II SA/Lu 148/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Witold Falczyński (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec, Sędzia NSA Krystyna Sidor, Protokolant Specjalista Jolanta Sikora, po rozpoznaniu w dniu 29 października 2013 r. na rozprawie sprawy ze skargi P. G. – [...]" na odmowę [...]Związku [...] w przedmiocie udzielenia informacji prasowej p o s t a n a w i a odrzucić skargę. P.G. – redaktor naczelny dziennika "Ł." z siedzibą w G. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na odmowę Polskiego Związku Łowieckiego - Zarządu Okręgowego w [...] (dalej jako "Zarząd Okręgowy PZŁ"), w przedmiocie udzielenia informacji prasowej. Skarżący zarzucił Zarządowi Okręgowemu PZŁ naruszenie art. 4 ust. 1 ustawy Prawo prasowe poprzez błędne przyjęcie, że w niniejszej sprawie zachodzą podstawy odmowy udzielenia informacji prasowej, jak również naruszenie ust. 3 tego przepisu poprzez niezachowanie wymagań, jakie powinna spełniać odmowa udzielenia informacji prasowej (brak wskazania powodów odmowy) oraz zwłokę w jej udzieleniu. W uzasadnieniu skargi skarżący wyjaśnił, że we wniosku z dnia 24 października 2012 r. dziennikarz dziennika "Ł." S. P. zwrócił się do Zarządu Okręgowego PZŁ o udzielenie informacji prasowej dotyczącej kalkulacji kosztów na organizację szkolenia i egzaminów na podstawowe uprawnienia łowieckie w latach 2011 i 2012. W piśmie z dnia 29 października 2012 r. Przewodniczący Zarządu Okręgowego PZŁ poinformował wnioskodawcę, że z jego wnioskiem Zarząd zapozna się na swym najbliższym posiedzeniu. Wobec braku odpowiedzi na wniosek, w dniu 15 listopada 2012 r. skarżący wystąpił do Zarządu Okręgowego PZŁ z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa, poprzez udzielenie żądanej informacji lub wydanie odmowy jej udzielenia przewidzianej w art. 4 ust. 3 Prawa prasowego. Zdaniem skarżącego, brak odpowiedzi na pytania zadane Zarządowi Okręgowemu PZŁ we wniosku z dnia 24 października 2012 r. należy utożsamiać z odmową udzielenia informacji w rozumieniu art. 4 ust. 1 i 2 Prawa prasowego. Przekonanie to skarżący oparł na treści wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2001 r., sygn. akt II SAB 254/01, w którym wyrażono pogląd, iż bezczynność, której istotą jest brak reakcji procesowej na żądanie strony postępowania, w sprawach prasowych nie istnieje, lecz oznacza odmowę udzielenia informacji. Skarżący stwierdził, że zapadła w niniejszej sprawie odmowa jest niezgodna z art. 4 ust. 1 Prawa prasowego, w świetle którego Polski Związek Łowiecki jest obowiązany do udzielenia prasie informacji o swojej działalności, jeżeli na podstawie odrębnych przepisów informacja taka nie jest objęta tajemnicą lub nie narusza prawa do prywatności. Informacje objęte wnioskiem z dnia 24 października 2012 r. spełniają bowiem te kryteria, a zatem prasa winna mieć do nich dostęp. Ponadto – jak podkreślił skarżący – nie udzielając odpowiedzi na zadane w tym wniosku pytania, Zarząd Okręgowy ZPŁ nie wskazał ustawowych przyczyn odmowy, czym naruszył także ust. 3 powyższego unormowania. Redaktor naczelny dziennika "Ł." dodał, że Polski Związek Łowiecki, działając na podstawie ustawy z dnia 13 października 1995 r. Prawo łowieckie, wykonuje szereg czynności w imieniu państwa. Jedną z nich jest wydawanie państwowych uprawnień do polowania, które musi zostać poprzedzone ukończeniem szkolenia i zdaniem egzaminu, organizowanych przez Związek. W oparciu o powyższe argumenty P. G. zwrócił się do Sądu o uchylenie zaskarżonej odmowy i zobowiązanie Zarządu Okręgowego PZŁ do ponownego rozpatrzenia wniosku z dnia 24 października 2012 r. o udzielenie informacji prasowej. W odpowiedzi na skargę Przewodniczący Zarządu Głównego PZŁ wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie o oddalenie skargi. Autor odpowiedzi na skargę zwrócił uwagę, że Zarząd Okręgowy PZŁ, do którego skierowano wniosek o udzielenie informacji, jako ciało kolegialne obraduje w określonych terminach, przez co nie ma możliwości udzielić skarżącemu odpowiedzi na zadane pytania w określonym przez niego terminie. Zapoznanie się przez Zarząd z wnioskiem strony będzie możliwe dopiero na najbliższym zebraniu jego członków. W konsekwencji Przewodniczący Zarządu Okręgowego PZŁ stwierdził, że odmowa, będąca przedmiotem skargi, nie miała w niniejszej sprawie miejsca. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (jeżeli ustawy nie stanowią inaczej). Ponadto, co wymaga podkreślenia, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."). Jednocześnie, w przypadkach określonych w art. 58 p.p.s.a., sąd ma obowiązek skargę odrzucić. Skarga redaktora naczelnego dziennika "Ł." – P. G. podlega odrzuceniu. Jako przedmiot skargi skarżący oznaczył odmowę udostępnienia informacji prasowej przez Zarząd Okręgowy PZŁ zgodnie z wnioskiem złożonym do tego podmiotu przez dziennikarza dziennika "Ł." S. P. w dniu 24 października 2012 r. Jak wynika z akt sprawy, w przedmiotowym wniosku dziennikarz dziennika "Ł." zażądał od Zarządu Okręgowego PZŁ udzielenia w trybie przepisów ustawy z dnia 26 stycznia 1984 r. Prawo prasowe (Dz. U. Nr 5, poz. 24 ze zm., dalej jako "Pr. pras."). informacji na temat szkoleń na uprawnienia podstawowe do wykonywania polowania, organizowanych przez Zarząd Okręgowy PZŁ w [...] w latach 2011 i 2012, poprzez udzielenie odpowiedzi na następujące pytania: " 1. Jaki przyjęto koszt w złotych do kalkulacji ceny w następujących pozycjach: 1.1. wynajmu sali; 1.2. wynagrodzenia wykładowców, w tym trenera strzelectwa sportowego; 1.3. wynagrodzenie kierownika kursu; 1.4. kosztów dojazdu wykładowców zamiejscowych; 1.5. materiałów szkoleniowych (podręczniki, akty prawne); 1.6. materiałów biurowych (kserokopie); 1.7. kosztów amunicji, rzutek i tarcz podczas szkolenia; 1.8. kosztów amortyzacji broni podczas szkolenia; 1.9. innych kosztów nie wymienionych wyżej; 1.10. kosztów wynagrodzenia egzaminatorów; 1.11 podziału kosztu egzaminów na koszty: - amunicji, - rzutek, - tarcz, - amortyzacji broni, - wynagrodzenia egzaminatorów egzaminu strzeleckiego, - wynagrodzenia egzaminatorów części pisemnej i ustnej, - innych kosztów. 2. Ile osób brało udział w szkoleniu w latach 2011 i 2012 i czy wykłady odbywały się w jednej, czy dwóch grupach? 3. Ile osób brało udział w egzaminach w latach 2011 i 2012? 4. Na ile kalkulowano sumaryczne koszty szkolenia i egzaminów w 2011 i 2012, a ile wyniosły one rzeczywiście?" Wnioskodawca zaznaczył, że gdyby jakaś pozycja kalkulacji kosztów przyjęta do kalkulacji ceny szkolenia i egzaminu została wyżej pominięta, to prosi o jej przywołanie i określenie jej wysokości w złotych. W przypadku odmowy udzielenia powyższych informacji, w imieniu redaktora naczelnego prosi zaś o złożenie w ciągu 3 dni odmowy w trybie art. 4 ust. 3 Pr. Pras. W odpowiedzi na powyższy wniosek Przewodniczący Zarządu Okręgowego PZŁ w piśmie z dnia 29 października 2012 r. wyjaśnił, że organ ten zapozna się z nim na swym najbliższym posiedzeniu i wówczas – o ile będzie to w jego kompetencji – udzieli odpowiedzi na zadane pytania. Tej samej informacji Przewodniczący Zarządu udzielił skarżącemu w swym następnym piśmie z dnia 21 listopada 2012 r., skierowanym do niego w odpowiedzi na otrzymane w dniu 19 listopada 2012 r. wezwanie do usunięcia naruszenia prawa poprzez udzielenie odpowiedzi na zadane pytania lub złożenie odmowy przewidzianej w art. 4 ust. 3 Pr. pras. Wnosząc w dniu 22 listopada 2012 r. skargę w niniejszej sprawie, skarżący uznał, że nieudzielenie mu do tej pory przez Zarząd Okręgowy PZŁ żądanych informacji oznacza odmowę tego podmiotu i właśnie tę odmowę w sposób jednoznaczny uczynił przedmiotem swej skargi. W tym zakresie skarżący oparł się na wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2001 r. sygn. akt II SAB 254/01, w którym stwierdzono, że w sprawach prasowych bezczynność nie istnieje, lecz oznacza odmowę udzielenia informacji w rozumieniu art. 4 ust. 1 i 2 Pr. pras. W ocenie Sądu przywołany wyżej pogląd nie ma jednak zastosowania w niniejszej sprawie, albowiem wbrew przekonaniu skarżącego, przedmiotowy wniosek z dnia 24 października 2012 r. nie podlegał załatwieniu przez Zarząd Okręgowy PZŁ w trybie art. 4 Pr. pras. W konsekwencji nie można uznać, że nieudzielenie skarżącemu informacji zgodnie z treścią tego wniosku stanowi odmowę udzielenia informacji prasowej, o której mowa w ust. 3 powyższego przepisu, a która podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego w trybie jego ust. 4 w zw. z art. 3 § 3 p.p.s.a. Rozwijając powyższe stanowisko w pierwszej kolejności wypada wyjaśnić, iż w dotychczasowym orzecznictwie sądów administracyjnych, w tym Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, istotnie za właściwy dla udzielenia prasie informacji przez Polski Związek Łowiecki każdorazowo, niezależnie od charakteru żądanej informacji, przyjmowano tryb uregulowany w art. 4 Pr. pras. W każdym razie w większości orzeczeń okoliczność ta nie była kwestionowana (por. m.in. wyrok NSA z dnia 17 kwietnia 2007 r., sygn. akt I OSK 735/06; wyrok WSA w Warszawie z dnia 20 grudnia 2007 r., sygn. akt II SA/Wa 1767/07 oraz wyroki WSA w Lublinie: z dnia 22 sierpnia 2012 r., sygn. akt II SA/Lu 529/12 i z dnia 23 października 2012 r., sygn. akt II SA/Lu 372/12 – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Taka wykładania powołanego wyżej przepisu pomijała jednak treść poprzedzającego go art. 3a Pr. pras., na co zasadnie zwrócono uwagę w wydanych w ostatnim czasie orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego, tj. w wyroku z dnia 5 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 89/13 oraz w postanowieniu z dnia 12 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 319/13, których treść skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni aprobuje. Wskazać należy, że zgodnie z omawianym art. 4 Pr. pras., przedsiębiorcy i podmioty niezaliczone do sektora finansów publicznych oraz niedziałające w celu osiągnięcia zysku są obowiązane do udzielenia prasie informacji o swojej działalności, o ile na podstawie odrębnych przepisów, informacja nie jest objęta tajemnicą lub nie narusza prawa do prywatności (ust. 1). W przypadku odmowy udzielenia informacji, na żądanie redaktora naczelnego, odmowę doręcza się zainteresowanej redakcji w formie pisemnej, w terminie trzech dni; odmowa powinna zawierać oznaczenie organu, jednostki organizacyjnej lub osoby, od której pochodzi, datę jej udzielenia, redakcję, której dotyczy, oznaczenie informacji będącej jej przedmiotem oraz powody odmowy (ust. 3). Odmowę, o której mowa w ust. 3, lub niezachowanie wymogów określonych w tym przepisie, można zaskarżyć do sądu administracyjnego w terminie 30 dni; w postępowaniu przed sądem stosuje się odpowiednio przepisy o zaskarżaniu do sądu decyzji administracyjnych (ust. 4). Poprzedzający ten przepis art. 3a Pr. pras., dodany do tej ustawy w wyniku jej nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm., dalej jako "u.d.i.p."), stanowi natomiast, iż w zakresie prawa dostępu prasy do informacji publicznej stosuje się przepisy u.d.i.p. Z powyższych regulacji wynika, że udostępnianie informacji publicznej prasie odbywa się w trybie u.d.i.p.. Natomiast art. 4 ust. 1 Pr. pras. poszerza katalog podmiotów zobowiązanych do udzielania prasie informacji o podmioty niewymienione w u.d.i.p. tj. o przedsiębiorców i podmioty niezaliczone do sektora finansów publicznych oraz niedziałające w celu osiągnięcia zysku. Rozszerzenie uprawnienia wynikającego z art. 61 Konstytucji oraz u.d.i.p. ma na względzie zadania jakie pełni prasa w demokratycznym społeczeństwie (por. E. Czarny-Drożdzejko, Karna ochrona prawa do informacji publicznej, LEX 2013 Nr 51998). Zatem w świetle art. 3a Pr. pras., dla wskazania właściwego trybu dostępu do określonej informacji, w sytuacji, gdy wnioskuje o nią prasa, decydujące znaczenie ma ocena charakteru tej informacji oraz charakteru adresata wniosku. W sytuacji bowiem, gdy wniosek taki będzie dotyczył informacji publicznej i zostanie skierowany do podmiotu zobowiązanego na mocy art. 4 ust. 1 u.d.i.p. do udostępniania informacji publicznych, właściwym dla jego załatwienia będzie tryb określony w przepisach u.d.i.p. Z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. W pierwszej kolejności należy podkreślić, że zgodnie z art. 4 ust. 1 u.d.i.p. do udzielenia informacji publicznej zobowiązane są nie tylko władze publiczne, ale także inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności: podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. Polski Związek Łowiecki jest natomiast podmiotem wykonującym zadania publiczne, a przez to objętym regulacją powyższego unormowania. Jak wskazano w powołanym wcześniej wyroku NSA z dnia 5 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 89/13, ustawodawca w art. 34 ustawy z dnia 13 października 1995 r. Prawo łowieckie (t.j. Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 372 ze zm.) przekazał temu podmiotowi szereg zadań z zakresu administracji publicznej, w tym m. in.: prowadzenie gospodarki łowieckiej w obwodach wyłączonych z wydzierżawienia i w obwodach wydzierżawionych przez koła łowieckie, troskę o rozwój łowiectwa i współdziałanie z administracją rządową i samorządową, jednostkami organizacyjnymi Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe i parkami narodowymi oraz organizacjami społecznymi w ochronie środowiska przyrodniczego, a także w zachowaniu i rozwoju populacji zwierząt łownych i innych dziko żyjących. Związek realizuje również inne zadania powierzone mu przez ministra właściwego do spraw ochrony środowiska. Wymienione zadania nałożone na związek w drodze ustawy ze względu na ich cel mają charakter publiczny (por. R. Stec: "Uprawianie łowiectwa i prowadzenie gospodarki łowieckiej. Uwarunkowania administracyjnoprawne, cywilnoprawne i organizacyjne.", Lex 2012). Wymaga podkreślenia, iż powyższe zadania mogą być realizowane również przez organy okręgowe Związku, w tym jego zarządy okręgowe (art. 32a ust. 4 ustawy Prawo Łowieckie). O publicznoprawnym charakterze działalności Polskiego Związku Łowieckiego świadczy także konieczność odbycia, przez osoby ubiegające się o uprawnienia do polowania, szkolenia prowadzonego przez Związek (art. 42 ust. 4 -7 ustawy Prawo łowieckie). Tym samym organizacja takich szkoleń należy do powierzonych Polskiemu Związkowi Łowieckiemu zadań publicznych. W konsekwencji informacje dotyczące kosztów tych szkoleń oraz ilości osób biorących w nich udział (a takie były przedmiotem wniosku w niniejszej sprawie) uznać należy za informacje publiczne. W myśl bowiem art. 1 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. "c" i "f" u.d.i.p. informację publiczną stanowi każda informacja o sprawach publicznych, w szczególności zaś o podmiotach, o których mowa w art. 4 ust. 1 u.d.i.p., w tym o przedmiocie ich działalności, kompetencjach oraz majątku, którym dysponują. Zatem będący przedmiotem niniejszej sprawy wniosek z dnia 24 października 2012 r., jako dotyczący udzielenia informacji o charakterze publicznym i skierowany do podmiotu wykonującego zadania publiczne, pomimo, że pochodził od przedstawiciela prasy, podlegał rozpatrzeniu przez Zarząd Okręgowy PZŁ w trybie przewidzianym w u.d.i.p., a nie w art. 4 Pr. pras. Oznacza to, że ewentualny brak odpowiedzi Zarządu na przedmiotowe żądanie nie mógł zostać uznany za odmowę udzielenia informacji, lecz co najwyżej za bezczynność w tym przedmiocie, na którą redaktorowi dziennika "Ł." przysługuje skarga do sądu administracyjnego w trybie art. 3 § 2 pkt 8 w zw. z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 12 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 319/13). Skarżący w sposób jednoznaczny uczynił jednak przedmiotem swojej skargi odmowę udzielenia żądanej informacji, zaś jako podstawę prawną jej wniesienia wskazał art. 4 ust. 4 Pr. pras. W tej sytuacji należy uznać, że przedmiot skargi nie istnieje. Nie można bowiem nieudzielenia w terminie 3 dni żądanej informacji traktować jako odmowy jej udzielenia w rozumieniu cytowanego przepisu, który na gruncie niniejszej sprawy – jak wyżej zaznaczono – nie ma zastosowania. Fakt istnienia przedmiotu skargi jest natomiast warunkiem dopuszczalności wniesienia skargi. Brak przedmiotu zaskarżenia skutkuje odrzuceniem skargi jako niedopuszczalnej z innych przyczyn. Mając powyższe na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.