I SA/Sz 710/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie: Sędzia WSA - Joanna Wojciechowska po rozpoznaniu w dniu 29 lipca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M i M – "[...]" s.c. z siedzibą w K na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 15 lipca 2011 r. nr [...] w sprawie uznania ponaglenia za nieuzasadnione p o s t a n a w i a odrzucić skargę. M i M – "[...]" s.c. z siedzibą w K złożyły do Rady Miasta pismo z dnia 20 maja 2011 r., zatytułowane "SKARGA w trybie administracyjnym na bezczynność organu – Prezydenta Miasta", w którym zarzuciły, że Prezydent Miasta nie udzielił im odpowiedzi w sprawie poruszonej w punkcie II pisma z dnia 10 maja 2011 r., a odnoszącej się do decyzji Prezydenta z dnia 14 marca 2011 r. znak [...]. Wobec tego, że organem wyższego stopnia dla Prezydenta Miasta jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze, pismo z dnia 20 maja 2011 r. zostało przekazane, według właściwości, do Kolegium. Po rozpatrzeniu ww. skargi Samorządowe Kolegium Odwoławcze w dniu 15 lipca 2011 r. wydało postanowienie nr [...], w którym stwierdziło, że skarga ta jest ponagleniem w rozumieniu art. 141 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 ze zm.) – zwanej dalej "O.p.", która ma zastosowanie w sprawie, ponieważ pismo stron dotyczy postępowania podatkowego. Następnie Kolegium uznało, że złożone ponaglenie jest bezzasadne, wskazując, że toczy się postępowanie odwoławcze, które zostało zawieszone na wniosek stron i że wobec powyższego organ pierwszej instancji nie ma obowiązku zajmowania stanowiska w sprawie, a tym bardziej ustosunkowywania się do zarzutów skierowanych do wydanej przez siebie decyzji. Wyjaśniło jednocześnie, że wszelkie zarzuty będą przedmiotem rozpoznania w postępowaniu odwoławczym. Organ pouczył również strony, że na postanowienie zażalenie nie służy. M i M pismem z dnia 13 października 2011 r., wniosły skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na powyższe postanowienie, wskazując, że naruszono przepisy postępowania administracyjnego, poprzez rozpoznanie skargi z dnia 20 maja 2011 r. na bezczynność Prezydenta Miasta w przedmiocie nieudzielenia odpowiedzi na pismo stron z dnia 10 maja 2011 r. - w trybie właściwym dla ponaglenia. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej odrzucenie, wskazując, że przyczyną niezadowolenia stron wyartykułowanego w "SKARDZE" jest niezrozumienie tego faktu, że wniesionego do Kolegium wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji wymiarowych wydanych, zgodnie z właściwością, przez organ I instancji, nie da się rozstrzygnąć bez akt pierwszoinstancyjnych, na podstawie których decyzje wymiarowe zostały wydane. W konsekwencji organ I instancji musi uzyskać wiedzę o tym, że przed Kolegium toczy się postępowanie o stwierdzenie nieważności jego decyzji, ponieważ ma obowiązek przedłożenia Kolegium pełnych akt podatkowych, na podstawie których wydano decyzje, wobec których wszczęto postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, postanowieniem z dnia 9 listopada 2011 r. o sygn. akt I SA/Sz 909/11, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), odrzucił powyższą skargę jako niedopuszczalną. W uzasadnieniu wskazano, że zaskarżone postanowienie nie zawierało się w katalogu spraw podlegających zaskarżeniu skargą do sądu administracyjnego w rozumieniu art. 3 § 2 wskazanej ustawy, ponieważ nie kończyło postępowania w sprawie. Nie miały też do niego zastosowania przepisy dotyczące zażaleń zamieszczone w art. 236-239 O.p. Od powyższego postanowienie Sądu I instancji strona skarżąca wywiodła skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny, postanowieniem z dnia 19 marca 2012 r. o sygn. akt II FSK 145/12, oddalił tę skargę, uznając, że skoro ponaglenie nie prowadzi do merytorycznego rozpoznania sprawy, nie kończy postępowania w sprawie, a także nie jest rozstrzygnięciem, na które przysługuje zażalenie, to Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie prawidłowo, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ww. ustawy, odrzucił skargę wniesioną w sprawie. Pismem z dnia 5 lipca 2013 r. M i M ponownie wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na opisane powyżej postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 15 lipca 2013 r., domagając się jego unieważnienia, jako wydanego przez organ niewłaściwy w sprawie, który - wbrew ich woli - uznał złożone przez nie pismo z dnia 20 maja 2011 r. za ponaglenie, a nie za skargę w trybie administracyjnym. Skarżące nadmieniły także, że na podstawie art. 3a ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych wielokrotnie występowały z tą sprawą do Prezesa Rady Ministrów, który odsyłał je do sądu administracyjnego. Odpowiadając na skargę, Kolegium wniosło o jej odrzucenie jako niedopuszczalnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, co następuje: W przypadku wniesienia skargi do Sądu, obowiązkiem Sądu jest przede wszystkim zbadanie skargi, czy skarga ta spełnia warunki formalne (w tym czy jest dopuszczalna), czy też podlega odrzuceniu w oparciu o art. 58 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – zwanej dalej "P.p.s.a.". Zgodnie bowiem z art. 58 § 1 P.p.s.a., sąd odrzuca skargę: 1) jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego; 2) wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia; 3) gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi; 4) jeżeli sprawa objęta skargą pomiędzy tymi samymi stronami jest w toku lub została już prawomocnie osądzona; 5) jeżeli jedna ze stron nie ma zdolności sądowej albo jeżeli skarżący nie ma zdolności procesowej, a nie działa za niego przedstawiciel ustawowy albo jeżeli w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej stroną skarżącą zachodzą braki uniemożliwiające jej działanie; 6) jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem skargi jest wydane w trybie art. 141 § 1 O.p. postanowienie stwierdzające bezzasadność ponaglenia. Postanowienie to było już przedmiotem skargi do sądu administracyjnego, który postanowieniem z dnia 9 listopada 2011 r. o sygn. akt I SA/Sz 909/11, orzekł o jej odrzuceniu. W sprawie orzekał także Naczelny Sąd Administracyjny, który postanowieniem z dnia z dnia 19 marca 2012 r. o sygn. akt II FSK 145/12, oddalił skargę kasacyjną od ww. postanowienia z 9 listopada 2011 r., nie znajdując podstaw do uwzględnienia zarzutów skarżących. Wobec tego nadmienić należy, że jakkolwiek w rozpoznawanej sprawie i sprawie o sygn. akt I SA/Sz 909/11 zachodzi tożsamość zarówno podmiotowa, jak i przedmiotowa, to Sąd uznał, że w tym przypadku nie występuje res iudicata, albowiem sytuacja, o której mowa w art. 58 § 1 pkt 4 P.p.s.a. zachodzi wówczas, gdy wcześniej złożona przez tę samą stronę i w tym samym przedmiocie skarga jest rozpoznawana merytorycznie. Dopiero przystąpienie przez sąd do merytorycznej oceny skargi legitymuje sąd do odrzucenia później wniesionej, przez ten sam podmiot w tym samym przedmiocie skargi (vide np.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 czerwca 2012 r., sygn. akt II OSK 1509/12, LEX nr 1251818). Przechodząc do dalszego badania dopuszczalności skargi, trzeba przywołać art. 3 § 1 i § 2 P.p.s.a., w myśl którego sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: decyzje administracyjne; postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Zgodnie zaś z art. 140 O.p. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy we właściwym terminie organ podatkowy obowiązany jest zawiadomić stronę, podając przyczyny niedotrzymania terminu i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie podatkowym również w przypadku, gdy niedotrzymanie terminu nastąpiło z przyczyn niezależnych od organu. Natomiast art. 141 § 1 O.p. stanowi, że na niezałatwienie sprawy we właściwym terminie lub terminie ustalonym na podstawie art. 140 stronie służy ponaglenie do organu podatkowego wyższego stopnia lub ministra właściwego do spraw finansów publicznych, jeżeli sprawa nie została załatwiona przez dyrektora izby skarbowej lub dyrektora izby celnej. Analiza powyższych przepisów prowadzi do wniosku, że ponaglenie nie służy kontroli rozstrzygnięć podjętych w postępowaniu administracyjnym, lecz ma na celu wymuszenie na organie podatkowym załatwienie sprawy. Podkreślić jednocześnie należy, że skorzystanie z tego środka nie zamyka prawa do merytorycznego rozpoznania sprawy. Postępowanie związane z rozpoznaniem ponaglenia nie jest bowiem postępowaniem konkurencyjnym w odniesieniu do postępowania, w którym następuje rozstrzygnięcie sprawy w formie decyzji podatkowej. Wobec powyższego zaznaczyć należy, że wszelkie zarzuty skarżących, dotyczące nieprawidłowości w sposobie prowadzenia postępowania podatkowego w przedmiocie podatku od nieruchomości, w tym dotyczące ewentualnego naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania, mogą zostać podniesione zarówno w postępowaniu zainicjowanym odwołaniem od decyzji organu I instancji, jak i w skardze do sądu administracyjnego na decyzję Kolegium, i będą podlegały rozpoznaniu odpowiednio przez Kolegium (w toku postępowania odwoławczego) oraz przez Sąd (w postępowaniu sądowym). W tym stanie rzeczy, skoro ponaglenie nie prowadzi do merytorycznego rozpoznania sprawy, nie kończy postępowania w sprawie, a także nie jest rozstrzygnięciem, na które przysługuje zażalenie, to na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 P.p.s.a., należało orzec o odrzuceniu skargi jako niedopuszczalnej.