II SA/Wr 336/13

WyrokWSA we Wrocławiu2013-07-02

Skład orzekający: Ireneusz Dukiel, Halina Kremis, Zygmunt Wiśniewski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy budynek gospodarczy, wybudowany samowolnie około 2001 roku, który jest niezgodny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego i narusza przepisy techniczno-budowlane, podlega nakazowi rozbiórki na podstawie art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że budynek gospodarczy wybudowany samowolnie około 2001 roku, który jest niezgodny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego i narusza przepisy techniczno-budowlane, podlega nakazowi rozbiórki. Brak pozwolenia na budowę, niezgodność z planem zagospodarowania przestrzennego oraz naruszenia przepisów technicznych uniemożliwiają legalizację obiektu, co uzasadnia zastosowanie art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi Z. G. i E. G. na decyzję DWINB utrzymującą w mocy decyzję PINB nakazującą rozbiórkę samowolnie wybudowanego budynku gospodarczego. Skarżący nabyli nieruchomość w 1988 r., na której znajdowała się rozpoczęta budowa budynku mieszkalnego oraz dwie szopy. Około 2001 r. skarżący wykonali roboty budowlane, w wyniku których powstał obecny budynek gospodarczy, bez wymaganego pozwolenia na budowę. Budynek ten okazał się niezgodny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego oraz naruszał przepisy techniczno-budowlane, co uniemożliwiało jego legalizację. Skarżący zarzucili naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ireneusz Dukiel (sprawozdawca) Sędziowie: Sędzia NSA Halina Kremis Sędzia NSA Zygmunt Wiśniewski Protokolant: Asystent sędziego Łukasz Cieślak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 2 lipca 2013 r. sprawy ze skargi Z. G. i E. G. na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia 4 marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki budynku gospodarczego oddala skargę. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu decyzją z dnia 4 marca 2013 r., nr [...] D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej powoływany jako: DWINB), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania E. i Z. G. (dalej również określonych jako: skarżący), reprezentowanych przez pełnomocnika r. pr. A. W., utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w J. G. (dalej: PINB) nr [...]z dnia 28 listopada 2012 r., którą organ nadzoru budowlanego stopnia powiatowego nałożył na skarżących obowiązek rozbiórki budynku gospodarczego, zlokalizowanego na posesji przy ul. K. [...] w J. G.. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie DWINB przedstawił dotychczasowych przebieg postępowania wskazując, że zawiadomieniem z dnia 1 marca 2011 r. PINB wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie samowolnie wybudowanego budynku gospodarczego na posesji przy ul. K. [...] w J. G.. Dalej DWINB wyjaśnił, że powyższe postępowanie zostało poprzedzone postępowaniem dotyczącym ww. budynku, które to postępowanie było prowadzone w wadliwym przedmiocie tj. ,,kontroli robót budowlanych prowadzonych przez Z. G. na posesji przy ul. K. [...] w J. G.". Postępowanie to zostało zakończone decyzją o umorzeniu postępowania z dnia 1 marca 2011 r. W nowo prowadzonym postępowaniu PINB dołączył do akt część zgromadzonych dokumentów w postaci: ekspertyzy technicznej z dnia 26 maja 2010r., oceny technicznej z września 2008 r., kopii protokołu oględzin z 14 sierpnia 2007 r., pisma Urzędu Miasta J. G., Wydział Urbanistyki, Architektury i Budownictwa z dnia 8 sierpnia 2008 r. oraz protokołu z oględzin z dnia 9 lipca 2004 r. Ponadto do akt dołączono notatkę służbową z dnia 14 kwietnia 2011 r., w której wskazano, że w związku z przeprowadzoną w tym dniu czynnością dowodową potwierdzono istnienie przedmiotowego budynku w niezmienionym kształcie od czasu oględzin. W tak przeprowadzonym postępowaniu PINB - na podstawie art. 37 ust. 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 81 poz. 229 ze zm., dalej jako dawne Prawo budowlane) w zw. z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. jedn. z 2010 r. Dz. U. Nr 243, poz. 1623 ze zm., dalej jako ustawa Prawo budowlane lub w skrócie u.p.b.) - decyzją nr [...] z dnia 2 maja 2011 r., nakazał skarżącym rozbiórkę opisanego wyżej rozbiórkę budynku gospodarczego. W wyniku zaskarżenia powyższej decyzji DWINB decyzją nr [...] z dnia 6 września 2011 r., uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Ponownie rozpatrując sprawę PINB wystąpił do Urzędu Miasta J. G. o udzielenie informacji czy w rejestrach urzędu znajduje się decyzja o pozwoleniu na budowę spornego budynku gospodarczego. W udzielonej odpowiedzi z dnia 3 października 2011 r. znalazła się informacja, że w archiwum wydziału architektoniczno-budowlanego brak jest dokumentów dotyczących ww. budynku. Następnie decyzją nr 2/12 z dnia 5 stycznia 2012 r. na podstawie art. 37 ust. 1 dawnego Prawa budowlanego w zw. z art. 103 ust. 2 u.p.b., PINB ponownie nakazał skarżącym rozbiórkę opisanego budynku gospodarczego. W związku z zaskarżeniem powyższej decyzji DWINB decyzją nr [...] z dnia 15 marca 2012 r., uchylił ww. decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Przeprowadzając ponownie postępowanie organ stopnia powiatowego pismem z dnia 18 września 2012 r., wystąpił do Wydziału Urbanistyki Architektury i Budownictwa Urzędu Miasta J. G. o podanie informacji czy wybudowany około 2001r. na posesji przy ul. K. [...] budynek gospodarczy, murowany, parterowy z dachem płaskim przy granicy działki jest zgodny z obecnie obowiązującymi przepisami dotyczącymi zabudowy terenu. Jednocześnie dnia 31 października 2012 r., organ stopnia powiatowego przeprowadził oględziny na nieruchomości stwierdzając, że od czasu ostatniej wizji lokalnej budynek nie został rozbudowany, nadbudowany lub przebudowany. W odpowiedzi udzielonej przy piśmie z dnia 15 października 2012 r., Zastępca Naczelnika Wydziału Urbanistyki Architektury i Urbanistyki w J. G. wyjaśnił, że wybudowanie parterowego, murowanego budynku gospodarczego z dachem płaskim przy granicy działki nie jest zgodne z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenów budownictwa mieszkaniowego z usługami w jednostce strukturalnej "Nowe Cieplice, uchwalonego uchwałą Rady Miejskiej Jeleniej Góry z dnia 23 lutego 1999 r., nr 49/VII/99 W tak przedstawiającym się stanie sprawy PINB, wydaną na podstawie art. 48 ust. 1 u.p.b., decyzją nr [...] z dnia 28 listopada 2012 r., nakazał skarżącym rozbiórkę budynku gospodarczego, zlokalizowanego na posesji przy ul. K. [...]. Rozpatrując wniesione odwołanie DWINB, opisaną na wstępie decyzją z dnia 4 marca 2013 r., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Przedstawiając motywy podjętego rozstrzygnięcia organ odwoławczy zwrócił uwagę, że skarżący zakupując nieruchomość przy ul. K. [...] w J. G. zlecili wykonanie operatu szacunkowego wyceniającego tę nieruchomość. W dokumencie powyższym sporządzonym przez H. S. we wrześniu 1988 r. wskazano, że na działce znajduje się rozpoczęta budowa budynku mieszkalnego, oraz dwie prowizoryczne szopy, z których jedna przyległa do rozpoczętej budowy domu zniszczona jest w 90%, natomiast druga służy jako zaplecze budowy. W konsekwencji w ocenie DWINB, jakkolwiek skarżący powołują się na okoliczność istnienia budynku objętego postępowaniem, to w istocie w chwili zakupu na działce znajdowały się poza budynkiem mieszkalnym jedynie prowizoryczne szopy, co zostało potwierdzone dokumentacją dołączoną do akt sprawy. Dalej DWINB wskazał, że w niniejszej sprawie istotne znaczenie dla postępowania ma okoliczność wykonywania przez skarżących szeregu robót, w tym między innymi około 2001 r., w wyniku których powstał obecnie istniejący budynek gospodarczy. Według DWINB o powyższej okoliczności świadczy ponaglenie K. M. z dnia 5 listopada 2001r., w którym to jego autor powołał się na dokonane w dniu 12 października 2001 r. zawiadomienie w sprawie nielegalnie prowadzonych przez Z. G. prac budowlanych polegających na rozbudowie starego i rozpadającego się obiektu budowlanego zlokalizowanego na posesji przy ul. K. [...]. DWINB zwrócił również uwagę na wyjaśnienia złożone przez H. S., wykonawcę operatu szacunkowego, który po okazaniu mu w siedzibie inspektoratu w dniu 7 lipca 2008 r., fotografii zdjęciowej przedmiotowego budynku i porównując go z treścią operatu szacunkowego stwierdził, że obecny wygląd budynku gospodarczego jest wynikiem wzmocnienia zewnętrznych ścian istniejącej już w 1988 r., szopy elementami gruzu zalanego betonem. W tak ustalonym stanie faktycznym DWINB przyjął, że wyniku szeregu odbiegających od zasad sztuki budowlanej robót budowlanych wykonanych przez skarżących około 2001 r., powstał budynek gospodarczy. Powyższe w ocenie organ odwoławczego potwierdza również ocena techniczna sporządzona przez J. K. z września 2008 r., w której wyjaśniono, że ściany obecnie istniejącego budynku gospodarczego składają się z cegły, kamienia, betonu lanego z wypełnieniem kamienia, gruzu oraz wszelkich odpadów budowlanych. W ścianach zewnętrznych widnieją elementy drewniane niewiadomego pochodzenia. Według oświadczenia skarżących są to pozostałości starej konstrukcji ścian. W ocenie DWINB, wbrew twierdzeniom skarżących zawartym w piśmie z dnia 15 grudnia 2011 r., skierowanym do PINB, zapisy zawarte w operacie szacunkowym z 1988r., nie świadczą o istnieniu w chwili zakupu budynku gospodarczego, lecz jednoznacznie wskazują, że na działce znajdowała się rozpoczęta budowa budynku mieszkalnego oraz dwie szopy z których jedna służyła jako zaplecze budowy. W przekonaniu organu odwoławczego, prawdopodobnie owa prowizoryczna budowla była przeznaczona, po wykonaniu robót polegających na budowie budynku mieszkalnego, do rozbiórki, natomiast obok znajdowały się fundamenty pod projektowany budynek gospodarczy. Według DWINB, akta sprawy świadczą o odstąpieniu przez skarżących od budowy budynku gospodarczego na istniejących fundamentach pod ten budynek i wykonaniu około 2001r. szeregu robót budowlanych z wykorzystaniem istniejącej szopy, w wyniku których powstał budynek gospodarczy. Ponadto w ocenie organu, powyższe okoliczności potwierdza oświadczenie K. W. z dnia 3 października 2008 r., w którym wskazano, iż w wyniku robót pozostała część szopy została systematycznie rozbudowana, wzmacniana od wewnątrz murami, gazobetonem i zalewana betonem. W konsekwencji dokonanych ustaleń organ odwoławczy przyjął za chybione argumenty skarżących, że fakt istnienia w 1988 r. drewnianej prowizorycznej szopy będącej zapleczem budowy legalizuje wykonane około 2001r. roboty budowlane, w wyniku których powstał obecnie istniejący budynek gospodarczy. Odnosząc się do argumentacji podniesionej w odwołaniu, DWINB zauważył, że stanowisko skarżących dotyczące okoliczności wybudowania spornego budynku, w świetle zgromadzonych materiałów dowodowych jest chybione. Skarżący sugerują, że sporny budynek został wybudowany w takim kształcie jak obecnie przed 1988 r., być może na pozwolenie na budowę, które jednakże nie zachowało się w aktach organów ze względu na upływ czasu. Według DWINB, brak decyzji o pozwoleniu na budowę, jest oczywistym wobec okoliczności powstania spornego budynku, a potwierdzającej jednoznacznie przez zgromadzony materiał dowodowy. Powyższe potwierdzają również mapy znajdujące się w aktach sprawy, na których brak spornego budynku, co świadczy o tym, iż nigdy nie został on legalnie oddany do użytkowania ani też zewidencjonowany w państwowym zasobie geodezyjnym. DWINB wyjaśnił, że w świetle regulacji zawartej w art. 103 ust. 2 u.p.b. dla zbadania, czy w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki do stosowania przepisów dawnego Prawa budowlanego z 1974 r., konieczne było wykazanie, że budowa obiektu na moment orzekania, zakończona została przed dniem wejścia w życie ustawy Prawo budowlane z 1994 r. Według organu odwoławczego istotne w tym względzie jest, że przedmiotem postępowania w sprawie legalizacji samowoli budowlanej jest przede wszystkim aktualnie istniejący obiekt budowlany. Podstawowe znaczenie ma więc aktualny jego stan, na który składają się roboty budowlane wykonywane w nim od momentu jego powstania z uwzględnieniem zakresu zmian jakie zostały w obiekcie dokonane w następstwie wykonywania tych robót. W konsekwencji dla wykazania, czy zaistniały przesłanki do stosowania w sprawie przepisów dawnego Prawa budowlanego z 1974 r. konieczne było ustalenie czy budowa obiektu z jakim organy mają obecnie do czynienia, zakończona została przed dniem wejścia w życie ustawy z 1994 r. Wyjaśnienia winny zmierzać do wykazania - w sposób nie budzący wątpliwości - jaki był stan obiektu na dzień 1 stycznia 1995 r. i które konkretnie roboty budowlane wykonane zostały po dniu 1 stycznia 1995 r. W świetle powyższego stanowiska DWINB przyjął za PINB, że zgromadzony materiał dowodowy wskazuje, iż sporny budynek gospodarczy w kształcie obecnie istniejącym wybudowany został samowolnie około 2001 r., natomiast na roboty, w wyniku których obiekt ten ma kształt obecny, inwestorzy nie posiadają pozwolenia na budowę. W konsekwencji wobec wykonywania przez skarżących robót, w wyniku których budynek powstał około 2001r. DWINB przyjął, że procedura legalizacyjna winna być prowadzona w oparciu o ustawę obowiązującą w 2001 r., a więc ustawę Prawo budowlane z 1994 r. Zgodnie z unormowaniem zawartym w art. 48-49 u.p.b., pomimo wykonania robót budowlanych bez wymaganego pozwolenia na budowę, przepisy dopuszczają możliwość uruchomienia przez organ nadzoru budowlanego procedury legalizacyjnej. DWINB wyjaśnił, że organ stopnia powiatowego odstąpił od przeprowadzenia postępowania legalizacyjnego, bowiem sporny obiekt jest niezgodny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, uchwalonym uchwałą nr 49/VII/99 Rady Miejskiej J. G. z dnia 23 lutego 1999 r., co zostało potwierdzone w piśmie z dnia 15 października 2012 r., w którym wskazano, że budynek położony jest na obszarze oznaczonym symbolem 2MN, dla którego określono jako przeznaczenie podstawowe tereny mieszkaniowe o niskiej intensywności zabudowy. Ponadto organ odwoławczy zauważył, że postępowanie legalizacyjne prowadzone jest w sytuacji gdy obiekt zgodne z art. 48 u.p.b. nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem. Jak natomiast wynika z ekspertyzy technicznej sporządzonej na zlecenie PINB, brak jednolitej konstrukcji ścian, występujące braki, ubytki i wybrzuszenia, mogą spowodować zawalenie się ścian, co stwarza zagrożenie zdrowia i życia dla użytkowników budynku oraz osób przebywających w pobliżu. Ponadto z ekspertyzy wynika brak możliwości wykonania takich zmian i przeróbek w budynku, które doprowadziłyby budynek do zgodności z przepisami. Również w ocenie technicznej sporządzonej we wrześniu 2008 r., wskazano, iż budynek wybudowany został w sposób prymitywny, niedbale z użyciem materiałów odpadowych i dlatego też niespełna warunków technicznych wykonawstwa i odbioru robót. W świetle powyższych ustaleń DWINB wyjaśnił, że zgodnie z art. 5 ust. 1 u.p.b. obiekty budowlane, biorąc pod uwagę przewidywany okres użytkowania należy projektować i budować w sposób określony w przepisach, w tym techniczno-budowlanych oraz zgodnie z zasadami wiedzy technicznej, zapewniając: a) bezpieczeństwo konstrukcji, b) bezpieczeństwo pożarowe, c) bezpieczeństwo użytkowania, d) odpowiednie warunki higieniczne i zdrowotne oraz ochrony środowiska. Według DWINB na podstawie powyżej ekspertyzy sporny obiekt narusza te unormowania, nie jest również możliwe wykonanie takich zmian i przeróbek które doprowadziłyby do zgodności z przepisami, dlatego zasadnym było orzeczenie nakazu rozbiórki spornego obiektu. W skardze na tą decyzję E. i Z. G. zarzucili DWINB naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy polegających na: 1) przyjęciu przez organ II Instancji, za organem I Instancji, że skarżący po dacie 1 stycznia 1995 r. wykonali szereg robót w przedmiotowym obiekcie około 2001r. w wyniku czego powstał istniejący obecnie budynek gospodarczy; przyjęcie, że oczywistym jest, iż brak było decyzji o pozwoleniu na budowę pomieszczenia gospodarczego; przyjęcie, że mapy znajdujące się w aktach sprawy wskazują na brak oddania obiektu do użytku i jego zaewidencjonowanie co oznacza w konsekwencji, iż brak było pozwolenia na jego budowę; przyjęcie, że postawienie prymitywnego zadaszenia jest rozbudową obiektu i w konsekwencji przyjęcie, iż budowa obiektu została ukończona po wejściu w życie ustawy Prawo budowlane z 1994 r.; 2) pominięcie przez organ II Instancji okoliczności, że materiał dowodowy nie został zebrany w sprawie w sposób wyczerpujący i pewny albowiem organ I Instancji, będąc związany wytycznymi zawartymi w uzasadnieniu decyzji z dnia 15 marca 2012 r., nie wykonał tych zaleceń poprzez nie udzielenie odpowiedź na pytanie jakie prawo zastosować w kontekście wskazanym w uzasadnieniu decyzji czyli wyjaśnienie jaki był stan obiektu na dzień 1 stycznia 1995 r. w celu wyjaśnienia czy w wyniku robót wykonanych po tej dacie mamy do czynienia z tym samym obiektem czy też nie; 3) pominięcie przez organ II Instancji okoliczności, że materiał dowodowy nie został zebrany w sprawie w sposób wyczerpujący i pewny albowiem organ I Instancji nie wyjaśnił scalenia gruntów przed sprzedażą działki choć PINB w piśmie z dnia 30 marca 2011 r. powołuje się na materiał dowodowy poprzedniej sprawy, brak ustalenia czy dla przedmiotowego obiektu było wydane pozwolenie budowlane przed datą 1988 r. i nie zbadanie przez organ czy po dacie 1988 r. zostały wykonane jakiekolwiek roboty budowlane na przedmiotowym obiekcie i kiedy miały miejsce, czy też nie i jaki to ma wpływ na legalizację przedmiotowego obiektu, nie sprawdzenie dokumentacji wyrażenia zgody przez skarżących dla sąsiedniej działki nr [...] gdzie skarżący w piśmie wyrażającym zgodę wskazywali na usytuowanie wszystkich obiektów znajdujących się na działce (w tym przedmiotowego pomieszczenia gospodarczego) oraz nie uzupełnienie materiału dowodowego wskazanego w pkt. 1-4 pisma skarżących z dnia 12 listopada 2012 r.; 4) błędnej ocenie zebranego w sprawie materiału dowodowego poprzez przyjęcie, że budynek podlega przepisom ustawy Prawo budowlane z 1994 r., albowiem zdaniem organu powstał on około 2001 r., w sytuacji gdy zebrany materiał dowodowy nie pozwala na takie wnioskowanie, bo organ w ogóle nie badał tej okoliczności oraz w związku z tym przyjęcie, iż jest on niegodny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego uchwalonym uchwałą Rady Miejskiej z dnia 23 lutego 1999 r. i wobec tego błędne przyjęcie, że nie jest możliwa legalizacja przedmiotowego obiektu albowiem jest on oddalony od granicy działki nr [...] mniej niż 8 m, w sytuacji gdy w przeszłości skarżący wyrażali zgodę na przysunięcie budynku sąsiedniego do ich działki, a co nie może im szkodzić, przez co doszło do naruszenia m.in.: art. 75, art. 77, art. 80, art. 81, art. 107 § 3, art. 110 i art. 138 § 3 k.p.a. mających istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto skarżony sformułowali zarzut naruszenia prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy poprzez nie zastosowanie przepisów rozporządzenia z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Podnosząc powyższe zarzuty pełnomocnik skarżących wniósł o uchylenie obu decyzji, jak też o zasądzenie od strony przeciwnej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa przed sądem administracyjnym wg norm przypisanych. W odpowiedzi na skargę DWINB wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność zaskarżonej decyzji (innego aktu lub czynności) z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb jej wydania lub podjęcia aktu albo czynności będącej przedmiotem zaskarżenia. Wiążące przy tym są przepisy obowiązujące w dacie wydania zaskarżonego aktu. Usunięcie z obrotu prawnego decyzji lub innego aktu może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy ich wydawaniu organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej u.p.p.s.a.), tj. w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mających istotny wpływ na wynik sprawy. Mając na uwadze wskazane powyżej kryterium legalności, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, po poddaniu ocenie ustalonych w sprawie w toku administracyjnego postępowania instancyjnego okoliczności faktycznych i istniejących wówczas okoliczności prawnych, nie znalazł podstaw dla stwierdzenia zasadności zarzutu naruszenia prawa procesowego i materialnego w rozpoznawanej sprawie, mimo rozważenia w toku dokonanych czynności przepisu art. 134 § 1 u.p.p.s.a., z którego wynika, że Sąd przy rozstrzyganiu sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja DWINB z dnia 4 marca 2013 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję PINB z dnia 28 listopada 2012r. nr 194/2012. Tą ostatnią decyzją organu nadzoru budowlanego stopnia powiatowego nakazał rozbiórkę budynku gospodarczego. Organ I instancji jako podstawę materialnoprawną wydanej decyzji wskazał art. 48 ust. 1 u.p.b. Przepis ten stanowi, że właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Zgodnie z ust. 2 jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1: 1) jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności: a) ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo b) ustaleniami ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, 2) nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem - właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych. Z akt sprawy wynika, że sporny budynek gospodarczy znajduje się na nabytej przez skarżących w 1988 r. nieruchomości, na której znajdowała się wówczas rozpoczęta budowa budynku mieszkalnego oraz dwie prowizoryczne szopy, z których jedna wykorzystywana była jako zaplecze budowy (operat szacunkowy sporządzony w związku z nabyciem nieruchomości). Ten ostatni obiekt, zlokalizowany był przy granicy działki nr 26. Jak wynika z akt sprawy około 2001r. skarżący wykonali roboty budowlane (pismo K. M. z 5 stycznia 2001 r., pismo K. W. z 8 listopada 2001 r.), w wyniku których powstał parterowy murowany budynek gospodarczy z dachem płaskim. Dodatkowo jak ustalił organ stopnia powiatowego w trakcie oględzin z dnia 9 lipca 2004 r., sporny obiekt został rozbudowany poprzez wykonanie zadaszenia długości 4 m i szerokości 2 m. Konstrukcja z jednej strony opiera się na ścianie budynku, a z drugiej na metalowych słupach wbitych w grunt. Powyższy obiekt nie został zinwentaryzowany i naniesiony na mapy geodezyjne. W kontrolowanej sprawie ustalono również, że na wykonanie spornego obiektu skarżący nie posiadali pozwolenia, ani zgłoszenia, co w sposób jednoznaczny wynika z pisma Wydziału Architektury i Budownictwa Urzędu Miejskiego w J. G. z dnia 3 października 2011 r. Wobec powyższego skarga wniesiona w tej sprawie nie mogła doprowadzić do wzruszenia wydanej decyzji z tego powodu, że zaskarżona decyzja nie zawierał argumentów, których nie rozważałby organ odwoławczy przed wydaniem ostatecznej decyzji nakazującej rozbiórkę. W szczególności należy wskazać, że najistotniejsze ustalenie faktyczne – warunkujące niepowodzenie postępowania legalizacyjnego – wynikały z ustaleń poczynionych przez organ pierwszej instancji. Podzielając wywody organu zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji należy także zauważyć, że składanych przez skarżących twierdzeń nie wynika, aby wzniesiony samowolnie obiekt budowlany mógł istnieć w stanie, jak to przyjęły orzekające w sprawie organy nadzoru budowlanego przed 1995 r. Organy orzekające dokonały w tym zakresie rzetelnych ustaleń w oparciu w oparciu o zgromadzone dowody, w tym niekwestionowany w toku postępowania administracyjnego protokół oględzin z dnia 9 lipca 2004 r. oraz ekspertyzę techniczną z dnia 26 maja 2010 r. Zdaniem Sądu stan faktyczny został ustalony dokładnie i w pełni obiektywnie. Znajduje to odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ponadto za prawidłowe należy uznać przyjęcie, że w sprawie mamy do czynienia ze zrealizowaną w 2001 r. budową nowego obiektu w miejscu uprzednio istniejącego obiektu wybudowanego w latach 80-tych ubiegłego wieku. Bezspornym bowiem jest, że na nieruchomości przy ul. K. [...] istniał wcześniej drewniany budynek gospodarczy – "szopa" i bezspornie wokół ścian tego budynku skarżący wykonali nowe ściany z betonu oraz powiększając istniejący budynek poprzez wykonanie zadaszenia długości 4 m i szerokości 2 m – wynika to zarówno z oględzin, fotografii załączonych do akt sprawy, zeznań świadków, jak i wyjaśnień samego skarżącego. Należy podkreślić, że w realiach niniejszej sprawy organ nie miał racjonalnych podstaw do tego, aby roboty, które skarżący wykonali przy istniejącej w 1988 r. szopie, kwalifikować inaczej niż budowę obiektu budowlanego. Wykorzystanie fragmentów istniejącego przed rozbiórką w tym miejscu szopy, nie stanowi okoliczności uniemożliwiającej stwierdzenie, że skarżący de facto wykonał roboty budowlane polegające na budowie. Wymianie uległy bowiem podstawowe elementy konstrukcyjne istniejącego budynku, a ponadto zostały wykonane nowe, dodatkowe elementy (wspierające), a zatem powstał nowy obiekt budowlany, choć podobny do poprzednio istniejącego. Tak więc rozebranie obiektu i wybudowanie w jego miejscu obiektu o innej powierzchni i kubaturze stanowi budowę, o której mowa w art. 3 pkt 6 u.p.b. W konsekwencji powyższego toku rozumowania, w sytuacji wybudowania obiektu budowlanego bez wymaganego pozwolenia na budowę ustawa przewiduje, że właściwy organ nakazuje w drodze decyzji jego rozbiórkę (zob. art. 48 ust. 1 u.p.b.). Zatem, w razie ustalenia, że samowolnie realizowana (zrealizowana) inwestycja jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym i nie narusza przepisów w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem - przeprowadza się procedurę legalizacyjną tej samowoli. Zaznaczenia przy tym wymaga, że zgodność obiektu budowlanego będącego w budowie lub wybudowanego z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, stwierdza się w oparciu o ustalenia miejscowego planu obowiązującego w dniu orzekania przez organy. Sąd zauważa, że z uchwały Rady Miejskiej w J. G. z dnia 23 lutego 1999 r., nr [...] w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenów budownictwa mieszkaniowego z usługami w jednostce strukturalnej "Nowe Cieplice" wynika, że sporny budynek gospodarczy położony jest na obszarze oznaczonym symbolem 2MN, dla którego określono jako przeznaczenie podstawowe tereny zabudowy mieszkaniowej o niskiej intensywności zabudowy. Na tym terenie plan dopuszcza lokalizację wolnostojących budynków garażowych na działkach budownictwa jednorodzinnego, stosownie do potrzeb mieszkańców pod warunkiem, że łączna powierzchnia zabudowy na działce nie przekroczy wskaźnika 0,20 i zachowana zostanie istniejąca zieleń wysoka. W dacie wydania decyzji przez organy nadzoru budowlanego teren, na którym zlokalizowano sporny budynek objęty był więc uchwałą w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Jak wynika natomiast z opinii Zastępcy Naczelnika Wydziału Urbanistyki Architektury i Budownictwa z dnia 15 października 2012 r. wybudowanie murowanego, parterowego budynku gospodarczego z dachem płaskim przy granicy działki nie jest zgodny z ustaleniami planu. Powyższe świadczy o niedopuszczalności procedury legalizacyjnej w stosunku do samowolnie wybudowanego budynku gospodarczego na przedmiotowej działce. W tej sytuacji konieczne był orzeczenie o obowiązku rozbiórki tego obiektu na podstawie art. 48 ust. 1 u.p.b. W realiach rozpatrywanej sprawy równie ważnym jest podkreślenie, na co zasadnie wskazuje organ odwoławczy, że postępowanie legalizacyjne prowadzone jest w sytuacji gdy obiekt zgodne z art. 48 u.p.b. nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem. W realiach niniejszej sprawy organy administracji zasadnie wskazały, że postępowanie legalizacyjne wdrożone wobec przedmiotowego obiektu nie mogłoby zakończyć się powodzeniem z uwagi na to, iż wybudowany obiekt narusza przepisy techniczno–budowlane. Jak bowiem wynika ze znajdującej się w aktach sprawy ekspertyzy technicznej, w przypadku spornego budynku gospodarczego brak jednolitej konstrukcji ścian, występujące braki oraz ubytki i wybrzuszenia grożą zawaleniem się ścian, co stwarza zagrożenie zdrowia i życia dla użytkowników budynku oraz osób przebywających w pobliżu. Ponadto z tej ekspertyzy wynika brak możliwości wykonania takich zmian i przeróbek w budynku, które doprowadziłyby budynek do zgodności z przepisami. W świetle zatem dokonanych w sprawie ocen technicznych bezspornie wynika, że budynek wybudowany został w sposób prymitywny, niedbale z użyciem materiałów odpadowych i dlatego też niespełna warunków technicznych wykonawstwa i odbioru robót. Nie bez znaczenia dla oceny prawidłowości wydanego w sprawie nakazu rozbiórki pozostaje również kwestia związana z usytuowaniem budynku. Zauważyć zatem należy, że sporny budynek znajduje się w narożniku działki [...] - w odległości od 0.80-1.10 m od granicy działki od strony zachodniej i w odległości 1.30-1.40 m od granicy od strony południowej. Natomiast odległości od budynków mieszkalnych wynoszą: 16.45 -23.50m od budynku mieszkalnego przy ul. K. [...], następnie 3.66 m od budynku mieszkalnego przy ul. Ś. [...] (dz. nr 52) i 4.10 m od budowanego budynku mieszkalnego na działce [...]. Powyższe usytuowanie nie jest zatem zgodne z § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2002 r. Nr 75, poz. 690 ze zm.). Reasumując, uwzględniając przedstawioną wyżej argumentacje należało przyjąć, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W sytuacji występującej w sprawie słusznie orzekające organy administracji stwierdziły, że niemożliwa jest legalizacja przedmiotowego obiektu budowlanego. Dlatego też orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 151 u.p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło