razu żona poszła do lekarza. Jednakże ta argumentacja nie zyskała aprobaty Sądu – który w całości podzielił stanowisko organów orzekających w niniejszej sprawie. Przepisy powołanej ustawy nie uzależniają bowiem przyznania przedmiotowego świadczenia od samej świadomości bycia w ciąży osoby uprawnionej, lecz od pozostawania w okresie ciąży pod opieką medyczną od 10 tygodnia jej trwania – co potwierdza stosowne zaświadczenie. Zamiarem ustawodawcy było bowiem zachęcenie kobiet będących w ciąży, zainteresowanych uzyskaniem jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka, do jak najwcześniejszego zapewnienia odpowiedniej opieki lekarskiej swoim poczętym dzieciom. Natomiast przyczyny, dla których kobieta w ciąży nie pozostaje pod opieką medyczną w tym okresie, lecz dopiero w okresie późniejszym – nie mają żadnego znaczenia w sprawie przyznania wnioskowanego świadczenia. Przepis art. 15 b ustawy jest bowiem jednoznaczny i nie przewiduje żadnego badania oraz ustalania przyczyn, które spowodowały nie dotrzymanie tego terminu. Zgodnie z tym przepisem zapomoga przysługuje, jeżeli kobieta pozostaje pod opieką lekarską nie później niż od 10 tygodnia ciąży, tymczasem M. M. była pod opieką lekarską od 12 tygodnia ciąży - stąd świadczenie jej nie przysługuje, co prawidłowo stwierdziły organy orzekające w sprawie. Podsumowując Sąd uznał, że decyzje organów obu instancji są zgodne z prawem, zaś zarzuty skarżącego są niezasadne. Zarówno Prezydent W. jak i Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. nie naruszyły zasad postępowania w sprawach z zakresu pomocy społecznej, jak również reguł wynikających z kodeksu postępowania administracyjnego. Wnikliwie, wszechstronnie i rzetelnie rozpatrzyły stan faktyczny sprawy, szczegółowo wyjaśniły motywy, jakimi się kierowały przy rozstrzyganiu sprawy oraz uzasadniły przekonująco swoje decyzje – zyskując całkowitą aprobatę Sądu. Odnosząc się natomiast do wniosku P. K., zawartego w piśmie z dnia 22 lutego 2013 r., dotyczącego przedstawienia Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego odnośnie zgodności z Konstytucją RP wskazanych w nim m.in. przepisów ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.) - Sąd nie podzielił stanowiska strony w tym zakresie uznając, iż taka konieczność nie zachodzi na gruncie prowadzonego przez Sąd postępowania. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2012 r., poz. 207 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.