V SA/Wa 820/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Izabella Janson, Sędzia WSA - Dorota Mydłowska (spr.), Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak, Protokolant st. specjalista - Sylwia Wojtkowska-Just, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 lipca 2013 r. sprawy ze skargi E. K. na postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku oddala skargę. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji rolnictwa w W. utrzymał w mocy postanowienie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w M. z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...]. Postanowieniem tym odmówiono E. K. przywrócenia terminu do złożenia wniosku na rok 2012 o przyznanie jednolitej płatności obszarowej lub płatności uzupełniającej lub specjalnej płatności obszarowej do powierzchni upraw roślin strączkowych i motylkowatych drobnonasiennych oraz pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania w przypadku śmierci rolnika. Jak wynika ze stanu faktycznego przyjętego przez organ II instancji K. K., mąż skarżącej E. K., w dniu 11 kwietnia 2012 r. złożył w BP ARiMR wniosek o przyznanie płatności na rok 2012, na podstawie ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Następnie Kierownik BP ARiMR w dniu [...] października 2012 r. wydał decyzję w sprawie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, natomiast w dniu [...] listopada 2012 r. wydana została decyzja w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. W dniu 14 grudnia 2012 r. do BP ARiMR w M. wpłynęło zaświadczenie wydane przez Sąd Rejonowy I Wydział Cywilny w P. z dnia [...] października 2012 r. o prowadzonym postępowaniu z wniosku E. K. o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłym w dniu 26 kwietnia 2012 r. K. K. W tym samym dniu E. K. złożyła wniosek o przyznanie ww. płatności na rok 2012, wniosła również o przywrócenie terminu na złożenie tegoż wniosku, podając za powód brak stosownej informacji od Kierownika BP ARiMR w M. Kierownik BP ARiMR w dniu [...] grudnia 2012 r. wydał postanowienie o odmowie przywrócenia terminu. E. K. złożyła zażalenia na powołane powyżej postanowienie wskazując w jego uzasadnieniu, iż po śmierci męża znalazła się w badzo złej kondycji psychicznej, co nie pozwalało jej działać racjonalnie. Nie mogła też przy składaniu wniosku o płatność skorzystać z pomocy innych osób. Po rozpatrzeniu zażalenia Dyrektor OR ARiMR postanowieniem z dnia [...] stycznia 2013 r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy powołał się na treść przepisów ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (art. 22) podkreślając, iż wynika z nich brak możliwości przywrócenia terminu na złożenie wniosku o wstąpienie spadkobiercy do toczącego się postępowania o przyznanie płatności, w miejsce spadkodawcy. Uchybienie tego terminu powoduje skutek prawny w postaci wygaśniecia praw i obowiązków o charakterze materialnym (prawa do płatności). Organ zaznaczył, że w dniu 14 grudnia 2012 r. do BP ARiMR wpłynęło zaświadczenie wydane przez Sąd Rejonowy I Wydział Cywilny w P. o prowadzonym postępowaniu z wniosku E. K. o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłym w dniu [...] kwietnia 2012 r. K. K. Wyznaczony na mocy art. 22 ust. 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego termin 7 miesięcy od dnia otwarcia spadku na złożenie wniosku o wstąpienie do toczącego się postępowania w miejsce spadkodawcy upływał więc w dniu 26 listopada 2012 r. E. K. złożyła ten wniosek dopiero w dniu 14 grudnia 2012 r., tym samym uchybiając terminowi określonemu w art. 22 ust. 2 ww. ustawy. W skardze na powyższe postanowienie E. K.podniosła, że 28 maja 2012 r. (podczas rozprawy skarżąca sprostowała, iz faktycznie było to 21 maja 2012 r.) złożyła wniosek o nadanie nowego numeru gospodarstwa. Została też wtedy poinformowana o konieczności dostarczenia m.in. postanowienia o nabyciu spadku po mężu. Postanowienie to właściwy sąd wydał w dniu [...] grudnia 2012 r., po czym zostało ono złożone przez skarzącą w siedzibie BP ARiMR. Na początku grudnia 2012 r. skarząca otrzymała pieniądze z tytułu ONW na podstawie decyzji z dnia [...] października 2012 r. Następnie skarżąca została poinformowana przez pracownika BP ARiMR, iż nie dostanie drugiej części dopłat gdyż w zasobach archiwalnych ARiMR w M. nie ma jej wniosku transferowego z dnia 21 maja 2012 r. Skarżąca udała się do siedziby ww. organu w dniu 14 grudnia 2012 r. w celu wyjaśnienia sprawy i dowiedziała się wtedy, że powinna ponownie złożyć wniosek i napisać pismo o przywrócenie terminu. Wniosek ten nie został jednak uwzględniony. W związku z powyższym skarżąca oświadczyła, iż nie wie co stało się z jej wnioskiem złożonym w dniu 21 maja 2012 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, bowiem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W związku z tym, zgodnie z treścią art. 145 § 1 punkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), aby wyeliminować z obrotu prawnego akt organu administracji publicznej, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy albo też do naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji (postanowienia). Przedmiotem oceny Sądu było postanowienie Dyrektora [...] OR ARiMR w W. utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji o odmowie przywrócenia terminu na złożenie tzw. wniosku transferowego. Na wstępie zaznaczyć należy, że podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 22 ust. 1 i ust. 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego określający tryb, treść wniosku oraz warunki jakie powinien spełnić spadkobierca aby otrzymać pomoc, o którą wystąpił wnioskodawca. W myśl powołanego przepisu, w przypadku śmierci rolnika, która nastąpiła w okresie od dnia złożenia wniosku o przyznanie jednolitej płatności obszarowej, płatności uzupełniającej lub wsparcia specjalnego do dnia doręczenia decyzji w sprawie przyznania tych płatności lub tego wsparcia, płatności te przysługiwały spadkobiercy, który wstąpił do toczącego się postępowania na miejsce spadkodawcy na wniosek złożony w terminie 7 miesięcy od dnia otwarcia spadku. Do wniosku tego spadkobierca obowiązany był dołączyć prawomocne postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku, a gdy postępowanie takowe nie zostało jeszcze zakończone - zaświadczenie sądu o zarejestrowaniu wniosku o stwierdzenie nabycia spadku lub inne dokumenty o tożsamej treści, wymienione w art. 22 ust. 4 pkt 2 i 3 tejże ustawy. W celu wyjaśnienia charakteru prawnego ww. terminu 7 miesięcy należy zauważyć, że termin w stosunkach administracyjnoprawnych ma istotne znaczenie prawne i wprowadzany jest do konstrukcji instytucji prawnej zarówno przez przepisy prawa materialnego, jak i przepisy prawa procesowego. Nauka prawa rozróżnia zatem terminy materialne i terminy procesowe. Okresy, w których może nastąpić ukształtowanie praw lub obowiązków podmiotów w ramach administracyjnoprawnych stosunków materialnych, są terminami materialnymi. Określają one i zarazem stabilizują sytuację prawną podmiotów, których pozycja zostaje określona przede wszystkim wprost na podstawie przepisów prawa i związanych z tym zdarzeń, dla których czas odgrywa zasadniczą rolę. Terminy te są, co do zasady, nieprzywracalne, a ich przywrócenie jest dopuszczalne tylko wówczas, gdy taką możliwość przewidują przepisy prawa określające dany termin. Skutkiem uchybienia terminowi prawa materialnego jest wygaśnięcie roszczenia uprawnionego. W ocenie Sądu nie ulega wątpliwości, iż termin siedmiomiesięczny od otwarcia spadku do złożenia przez spadkobiercę wniosku o wstąpieniu do toczącego się postępowania na miejsce spadkodawcy, określony w przepisie art. 22 ust. 2 ustawy o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego, jest terminem prawa materialnego. Warunkiem niezbędnym nabycia uprawnień do przedmiotowego rodzaju płatności przez spadkobiercę jest bowiem złożenie w czasie ustalonym ściśle przez ustawodawcę wniosku, o jakim mowa w art. 22 ust. 2 ww. ustawy. Konsekwencją braku zastosowania się spadkobiercy do wymogów ustalonych przez ustawodawcę jest niemożliwość uzyskania płatności przez spadkobiercę. Analogiczne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 1 czerwca 2010 r., sygn. akt II GSK 617/09. Znajduje ono również potwierdzenie w treści samej ustawy o płatnościach, gdzie w art. 22 ust. 9 jednoznacznie wskazano, iż termin, o którym mowa w ust. 2 nie podlega przywróceniu. Z powyższego wynika, iż do terminu określonego w art. 22 ust. 2 ustawy o płatnościach nie mogą odnosić się zasady, dotyczące przywracania terminu na warunkach i w trybie określonym w przepisach art. 58 i art. 59 k.p.a., do którego stosowania w sprawach indywidualnych odsyła wprost art. 3 ust. 1 omawianej ustawy. W przedmiotowej sprawie, otwarcie spadku nastąpiło w dniu [...] kwietnia 2012 r., kiedy to zmarł mąż skarżącej. Termin na złożenie wniosku pozwalającego na wstąpienie w miejsce spadkodawcy do postępowania w sprawie przyznania wnioskowanych płatności upłynął zatem w dniu 26 listopada 2012 r. Skarżąca złożyła wniosek w dniu 14 grudnia 2012 r., czyli po upływie ww. terminu. Prawidłowe jest zatem stwierdzenie organu, że uprawniona do wstąpienia do toczącego się postępowania w miejsce zmarłego rolnika złożyła stosowny wniosek z uchybieniem terminu przewidzianego w art. 22 ust. 2 omawianej ustawy. Odnosząc się natomiast do podnoszonej w skardze okoliczności dotyczących niewyjaśnienia przez organy ARiMR, co stało się z pierwotnym wnioskiem transferowym skarżącej złożonym w dniu 21 maja 2012 r. wskazać należy, iż z akt sprawy nie wynika jakoby skarżąca składała inny wniosek niż ten z dnia 14 grudnia 2012 r. W dniu 21 maja 2012 r. złożyła w siedzibie organu jedynie zaświadczenie o nadanym numerze identyfikacyjnym producenta rolnego oraz zaświadczenie o zarejestrowaniu siedziby stada. Żadne z tych zaświadczeń nie stanowiło jednak wymaganego w przedmiotowej sprawie wniosku o wstąpienie do toczącego się postępowania w miejsce spadkodawcy, który winien być złożony na specjalnym formularzu. W odniesieniu do zarzutów dotyczących sprzecznych informacji uzyskiwanych od pracowników ARiMR podnieść należy w szczególności, iż okoliczności te – podobnie jak wypłacenie skarżącej płatności ONW po śmierci męża – pozostają bez wpływu na ocenę uprawnień wnioskodawcy w niniejszej sprawie, wskazując co najwyżej na wadliwą organizację pracy urzędu administracji publicznej. Termin do złożenia wniosku transferowego jest bowiem, jak wspomniano, nieprzywracalny, kwestia zatem braku winy w jego uchybieniu przez skarżącą nie podlegała badaniu. Sama skarżąca nie wykazała zaś, że wniosek transferowy został przez nią złożony przed upływem terminu (np. w formie ustnej, dotknięty brakami formalnymi). Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.