II SA/Bd 1187/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Jarzembski (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Renata Owczarzak Sędzia WSA Leszek Tyliński Protokolant starszy sekretarz sądowy Dominika Znaniecka po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi Z. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu prawa jazdy 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącego Z. O. kwotę [...] ([...] [...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Starosta I. decyzją z [...] lipca 2013 r. - [...] na podstawie art. 104 Kpa i art. 10 ust. 1 w zw. z art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. Nr 30, poz. 151, z zm.) po rozpatrzeniu wniosku Z.O. o zwrot zatrzymanego prawa jazdy w zakresie kategorii B, odmówił zwrotu, gdyż w myśl art. 12 ww. ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. osoba wobec której sąd orzekł zakaz prowadzenia pojazdów kategorii AM, nie może ubiegać się o wydanie uprawnienia w zakresie kategorii B w czasie obowiązywania orzeczonego zakazu. W odwołaniu Z. O. podniósł, iż przedmiotowy dokument został zatrzymany przez Prokuraturę w związku z postępowaniem o czyn z art. 178 a § 1 k.k., jednakże wyrokiem Sądu Rejonowego w I. z dnia [...]marca 2013 r. [...], orzeczono jedynie zakaz prowadzenia motorowerów tj. pojazdów kategorii AM. Sąd nie zatrzymał ani nie ograniczył mu uprawnień do prowadzenia pojazdów kategorii "B" oraz "T". Skarżący domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji i orzeczenia co do istoty sprawy ewentualnie uchylenie decyzji i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. SKO w B. decyzją z [...] sierpnia 2013 r. ([...]) na podstawie art. 1 ust. 1, art. 2 i art. 17 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r., Nr 79, poz. 856 z zm.) art. 10 ust. 1, w zw. z art. 12 ust. 2 pkt 1 ww. ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kpa utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Wg tego organu, mimo iż cofnięto skarżącemu uprawnienia w określonym wyrokiem zakresie, to ustawodawca wyraźnie wskazał w art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy, iż przepis ust. 1 pkt 2 stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy kategorii B1, B w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii AM, A1, A2 lub A. To, że skarżący posiadał uprawnienia, obejmujące kat. B i T, a Sąd jedynie zakazał prowadzenia motorowerów (kat. AM), nie oznacza, że w trakcie obowiązywania tego zakazu, skarżący może prowadzić pojazdy mechaniczne (kat. B) bowiem jest to zakazane ustawowym zakazem. Sąd nie musiał więc orzekać co do zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych (kat. B), bo zakaz ten wynika z ustawy. W skardze Z. O. zarzucił naruszenie: art. 6 Kpa i 7 Kpa - w części w jakiej statuuje zasadę praworządności poprzez zastosowanie art. 10 ust. 1 w zw. z art. 12 ust. 2 pkt 1, czym wykroczył poza granice prawa, bowiem przepis ten nie mógł być zastosowany, a ponadto poprzez niestosowanie się do ogólnych zasad prawa; 7 Kpa - w części jakiej dotyczy uwzględniania słusznego interesu obywateli, bowiem organ odwoławczy podtrzymując decyzję organu I instancji na podstawie błędnie zastosowanego przepisu, uniemożliwił korzystanie przez skarżącego z posiadanych przez niego uprawnień; art. 8 Kpa - zakładającego zasadę pogłębiania zaufania obywateli poprzez odmowę zwrotu niesłusznie zatrzymanego dokumentu prawa jazdy, co pozostaje w sprzeczności z orzeczeniem sądu, tym samym powodując niepewność prawa i zmniejszenie zaufania obywatela do organów państwa; 11 Kpa - wprowadzającego zasadę przekonywania poprzez niezastosowanie się do dyspozycji art. 107 § 3 Kpa, bowiem uzasadnienie decyzji zostało sformułowane w sposób lakoniczny i nie odnosiło się do argumentów sformułowanych przez stronę, co w żaden sposób nie przekonuje strony co do zasadności rozstrzygnięcia. Stawiając powyższe zarzuty skarżący domagał się uchylenia obu decyzji, zasądzenie kosztów postępowania i orzeczenia, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie wywodząc, że ustawodawca wyraźnie wskazał art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy, że prawo jazdy (jako dokument) nie może być wydane osobie ubiegającej się o wydanie prawa jazdy kategorii C i C + E w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B- co ma miejsce w rozpoznawanej sprawie; w uzasadnieniu wyroku napisano, iż "sąd karny nie musiał więc orzekać co do zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych kat. C, C + E, bo zakaz ten wynika bezpośrednio z ustawy." Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej bądź w postanowieniu z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z przepisem art. 133 § 1 oraz art. 134 § 1 ww. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd wydaje wyrok po zaniknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Z akt niniejszej sprawy natomiast wynika, iż postanowieniem z dnia [...] listopada 2012 r., sygn. akt [...] Prokurator Rejonowy w I. orzekł o zatrzymaniu Z.O. prawa jazdy kat. B,T nr [...], wydanego w dniu [...] października 2008 r. przez Starostę I. oraz że dnia [...] kwietnia 2013 r. do Starostwa I, wpłynął wyrok Sądu Rejonowego w I.- VI Wydział Karny, z dnia [...] marca 2013 r., sygn. akt [...], w którym uznając skarżącego za winnego popełnienie przestępstwa z art. 178a § 1 kk orzeczono wobec Z.O. oprócz kary zasadniczej 5 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na 3 lata, także zakaz prowadzenia motorowerów na okres 2 lat. Z akt wynika także, że dniu [...] maja 2013 r. skarżący Z.O. złożył do Starostwa Powiatowego w I. wniosek o zwrot zatrzymanego prawa jazdy w zakresie kategorii B,T. Efektem tego wniosku jest odmowa zwrotu zawarta w przywołanych na wstępie decyzjach obu organów. W pierwszej kolejności zauważyć należy, że przywoływana przez organy ustawa o kierujących pojazdami z dnia 5 stycznia 2011 r. weszła w życie z dniem 19 stycznia 2013 r., zastępując uchylone tą ustawą stosowne przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm.). Przepisy ustawy o kierujących pojazdami nie zawierają przepisów przejściowych, które odnosiłoby się do sytuacji osób, które nabyły uprawnienia do kierowania pojazdami określonych kategorii pod rządami poprzednich regulacji prawnych, a okres na jaki został orzeczony środek karny rozpoczął bieg pod rządami ustawy o kierujących pojazdami. Z uwagi na brak przepisów przejściowych należało przyjąć, że do sytuacji takich osób zastosowanie mają nowe regulacje, co też trafnie ustaliły i przyjęły organy w obu decyzjach. Podkreślenia jednak wymaga, że skarżący Z.O. posiadał uprawnienia do kierowania pojazdami, obejmujące kat. B oraz T, zaś Sąd Rejonowy w I. prawomocnym wyrokiem z dnia [...] marca 2013 r., sygn. akt [...] orzekł tylko o zakazie prowadzenia motoroweru na okres 2 lat. W tej sytuacji, w ocenie Sądu organ niezasadnie przyjął, że skarżący jest osobą, o której mowa w art. 12 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 ww. ustawy o kierujących pojazdami, czyli osobą ubiegającą się o wydanie dokumentu prawa jazdy kategorii B i T, ponieważ posiada już prawo jazdy w tym zakresie. Skoro więc Sąd Rejonowy w I. w prawomocnym wyroku orzekł tylko o zakazie prowadzenia motoroweru tj. kategorii AM pojazdów z wyłączeniem innych pojazdów, do których prowadzenia uprawnia kategoria B i T prawa jazdy, to skarżący powinien otrzymać prawo jazdy tej kategorii z powrotem. W przeciwnym razie stanowiłoby to niedopuszczalną zmianę przez organ administracji publicznej prawomocnego wyroku sądowego. Organ administracji nie może dowolnie, po złożeniu wniosku o zwrot zatrzymanego prawa jazdy badać przesłanki wydania prawa jazdy, skoro skarżący w przeszłości takie uprawnienie nabył i stosowny dokument odnoszący się do kat. B i T został już mu wcześniej wydany, a żaden organ nie pozbawił wnioskodawcy nabytych wcześniej uprawnień w tej części. Wskazać także należy, że w świetle art. 42 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553 ze zm.), orzeczony przez sąd jako środek karny zakaz prowadzenia pojazdów może obejmować zakaz prowadzenia pojazdów określonego rodzaju, wszelkich pojazdów lub wszelkich pojazdów mechanicznych. W świetle tego przepisu sąd powszechny, zależnie od stopnia winy, społecznej szkodliwości czynu i innych okoliczności konkretnej sprawy, decyduje o zakresie orzeczonego zakazu prowadzenia pojazdów. Zgodnie też z art. 182 § 1 zd. 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. Nr 90, poz. 557 ze zm.), w razie orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów, sąd przesyła odpis wyroku odpowiedniemu organowi administracji właściwemu dla miejsca zamieszkania skazanego celem wykonania wyroku w tym zakresie. Stosownie zaś do art. 182 § 2 k.k.w., organ, do którego przesłano orzeczenie zawierające zakaz prowadzenia pojazdów, zobowiązany jest cofnąć uprawnienia do ich prowadzenia w orzeczonym zakresie oraz nie może wydać tych uprawnień w okresie obowiązywania zakazu. Z przytoczonym art. 182 § 2 k.k.w. koresponduje obecnie art. 103 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami. W świetle tych przepisów starosta wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w przypadku orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów. Z powołanych przepisów wynika zatem, że to sąd powszechny - a nie organ administracji - orzeka o zakazie prowadzenia pojazdów, ustalając jednocześnie jakiego rodzaju pojazdów zakaz dotyczy i dopiero to orzeczenie sądu powszechnego stanowi podstawę do cofnięcia uprawnień do ich prowadzenia w orzeczonym sądowym wyroku w zakresie przez właściwy organ. Zatem organ administracji nie może rozszerzać zakazu orzeczonego przez sąd powszechny na uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie szerszym, niż to orzeczono w prawomocnym wyroku sądu powszechnego. W ocenie Sądu nie ulega wątpliwości, że uregulowanie zawarte w art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami winno być stosowane jedynie do osób, które ubiegają się dopiero o wydanie prawa jazdy określonych w nim kategorii i nigdy ich nie posiadały, a wobec których orzeczono zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych. Reasumując, stwierdzić trzeba, że prawidłowa wykładnia art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami prowadzi do wniosku, iż w przypadku zastosowania przez sąd powszechny art. 42 § 2 k.k. i orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych jedynie określonego rodzaju, organ administracji publicznej jest zobowiązany wydać (zwrócić) osobie, wobec której orzeczono taki zakaz, prawo jazdy kategorii, której ten zakaz nie obejmuje, jeżeli oczywiście ona je uprzednio posiadała. Gdyby wolą ustawodawcy było uniemożliwienie takim osobom zwrotu prawa jazdy w tym zakresie, wówczas dokonałby stosownych zmian w kodeksie karnym, czego jednak nie uczynił uchwalając w dniu 5 stycznia 2011 r. ustawę o kierujących pojazdami. W związku z tym stwierdzić należy, że organy administracji publicznej dokonały nieprawidłowej wykładni art. 12 ust. 1 pkt 2 w zw. z ust. 2 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami i poprzez odmowę zwrotu prawa jazdy pozbawiły skarżącego uprawnienia do prowadzenia pojazdów, nie objętych zakazem orzeczonym przez sąd powszechny. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zarówno zaskarżoną decyzję, jak i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji z dnia 1 lipca 2013 r. Rozstrzygnięcie w kwestii wykonalności zaskarżonej decyzji podjęte zostało stosownie do art. 152 przywoływanej ustawy, natomiast dotyczące kosztów oparte zostało na przepisie art. 200 i 206 tej ustawy. Wydając niniejszy wyrok Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy był świadomy rozbieżności w orzecznictwie w tym zakresie. Nie podzielił jednak z przyczyn wyżej wskazanych stanowiska zaprezentowanego w wyroku wskazanym przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. w odpowiedzi na skargę. Podzielił natomiast stanowiska zaprezentowane w wyrokach WSA w Bydgoszczy z 23 października - II SA/Bd 815/13, WSA w Olsztynie z 12 czerwca 2013 r. - II SA/Ol 337/13 czy WSA w Łodzi z 14 listopada 2013 r. - III SA/Łd 990/13 Rozpoznając sprawę ponownie organ pierwszej instancji uwzględni zatem powyższe wskazania Sądu co do prawidłowej wykładni i zastosowania powołanych przepisów.