I SA/Gl 373/13
WyrokWSA w Gliwicach2013-11-19
Skład orzekający: Teresa Randak, Bożena Miliczek-Ciszewska, Bożena Suleja
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wpis zastawu skarbowego na akcjach spółki, zawierający dane identyfikujące posiadacza akcji, wartość pakietu oraz dane spółki-emitenta (nazwę, adres, NIP, REGON, KRS), jest wystarczający do prawidłowej identyfikacji przedmiotu zastawu zgodnie z § 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie rejestru zastawów skarbowych?Ratio decidendi
Sąd uznał, że wpis zastawu skarbowego na akcjach, zawierający dane identyfikujące posiadacza akcji, wartość pakietu oraz dane spółki-emitenta (nazwę, adres, NIP, REGON, KRS), jest wystarczający do prawidłowej identyfikacji przedmiotu zastawu. W ocenie Sądu, takie dane pozwalają na określenie kto posiada akcje, jaka jest wartość pakietu oraz akcje jakiej spółki są obciążone, co jest wystarczające dla celu identyfikacji przedmiotu zastawu zgodnie z § 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Finansów.Stan faktyczny
Spółka A S.A. złożyła skargę na obciążenie jej praw majątkowych (pakietu akcji spółki B S.A.) zastawem skarbowym przez Naczelnika Pierwszego Śląskiego Urzędu Skarbowego w S. Skarżąca zarzuciła naruszenie § 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie rejestru zastawów skarbowych, twierdząc, że wpis nie zawierał danych wystarczających do identyfikacji akcji (brak serii i numerów). Organ podatkowy uznał, że podane dane były wystarczające, a przepisy dotyczące zastawu rejestrowego nie mają zastosowania.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Randak, Sędziowie WSA Bożena Miliczek-Ciszewska, Bożena Suleja (spr.), Protokolant Paulina Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 listopada 2013 r. sprawy ze skargi A S.A. w K. na czynność Naczelnika Pierwszego Śląskiego Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zastawu skarbowego oddala skargę.
A S.A. w K., reprezentowana przez pełnomocnika, złożyła skargę na obciążenie przez Naczelnika Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego w S. zastawem skarbowym należących do A S.A. praw majątkowych, tj. pakietu akcji spółki B S.A. oraz wniosła o stwierdzenie bezskuteczności obciążenia ww. praw zastawem skarbowym wobec naruszenia § 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 24.12.2002r. w sprawie rejestru zastawów skarbowych oraz Centralnego Rejestru Zastawów Skarbowych (Dz. U. Nr 240, poz. 2068, z późn. zm.). Pełnomocnik skarżącej wniósł także o zasądzenie od organu kosztów postępowania sądowego.
W uzasadnieniu skargi pełnomocnik wskazał, iż działając na podstawie art. 52 § 3 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 - dalej p.p.s.a.) A S.A. (dalej strona skarżąca lub Spółka) pismem z dnia 7.01.2013r. wezwała Naczelnika Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego w S. do usunięcia naruszenia prawa, do jakiego doszło w jej ocenie wskutek wpisu zastawu skarbowego dokonanego w pozycji nr [...] w Rejestrze zastawów skarbowych prowadzonym przez ten organ. Z przedstawionego w uzasadnieniu stanu faktycznego wynikało, że w/w organ tytułem zaległości podatkowych w podatku od nieruchomości należnym Miastu K. za 2007 r. i przypadających odsetek za zwłokę dokonał zastawu skarbowego na przysługujących spółce prawach majątkowych. Podstawą ustanowienia przedmiotowego zastawu stała się decyzja Prezydenta Miasta K. z dnia [...] nr [...] określająca wysokość zobowiązania podatkowego w ww. podatku. Jak też wynikało z wpisu dokonanego w pozycji nr [...] Rejestru zastawów skarbowych prowadzonego przez organ, przedmiotem zastawu stały się akcje spółki B S.A., pl. [...],[...] K., NIP: [...], REGON: [...], KRS [...].
W ocenie Spółki, wobec przedstawionego stanu faktycznego doszło do naruszenia § 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie rejestru zastawów skarbowych oraz Centralnego Rejestru Zastawów Skarbowych, gdyż zgodnie z tym przepisem rejestr zastawów powinien zawierać dane identyfikujące przedmiot zastawu. W rozpatrywanym tymczasem przypadku dokonane wpisy nie zawierały danych, które dostatecznie identyfikowałyby obciążone akcje. Na poparcie swojego stanowiska spółka powołała się na poglądy doktryny wskazując, że w przypadku zastawu skarbowego na akcjach, niezbędnymi danymi identyfikującymi przedmiot zastawu podlegającymi ujawnieniu w rejestrze zastawów, są w szczególności odnoszące się do poszczególnych dokumentów akcji dane indywidualizujące - seria i numer. Dokonane tymczasem przez organ wpisy do rejestru zastawów skarbowych danych takich nie zawierały.
Poza tym skarżąca wyraziła pogląd, że wobec braku stosownych regulacji prawnych w ustawie z dnia 29.08.1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749, z późn zm. - dalej O.p.) oraz w rozporządzeniu Ministra Finansów w sprawie rejestru zastawów skarbowych oraz Centralnego Rejestru Zastawów Skarbowych, które dawałyby możliwość modyfikacji dokonanych wpisów, usunięcie zarzucanego naruszenia prawa było możliwe jedynie przez wykreślenie dokonanych wpisów.
Na wystosowane pismo z dnia 7.01.2013 r. organ udzielił odpowiedzi pismem z dnia 13.02.2013 r. wyrażając pogląd, że nie doszło do naruszenia § 1 ust. 1 pkt 4 cyt. rozporządzenia Ministra Finansów a tym samym brak było przesłanek do wykreślenia zakwestionowanego przez A S.A. zastawu skarbowego, ustanowionego na rzecz Gminy K. w pozycji [...] Rejestru zastawów skarbowych. W motywach swego stanowiska organ wyjaśnił, że pismem z dnia 19.12.2012 r. nr [...] zwrócił się do Prezydenta Miasta K. o przekazanie szczegółowych informacji dotyczących rozpatrywanych akcji, tj. rodzaju, serii i numeru, wartości nominalnej oraz firmy emitenta, oznaczenia sądu, w którym zarejestrowano emitenta, liczby akcji obciążonych zastawem, a w przypadku papierów wartościowych znajdujących się w publicznym obrocie dodatkowo informacji wynikających ze świadectwa depozytowego. W odpowiedzi organ podatkowy wystosował pismo z dnia 21.12.2012 r. nr [...], z którego wynikało, że "przekazał wszystkie informacje niezbędne do identyfikacji przedmiotu i podmiotu zastawu skarbowego" (vide: str. 2 pisma). Ponadto zdaniem organu "przepisy podatkowe nie określają w sposób precyzyjny, w jaki sposób powinno zostać określone prawo wpisywane do rejestru zastawów skarbowych jako przedmiot zabezpieczenia, a tym samym nie mogło w sprawie dojść do zarzucanego naruszenia prawa".
W dalszej kolejności strona skarżąca podniosła, iż jej zdaniem w rozpatrywanym przypadku zachodzi konieczność stwierdzenia bezskuteczności dokonanego przez organ skarbowy obciążenia zastawem skarbowym praw majątkowych z uwagi na następujący stan faktyczny i prawny sprawy.
Wskazała, iż spór w sprawie sprowadza się do ustalenia zakresu danych, których wpisanie do rejestru zastawów skarbowych w przypadku akcji spółek jest wymagane dla skutecznego ustanowienia zastawu skarbowego. W kwestii tej Spółka wypowiedziała się już wcześniej wyrażając pogląd, że skoro zgodnie z § 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie rejestru zastawów skarbowych oraz Centralnego Rejestru Zastawów Skarbowych rejestr zastawów powinien zawierać dane identyfikujące przedmiot zastawu, to przy wpisie do tego rejestru organ winien dokonać takiego opisu przedmiotu zastawu skarbowego, aby identyfikacja tego przedmiotu nie budziła żadnych wątpliwości. Wobec powyższego nie może ujść uwadze, że poszczególne akcje spółki akcyjnej nie podlegają oznaczeniu tylko co do gatunku (rodzaju), lecz posiadają dane indywidualizujące, umożliwiające ustalenie tożsamości każdej akcji z osobna. Powyższe wynika expressis verbis z treści art. 328 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 15.09.2000r. - Kodeks spółek handlowych (Dz. U. Nr 94, poz. 1037, ze zm.), w myśl którego dokument akcji powinien być sporządzony na piśmie i zawierać między innymi wartość nominalną, serię i numer. Jednocześnie przepisy Kodeksu spółek handlowych nie przewidują, aby - jak uczynił to Naczelnik Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego w S., dokonywać identyfikacji akcji według oznaczonej kwotowo wartości ich pakietu. Zważywszy więc na treść § 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie rejestru zastawów skarbowych oraz Centralnego Rejestru Zastawów Skarbowych, w przypadku zastawu skarbowego na akcjach niezbędnymi danymi identyfikującymi przedmiot zastawu, podlegającymi ujawnieniu w rejestrze zastawów, są w szczególności odnoszące się do poszczególnych dokumentów akcji dane indywidualizujące - seria i numer.
Przedstawione stanowisko, zdaniem skarżącej, znajduje potwierdzenie w literaturze przedmiotu (vide: Piotr Czerski, Zastaw skarbowy jako forma zabezpieczenia należności podatkowych, str.116). Stanowiące przedmiot zastawu skarbowego zbywalne prawa majątkowe powinny spełniać wymogi zastawialności. W szczególności powinny być one zindywidualizowane, gdyż tylko w takim przypadku możliwa jest późniejsza identyfikacja praw obciążonych. Przepisy podatkowe nie określają przy tym precyzyjnie, w jaki sposób powinno zostać określone prawo wpisywane do rejestru zastawów skarbowych jako przedmiot zabezpieczenia. Dlatego też strona zauważyła, że bardzo szczegółowy sposób opisu praw obciążonych został uregulowany w załączniku nr 1 do rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 15.10.1997 r. w sprawie szczegółowej organizacji i sposobu prowadzenia rejestru - regulującego problematykę zastawu rejestrowego. Podniosła wprawdzie, iż z uwagi na brak stosownego odesłania, odpowiednie zastosowanie wskazanego aktu wykonawczego do instytucji zastawu skarbowego jest wykluczone, nie wyłącza to jednak możliwości wzorowania się przez organy podatkowe na jego przepisach przy dokonywaniu opisu obciążanego prawa. W praktyce zaś oznacza to, że w przypadku zastawu skarbowego na papierach wartościowych w obrocie publicznym opis przedmiotu zastawu powinien zawierać: rodzaj papieru wartościowego, emitenta, numer kolejny i serię, a także dane identyfikujące świadectwo depozytowe wskazanie wystawcy świadectwa, jego numeru i daty wystawienia. Z kolei w przypadku pozostałych akcji, dane identyfikujące przedmiot zastawu powinny zawierać: rodzaj akcji (imienna, na okaziciela), emitenta (firma, siedziba, sąd rejestrowy oraz numer w rejestrze), wartość nominalną akcji, jej serię i numer, oraz liczbę akcji obciążonych.
Spółka stwierdziła tymczasem, że wymagane dane identyfikujące przedmiot zastawu nie zostały ujawnione w pozycji nr [...] Rejestru zastawów skarbowych prowadzonego przez Naczelnika Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego w S. Wprawdzie organ ten przed dokonaniem wpisu zastawu wystąpił do Prezydenta Miasta K. z prośbą o podanie stosownych danych, jednakże wobec ich nie uzyskania dokonał wpisu do prowadzonego przez siebie Rejestru zastawów skarbowych rezygnując z właściwego opisania stanowiących przedmiot zastawu akcji. W konsekwencji też doszło do naruszenia § 1 pkt 4 2 powołanego rozporządzenia Ministra Finansów, co czyni zasadnym wniosek o stwierdzenie bezskuteczności obciążenia opisanego wcześniej pakietu akcji zastawem skarbowym.
W piśmie z dnia 25.03.2013 r. stanowiącym odpowiedź na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do zaprezentowanego wyżej zarzutu Spółki podtrzymał swoje stanowisko zawarte w piśmie z dnia 13.02.2013 r. i wyjaśnił, że zastaw skarbowy powstały wskutek wpisu w pozycji [...] Rejestru zastawów skarbowych prowadzonego przez ten organ został ustanowiony na wniosek Prezydenta Miasta K. z dnia 14.12.2012 r. celem zabezpieczenia spłaty przez A S.A. zaległości z tytułu podatku od nieruchomości za 2007 r. Podstawą ustanowienia przedmiotowego zastawu skarbowego była decyzja Prezydenta Miasta K. z dnia [...]. Przedmiotem w/w zastawu skarbowego stały się należące do A S.A. akcje Spółki B S.A., wartość pakietu: [...] zł.
Organ podniósł, iż w myśl art. 41 § 1 O.p. "Skarbowi Państwa i jednostkom samorządu terytorialnego z tytułu zobowiązań podatkowych powstałych w sposób przewidziany w art. 21 § 1 pkt 2, a także z tytułu zaległości podatkowych stanowiących ich dochód oraz odsetek za zwłokę od tych zaległości przysługuje zastaw skarbowy na wszystkich będących własnością podatnika oraz stanowiących współwłasność łączną podatnika i jego małżonka rzeczach ruchomych oraz zbywalnych prawach majątkowych (...).
Zatem zgodnie z zacytowanym powyżej przepisem przedmiotem zastawu skarbowego oprócz rzeczy ruchomych mogą być również zbywalne prawa majątkowe. Prawo stanowiące przedmiot zastawu skarbowego, podobnie jak rzecz ruchoma, powinno cechować się zastawialnością. Natomiast jednym z wymogów zastawialności prawa jest jego zbywalność.
Przedmiot zabezpieczenia (tj. akcje spółki handlowej posiadane przez A S.A.) ustanowionego w dniu 21.12.2012 r. posiada cechę zastawialności, gdyż zgodnie z art. 337 § 1 K.s.h. akcje są zbywalne. Organ podkreślił także, iż rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 24.12.2002 r. w sprawie rejestru zastawów skarbowych oraz Centralnego Rejestru Zastawów Skarbowych mówi jedynie w § 1 ust. 1 pkt 4 o danych identyfikujących przedmiot zastawu, nie precyzując jednak jakiego rodzaju dane uważa za dane identyfikujące przedmiot zastawu skarbowego, nie zawiera także katalogu takich danych. Zatem w ocenie wnioskodawcy zastawu skarbowego jak również Naczelnika Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego w S. nie doszło do naruszenia prawa, tj. § 1 ust. 1 pkt 4 powołanego rozporządzenia, bowiem przedmiot zastawu został w wystarczającym stopniu zidentyfikowany. Organ podkreślił nadto, że przepisy przywołane przez A S.A. w skardze regulujące zastaw rejestrowy, tj. rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 15 października 1997 r. w sprawie szczegółowej organizacji i sposobu prowadzenia rejestru zastawów nie mają zastosowania do zastawu skarbowego.
Następnie wskazał, że w myśl art. 42 § 5 O.p. zastaw skarbowy wygasa:
1) z mocy prawa z dnie wygaśnięcia zobowiązania podatkowego albo
2) z dniem wykreślenia wpisu z rejestru zastawów skarbowych albo
3) z dniem egzekucyjnej sprzedaży przedmiotu zastawu.
Zgodnie natomiast z § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 24.12.2002 r. w sprawie rejestru zastawów skarbowych oraz Centralnego Rejestru Zastawów Skarbowych naczelnik urzędu skarbowego dokonuje wykreślenia wpisu w rejestrze zastawów skarbowych w dniu:
1) wygaśnięcia zastawu skarbowego;
2) wydania decyzji na podstawie art. 42a O.p.
Organ stwierdził zatem, iż w niniejszej sprawie brak jest przesłanek do wykreślenia ustanowionego na rzecz Gminy K. zastawu skarbowego.
Uczestnik postępowania Prezydent Miasta K. w całości poparł stanowisko organu skarbowego zawarte w odpowiedzi na skargę. Jego zdaniem zarzut naruszenia przez Naczelnika Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego w S. § 1 pkt 4 cyt. rozporządzenia jest bezpodstawny. W tym zakresie uczestnik postępowania na wstępie zacytował treść art. 41 § 1 O.p. Podniósł, iż podstawą jego wniosku o wpisanie do rejestru zastawów skarbowych zastawu skarbowego była decyzja z dnia [...] w sprawie określenia A S.A. wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2007 r. Uznając wniosek za zasadny organ, poprzez wpis w pozycjach od nr [...] do [...] Rejestru zastawów skarbowych, ustanowił zastaw skarbowy na udziałach i akcjach posiadanych przez skarżącą Spółkę w następujących spółkach handlowych:
1. C Sp. z o.o., z siedzibą w R., ul. [...],
2. B S.A. z siedzibą w K., p1. [...],
3. D Sp. z o.o., z siedzibą w C., ul. [...].
Z treści przepisu § 1 pkt 4 cyt. rozporządzenia wynika, iż rejestr zastawów skarbowych zawiera, m.in. dane identyfikujące przedmiot zastawu. Przepis ten, mówiąc o danych identyfikujących przedmiot zastawu, nie precyzuje jakiego rodzaju dane uważane są za dane identyfikujące przedmiot zastawu, nie zawiera także katalogu takich danych. Nie ma zatem podstaw do tak szczegółowego opisu przedmiotów zastawu, o jakim mowa w skardze Spółki. Zdaniem Prezydenta Miasta, dane przedmiotów zastawu, wskazane we wniosku z dnia 14.12.2012r. oraz w piśmie z dnia 21.12.2012r., były wystarczające do odpowiedniej ich identyfikacji, ponieważ pozwalały na określenie:
- kto posiada akcje, bądź udziały, mające być przedmiotem zastawu, jaka jest wartość posiadanego pakietu,
. akcje jakiej spółki mają być przedmiotem zastawu (nazwa, adres, nr NIP, REGON, KRS).
Art. 41 § 1 O.p. stanowi, iż przedmiotem zastawu może być m.in. zbywalne prawo majątkowe o wartości co najmniej 11.900,00 zł. (wg stanu na 2012r.) Jak wynika z literatury przedmiotu, na którą powołuje się także skarżąca, prawo stanowiące przedmiot zastawu skarbowego powinno cechować się zastawialnością. Jeden z wymogów zastawialności jakim jest jego zbywalność, został określony wprost przez ustawodawcę podatkowego (vide: Piotr Czerski, Zastaw skarbowy jako forma zabezpieczenia należności podatkowych, Zakamycze 2004). Akcje są zbywalne, więc mogą być obciążone zastawem skarbowym. Dodatkowo, co wykazano we wniosku z dnia 14.12.2012r., akcje obciążone zastawem skarbowym, w dniu ustanowienia zastawu miały wartość wyższą niż przewidziana w przepisach Ordynacji podatkowej.
Stosownie do treści art.120 O.p. organy podatkowe działają na podstawie przepisów prawa. Przepis ten jest jednocześnie zasadą konstytucyjną, wyrażoną w art. 7 Konstytucji RP, zgodnie z którym, organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Jak sama skarżąca wskazała, przepisy podatkowe, nie zawierają odesłania do rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości, na które powołuje się Spółka w zakresie danych identyfikujących przedmiot zastawu. W związku z powyższym bezzasadnym jest, zdaniem uczestnika postępowania, powoływanie się na uregulowania tam zawarte.
Reasumując uczestnik postępowania wyraził pogląd, iż przekazał wszystkie dane niezbędne do identyfikacji przedmiotu zastawu skarbowego, zgodnie z treścią § 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 24.12.2002r. Świadczy o tym fakt, iż Naczelnik Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego w S. w dniu [...] ustanowił zastaw skarbowy na akcjach stanowiących własność A S.A., wskazanych we wniosku. Ponadto podkreślił, iż skarżąca spółka posiada 100% akcji B S.A, w związku z czym, dla identyfikacji przedmiotu zastawu nie jest konieczne wskazywanie serii i numerów akcji obciążonych przedmiotowym zastawem skarbowym.
Mając powyższe na uwadze stwierdził, iż skarga Spółki jest bezzasadna i powinna zostać oddalona.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga nie jest uzasadniona albowiem, wbrew jej wywodom, czynność Naczelnika Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego w S., polegająca na obciążeniu zastawem skarbowym należących do skarżącej praw majątkowych na rzecz Gminy K., nie narusza prawa.
Na wstępie trzeba wskazać, że stan faktyczny sprawy jest bezsporny. Spór pomiędzy stronami sprowadza się do odmiennej oceny zakresu danych jakie powinny być ujawnione w rejestrze skarbowym w celu prawidłowej identyfikacji przedmiotu zastawu - zgodnie z § 1 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 24.12.2002 r. w sprawie rejestru zastawów skarbowych oraz Centralnego Rejestru Zastawów Skarbowych.
Zastaw skarbowy, podobnie jak hipoteka ustawowa jest instytucją prawa cywilnego. Zaliczany jest do ograniczonych praw rzeczowych. Istota zastawu wyraża się w tym, że w celu zabezpieczenia oznaczonej wierzytelności można rzecz ruchomą obciążyć prawem, na mocy którego wierzyciel będzie mógł dochodzić zaspokojenia z rzeczy bez względu na to, czyją stała się własnością.
Zastaw skarbowy jest jedną z form zabezpieczenia wykonania zobowiązań podatkowych. Zgodnie z art. 41 § 1 O.p. zastaw skarbowy przysługuje Skarbowi Państwa i jednostkom samorządu terytorialnego z tytułu zobowiązań podatkowych powstałych z dniem doręczenia decyzji organu podatkowego ustalającej wysokość tego zobowiązania (art. 21 § 1 pkt 2 O.p.), a także z tytułu zaległości podatkowych stanowiących ich dochód oraz odsetek za zwłokę od tych zaległości, na wszystkich będących własnością podatnika oraz stanowiących współwłasność łączną podatnika i jego małżonka rzeczach ruchomych oraz zbywalnych prawach majątkowych, jeżeli wartość poszczególnych rzeczy lub praw wynosi w dniu ustanowienia zastawu co najmniej kwotę określoną na dany rok w obwieszczeniu Ministra Finansów (aktualnie 12.300 zł.) Zastawem skarbowym nie mogą być obciążone rzeczy lub prawa majątkowej niepodlegające egzekucji oraz mogące być przedmiotem hipoteki. Warunkiem postania zastawu skarbowego jest jego wpisanie w rejestrze prowadzonym przez urzędy skarbowe.
Ustawodawca podatkowy posłużył się w przypadku zbywalnych praw majątkowych, tak jak w przypadku rzeczy ruchomych, pojęciami właściwymi prawu prywatnemu, nie definiując ich samodzielnie. W prawie cywilnym przyjmuje się, że aby dane dobro, to jest rzecz lub prawo, mogło zostać uznane w ogóle za przedmiot zastawu, musi posiadać tzw. przymiot zastawialności. Oznacza to, że konieczne jest, aby legitymowało się ono trzema cechami:
1) musi być dostatecznie odróżnialne od innych dóbr i kategorii mienia,
2) musi posiadać wymierną wartość ekonomiczną (charakter majątkowy)
3) musi być zbywalne (egzekwowalne).
Te same cechy dotyczą przedmiotu zastawu skarbowego. Należy przy tym zaznaczyć, że przepisy Kodeksu cywilnego normujące zastaw na prawach mogą znaleźć do zastawu skarbowego jedynie zastosowanie odpowiednie, co oznacza z reguły konieczność poważnej modyfikacji reguł w nich zawartych, a czasami nawet ich całkowitego odrzucenia. Wynika to przede wszystkim ze specyficznego sposobu powstawania zastawu skarbowego oraz publicznoprawnego charakteru wierzytelności, którą zastaw skarbowy zabezpiecza. Zastaw skarbowy na prawach powstaje bowiem w sposób ściśle określony w przepisach podatkowych, niezależnie od reguł prawa cywilnego dotyczących przenoszenia prawa obciążanego.
Przenosząc te rozważania na grunt niniejszej sprawy nie może budzić wątpliwości, że zastawem skarbowym mogą być obciążone akcje, gdyż, zgodnie z art. 337 § 1 K.s.h. są one zbywalne. Należy podkreślić, że również zbywalne prawa majątkowe powinny spełniać wymogi zastawialności. W szczególności musi nastąpić ich zindywidualizowanie. Od tego bowiem zależy możliwość późniejszej identyfikacji praw obciążonych. Przepisy podatkowe nie określają w sposób precyzyjny, w jaki sposób powinno zostać określone prawo wpisywane do rejestru zastawów skarbowych jako przedmiot zabezpieczenia.
Zakres danych rejestru zastawów skarbowych określa § 1 rozporządzenia Ministra Finansów z 24.12.2002 r. Zgodnie z powołanym w skardze § 1 ust. 1 pkt 4 tego rozporządzenia rejestr skarbowy zawiera dane identyfikujące przedmiot zastawu.
Strony w sprawie będącej przedmiotem rozpoznania są w zasadzie zgodne co do tego, że przepisy podatkowe nie określają precyzyjnie, w jaki sposób powinno zostać określone prawo wpisywane do rejestru zastawów skarbowych jako przedmiot zabezpieczenia. W przeciwieństwie do określenia minimalnej wartości rzeczy lub praw w chwili wpisu zastawu, ustawodawca nie wskazał szczegółowych reguł dotyczących treści wpisu. Ze względu bowiem na zróżnicowanie przedmiotów zastawu określenie takich szczegółowych reguł nie byłoby w zasadzie możliwe. Nie znajduje także podstaw odpowiednie stosowanie unormowań dotyczących zastawu rejestrowego, co przyznaje sama strona skarżąca.
Z tego też względu, w ocenie Sądu, należy każdą sprawę należy oceniać indywidualnie, mając na uwadze cel powołanej przez stronę regulacji, jakim jest umożliwienie wystarczającego odróżnienia przedmiotu zastawu.
W rozpoznawanej sprawie przedmiotem zastawu skarbowego stały się należące do A S.A. akcje spółki B S.A., w której kapitale zakładowym skarżąca spółka posiada 100% akcji, o łącznej wartości [...]zł. W rejestrze dodatkowo wpisane zostały dane dotyczące spółki B a mianowicie adres, numer KRS, numer NIP i REGON.
Nie polemizując ze słusznym skądinąd poglądem Spółki co do konieczności należytej indywidualizacji praw majątkowych jako przedmiotu zastawu skarbowego Sąd stanął na stanowisku, że dane odnośnie akcji, ujawnione w spornej poz. [...] Rejestru zastawów skarbowych prowadzonego przez Naczelnika Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego w S. były wystarczające do odpowiedniej ich identyfikacji, ponieważ pozwalały na określenie kto posiada akcje mające być przedmiotem zastawu, jaka jest wartość posiadanego pakietu oraz akcje jakiej spółki mają być przedmiotem zastawu (nazwa, adres, nr NIP, REGON, KRS).
W świetle powyższych rozważań, Sąd nie podzielił zarzutów i argumentów podnoszonych przez stronę skarżącą i stwierdził, że kwestionowany wpis w rejestrze zastawów skarbowych nie zawiera uchybień uzasadniających uchylenie zaskarżonej czynności.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 p.p.s.a, Sąd skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło