II SA/Po 952/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Zieliński (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędzia WSA Edyta Podrazik Protokolant St. sekretarz sąd. Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2013 r. sprawy ze skargi G. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] 2013 r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę 2 kwietnia 2013 r. G L. wniosła do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w P. o udzielenie pomocy finansowej m.in. poprzez przyznanie jej dopłaty do czynszu mieszkaniowego w kwocie 150 ,- zł. W trakcie wywiadu środowiskowego 9 kwietnia 2013 r. Strona sprecyzowała, iż wnosi o przyznanie dopłaty do czynszu na okres trzech miesięcy w łącznej kwocie 450,- zł. Decyzją z [...] 2013 r. Prezydent Miasta P. odmówił G. L. udzielenia pomocy finansowej w formie zasiłku celowego na opłacenie czynszu za miesiące kwiecień-czerwiec 2013 r. w łącznej wysokości 450 zł. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż G L. samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe i nigdzie nie pracuje. Z dniem 1 lutego 2012 r. zawiesiła prowadzoną działalność gospodarczą (nauka muzyki dla dzieci). Dochód wnioskodawczyni z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku stanowił: - dodatek mieszkaniowy w wysokości 307,15 zł. (przyznany na okres od 1 marca do 31 sierpnia 2013 r.) Dalej organ wyjaśnił, iż strona spełnia kryterium dochodowe do uzyskania świadczeń z pomocy społecznej, określone w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. W świetle art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek ceowy. Natomiast wg ust. 2 zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztu zakupu żywności, leków i leczenia, opalu, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu a także kosztów pogrzebu. W ocenie organu wnioskodawczyni jest w stanie uiścić czynsz z posiadanych przez nią środków. Wyjaśniono, iż ośrodek pomocy społecznej udziela stronie niezbędnej pomocy poprzez przyznanie zasiłków na zakup żywności, opłacenie rachunku za energię a także pomoc w formie zasiłku okresowego. Wspiera zatem należycie wnioskodawczynię, umożliwiając zaspokajanie jej podstawowych potrzeb życiowych. Otrzymywana pomocy i opieka ze strony ośrodka jest adekwatna do stanu faktycznego. Według organu G L. ma możliwość wygospodarowania z zasiłku okresowego środków finansowych na pozostałe dodatkowe potrzeby, w tym opłacenie czynszu w kwocie 142.53 zł - do dyspozycji pozostanie jej jeszcze kwota 92.32 zł. Prezydent wskazał przy tym, iż rolą pomocy społecznej nie jest podnoszenie standardów życia i spełnianie wszelkich żądań osób ubiegających się o świadczenia z pomocy społecznej, aby przyznano je w określonej formie i rozmiarze. Organ zauważył, iż posiada ograniczone możliwości finansowe niewystarczające dla zaspokajania wszystkich potrzeb osób potrzebujących wsparcia. W sytuacji gdy środki przekazywane z budżetu nie wystarczają dla wszystkich potrzebujących, rzeczą właściwych organów jest wyważenie przyznawanej pomocy, a więc uwzględnienie sytuacji subiektywnej i sytuacji obiektywnej. Pomimo zrozumienia trudnej sytuacji materialnej czy życiowej wnioskodawczyni, organy pomocy społecznej nie są zobowiązane do przyznawania zasiłków celowych w wysokościach zapewniających całkowite pokrycie zobowiązań osób ubiegających się o pomoc. Przyjęcie takiego sposobu postępowania spowodowałoby w krótkim czasie brak możliwości wsparcia innych świadczeniobiorców. Biorąc pod uwagę powyższe oraz zakres udzielonej dotychczas pomocy finansowej organ nie znalazł podstaw do przyznania pomocy na opłacenie należności za czynsz na miesiące od kwietnia do czerwca 2013r. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła G L. podnosząc, iż nie jest w stanie żyć za 92,32 zł miesięcznie. Zdaniem strony organ I instancji przyczynia się do celowego zadłużenia jej mieszkania co doprowadzi do jej eksmisji . Decyzją z dnia [...] 2013 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W ocenie organu odwoławczego sytuacja finansowa skarżącej na dzień orzekania przez organ II instancji uległa poprawie. Skarżącej przyznano bowiem zasiłek okresowy, który zwiększył jej dochód. Stanowiący aktualnie kwotę równą kryterium dochodowemu. Ponadto wskazano, iż strona korzysta z znacznej pomocy finansowej ze strony Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w P. W okresie od 17 grudnia 2012 r. do dnia 2 lipca 2013 r. wydano 16 decyzji, którymi przyznania jej pomoc finansową na zaspokojenie różnych potrzeb bytowych. Wskazano ponadto, iż strona nie podejmuje działalności gospodarczej ani innej skutecznej aktywności w celu poprawienia swojej sytuacji bytowej np. poprzez podjęcie zatrudnienia. Kolegium wskazało, iż nie jest możliwe by organy pomocy społecznej wyręczały stronę postępowania w przezwyciężaniu jej trudnej sytuacji życiowej. W tym stanie faktycznym przyznanie pomocy finansowej w formie zasiłku celowego na dopłatę do czynszu - w okresie od dnia 1 kwietnia 2013r. do dnia 30 czerwca 2013r. - w kwocie po 150,- zł miesięcznie, byłoby sprzeczne z podstawowymi zasadami pomocy społecznej wskazanymi w treści art.2 oraz art. 3 ustawy o pomocy społecznej. Skargę na powyższą decyzję wniosła G L.. Podniosła, iż organ II instancji działa na jej niekorzyść i ma na celu szykanowanie jej. Podniosła, iż do jej dochodu nie można wliczać przyznanego jej dodatku mieszkaniowego, który jest wypłacany bezpośrednio na konto administratora mieszkania. Działania Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie i Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. doprowadzają do zadłużania jej mieszkania i w konsekwencji do eksmisji. Przyznany jej zasiłek okresowy przeznaczony jest na "życie" i żywność, a nie na dopłatę do czynszu. Skarżąc podniosła, iż organy zarzucają jej, że nie podejmuje zatrudnienia czy prowadzenia działalności gospodarczej, a tymczasem sytuacja na rynku pracy jest ciężka. Ponadto Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie i jak i Prezes Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. odmówiły zatrudnienia jej mimo stosownego wniosku. Wskazała także, iż podejmowała czynności w celu uzyskania emerytury specjalnej, której jej odmówiono. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, iż stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem działalności administracji publicznej. Przedmiotem dokonywanej przez niego kontroli jest zbadanie, czy organy administracji w toku rozP. sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Czyni to wedle stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Uchylenie decyzji lub postanowienia przez sąd administracyjny następuje tylko w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 ust. 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. – dalej: "p.p.s.a." ), naruszenia prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) i naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Dokonując kontroli legalności podjętych przez organ administracji rozstrzygnięć, sąd stosownie do zapisu art. 134 p.p.s.a. nie jest związany granicami skargi. Przepis ten umożliwia sądowi wszechstronne i obiektywne zbadanie sprawy niezależnie od podniesionych zarzutów. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej ( Dz.U.2009.175.1362 ze zm.). W tym z art. 39 ust 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej. W myśl tego przepisu zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Co jest istotne, ustawodawca w treści powołanego przepisu art. 39 ustawy o pomocy społecznej używa sformułowania, iż omawiane świadczenie "może być przyznane". Oznacza, to, że rozstrzygnięcie w sprawie przyznania zasiłku celowego wydawane jest w ramach tak zwanego uznania administracyjnego. Uznanie administracyjne, choć jest uprawnieniem organu administracyjnego do wyboru rozstrzygnięcia sprawy, to nie pozwala mu jednak na dowolność w załatwieniu sprawy. Orzekając w przedmiocie przyznania specjalnego zasiłku celowego, organ ma obowiązek wziąć pod uwagę wskazówki, co do zasad udzielania pomocy społecznej osobom potrzebującym, pamiętając nie tylko o tym, że rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy (art. 3 ust. 3 ustawy), ale i o tym, że potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy społecznej powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 4 ustawy). Uznanie administracyjne nie pozwala zatem organowi na dowolność w załatwieniu sprawy, ale też nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela. Reasumując stwierdzić należy, iż kontrola decyzji uznaniowej dokonywana przez Sąd ogranicza się do zbadania zgodności z prawem tej decyzji. Kontrola ta ma ustalić, czy dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organ przy wydawaniu decyzji nie przekroczył granic uznania i czy właściwie uzasadnił rozstrzygnięcie. W niniejszej sprawie nie można zarzucić zarówno organowi I instancji, jak i organowi odwoławczemu naruszenia obowiązujących przepisów przy rozstrzyganiu wniosku skarżącej o przyznanie jej świadczenia na opłacenie części czynszu mieszkaniowego za miesiące kwiecień-czerwiec 2013 r. Organy obu instancji w prawidłowy sposób ustaliły, że skarżąca spełnia kryterium dochodowe, o którym stanowi art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej . Wydanie decyzji w omawianej sprawie zostało poprzedzone czynnościami wyjaśniającymi, zmierzającymi do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego, w tym dokonaniem aktualizacji przeprowadzonego ze skarżącą wywiadu środowiskowego, a rozstrzygnięcie zostało uzasadnione. Biorąc pod uwagę możliwości finansowe organu I instancji oraz otrzymywaną regularnie przez skarżącą pomoc finansowa ( zasiłek okresowy od kwietnia do czerwca 2013 r., regularnie przyznawane zasiłki celowe na zakup żywności, opłacanie energii eklektycznej, na leki ) uznać należało, iż odmowa przyznania wnioskowanego świadczenia nie została dokonana w sposób arbitralny, lecz z uwzględnieniem wszystkich czynników z jednej strony odnoszących się do sytuacji materialnej skarżącej, w tym do otrzymywanych przez nią regularnie świadczeń z pomocy społecznej, a z drugiej strony do możliwości finansowych organu I instancji i konieczności niesienia pomocy innym potrzebującym. Treść odwołania oraz skargi wskazuje, iż G L. z góry założyła, iż przyznanie jej środków na zaspokojenie wszystkich podstawowych potrzeb jest obowiązkiem organów pomocy społecznej Podkreślić należy, iż wykładnia przepisów ustawy o pomocy społecznej nie może prowadzić do wniosku o dopuszczalności uczynienia z pomocy społecznej źródła utrzymania. Interpretacja taka byłaby niedopuszczalna jako całkowicie sprzeczna z intencją ustawodawcy, a zwłaszcza z ustanowioną w art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej zasadą pomocniczości (subsydiarności). Strona potrzebująca pomocy powinna podejmować wszelkie środki zmierzające do poprawy swojej sytuacji bytowej, a pomoc społeczna ukierunkowana jest na wsparcie takiej osoby w przezwyciężeniu trudnej sytuacji życiowych. Dążenie strony do poprawy swojej sytuacji nie może ograniczać się składania kolejnych wniosków o przyznanie prawa pomocy. Innymi słowy celem pomocy społecznej nie jest całkowite utrzymanie podopiecznego, lecz wspieranie go w trudnej sytuacji życiowej i zdrowotnej przy jego aktywnym współudziale (por wyrok NSA z dnia 12 września 2012 r. o sygn. akt I OSK 623/12 – dostępny na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl ). W tym stanie rzeczy orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a.