II SA/Op 210/13
WyrokWSA w Opolu2013-07-26
Skład orzekający: Teresa Cisyk, Ewa Janowska, Grażyna Jeżewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego mógł wydać decyzję nakazującą rozbiórkę budynku gospodarczego z częścią garażową bez wyczerpującej analizy możliwości doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 Prawa budowlanego?Ratio decidendi
Decyzja nakazująca rozbiórkę budynku może zostać wydana tylko wtedy, gdy organ bezwzględnie ustali, że nie ma możliwości doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem poprzez wykonanie określonych robót budowlanych. W niniejszej sprawie organ nie przeprowadził wyczerpującej analizy wszystkich okoliczności, w tym nie rozważył możliwości legalizacji budynku na podstawie przepisów rozporządzenia oraz obowiązującego planu miejscowego, co skutkowało naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego i koniecznością uchylenia decyzji.Stan faktyczny
E. K. i J. K. zaskarżyli decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 4 marca 2013 r., utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nakazującą rozbiórkę budynku gospodarczego z częścią garażową wybudowanego na działce nr A. Budynek został wybudowany na podstawie pozwolenia z 1993 r., które zostało stwierdzone jako nieważne decyzją wojewody w 2010 r. Po stwierdzeniu nieważności pozwolenia wszczęto postępowanie naprawcze, które zakończyło się decyzją o rozbiórce. Skarżący podnosili, że budowa była prowadzona zgodnie z pozwoleniem i nakazanymi robotami oraz że nowy plan miejscowy dopuszcza lokalizację budynków w granicy działki.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 4 marca 2013 r. oraz decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 10 stycznia 2013 r., określił, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, oraz zasądził od organu na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Cisyk (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Janowska Sędzia WSA Grażyna Jeżewska Protokolant St. sekretarz sądowy Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 11 lipca 2013 r. sprawy ze skargi E. K. i J. K. na decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia 4 marca 2013 r., nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie opolskim z dnia 10 stycznia 2013 r., nr [...], 2) określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3) zasądza od Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu na rzecz E. K. i J. K. solidarnie kwotę 757 (siedemset pięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Przedmiotem skargi wniesionej w niniejszej sprawie przez E. K. i J. K. jest decyzja Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia 4 marca 2013 r., nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie opolskim z dnia 22 stycznia 2013 r., nr [...], nakazującą skarżącym rozbiórkę budynku gospodarczego z częścią garażową, położonego w [...] przy ul. [...], na działce nr [...].
Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym:
Decyzją z dnia 12 maja 1993 r., nr [...], Wójt Gminy Dobrzeń Wielki zatwierdził projekt realizacji i udzielił J. K. pozwolenia na budowę budynku gospodarczego wraz z częścią garażową w granicy na działce położonej w [...] przy ul. [...], nr działki A.
Dnia 31 sierpnia 2009 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w powiecie opolskim - zwany dalej również PINB - wszczął postępowanie w sprawie zgodności z prawem wybudowania w granicy z działką nr B obiektu gospodarczo-garażowego usytuowanego na działce nr A w [...], stanowiącego własność E. i J. K. Następnie decyzją z dnia 8 stycznia 2010 r. organ stwierdził, na podstawie art. 51 ust. 3 pkt 1 Prawa budowlanego, wykonanie przez E. i J. K. (zwanych dalej także inwestorów) obowiązku nałożonego decyzją z dnia 15 października 2009 r., w trybie art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego, tj. zamurowania dwóch otworów okiennych w zachodniej ścianie spornego budynku, których wykonanie, jak ustalono, stanowiło istotne odstąpienie od warunków określonych w pozwoleniu na budowę. W konsekwencji tego, decyzją z dnia 25 stycznia 2010 r. PINB udzielił inwestorom, na podstawie art. 59 ust. 1 oraz art. 55 ust. 1 i ust. 3 Prawa budowlanego, pozwolenia na użytkowanie budynku gospodarczo-garażowego, przed zakończeniem wszystkich robót budowlanych.
Z kolei, decyzją z dnia 21 maja 2010 r., Wojewoda Opolski działając na zasadzie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. stwierdził nieważność decyzji o pozwoleniu na budowę z dnia 12 maja 1993 r., w związku z rażącym naruszeniem przepisów rozporządzenia Ministra Administracji Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki (Dz. U. nr 17, poz. 62 ze zm.). Decyzję tę utrzymał w mocy Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 2 września 2010 r.
W dalszej kolejności, stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę stanowiło przesłankę wznowienia postępowania w sprawie udzielenia E. i J. K. pozwolenie na użytkowanie, w którym PINB wydał decyzję z dnia 23 listopada 2010 r. uchylającą decyzję o pozwoleniu na użytkowanie z dnia 25 stycznia 2010 r. i umorzył postępowanie w tej sprawie.
Również, powołując się na okoliczność stwierdzenia nieważności pozwolenia, G. W., będącą właścicielem działki nr B, reprezentowana przez pełnomocnika, wystąpiła wnioskiem z dnia 1 grudnia 2010 r. do PINB o wszczęcie postępowania w przedmiocie orzeczenia o rozbiórce budynku gospodarczego wraz z częścią garażową wybudowanego w granicy sąsiedniej działki nr A, bądź ewentualnie o nakazanie wykonania w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z przepisami technicznymi. Zawiadomieniem z dnia 1 lutego 2011 r., PINB poinformował strony o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie doprowadzenia do zgodności z prawem wybudowanego budynku gospodarczego wraz z częścią garażową położonego na działce nr A.
W dniu 29 czerwca 2011 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego powiecie opolskim wydał, na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1994 r., decyzję nakazującą E. i J. K., wykonanie w termin do 30 września 2011 r. określonych robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Na skutek odwołania wniesionego przez sąsiadkę inwestorów – G. W., powyższa decyzja uchylona została decyzją z dnia 29 sierpnia 2011 r., Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu (zwanego dalej OWINB) z uwagi na nieprawidłowe doręczenie decyzji dla odwołującej, a także konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, w tym dowodu z oględzin, czy innych dowodów istotnych z punktu widzenia zgodności obiektu z przepisami prawa.
Po przeprowadzeniu oględzin w dniu 14 października 2011 r., organ pierwszej instancji (PINB) wydał na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego decyzję z dnia 16 listopada 2011 r. nakazującą inwestorom ponownie, wykonanie określonych robót w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Po rozpoznaniu odwołania wniesionego przez G. W., decyzją z dnia 15 marca 2012 r., organ odwoławczy uchylił decyzję z dnia 16 listopada 2011 r. Uzasadniając rozstrzygnięcie, w zakresie dostrzeżonych uchybień stwierdził, że z protokołu oględzin wynika, iż sporny budynek na długości 7,20 m odsunięty jest od granicy o 0,40 m, podczas gdy w decyzji organ pierwszej instancji nakazał przymurowanie nowej ściany odsuniętej od granicy działki o 50 cm. Ponadto, PINB nie przeanalizował i nie wyjaśnił, czy wybudowany budynek jest zgodny z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, w szczególności z planem miejscowym. Organ odwoławczy wskazał, że w granicach swych kompetencji dokonał własnych ustaleń w tym zakresie, z których wynika, że gmina przystąpiła do uchwalenia nowego planu, który ma być uchwalony do końca 2012 r. Ponieważ jednak obowiązujący plan nie zakazuje lokalizacji obiektów budowlanych w granicy z działkami sąsiednimi, zastosowanie mają zatem przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. nr 75, poz. 690 ze zm.) zwane dalej w skrócie rozporządzeniem.
Kolejną decyzją z dnia 18 maja 2012 r. organ pierwszej instancji nakazał E. i J. K., po raz kolejny, wykonanie określonych (wskazanych i opisanych w rozstrzygnięciu) robót, w terminie do 30 września 2012 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że dnia 27 kwietnia 2012 r. dokonał kontroli budynku i pomiaru odległości, a inwestor przedłożył do akt protokół wznowienia znaków granicznych z 2 lutego 2012 r. wykonany przez geodetę, w oparciu o które to dowody dokonano stosownych wyliczeń. W zakresie oceny zgodności z planem miejscowym organ wskazał, że skoro obowiązujący plan miejscowy (uchwała z 16 listopada 2000 r.) nie reguluje kwestii zabudowy w granicy z innymi obiektami to zastosowanie ma przywołane rozporządzenie z 2002 r., bowiem oczywistym jest, że obiekt nie może pogorszyć stanu środowiska, a więc nie istnieje zakaz dla usankcjonowania jego usytuowania w granicy działki. Z kolei, samo przystąpienie przez gminę do uchwalenia nowego planu nie ma natomiast znaczenia. Dodał, że istniejący w sprawie stan faktyczny wypełnia dyspozycję nowego brzmienia § 12 ust. 3 pkt 1 warunków technicznych, zmienionych rozporządzeniem z dnia 12 marca 2009 r.
Powyższa decyzja została uchylona przez OWINB decyzją z dnia 19 listopada 2012 r. Organ odwoławczy podkreślił, że sporny budynek wybudowany został na podstawie pozwolenia na budowę, ale w sposób określony w art. 51 ust. 1 Prawa budowlanego, tj. istotnie odbiegający od warunków technicznych określonych w rozporządzeniu z 2002 r. Stwierdził, że celem postępowania naprawczego jest doprowadzenie robót do stanu zgodnego z prawem, lecz jeżeli nie można tego dokonać może ono zakończyć się nakazem rozbiórki. Uznał, iż skoro sporny budynek usytuowany jest w granicy działki, winien spełniać wymogi określone w § 12 ust. 3 pkt 4 rozporządzenia. Tymczasem ma on długość 13,30 m i jest usytuowany na długości 6,09 m bezpośrednio w granicy z działką nr B, a na długości 7,21 m poprzez uskok elewacji zachodniej budynek jest odsunięty o 0,32 m od granicy, a jego wysokość do kalenicy wynosi - 6,77 m. Stosownie do tego stwierdził, że budynek tak zlokalizowany narusza powyższy przepis, a regulacja § 12 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia, na podstawie której oceny dokonał PINB nie dotyczy budynku gospodarczego i garażu. W ocenie OWINB nie została w sprawie wykazana możliwość doprowadzenia budynku do stanu zgodnego z przepisami techniczno-budowlanymi, poprzez zachowanie odległości 3 m od granicy z działką sąsiednią.
PINB rozpoznając sprawę po raz kolejny, decyzją z dnia 10 stycznia 2012 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, nakazał rozbiórkę spornego budynku gospodarczego z częścią garażową. W uzasadnieniu decyzji dostrzegł, że przystępując do ponownego zbadania miejscowego planu, przyjętego uchwałą z dnia 16 listopada 2000 r., nr XX/231/2000, w wyniku analizy § 4 ust. 1 pkt 3, według którego zabrania się lokalizowania w granicach działek obiektów i urządzeń usługowych i produkcyjnych, zaliczonych zgodnie z przepisami szczególnymi do obiektów mogących pogorszyć stan środowiska, utrwalił swoje przekonanie, że z uwagi na to, iż budynek gospodarczy nie zalicza się do obiektów, o których mowa w tymże przepisie, a co za tym idzie plan nie zabrania lokalizowania tego typu obiektów gospodarczych w granicach działek, zastosowanie winny mieć - w badanym przypadku - przepisy rozporządzenia z 2002 r. Dokonując oceny na podstawie § 12 ust. 3 pkt 4 rozporządzenia ustalił, że sporny budynek (o łącznej długość 13,30 m) jest usytuowany na długości 6.09 m bezpośrednio w granicy z działką nr B, a na długości 7.21 m (poprzez uskok elewacji zachodniej) jest odsunięty o 0,32 m od granicy, natomiast wysokość budynku do kalenicy wynosi 6,77 m, co świadczy bezspornie, iż budynek tak usytuowany narusza powyższy przepis. W związku z tym organ uznał, że sporny budynek wybudowany został w sposób istotnie odbiegający od warunków określonych w obowiązujących przepisach rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Doprowadzenie spornego budynku do stanu zgodnego z prawem "wiązałoby się natomiast z koniecznością dokonania tak daleko idącej przebudowy, że inwestor musiałby uzyskać pozwolenie na wykonanie takich robót od organu administracji architektoniczno-budowlanej, do czego organ nadzoru budowlanego nie może go przymusić wydając decyzję o takim nakazie. Dlatego też w ocenie organu uznać należało, że nie istnieje możliwość doprowadzenia budynku do stanu zgodnego z przepisami techniczno-budowlanymi poprzez zachowanie odległości 3 m od granicy z działką nr B."
Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli E. i J. K., którzy kwestionując rozstrzygnięcie, jako zbyt drastyczne podnieśli, że błędy nie powstały z winy inwestora.
Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, decyzją z dnia
z dnia 4 marca 2013 r. Opolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzję pierwszoinstancyjną. Wskazując na stan faktyczny sprawy wyjaśnił, że w prowadzonym postępowaniu dokonując oceny w oparciu o aktualnie obowiązujące przepisy prawa przeanalizowano, czy wybudowany budynek gospodarczy z częścią garażową jest zgodny z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności z zapisami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W tym zakresie ustalono, że wprawdzie Rada Gminy Dobrzeń Wielki w dniu 25 sierpnia 2011 r. podjęła uchwałę nr X/87/2011 w sprawie przystąpienia do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego [...] – 2 dla obszaru obejmującego działki nr B i A położone w [...], jednak zgodnie z § 4 ust. 1 pkt 3 miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wsi [...], uchwalonego uchwałą z dnia 16 listopada 2000 r., zabrania się lokalizowania w granicach działek obiektów i urządzeń usługowych i produkcyjnych, zaliczonych zgodnie z przepisami szczególnymi do obiektów mogących pogorszyć stan środowiska. Wskazując, że ww. plan z 2000 r. nie zakazuje lokalizacji obiektów budowlanych w granicy z działkami sąsiednimi organ zaakcentował, że w sprawie zastosowanie mają przepisy rozporządzenia z dnia 2002 r., a zatem przedmiotowy budynek gospodarczo-garażowy usytuowany jest w granicy działki i w związku z tym winien spełniać wymogi określone w § 12 ust. 3 pkt 4 tego rozporządzenia. Tymczasem ma on długość 13,30 m i jest usytuowany na długości 6,09 m bezpośrednio w granicy z działką nr B, a na długości 7,21 m (poprzez uskok elewacji zachodniej) budynek jest odsunięty o 0,32 m od granicy, a jego wysokość do kalenicy wynosi - 6,77 m, stąd tak zlokalizowany budynek narusza powyższy przepis. Wskazując, że doprowadzenie budynku do stanu zgodnego z prawem wiązałoby się z koniecznością dokonania daleko idącej przebudowy, na którą inwestor winien uzyskać pozwolenie na budowę, organ odwoławczy przyjął, że wystąpiło niedające się usunąć naruszenie prawa, zobowiązujące organ do wydania decyzji, o której mowa w dyspozycji art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, kończącej postępowanie legalizacyjne.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, wniesionej na powyższą decyzję, J. i E. K. podnieśli, że rozstrzygnięcie jest dla nich, jako inwestorów posiadających pozwolenie budowlane zbyt drastyczne. Wskazali, że nie było przerw przy robotach budowlanych, które realizowane były zgodnie z pozwoleniem na budowę, a ponadto wykonane zostały roboty budowlane nakazane przez organ nadzoru budowlanego. Skarżący podkreślili, że "nie zdawali sobie sprawy przy tym z błędnych decyzji wydanych przez instytucje do tego powołane."
W odpowiedzi na skargę Opolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Opolu podtrzymał stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Dodatkowo wyjaśnił, że organy nadzoru budowlanego związane były decyzją stwierdzającą nieważność pozwolenia na budowę, a zgodnie z art. 37 ust. 2 Prawa budowlanego w przypadku wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji o pozwoleniu na budowę zastosowanie mają przepisy art. 51 Prawa budowlanego. OWINB wskazał też, że w toku całego postępowania G. W. konsekwentnie kwestionowała usytuowanie spornego budynku w granicy z jej nieruchomością i domagała się jego rozbiórki.
Pismem procesowym z dnia 5 lipca 2013 r. pełnomocnik skarżących uzupełnił skargę podnosząc względem skarżonej decyzji zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie § 12 ust. 3 pkt 4 zamiast § 12 ust. 3 pkt. 1 rozporządzenia oraz naruszenie przepisu art. 9 ust. 1 Prawa budowlanego, poprzez jego niezastosowanie w trakcie postępowania naprawczego. W piśmie wyjaśniono, że skarżący działając w zaufaniu do organów państwa rozpoczęli budowę spornego budynku w przeświadczeniu, że decyzja o pozwoleniu na budowę jest zgodna z prawem. Ponadto wskazano, że zgodnie z ustaleniami § 9 ust. 3 uchwały Rady Gminy Dobrzeń Wielki z dnia 27 czerwca 2013 r., nr XXX/285/2013, w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego [...] - 2, którą załączono do pisma, utrzymuje się lokalizację istniejących budynków bezpośrednio w granicy działki lub w odległości 1,5 m i mniejszej od tej granicy. Zdaniem strony skarżącej, w świetle powyższego zapisu planu, sporny budynek jest zgodny z przepisami prawa. Nie narusza bowiem ustaleń aktualnie uchwalonego planu, co z kolei nie powinno pozostawać bez znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.
Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Opolu, pełnomocnik skarżących podtrzymał skargę i argumenty przedstawione w piśmie z dnia 5 lipca 2013 r. Natomiast pełnomocnik uczestniczki postępowania – G. W. wniósł o oddalenie skargi podnosząc, że skarżona decyzja nie narusza przepisów prawa, stan faktyczny został rzetelnie ustalony a postępowanie, o którym mowa w art. 9 Prawa budowlanego dotyczy postępowania związanego z udzieleniem pozwolenia na budowę, zaś przedłożony przez skarżącą plan miejscowy nie ma mocy obowiązującej, gdyż nie został opublikowany.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz.1269 z późn. zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, jak również trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość przyjętej procedury. Dokonując oceny we wskazanym zakresie sądy administracyjne nie mogą zatem brać pod uwagę argumentów natury słusznościowej czy celowościowej.
Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), zwanej P.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję administracją następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W razie niewystąpienia wskazanych uchybień, na mocy art. 151 P.p.s.a skarga podlega oddaleniu.
W niniejszej sprawie skarga wniesiona została na decyzję rozstrzygającą o obowiązku rozbiórki budynku gospodarczego z częścią garażową. Przeprowadzona przez Sąd, według wskazanych powyżej kryteriów, kontrola legalności zaskarżonej decyzji, a także - z mocy art. 135 P.p.s.a – decyzji utrzymanej nią w mocy wykazała, że akty te wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy i skutkującym koniecznością wyeliminowania ich z obiegu prawnego.
Materialną podstawę prawną nakazu rozbiórki, orzeczonego w niniejszej sprawie przez organy nadzoru budowlanego, stanowił przepis art. 51 ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 z późn. zm.). Bezspornym w rozpoznawanej sprawie jest to, że inwestycja będąca przedmiotem nakazu rozbiórki, tj. budynek gospodarczy z częścią garażową na działce nr A w [...], zrealizowana została po roku 1995, w oparciu o pozwolenie na budowę z dnia 12 maja 1993 r. Pozwolenie to zostało jednak ostatecznie wyeliminowane z obrotu prawnego, z powodu rażącego naruszenia prawa, decyzją Wojewody Opolskiego z dnia 21 maja 2010 r., utrzymaną następnie w mocy przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego. W tej sytuacji jako prawidłowe uznać należało wszczęcie przez organ nadzoru budowlanego postępowania naprawczego w trybie art. 51 Prawa budowlanego. Konieczność wszczęcia takiego postępowania wywieść należy z treści art. 51 ust. 7 w zw. z art. 50 ust. 1 pkt 1 i art. 51 ust. 1 Prawa budowlanego. Z przepisu art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego wynika bowiem, że regulacje art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 stosuje się także wówczas, gdy roboty budowlane zostały wykonane, jeżeli wykonane zostały one w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1 Prawa budowlanego; w przypadkach innych niż samowola budowlana o której mowa w art. 48 i art. 49b Prawa budowlanego. W przepisie art. 50 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego przewidziano natomiast m.in. wykonanie robót budowlanych bez wymaganego pozwolenia na budowę. Za taką sytuację uznać zaś należy wykonanie robót budowlanych, co prawda w czasie obowiązywania pozwolenia na budowę, ale później uznanego za nieważne. Nie można bowiem przyjąć, że obiekt wybudowany w oparciu o decyzję niezgodną z przepisami prawa jest zgodny z prawem, bez dokonania kontroli w zakresie tej zgodności. Zauważyć przyjdzie, że przepis art. 4 Prawa budowlanego ogranicza swobodę właściciela w zabudowie nieruchomości zgodnie z jego wolą, nakładając obowiązek przestrzegania przepisów prawa przy zabudowie nieruchomości gruntowej. Zgodnie natomiast z art. 81 ust. 1 Prawa budowlanego do podstawowych obowiązków organów nadzoru budowlanego należy nadzór i kontrola nad przestrzeganiem przepisów prawa budowlanego. Nie można zatem odstąpić od kontroli legalności budowy w sytuacji, gdy stwierdzono wadliwość decyzji, na podstawie której wykonano obiekt budowlany.
Podkreślić w tym miejscu trzeba, że bez znaczenia dla oceny w zakresie prawidłowości wszczęcia postępowania naprawczego w niniejszej sprawie pozostaje wcześniejsze prowadzenie przez organy nadzoru budowlanego postępowania na podstawie art. 51 Prawa budowlanego, zakończonego decyzją z dnia 8 stycznia 2010 r. stwierdzającą, na podstawie art. 51 ust. 3 pkt 1, wykonanie przez E. i J. K. obowiązku nałożonego decyzją z dnia 15 października 2009 r., w trybie art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego. Zauważyć należy, że wcześniejsze postępowanie prowadzone było wówczas, gdy w obrocie prawnym funkcjonowała ostateczna decyzja o pozwoleniu na budowę. Zaskarżona niniejszą skargą decyzja wydana została natomiast w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 51 Prawa budowlanego, ale już po stwierdzeniu nieważności pozwolenia na budowę, a zatem w zmienionym stanie faktycznym. Zmiana stanu faktycznego w tym przypadku dotyczyła faktu prawotwórczego, którym jest wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji o pozwoleniu na budowę, co nastąpiło ze skutkiem ex tunc (por. wyrok NSA z dnia 14 września 2011 r., sygn. akt II OSK 1336/10, LEX nr 1151844). To z kolei powoduje, że konieczne jest ustalenie, czy obiekt został wykonany zgodnie z prawem oraz uregulowanie jego stanu prawnego, poprzez wszczęcie procedury naprawczej. Z uwagi na ustalenie w przepisach prawa kontroli legalności budowy, nie do zaakceptowania jest pozostawienie poza tą kontrolą budowy, która zrealizowana została na podstawie wadliwego pozwolenia na budowę. Obowiązek jej przeprowadzenia w takiej sytuacji wynika z art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego.
Zwrócić bowiem należy uwagę, iż celem postępowania naprawczego (legalizacyjnego), prowadzonego po wyeliminowaniu z obrotu prawnego decyzji o pozwoleniu na budowę jest, o ile to możliwe, doprowadzenie wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Cel taki wynika z art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, w którym ustawodawca przewidział możliwość nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych, w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Jeżeli jednak wady wykonanych już robót budowlanych są takie, że nie sposób doprowadzić ich do stanu zgodnego z prawem wówczas, zastosowanie znajduje art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, przewidujący rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części. Przez stan zgodny z prawem, do którego w postępowaniu naprawczym należy dążyć, rozumieć trzeba stan zgodny z obowiązującym porządkiem prawnym, w tym w szczególności z przepisami technicznymi, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, a także zgodność z przepisami dotyczącymi ładu przestrzennego - planu miejscowego - obowiązującymi w chwili podejmowania decyzji przez organ nadzoru budowlanego.
Prowadząc postępowanie na podstawie art. 51 Prawa budowlanego organ zobowiązany jest dokładnie ustalić stan faktyczny zrealizowanych robót, przez pryzmat ich zgodności z przepisami prawa. Jest to bowiem postępowanie o charakterze naprawczym, zmierzające do doprowadzenia wykonanych robót do zgodności z prawem, a tym samym do ich zalegalizowania. Zgodnie z powołanym przepisem, w odniesieniu do niniejszej sprawy, organ zobowiązany był do jednoznacznego ustalenia, czy w sprawie zachodzi konieczność nakazania w drodze decyzji rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, czy też zachodzi możliwość nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. W przypadku ustalenia, że inwestycja nie odpowiada przepisom prawa, organ winien ponadto zbadać i rozważyć, czy i jakie czynności muszą być wykonane, aby doprowadzić tę sporną inwestycję do stanu zgodnego z prawem. Podkreślić przyjdzie, że nakaz rozbiórki może zostać wydany jedynie w sytuacji, gdy organ bezwzględnie ustali, że doprowadzenie tego przedsięwzięcia do stanu zgodnego z prawem, z uwagi na stopień naruszenia prawa budowlanego, nie jest możliwy przez zrealizowanie określonych czynności lub robót budowlanych, a jedynie poprzez rozbiórkę wykonanego obiektu lub jego części. Wynika to z tego, że decyzja podejmowana w trybie art. 51 Prawa budowlanego nie ma charakteru represyjnego, a jedynie restytucyjny.
Raz jeszcze zaakcentować trzeba, że dokonując oceny w trybie art. 51 Prawa budowlanego, w zakresie zgodności wybudowanego obiektu z przepisami prawa, organ powinien zbadać wszystkie okoliczności związane z możliwością doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem, aby na ich podstawie móc stwierdzić i wykazać, że brak jest możliwości zastosowania art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego prawem i wydać nakaz rozbiórki na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego. W tym celu, zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 7 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013, poz. 267) zwanej K.p.a., organ zobowiązany jest do podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego. W oparciu o zasadę swobodnej oceny dowodów, sformułowaną w art. 80 K.p.a., winien z kolei dokonać na podstawie całokształtu materiału dowodowego oceny, co do zaistnienia przesłanek zastosowania jednego z alternatywnych rozwiązań legalizacji przewidzianych w art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 Prawa budowlanego. Swobodna ocena dowodów nie oznacza jednak dowolności i możliwości formułowania oceny bez dokładnego ustalenia stanu faktycznego i uwzględnienia wszystkich okoliczności istotnych dla ewentualnej legalizacji. Wskazane uregulowania nakładają bowiem na orzekający organ obowiązek oparcia oceny na podstawie prawidłowo ustalonego stanu faktycznego, w tym rozważenia możliwości legalizacji przy uwzględnieniu wszystkich przepisów prawa mogących mieć zastosowanie do ustalonego stanu faktycznego. Ponadto, zobowiązują organ do poddania zgromadzonych dowodów wnikliwej analizie i ocenie, która powinna znaleźć swoje odzwierciedlenie w treści uzasadnienia decyzji, odpowiadającego wymogom art. 107 § 3 K.p.a.
W tym miejscu odnotować przyjdzie, iż rolą sądu administracyjnego, operującego w granicach sprawy i na podstawie ustalonego przez organ administracji stanu faktycznego sprawy jest przeprowadzenie kontroli i oceny działania organu z punktu widzenia jego zgodności z prawem. Z kontrolnej funkcji sądów administracyjnych oraz toczących się przed nimi postępowań wynika zatem, że dokonując oceny działań organów administracji publicznej, nie stanowią one kolejnej instancji w sprawach należących do właściwości tych organów i nie są uprawnione do podejmowania merytorycznych rozstrzygnięć w sprawach podlegających ich ocenie. Wniesienie do sądu administracyjnego skargi na akt wydany przez organ administracji publicznej, nie skutkuje przejęciem sprawy administracyjnej w celu wydania końcowego rozstrzygnięcia. Funkcja sądu polega wyłącznie na kontroli wykonywania administracji publicznej przez powołane do tego organy. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do podjęcia w sprawie merytorycznego rozstrzygnięcia w przedmiocie praw i obowiązków, w tym również zmiany rozstrzygnięcia podjętego przez organ. Przedmiotem postępowania sądowoadaministracyjnego nie jest wszak "sprawa administracyjna", lecz zbadanie zgodności z prawem zaskarżonego aktu lub czynności. Sąd administracyjny nie jest organem odwoławczym, a postępowanie sądowoadministracyjne nie stanowi kontynuacji postępowania administracyjnego. Rolą sądu administracyjnego jest badanie (korygowanie) działania lub zaniechania organów administracji publicznej, a nie zastępowanie ich w załatwianiu spraw przez wydanie końcowego rozstrzygnięcia w sprawie.
Mając na uwadze poczynione wyżej rozważania, w ocenie Sądu, uznać należało, że orzekając nakaz rozbiórki spornego budynku organy nadzoru nie przeprowadziły rzetelnej i wyczerpującej analizy w odniesieniu do wszystkich okoliczności związanych z możliwością doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem.
Z dokonanych przez organ ustaleń wynika, że budynek objęty postępowaniem, jest budynkiem gospodarczym z częścią garażową, który ma łączną długość 13,30 m, jest usytuowany na długości 6.09 m bezpośrednio w granicy z działką nr B, na długości 7,21 m (poprzez uskok elewacji zachodniej) jest odsunięty o 0,32 m od granicy, a jego wysokość do kalenicy wynosi 6,77 m. Jedną z najistotniejszych okoliczności, z punku widzenia oceny legalności wykonanych robót budowlanych oraz możliwości ich legalizacji, jest fakt usytuowania budynku w granicy działki. Stosowanie do tego stwierdzić należy, że samo posadowienie budynku w granicy działki nie przesądza jeszcze o braku możliwości legalizacji wykonanych robót budowlanych i bezwzględnie nie obliguje organów do nakazania rozbiórki takiego budynku. Na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego nakaz rozbiórki może być wydany dopiero po dokonaniu oceny w zakresie możliwości legalizacji z uwzględnieniem wszystkich obowiązujących regulacji prawnych znajdujących zastosowanie do ustalonego - w sposób wszechstronny i niewątpliwy - stanu faktycznego.
W niniejszej sprawie, badając zgodność spornej budowy z obowiązującymi przepisami prawa dotyczącymi ładu przestrzennego, w oparciu o obowiązujący na dzień podjęcia rozstrzygnięcia plan miejscowy organy ustaliły, że akt ten nie zakazuje lokalizacji obiektów budowlanych w granicy działki. W uzasadnieniach decyzji brak jednak analizy zapisów planu w kontekście § 12 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. nr 75, poz. 690 z późn. zm.), zwanego rozporządzeniem, zgodnie z którym dopuszczalne jest sytuowanie budynku zwróconego ścianą bez otworów okiennych lub drzwiowych w stronę granicy z sąsiednią działką budowlaną w odległości 1,5 m od granicy lub bezpośrednio przy tej granicy, jeżeli wynika to z ustaleń planu miejscowego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Podkreślić należy, że wprawdzie zastosowanie tego przepisu, jako wyjątku od zasady wyrażonej w § 12 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia, wymaga zaistnienia szczególnych okoliczności z powodu których taką lokalizację należałoby zaakceptować, niemniej jednak nie zwalnia to organu z obowiązku rozważenia możliwości jego zastosowania, zwłaszcza w sytuacji ustalenia, że plan miejscowy nie zabrania lokalizacji obiektów gospodarczych w granicach działek.
Dostrzec należy, że oceniając zgodność budowy z warunkami technicznymi, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie na działce budowlanej, organy dokonały w sprawie oceny jedynie w oparciu o § 12 ust. 3 pkt 4 rozporządzenia. W tym zakresie uznając, że budynek nie spełnia wymogów określonych w przepisie § 12 ust. 3 pkt 4 rozporządzenia stwierdziły, że narusza on przepisy rozporządzenia i wobec braku możliwości doprowadzenia budynku do stanu zgodnego z prawem orzekły nakaz rozbiórki. Zdaniem Sądu, ocena taka nie mogła stanowić wystarczającej podstawy do uznania w niniejszej sprawie, że brak jest możliwości doprowadzenia wykonanych robót (na podstawie pozwolenia budowlanego) do stanu zgodnego z prawem i wystarczającego uzasadnienia dla nakazu rozbiórki.
Przepis § 12 ust. 3 pkt 4 rozporządzenia stanowi, że w zabudowie jednorodzinnej, uwzględniając przepisy odrębne oraz zawarte w § 13, 60 i 271-273, dopuszcza się sytuowanie budynku gospodarczego i garażu o długości mniejszej niż 5,5 m i o wysokości mniejszej niż 3 m bezpośrednio przy granicy z sąsiednią działką budowlaną lub w odległości nie mniejszej niż 1,5 m ścianą bez otworów okiennych lub drzwiowych. Dokonując oceny w oparciu o tę regulację organy uwzględniły usytuowanie budynku względem działki sąsiedniej, a więc jego posadowienie w granicy, a także jego parametry tj. długość i wysokość. Nie poddały jednak pod rozwagę tego, że określone wymogi dotyczące wielkości i usytuowania budynku względem działki sąsiedniej dotyczą budynku zlokalizowanego w sąsiedztwie "działki budowlanej". Stosownie do tego nie ustaliły też, rodzaju i przeznaczenia działki sąsiedniej. Wymogi określone w § 12 ust. 3 pkt 4 rozporządzenia odnoszą się natomiast do sytuowania budynku przy granicy z działką budowlaną. Ustalenie, czy działka sąsiednia jest działką budowlaną, czy też nie, ma zatem istotne znaczenie dla zastosowania wskazanego przepisu i dokonania na jego podstawie oceny legalności budowy.
Kolejną okolicznością istotną dla dokonania oceny i wymagającą ustalenia, a wynikającą z § 12 ust. 3 rozporządzenia, jest również to, czy sporny budynek posadowiony jest w zabudowie jednorodzinnej. Ustalone w § 12 ust. 3 wyjątki, co do sytuowania budynków dotyczą bowiem jedynie budynków w zabudowie jednorodzinnej. W tej materii organy również nie poczyniły ustaleń i rozważań, gdyż brak jest jakichkolwiek stwierdzeń i wypowiedzi na ten temat w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Oznacza to, że dokonując oceny nie uwzględniły wszystkich istotnych okoliczności. Zaakcentować przy tym należy, że okoliczność posadowienia spornego budynku w zabudowie jednorodzinnej ma istotne znaczenie z uwagi na to, że w razie jej zaistnienia organy winny dokonać także oceny zgodności budowy z wymogami zawartymi w § 12 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia. Określenie w § 12 ust. 3 pkt 4 rozporządzenia wymogów w odniesieniu do budynków gospodarczych nie wyłącza bowiem zastosowania co do nich regulacji § 12 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia. Przepis ten nie wskazuje rodzaju budynku, dla którego określa warunki, a zatem winien on znajdować zastosowanie do sytuowania wszystkich budynków w zabudowie jednorodzinnej. W ocenie Sądu zgodzić się należy z poglądem wyrażonym przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie, w wyroku z dnia 11 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 2026/10, LEX nr 1121191, zgodnie z którym z faktu, że przepis § 12 ust. 3 pkt 4 rozporządzenia dotyczy odległości od granicy budynków gospodarczych i garaży nie wynika, że tym samym budynki gospodarcze zostały wyłączone spod regulacji § 12 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia. W pkt 1 tego przepisu, możliwość sytuowania budynku gospodarczego w granicy działki istnieje z uwagi na szerokość działki mniejszą niż 16 m i nie jest ona zależna wówczas od jego wysokości i długości. Natomiast w pkt 4 omawianego przepisu, możliwość sytuowania budynku gospodarczego bezpośrednio przy granicy działki uzależniona jest od jego długości i wysokości, a nie od szerokości działki. Brak jednoznacznego ustalenia oraz wyjaśnienia i wykazania w uzasadnieniu decyzji przez organy orzekające w niniejszej sprawie tego, czy sporny budynek usytuowany jest w zabudowie jednorodzinnej uniemożliwiło dokonanie ewentualnej oceny legalności budowy również na podstawie § 12 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia.
Biorąc pod uwagę wskazane powyżej uchybienia tj. brak wyjaśnienia okoliczności faktycznych istotnych dla oceny legalności budowy w oparciu o § 12 ust. 3 pkt 1 i pkt 4 rozporządzenia oraz brak dokonania oceny w kontekście § 12 ust. 2 rozporządzenia Sąd uznał, że organy nie rozpoznały sprawy w jej całokształcie, a decyzje w niniejszej sprawie wydane zostały z naruszeniem podstawowych zasad postępowania administracyjnego, tj. art. 6 K.p.a. poprzez nieuwzględnienie wszystkich przepisów prawa materialnego, w oparciu o które organ winien dokonać oceny w trybie art. 51 Prawa budowlanego, a także art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. wskutek niewyjaśnienia dokładnie stanu faktycznego sprawy. W świetle art. 11 i art. 80 K.p.a. za dowolną uznać ponadto należało ocenę organu, co do tego, że brak jest możliwości doprowadzenia budynku do stanu zgodnego z prawem, w tym z przepisami technicznymi. Zauważyć należy, że organy ogólnie jedynie stwierdziły, iż "doprowadzenie przedmiotowego budynku do stanu zgodnego z prawem wiązałoby się z koniecznością dokonania daleko idącej przebudowy, na którą inwestor winien uzyskać pozwolenie na budowę". Stwierdzenie to nie zostało oparte na żadnych obiektywnych okolicznościach. Nie wskazano na czym dokładnie miałaby polegać ewentualna przebudowa mogąca doprowadzić budynek do stanu zgodnego z prawem, a także dlaczego nie jest możliwe nałożenie obowiązku na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego. Ponadto organy nie dokonały oceny przydatności obiektu do użytku, w kształcie jaki ewentualnie mógłby powstać po przeprowadzeniu prac legalizacyjnych, polegających np. na zmniejszeniu kubatury stosownie do wymogów z § 12 ust. 3 pkt 4 rozporządzenia. Zaakcentować przyjdzie, że obiekt objęty postępowaniem, jest budynkiem gospodarczym wraz z częścią garażową. Nie jest on zatem obiektem budowlanym przeznaczony na pobyt ludzi - przynajmniej nie wynika to z ustaleń organów - który musi spełniać szczególne wymagania. Zauważyć jednak należy, że utrwalony w dokumentacji fotograficznej stan budynku, może rodzić wątpliwości, co do aktualnego jego przeznaczenia. Pomimo tego, organy nie wyjaśniły tej kwestii i nie ustaliły jednoznacznie w jakim celu sporny budynek jest aktualnie wykorzystywany. Nie rozważyły również okoliczności przydatności budynku do użytku gospodarczego, w kształcie, który powstałby w razie wykonania obowiązków nałożonych na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, co utrudnia właściwą ocenę możliwości doprowadzenia wykonanego budynku do stanu zgodnego z prawem. Brak jest zatem podstaw dla oceny organów w tej sprawie, że "wystąpiło niedające się usunąć naruszenie prawa". Wydając w niniejszej sprawie decyzję organy powinni mieć w szczególności na uwadze to, że w sprawie istnieją sprzeczne interesy sąsiedzkie, a stosownie do art. 7 K.p.a. przy rozpoznaniu sprawy należy uwzględnić, nie tylko interes społeczny, ale również słuszny interes strony. Nie można pominąć okoliczności, że interes strony skarżącej wymaga rozważenia go w kontekście tego, iż budynek został wybudowany na skutek błędu organu, tj. na podstawie decyzji obarczonej wadą nieważności.
Reasumując stwierdzić należy, że w zaskarżonej decyzji nie zostało wykazane, iż brak jest możliwości doprowadzenia budynku do stanu zgodnego z prawem, poprzez nałożenie obowiązku na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego. Nie wykazano zatem, że celu postępowania naprawczego nie można osiągnąć. To z kolei powoduje, że nie do zaakceptowania jest zaskarżone rozstrzygnięcie. Zdaniem Sądu, decydując się na zastosowanie tak daleko idącego środka prawnego, jakim jest rozbiórka spornego budynku zrealizowanego w oparciu o pozwolenie na budowę, w kontekście art. 6, art.11, art. 7, art. 77 oraz art. 107 § 3 K.p.a., powinny w sposób wyczerpujący zbadać okoliczności sprawy i wykazać, ponad wszelką wątpliwość, że w sprawie nie zachodzi możliwość doprowadzenia inwestycji do stanu zgodnego z prawem w inny sposób, niż poprzez nakazanie jej rozbiórki.
Odnosząc się do zarzutów skargi nie można jednak zgodzić się z tym, że w sprawie zastosowanie winien znaleźć przepis art. 9 ust. 1 Prawa budowlanego, który dopuszcza w określonych warunkach możliwość odstępstwa od przepisów techniczno – budowlanych, a więc również przepisów powoływanego rozporządzenia. Podkreślić należy, że przepisy art. 9 Prawa budowlanego w sposób kompleksowy regulują kwestie materialnoprawne odstępstwa od przepisów techniczno–budowlanych, a samo odstępstwo stanowi wyjątek, który nie może być interpretowany w sposób rozszerzający. Prowadzi to do tego, że art. 9 Prawa budowlanego nie może znaleźć zastosowania przy legalizacji robót budowlanych. Zasadniczą przeszkodą jest to, że po stronie organu nadzoru budowlanego nie istnieje kompetencja do wystąpienia z wnioskiem do ministra o udzielenie upoważnienia do wyrażenia zgody na odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych. Stosownie do art. 9 ust. 3 Prawa budowlanego wniosek o udzielenie takiego upoważnienia składa się przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę. Oznacza to, że postępowanie w sprawie wyrażenia zgody na odstępstwo od warunków techniczno-budowlanych może prowadzić tylko organ architektoniczno-budowlany przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę. Tym samym brak jest możliwości stosowania instytucji "odstępstwa od warunków techniczno -budowlanych" uregulowanej w art. 9 Prawa budowlanego w postępowaniu legalizacyjnym, w którym konieczna jest ocena zgodności wykonanych robót budowlanych z przepisami techniczno–budowlanymi (por. wyrok NSA z dnia 15 lutego 2013 r., sygn. akt II OSK 1946/11, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Ponadto brak było w niniejszej sprawie podstaw do dokonywania przez organy oceny zgodności budowy z przepisami planu miejscowego, który nie obowiązywał w dniu wydawania decyzji. Organy badają zgodności budowy z obowiązującymi przepisami prawa dotyczącymi ładu przestrzennego, ale w oparciu o obowiązujący na dzień podjęcia rozstrzygnięcia plan miejscowy.
Pomimo braku zasadności wskazanych zarzutów skargi, zdaniem Sądu, stwierdzone naruszenia przepisów postępowania administracyjnego mogły mieć jednak istotny wpływ na wynik sprawy i z tego względu, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, a na podstawie art. 135 P.p.s.a. także utrzymaną nią w mocy decyzję pierwszoinstancyjną. Rozstrzygnięcie w przedmiocie wykonalności zaskarżonej decyzji oparto o przepis art. 152 P.p.s.a. Natomiast o kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a.
Wskazania co do dalszego postępowania wynikają z powyższych rozważań i sprowadzają się do dokonania prawidłowej i pełnej oceny w zakresie możliwość doprowadzenia zrealizowanej inwestycji do stanu zgodnego z prawem, w kontekście § 12 ust. 2 i ust. 3 pkt 1 i 4 rozporządzenia. W tym celu organy winny dokładnie ustalić stan faktyczny, jak również uwzględnić regulacje miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obowiązującego na dzień podjęcia rozstrzygnięcia.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło