II SA/Sz 393/13
WyrokWSA w Szczecinie2013-05-22
Skład orzekający: Barbara Gebel, Kazimierz Maczewski, Danuta Strzelecka-Kuligowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postępowanie naprawcze w trybie art. 51 Prawa budowlanego może być prowadzone w sytuacji, gdy pozwolenie na budowę zostało wyeliminowane z obrotu prawnego, a następnie wydano pozwolenie na użytkowanie obiektu?Ratio decidendi
Postępowanie naprawcze w trybie art. 51 Prawa budowlanego jest dopuszczalne nawet po wyeliminowaniu z obrotu prawnego decyzji o pozwoleniu na budowę, na podstawie której obiekt został wzniesiony. Pozwolenie na użytkowanie obiektu, wydane na podstawie nieistniejącej decyzji o pozwoleniu na budowę, nie stanowi przeszkody do prowadzenia postępowania naprawczego, ponieważ nie potwierdza legalności obiektu w świetle obowiązujących przepisów prawa. W takich sytuacjach organ nadzoru budowlanego musi ocenić zgodność wykonania obiektu bezpośrednio z przepisami prawa.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nakazu wykonania określonych czynności w celu doprowadzenia budynku do odpowiedniego stanu technicznego, w tym likwidacji otworów okiennych w ścianach zwróconych w stronę granic działek sąsiednich. Budynek został wzniesiony na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, która następnie została stwierdzona nieważnością. Inwestorzy zarzucili organom naruszenie przepisów i błędną wykładnię prawa, twierdząc, że nie popełnili samowoli budowlanej i że postępowanie powinno być prowadzone w trybie art. 66 Prawa budowlanego. Sąd oddalił skargę, uznając, że postępowanie naprawcze w trybie art. 51 Prawa budowlanego było zasadne.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Gebel, Sędziowie Sędzia WSA Kazimierz Maczewski,, Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska (spr.), Protokolant Joanna Białas-Gołąb, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 maja 2013r. sprawy ze skargi I. C.-W. i Z. W. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nakazu wykonania określonych czynności w celu doprowadzenia budynku do odpowiedniego stanu technicznego oddala skargę
Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] nr [...], działając na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, nakazał I. C.-W. i Z.W. wykonanie następujących czynności, w terminie do w celu doprowadzenia budynku nr [...] do odpowiedniego stanu technicznego:
- istniejące otwory okienne w granicach z działką nr [...] należy zlikwidować poprzez zamknięcie ich przeziernym materiałem, np. bądź przeszkleniami przeciwpożarowymi klasy min.;
- istniejące otwory drzwiowe (wejście, drzwi ) należy zamknąć w obecnych miejscach przy pomocy skrzydeł drzwi przeciwpożarowych klasy min. wyposażonych w samozamykacze lub tworząc loggie (podcienia) - drzwi te należy zamontować w nowych ścianach wewnętrznych klasy min. usytuowanych pod kątem 90° do granicy działki; -zamontować urządzenia klimatyzacyjne w obiekcie.
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, po rozpoznaniu odwołania L.K., decyzją z dnia [...] nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ II instancji wskazał, iż właściwa w sprawie jest procedura naprawcza o której mowa w art. 50-51 ustawy Prawo budowlane. Rozpatrując sprawę ponownie, organ winien zbadać zgodność inwestycji nie tylko z przepisami prawa budowlanego, ale również z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym albo postanowieniami ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy. Materiał dowodowy należy uzupełnić o oceny techniczne lub ekspertyzy.
Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] nr [...], działając na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, nakazał I. C.-W. i Z.W. wykonanie następujących czynności, w terminie , w celu doprowadzenia budynku nr [...] do odpowiedniego stanu technicznego:
- istniejące otwory okienne w granicach z działką nr [...] należy zlikwidować poprzez zamknięcie ich przeziernym materiałem, np. luksferami bądź przeszkleniami przeciwpożarowymi klasy min.;
-istniejące otwory drzwiowe (wejście, drzwi balkonowe) należy zamknąć w obecnych miejscach przy pomocy skrzydeł drzwi przeciwpożarowych klasy min. wyposażonych w samozamykacze lub tworząc loggie (podcienia) - drzwi te należy zamontować w nowych ścianach wewnętrznych klasy min. usytuowanych pod kątem 90° do granicy działki; -zamontować urządzenia klimatyzacyjne w obiekcie.
Odwołania od powyższej decyzji wnieśli L. K. oraz I. C.-W. i Z.W.
L. K. w swoim odwołaniu podniosła, że organ I instancji nie zastosował się do zaleceń organu odwoławczego i nie zbadał zgodności inwestycji z przepisami prawa budowlanego, brak również odpowiedniej ekspertyzy w tym zakresie. Ponadto naruszono granice działki odwołującej, co jednak zostało pominięte przez organ. W ocenie L. K., przedmiotowa zabudowa powinna być rozebrana, gdyż narusza przepisy prawa budowlanego oraz zagraża życiu i zdrowiu przebywających tam osób oraz narusza prawo własności.
I. C.-W. i Z. W. w odwołaniu zarzucili organowi wyznaczenie zbyt krótkiego terminu na wykonanie nałożonego obowiązku, który wymaga poniesienia znacznych nakładów finansowych.
Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego zawiesił toczące się postępowanie. W uzasadnieniu wyjaśnił, iż kontynuowanie postępowania naprawczego w trybie art. 50-51 Prawa budowlanego uzależnione jest od zakończenia przez organy administracji architektoniczno-budowlanej uprzednio wszczętego postępowania w sprawie złożonego wniosku o wydanie pozwolenia na budowę.
Wydana przez Wojewodę decyzja z dnia [...] utrzymała w mocy decyzję Starosty z dnia [...] umarzającą postępowanie w sprawie wydania pozwolenia na rozbudowę budynków gospodarczych i budynku mieszkalnego nr [...], wszczętego z wniosku I. C.- W. i Z.W.
Skargę inwestorów, na powyższą decyzję Wojewody Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił wyrokiem z dnia 18 kwietnia 2012 r. sygn. akt II SA/Sz 76/12.
Z uwagi na powyższe, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] nr [...] podjął z urzędu postępowanie odwoławcze, zawieszone postanowieniem z dnia [...] nr [...].
Decyzją z dnia [...] nr [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, po rozpatrzeniu odwołania I. C.-W. i Z.W. oraz L. K., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.) uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej obowiązku wykonania robót budowlanych: "istniejące otwory okienne w granicach-z działką nr [...] należy zlikwidować poprzez zamknięcie ich przeziernym materiałem, np. bądź przeszkleniami przeciwpożarowymi klasy min. i na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 51 ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane, nałożył na I. C. – W. i Z. W. obowiązek zamurowania istniejących w budynku nr [...], otworów okiennych w ścianach zwróconych bezpośrednio w stronę granic z działkami nr: [...] oraz uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej terminu wykonania pozostałych obowiązków i wyznaczył termin ich wykonania.
W uzasadnieniu decyzji, organ przytoczył rys historyczny postępowań administracyjnych związanych z inwestycją będącą przedmiotem postępowania. Wskazał, iż decyzją z dnia [...] Burmistrz Miasta i Gminy udzielił I. C.-W. i Z. W. pozwolenia na budowę budynku (rozbudowa budynków: mieszkalnego nr na działce nr [...], zatwierdzając jednocześnie przedłożony projekt budowlany.
Zrealizowany obiekt został przyjęty do użytkowania decyzją Starosty Powiatu lokal użytkowy w przyziemiu budynku, oraz w części mieszkalnej przez Inspektora Nadzoru Budowlanego w trybie przewidzianym przepisami art. 54 ustawy Prawo budowlane.
Decyzją z dnia Wojewoda stwierdził nieważność ww. decyzji Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...] o pozwoleniu na budowę kwestionowanego obiektu. Organ administracji architektoniczno-budowlanej stwierdził bowiem, iż kwestionowany obiekt został zrealizowany nie tylko na działce [...] ale również na działce nr [...] oraz działce nr [...] - w stosunku do której inwestorzy nie legitymowali się prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Ponadto Wojewoda stwierdził, iż usytuowanie przedmiotowego obiektu narusza przepisy §12 i §13 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie
Decyzja Wojewody została następnie utrzymana w mocy przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...]. Tym samym, decyzja Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...] udzielająca pozwolenia na budowę kwestionowanego obiektu budowlanego, została ostatecznie wyeliminowana z obrotu prawnego.
Unieważnienie wskazanej decyzji o pozwoleniu na budowę skutkowało wszczęciem postępowania naprawczego w trybie art. 51 ustawy Prawo budowlane. Zgodnie z art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy, w przypadku o którym mowa w art. 50 ust. 1 pkt 1 (przypadki inne, niż określone w art. 48 i 49b), właściwy organ nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia samowolnie wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania. Jako ww. inne przypadki przepis art. 50 ust. 1 wskazuje roboty budowlane wykonywane:
1) bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia lub
2) w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska, lub
3) na podstawie zgłoszenia z naruszeniem art. 30 ust. 1, lub
4) w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę bądź w przepisach.
Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że organ I instancji nakazując likwidację istniejących otworów okiennych w granicach z działkami nr [...] dopuścił możliwość zamknięcia ich przeszkleniami przeciwpożarowymi min. klasy. Powołując się na orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia sygn. akt: II OSK 284/10 organ wskazał, iż zakaz umieszczania otworów okiennych (konstrukcyjnych) w ścianie budynku, w odległości mniejszej od granicy z sąsiednią działką budowlaną oznacza również zakaz umieszczania w takich otworach okien. Nie jest natomiast objęte takim zakazem użycie przeźroczystych kształtek budowlanych (luksferów), których użycie z konstrukcyjnego punktu widzenia, jest uznawane za część ściany. Należy więc przyjąć, iż jedynym możliwym sposobem doprowadzenia przedmiotowych robót budowlanych w tym zakresie do stanu zgodnego z prawem, jest definitywne zamurowanie kwestionowanych otworów okiennych, w sposób uniemożliwiający montaż w nich jakiejkolwiek stolarki okiennej. Przy tym dopuszcza się użycie takich wyrobów, jak pustaki szklane (charakteryzujące się przepuszczalnością światła zbliżoną dla klasycznego oszklenia okiennego). Ponadto zastosowanie pustaków szklanych skutkuje przekształceniem otworu okiennego w ognioodporną przegrodę, stanowiącą jednocześnie doświetlenie budynku, nie będące otworem okiennym.
Organ nadzoru budowlanego zaznaczył, że powyższa korekta orzeczenia organu I instancji, w myśl art. 139 K.p.a. jest rozstrzygnięciem na niekorzyść strony odwołującej. Jednakże organ I instancji zezwalając na montaż w kwestionowanych otworach okiennych przeszkleń przeciwpożarowych, nie orzekł de facto o likwidacji otworów okiennych, lecz jedynie o wymianie jednego rodzaju stolarki okiennej (rozwiewno-uchylnej) na inny jej typ (z oszkleniem zamontowanym na stałe w ramie) w ramach istniejących otworów. Tym samym, organ powiatowy rażąco naruszył przepis § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, wprowadzający wyraźny zakaz lokalizowania otworów okiennych i drzwiowych w ścianach budynków zwróconych w stronę granicy z sąsiednią działką budowlaną i oddalonych od tej granicy o mniej niż metry.
Ponadto organ I instancji całkowicie pominął okoliczność, iż ściana z otworami okiennymi zlokalizowana od strony granicy z działką nr [...] jest jednocześnie zwrócona w stronę granicy z działką nr [...] - przy czym w tym przypadku również nie został zachowany odstęp metrów od granicy, wymagany dla ścian z otworami okiennymi i drzwiowymi. Bez znaczenia dla sprawy pozostaje czy działka nr [...] stanowi własność inwestorów, czy też nie. Dopóki bowiem działka ta nie zostanie scalona z działkami zajętymi pod inwestycję, stanowić będzie odrębną działkę budowlaną.
Ustosunkowując się do zarzutów podniesionych w odwołaniu przez L.K., organ wyjaśnił, iż kwestionowana inwestycja została zrealizowana w oparciu o ostateczną decyzję o warunkach zabudowy Burmistrza z dnia [...] zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego Miasta, zatwierdzonego Uchwałą nr XXVI/193/93 z dnia 30 listopada 1993 r. Rady Miejskiej. Warunki wynikające z ustaleń ww. planu zagospodarowania przestrzennego przewidywały dla omawianego obszaru zabudowę zwartą mieszkalno-usługową, o wysokości zabudowy: kondygnacji, dach wielospadowy lub mansardowy. Odnośnie zarzutu zajęcia przez kwestionowaną inwestycję działki należącej do skarżącej, organ II instancji wyjaśnił, iż jest to kwestia związana z prawem własności, która nie może być rozstrzygana przez organy nadzoru budowlanego w ramach postępowania naprawczego, prowadzonego w trybie art. 51 Prawa budowlanego, lecz przed sądami powszechnymi.
Skargę na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosła I. C. W. i Z. W. Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie:
1) interesu prawnego poprzez nałożenie na nich obowiązku wykonania robót budowlanych polegających na zamurowaniu istniejących w budynku nr [...] otworów okiennych w ścianach zwróconych bezpośrednio w stronę granic z działkami nr [...], a nadto poprzez ustalenie zbyt krótkiego terminu na wykonanie w/w robót budowlanych, z uwagi na ich czaso- i kosztochłonność oraz konieczność przygotowania stosownej dokumentacji,
2) art. 50 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo budowlane poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu zasadności wszczęcia i prowadzenia procedury legalizacyjnej, podczas gdy w przedmiotowej sprawie przepis ten nie znajduje zastosowania,
3) art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 51 ust. 7 ustawy Prawo budowlane poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że roboty budowlane zostały przez skarżących wykonane jako tzw. samowola budowlana, podczas gdy w rzeczywistości rozpoczęcie robót nastąpiło zgodnie z art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego - na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, a następnie, po wykonaniu robót objętych tym pozwoleniem, skarżący otrzymali pozwolenie na użytkowanie przebudowanego budynku,
4) art. 66 ustawy Prawo budowlane, poprzez jego niezastosowanie w sprawie i uznanie, że postępowanie powinno toczyć się w trybie przepisów art. 51 Prawa budowlanego, podczas gdy z uwagi na to, iż w sprawie nie wystąpiła samowola budowlana przepisy art. 51 Prawa budowlanego nie mają zastosowania,
5) art. 6 K.p.a., art. 7 K.p.a. w zw. z art. 77 K.p.a. oraz art. 8 K.p.a., mające wpływ na treść wydanej decyzji, poprzez załatwienie sprawy wbrew interesowi społecznemu i słusznemu interesowi skarżących, w sposób naruszający zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa, co polega na nałożeniu na skarżących obowiązków powodujących dotkliwe skutki finansowe i to w terminie zbyt krótkim w stosunku do zakresu i kosztów wykonania tych robót.
Zdaniem skarżących w rozpoznawanej sprawie organy niesłusznie przyjęły, iż doszło do samowoli budowlanej, albowiem ich budynek został zrealizowany w oparciu o ostateczną decyzję o pozwoleniu na budowę z dnia [...] Ponadto, na część usługową budynku wydano decyzję o pozwoleniu na użytkowanie. Od dnia wydania powyższej decyzji minął okres dłuższy niż lat, a zatem decyzja ta nie może zostać w żaden sposób wzruszona.
W ocenie skarżących, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego, na jaki powołał się organ w zaskarżonej decyzji został błędnie zinterpretowany, gdyż został wydany w stanie faktycznym samowoli budowlanej, co w przypadku skarżących nie ma miejsca. Przepisy prawa oraz wydane na ich podstawie orzecznictwo sądowoadministracyjne stanowią, że wszelkiego rodzaju roboty budowlane, wykonane na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę nie będą stanowiły samowoli budowlanej nawet w przypadku wycofania z obiegu prawnego tej decyzji. Ponadto, istnienie w obrocie prawnym decyzji o pozwoleniu na użytkowanie determinuje postawę organów nadzoru budowlanego w kwestii ewentualnego prowadzenia procedury legalizacyjnej, przewidzianej w art. 50-51 Prawa budowlanego. Oznacza to, że w stosunku do takiego obiektu nie ma prawnych możliwości prowadzenia postępowania "legalizacyjnego" lub "naprawczego" na podstawie art. 51 Prawa budowlanego. Istnienie w obrocie prawnym decyzji o pozwoleniu na użytkowanie jest swoistym potwierdzeniem legalności obiektu budowlanego, którego to pozwolenie dotyczy. Nie można prowadzić postępowania legalizacyjnego w stosunku do obiektu, którego legalność potwierdza inny akt administracyjny. Jest to sprzeczne z regułami porządku prawnego, zasadami legalności i praworządności - art. 6 i 7 K.p.a. i podważa zaufanie do organów państwa.
Ponadto zamurowanie okien wskazanych w zaskarżonej decyzji doprowadzi do tego, że budynek skarżących nie będzie spełniał funkcji użytkowej w takim zakresie w jakim został zaprojektowany, tj. na cele mieszkalne. Skarżący podnieśli, że w sprawie ich sąsiadów, uzyskano odstępstwo od zatwierdzonego projektu budowlanego, pomimo tego, iż prace budowlane również w tym przypadku zostały zakończone i uzyskano pozwolenie na użytkowanie.
W odpowiedzi na skargę, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych określone przepisami art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) dalej P.p.s.a. sprowadzają się do kontroli zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.
Sąd badając legalności zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związanym stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. zarzutami i wnioskami skargi uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, a zatem skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Niesporne w sprawie jest, że będący przedmiotem niniejszego postępowania budynek nr [...] wzniesiony został przez inwestorów I. C. – W. i Z. W. w oparciu o decyzję Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...] o pozwoleniu na budowę. Decyzja ta, na mocy decyzji Wojewody z dnia [...] o stwierdzeniu jej nieważności, oraz utrzymującej ją w mocy decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...], została usunięta z obrotu prawnego.
Wydanie zaskarżonej decyzji przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w dniu [...] poprzedziły inne postępowania, zarówno przed organami administracji architektoniczno-budowlanej jak i organami nadzoru budowlanego, mające na celu uporządkowanie stanu prawnego przedmiotowej inwestycji skarżących.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowi art. 51 ust. 1 pkt 2 i ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.) zgodnie z którym przed upływem 2 miesięcy od dnia wydania postanowienia, o którym mowa w art. 50 ust. 1, właściwy organ w drodze decyzji nakłada obowiązek wykonania określonych czynności w celu doprowadzenia wykonywanych robot budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania.
Uregulowania z art. 51 ustawy stanowią kontynuację rozwiązań legalizacyjnych przyjętych w art. 50 i znajdują zastosowanie również do robót budowlanych zakończonych. W myśl art. 51 ust. 7 ustawy właściwy organ jest zobowiązany do wydania nakazów i obowiązków określonych w ust.1 pkt.1 i 2 oraz ust. 3 tego artykułu, jeżeli roboty budowlane w przypadkach innych niż określone w art. 48 albo w art. 49b, zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust.1.
Na podstawie przytoczonych przepisów, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, uchylił w części decyzję organu I instancji i nałożył na skarżących obowiązek zamurowania w budynku otworów okiennych, w ścianach zwróconych bezpośrednio w stronę granic z działkami nr [...].
W ocenie skarżących, w tak zaistniałym stanie faktycznym winna mieć jednak zastosowanie procedura usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości na podstawie art. 66 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane, a nie procedura legalizacyjna z art. 51 ust.1 tej ustawy, gdyż skarżący nie dokonali samowoli budowlanej.
Zgodzić się należy ze skarżącymi, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, iż nie można zarzucić inwestorowi popełnienia samowoli budowlanej, jeśli działał w oparciu o decyzję, która była w obrocie prawnym i była decyzją ostateczną, a następnie została wyeliminowana z obrotu prawnego. Jednakże jest to tylko część tezy wyrażana przez judykaturę, którą dopełnia konkluzja, że w takich sytuacjach wykluczone jest zastosowanie innych procedur np. umorzenia postępowania czy procedury z art. 48 Prawa budowlanego, gdyż postępowanie naprawcze winno być prowadzone w oparciu o przepis art. 51 ust. 1 i 2 w związku z art. 51 ust. 7 ustawy Prawo budowlane. Natomiast istniejąca w obrocie prawnym, decyzja o pozwoleniu na użytkowanie nie stanowi negatywnej przesłanki do prowadzenia postępowania naprawczego, gdyż decyzja o pozwoleniu na użytkowanie nie jest decyzją służącą uregulowaniu stanu prawnego obiektu budowlanego. Decyzja ta jest potwierdzeniem, że obiekt budowlany zrealizowany został zgodnie z zatwierdzonym decyzją o pozwoleniu na budowę, projektem budowlanym. Jeżeli natomiast pozwolenie na budowę zostało wyeliminowane z obrotu prawnego, decyzja o pozwoleniu na użytkowanie potwierdzać będzie jedynie zgodność wykonanego obiektu budowlanego z decyzją, której nie ma. Gdy nie ma decyzji o pozwoleniu na budowę, organ nadzoru nie może ocenić zgodności wykonania tego obiektu z zatwierdzonym projektem budowlanym i musi dokonać jego oceny wprost z przepisami prawa. Decyzja o pozwoleniu na użytkowanie obiektu budowlanego oparta na decyzji o pozwoleniu na budowę, która została wyeliminowana, nie spełnia funkcji jaką wyznaczają przepisy Prawa budowlanego (por. wyrok NSA z dnia 16.09.2010r. sygn. akt II OSK 1451/09, wyrok NSA z 25.07.2012 r. sygn. akt II OSK 801/11, wyrok NSA z 5.02.2010 r. sygn. akt 294/09, wyrok NSA z 27.09.2012 r. sygn. akt II OSK1009/11 publ. na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Należy zauważyć, że stanowisko iż w sprawie związanej z inwestycją skarżących winno się toczyć postępowanie naprawcze w trybie art. 51 ustawy Prawo budowlane wyraził już Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 kwietnia 2012 r. sygn. akt II SA/Sz 76/12 oddalającym skargę I. C. W. i Z.W. na decyzję Wojewody w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie pozwolenia na budowę tj. rozbudowę budynkównr [...]. Skład sądu rozpoznający niniejszą sprawę pogląd ten podziela.
Celem postępowania prowadzonego w oparciu o przepis art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane jest doprowadzenie robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, po uprzednim wyjaśnieniu legalności (zgodności z przepisami) i jakości wykonywanych robót, w szczególności w kontekście zgodności z przepisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego czy warunkami technicznymi. Uzasadnienie prowadzenia procesu legalizacyjnego wynika tu bezpośrednio ze ziszczenia się jednej z hipotez normy prawnej z art. 50 ust. 1 ustawy tj. wykonywania robót budowlanych bez wymaganego pozwolenia. Choć w rozpoznawanej sprawie takie pozwolenie istniało, to jednak jego wyeliminowanie z obrotu prawnego, powoduje, że punktem odniesienia przy ocenie legalności wybudowania inwestycji są wymienione wyżej przepisy prawa. Proponowana przez skarżących procedura usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości w trybie art. 66 ustawy Prawo budowlane, jest uruchamiana w przypadku stwierdzenia przez organ, że obiekt budowlany:
może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska , albo
jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia lub środowisku, albo
jest w nieodpowiednim stanie technicznym, albo
powoduje swym wyglądem oszpecenie otoczenia
Wymienione przesłanki warunkujące wszczęcie postępowania z art. 66 ustawy, nie zaistniały w rozpoznawanej sprawie, gdyż stwierdzone naruszenia odległości ściany budynku z otworami okiennymi z działkami sąsiednimi przekraczają zakres pojęcia "nieprawidłowości" (dotyczących stosunkowo niewielkich naruszeń) a stanowią naruszenie podstawowych przepisów prawa budowlanego, określających warunki wybudowania inwestycji.
W rozpoznawanej sprawie organ nadzoru budowlanego słusznie zauważył, iż istniejące otwory okienne w budynku nr [...] w granicach z działkami nr [...] rażąco naruszają przepisy § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75 poz.690 z 2002r. ze zm.) jak również, obowiązującego w trakcie budowy obiektu, rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 15, poz. 140). Odległość, od granicy z sąsiednią działką budowlaną, budynku zwróconego ścianą z otworami okiennymi lub drzwiowymi w stronę tej granicy musi wynosić nie mniej niż 4 metry. Wynika to z § 12 ust. 1 pkt 1 cytowanego rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r. Taki sam warunek przewidziany był w § 12 ust. 4 pkt 1 poprzedniego rozporządzenia z dnia 14 grudnia 1994 r.
Ze znajdującej się w aktach sprawy kopii mapy ewidencyjnej jak i ekspertyzy z zakresu ochrony przeciwpożarowej sporządzonej przez rzeczoznawcę ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych K. M. jednoznacznie wynika, iż przedmiotowe otwory okienne znajdujące się w ścianie w granicy z działkami sąsiednimi nr [...] jak i od granicy z działkami nr [...] znajdują się w odległości poniżej wymaganych metrów. Powyższe wskazuje, że zostały naruszone przepisy dotyczące odległości budynku od granicy z sąsiednimi nieruchomościami i od innych budynków, co powoduje zagrożenie pożarowe.
Prawidłowo więc organ odwoławczy na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. i art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego uchylił w części decyzję organu I instancji i orzekł co do istoty sprawy w zakresie całkowitego zamurowania otworów okiennych w nieruchomości skarżących. Zamknięcie otworów okiennych przeziernym materiałem np. bądź przeszkleniami przeciwpożarowymi w ramach istniejących otworów byłoby w rzeczywistości ominięciem całkowitego zakazu lokalizowania jakichkolwiek otworów okiennych i drzwiowych w ścianach budynków zwróconych w stronę granicy z sąsiednią działką budowlaną i oddalonych od tej granicy o mniej niż 4 metry, ustanowionego w § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia.
Dokonując kontroli zgromadzonych przez organy akt administracyjnych sprawy, Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, o których mowa w skardze. Orzekające w sprawie organy administracji prawidłowo zebrały i oceniły materiał dowodowy. Oceniając natomiast długość terminu, jaki został określony w zaskarżonej decyzji dla wykonania nakazanego obowiązku, w kontekście zarzutów skargi dotyczących trudności w jego zachowaniu, należy stwierdzić, że termin ten jest odpowiedni. Skarżący w żaden sposób nie wykazali, że nie są w stanie wykonać spornych obowiązków w wyznaczonym terminie, podnieśli jedynie że nałożony obowiązek powoduje dotkliwe skutki finansowe. Taka okoliczność, hipotetetyczna zresztą, nie może być jednak przyczyną uchylenia wydanej prawidłowo decyzji. Co do zarzutu wyznaczenia zbyt krótkiego terminu, to zauważyć należy, że skarżący już powinni liczyć się z wydatkowaniem ewentualnych kosztów na prace budowlane związane z budynkiem [...] wówczas to bowiem, Wojewoda decyzją z dnia [...] stwierdził nieważność decyzji o pozwoleniu na budowę z dnia [...] zapoczątkowując zarazem tok postępowania w sprawie skontrolowania wybudowanej inwestycji zgodnie z prawem.
Z przedstawionych względów skarga jako niezasadna, podlegała oddaleniu. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ.U. z 2002 r. Nr 153 poz.1270 ze zm.) Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło