I SAB/Wa 525/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba (spr.) Sędziowie: WSA Jolanta Dargas WSA Iwona Maciejuk Protokolant referent Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi K.Z. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta W. do rozpoznania wniosku w przedmiocie przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], oznaczoną jako "[...]" dz. [...] i dz. [...] hip. [...] - w terminie dwóch miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta W. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta W. na rzecz skarżącej K. Z. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. K. Z., reprezentowana przez adw. M. D., wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o odszkodowanie za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] , ozn. jako "[...]", dz. [...] i dz. [...] hip. [...]. Jak wynika z akt administracyjnych, wnioskiem z dnia 23 listopada 1995 r. K. Z. wystąpiła o przyznanie odszkodowania za nieruchomość [...] przy ul. [...], objętą działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. nr 50, poz. 279). Decyzją z dnia [...] września 2002 r., nr [...] Starosta Powiatu [...] odmówił przyznania odszkodowania za nieruchomość przy ul. [...], ozn. jako "[...]" dz. [...],[...]. W wyniku złożonego odwołania, Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2003 r., nr [...] uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W wyniku powyższego, Prezydent W. decyzją z dnia [...] sierpnia 2003 r., nr [...] odmówił K. Z. odszkodowania za nieruchomość przy ul. [...], ozn. jako "[...]" dz. [...] i dz. [...] hip. [...]. Również to rozstrzygnięcie zostało uchylone decyzją Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2004 r., nr [...], a sprawa trafiła ponownie do organu I instancji. Następnie decyzją z dnia [...] września 2005 r., nr [...] Minister Infrastruktury stwierdził z urzędu nieważność decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2004 r., nr [...] z uwagi na pominięcie przez organ wojewódzki stron postępowania. Tym samym Wojewoda [...] zobowiązany był ponownie rozpoznać odwołanie od decyzji z dnia [...] sierpnia 2003 r. I tak, decyzją z dnia [...] marca 2006 r., nr [...] Wojewoda uchylił rozstrzygnięcie Prezydent W. nr [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Po uwzględnieniu ustaleń organu odwoławczego, Prezydent W. decyzją z dnia [...] lipca 2006 r., nr [...] po raz kolejny odmówił K. Z. odszkodowania za sporny grunt. Rozstrzygnięcie to zostało uchylone przez Wojewodę [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r., nr [...], a sprawa przekazana została organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Wobec braku rozstrzygnięcia w sprawie po w/w decyzji organu odwoławczego, K. Z. w dniu 16 stycznia 2013 r. wystąpiła do Wojewody [...] z zażaleniem na bezczynność Prezydenta W. Uznając zażalenie za uzasadnione Wojewoda postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2013 r., nr [...] zobowiązał organ I instancji do załatwienia sprawy w terminie 4 miesięcy od daty doręczenia niniejszego rozstrzygnięcia. W związku z dalszą bezczynnością organu, K. Z., reprezentowana przez adw. M. D., wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, w której zaznaczyła, że Prezydent W. nie dotrzymał terminu załatwienia sprawy wyznaczonego postanowieniem Wojewody [...], a wcześniej kilkukrotnie wydłużał terminy do wydania decyzji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie zaznaczając, że pismem z dnia 26 września 2013 r. pełnomocnik strony został poinformowany o aktualnym stanie sprawy i przewidywanym terminie zakończenia postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skargę należało uznać za uzasadnioną, co skutkowało wydaniem przez Sąd wyroku zobowiązującego organ do wydania rozstrzygnięcia w określonym terminie. Oceniając zasadność skargi podkreślić należy, że realizacja zasady ogólnej szybkości i racjonalnego postępowania jest zagwarantowana przepisami określającymi terminy załatwienia sprawy. Z ogólnych zasad postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, zgodnie z art. 12 § 1 Kpa, a także zobowiązane są podejmować wszelkie kroki niezbędne do jej wyjaśnienia i załatwienia w myśl art. 7 i art. 77 § 1 Kpa. W rozpoznawanej sprawie oznacza to obowiązek podjęcia nie jakichkolwiek działań, lecz działań celowych, zmierzających do rozpatrzenia wniosku o odszkodowanie z dnia 23 listopada 1995 r. Przy czym z przepisu art. 35 § 1 i 2 Kpa wynika obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Nadto w świetle art. 36 § 1 i 2 Kpa wymagane jest, aby o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie organ podał stronom przyczyny zwłoki i wskazał nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten - mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności wskazanych w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a p.p.s.a. (wyrok NSA z dnia 5 lutego 1999 r., sygn. akt I SAB 90/98, LEX nr 48016, wyrok NSA z dnia 5 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 1031/12 http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Dla stwierdzenia stanu bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta była zawiniona przez organ, czy też nie. Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Badając zasadność takiej skargi Sąd czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania orzeczenia sądowego. W rozpoznawanej sprawie Prezydent W. nie wywiązał się z ustawowych obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Zauważyć należy, że z analizy dokumentów znajdujących się aktach administracyjnych sprawy wynika co prawda, iż od dnia wystąpienia z wnioskiem o przyznanie odszkodowania, organ podejmował czynności w sprawie (między innymi wydawał powołane na wstępie decyzje odmawiające przyznania skarżącej odszkodowania – uchylane następnie przez Wojewodę [...]), to jednak działania te nie doprowadziły do zakończenia sprawy. W świetle powyższych okoliczności stwierdzić zatem należy, że skarga na bezczynność Prezydenta W. jest uzasadniona. Oczywiste jest, że wskazany organ administracji publicznej nie wywiązał się z ustawowych obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów Kpa. Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a., Sąd uznając skargę na bezczynność organu za zasadną, zobowiązuje ten organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności. W okolicznościach niniejszej sprawy za wystarczający dla załatwienia wniosku o odszkodowanie Sąd uznał termin dwóch miesięcy. Termin ten, biorąc pod uwagę pismo Prezydenta W. z dnia 26 września 2013 r., jest wystarczający również z punktu widzenia organu. Jednocześnie, uwzględniając skargę na bezczynność, Sąd stwierdza, czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd, oceniając aktywność organu w trakcie prowadzonego postępowania odszkodowawczego, doszedł do przekonania, że bezczynność organu w przedmiocie rozpoznania przedmiotowego wniosku z dnia 23 listopada 1995 r. jest nie tylko naganna, ale również nosi cechy rażącego naruszeniem prawa. Za rażące naruszenie przepisów art. 35 kpa można bowiem uznać ich oczywiste niezastosowanie lub zastosowanie nieprawidłowe, jak również długotrwałość prowadzenia postępowania, czy też brak jakiejkolwiek aktywności organu (vide wyrok WSA w Warszawie z 20.10.2011 r., I SA/Wa 353/11, wyrok WSA w Poznaniu z 18.08.2011 r., II SAB/Po 60/10, wyrok WSA w Gdańsku z 11.08.2011 r., II SAB/Gd 30/11 – dostępne w CBOSA). W przedmiotowej sprawie, od dnia wpłynięcia wniosku skarżącej (tj. od 23 listopada 1995 r.) do dnia orzekania w sprawie bezczynności organu przez Sąd upłynęło ponad 18 lat, w tym od dnia zwrotu akt administracyjnych po ostatniej decyzji Wojewody [...] uchylającej rozstrzygnięcie Prezydenta W. z dnia [...] lipca 2006 r. – ponad 4 lata. Ostatnią czynność ukierunkowaną na merytoryczne rozpatrzenie wniosku Prezydent podjął w dniu 7 stycznia 2010 r. (wystąpienie do Archiwum Państwowego W.). Następnie organ poinformował strony o konieczności sporządzenia operatu szacunkowego, po czym kolejnymi pismami zawiadamiał jedynie o przyczynach niemożności zakończenia postępowania oraz o nowych terminach załatwienia sprawy. Tym samym, od 2010 r. w sprawie nie podjęta została żadna czynność zmierzająca do zakończenia postępowania. Biorąc pod uwagę powyższe oraz z uwagi na zignorowanie wszelkich terminów załatwienia sprawy, zasadnym jest orzeczenie o rażącym naruszeniu przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności podstawowych zasad wynikających z art. 7, art. 8, art. 9, art. 12, jak również art. 35 oraz art. 36 Kpa. W świetle powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na mocy art. 149 § 1 p.p.s.a. i art. 200 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.