II OSK 646/14

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2015-10-20

Skład orzekający: Zdzisław Kostka, Maria Czapska-Górnikiewicz, Dorota Dąbek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy budynek letniskowy wzniesiony w 1975 r. bez pozwolenia na budowę, ale zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego obowiązującym w dacie jego budowy, podlega rozbiórce na podstawie przepisów Prawa budowlanego z 1974 r., jeśli w dacie orzekania nie obowiązuje plan zagospodarowania przestrzennego?
Ratio decidendi
Budynek wzniesiony w warunkach samowoli formalnej, tj. bez pozwolenia na budowę, ale zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym obowiązującymi w dacie jego realizacji, warunkami technicznymi i zasadami sztuki budowlanej, nie podlega rozbiórce na podstawie art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974 r. Brak przesłanek do nakazania rozbiórki lub innych działań legalizacyjnych sprawia, że postępowanie w sprawie samowoli budowlanej staje się bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła budynku letniskowego wzniesionego w 1975 r. bez pozwolenia na budowę. Organy nadzoru budowlanego umorzyły postępowanie w sprawie legalności budynku, uznając, że był on zgodny z planem zagospodarowania przestrzennego obowiązującym w dacie budowy i nie stanowi zagrożenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę spółki, która kwestionowała ustalenia dotyczące numeru działki i zgodności z planem zagospodarowania przestrzennego. Spółka wniosła skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie prawa materialnego i postępowania.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zdzisław Kostka Sędziowie sędzia NSA Maria Czapska-Górnikiewicz sędzia del. WSA Dorota Dąbek (spr.) Protokolant asystent sędziego Anita Lewińska po rozpoznaniu w dniu 20 października 2015 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej P. [...] S.A. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 20 grudnia 2013 r. sygn. akt II SA/Rz 770/13 w sprawie ze skargi P. [...] S.A. z siedzibą w W. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie legalności budynku letniskowego oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 20 grudnia 2013r., sygn. akt II SA/Rz 770/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę P. [...] S.A. w W. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] czerwca 2013r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie legalności budynku letniskowego. Powyższy wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Decyzją z dnia [...] grudnia 2012r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w U. umorzył postępowanie w sprawie legalności należącego do W. R. budynku letniskowego usytuowanego na działce nr ewid. [...] w miejscowości C., gm. C., własności Skarbu Państwa w użytkowaniu wieczystym skarżącej Spółki. Organ wskazał, że z Uproszczonego Planu Zagospodarowania Przestrzennego Gminy C., zatwierdzonego decyzją z dnia [...] grudnia 1974r. nr [...] Naczelnika Powiatu B., wynikało, iż wymieniony plan dopuszczał "zabudowę turystyczno-wypoczynkową" na terenie posadowienia kontrolowanego obiektu. PINB w U. stwierdził brak podstaw do zastosowania w niniejszej sprawie rygoru wynikającego z dyspozycji art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy Prawo budowlane z 1974r., jak też wydania nakazu zmian lub przeróbek w trybie art. 40 cyt. ustawy. Stan techniczny obiektu i jego legalizacja nie powodują bowiem niebezpieczeństwa dla ludzi i mienia ani nie pogarszają niedopuszczalnie warunków zdrowotnych lub użytkowych otoczenia. Po rozpatrzeniu odwołania P. [...] S.A. w W., decyzją z dnia [...] czerwca 2013r. nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy uznał, że z uwagi na prawidłowo ustaloną przez organ I instancji datę budowy spornego obiektu tj. 1975r., zasadnie zastosowano w sprawie przepisy ustawy Prawo budowlane z 1974r. W ocenie organu odwoławczego w odniesieniu do kontrolowanego obiektu nie zachodzą przesłanki do nakazania jego rozbiórki w oparciu o art. 37 ust. 1 ustawy Prawo budowlane z 1974r. Obowiązujący w dacie jego budowy plan miejscowy dopuszczał na tym terenie zabudowę turystyczno-wypoczynkową, a przedmiotowy budynek letniskowy przeznaczony jest do rekreacji i okresowego wypoczynku. Odpowiada więc rodzajowi dopuszczonej w uproszczonym planie zabudowy i wyłącza przesłankę z art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane z 1974r. Nie zachodziły również warunki określone w art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane z 1974r., ponieważ z przedłożonych opinii technicznych wynikało, że stan techniczny obiektu jest zadowalający. Brak wobec tego było podstaw do orzeczenia nakazu rozbiórki. Ustalenia faktyczne nie pozwoliły także na nałożenie na właściciela obowiązku wykonania określonych zmian lub przeróbek w obiekcie w myśl art. 40 ustawy Prawo budowlane z 1974r. Tym samym prowadzone postępowanie stało się bezprzedmiotowe i podlegało umorzeniu. Z rozstrzygnięciem [...]WINB w [...] nie zgodziła się Spółka, wnosząc do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę, w której domagała się uchylenia wydanych w sprawie decyzji. Skarżąca zarzuciła, że organy nadzoru budowlanego w wydanych decyzjach "nieprawidłowo stosują numer działki [...] w miejscowości C.". Wprawdzie w 2011r. Starosta B. dokonał modernizacji ewidencji gruntów i budynków na terenie miejscowości C., gmina C. Z istniejącej działki nr [...] w miejscowości C. została wydzielona nowa działka o nr [...], na której obecnie usytuowany jest budynek letniskowy stanowiący przedmiot postępowania, jednak rozstrzygnięcie Starosty B. nie stało się prawomocne, ponieważ zostało zaskarżone przez Spółkę. Dlatego prawidłowym numerem działki powinien być nr [...] i przypisane dotychczas tej działce rodzaje i klasy użytku, tj. WS - wody stojące. Skarżąca wniosła wobec tego o wyjaśnienie, czy użytkowanie obiektu usytuowanego według ewidencji na terenie pod wodami nie będzie powodowało zagrożenia niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia w rozumieniu art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane z 1974r., zarzucając, że w opinii technicznej i wydanych w sprawie decyzjach nie odniesiono się do możliwości bezpiecznego użytkowania obiektu budowlanego znajdującego się na wodach, przez co nie wykluczono powyższej przesłanki z art. 39 ust. 1 pkt 2. W ocenie Spółki organy nie wyjaśniły także, czy sporny obiekt nie narusza przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Stosując art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane z 1974r. w zw. z art. 103 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z 1994r. organy nadzoru budowlanego powinny ustalić przeznaczenie przedmiotowego terenu według przepisów o planowaniu przestrzennym, w tym miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, obowiązujących w dacie rozstrzygania sprawy. Ponadto fakt nielegalnej zabudowy i użytkowanie tak powstałego obiektu może doprowadzić do zmiany i przekwalifikowania w użytkach gruntowych i klasyfikacjach bonitacyjnych części działki nr [...] w miejscowości C., co z kolei spowoduje niekorzystne dla Spółki skutki ekonomiczne związane z podniesieniem opłacanego podatku od nieruchomości oraz skutki gospodarcze związane ze zmianą klasyfikacji gruntów i zmianą gospodarowania wodami. W odpowiedzi na skargę [...]WINB w [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas zajęte stanowisko. W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wskazał, że poza sporem pozostaje, iż budynek letniskowy wzniesiony na działce nr [...] w miejscowości C. został zrealizowany w 1975r. bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę. Na podstawie art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane organy obu instancji trafnie przyjęły w sprawie, że zastosowanie mają przepisy ustawy Prawo budowlane z 1974r. Odnosząc się do podnoszonej przez skarżącą Spółkę wątpliwości odnośnie do ustalenia treści przepisów o planowaniu przestrzennym, o których mowa w art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane z 1974r. Sąd I instancji powołał się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 grudnia 2013r., sygn. II OPS 2/13 wyjaśniając, że należy w tej sprawie wziąć pod uwagę przepisy obowiązujące w dacie orzekania przez organy administracji oraz uwzględnić także przeznaczenie terenu, na którym powstał obiekt budowlany, od daty jego budowy. Z ustaleń poczynionych w trakcie postępowania przez organy nadzoru budowlanego wynika, że przedmiotowy obiekt wzniesiono w ramach formalnej samowoli, albowiem nie uzyskano wymaganego prawem pozwolenia na budowę, ale wzniesiono go zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym obowiązującymi w dacie jego realizacji, warunkami technicznymi i zasadami sztuki budowlanej. Dowodem na to są ustalenia Uproszczonego Planu Zagospodarowania Przestrzennego Gminy C., zatwierdzonego decyzją Naczelnika Gminy C. z dnia [...] grudnia 1974r., z których wynika, że dla terenu, na którym zlokalizowany przedmiotowy budynek dopuszczalna była zabudowa turystyczno-wypoczynkowa, a taki charakter ma wzniesiony obiekt. Zdaniem Sądu I instancji, niesporne jest także, że dla terenu, na którym zlokalizowano budynek letniskowy, w dacie wydawania zaskarżonej decyzji nie obowiązywał plan zagospodarowania przestrzennego. Ze złożonej w trakcie postępowania przed organem I instancji opinii technicznej wynika, że budynek zlokalizowany na działce nr [...] w C. został wybudowany zgodnie ze sztuką budowlaną i może być użytkowany bez zagrożeń dla środowiska i jego uczestników. Nie zachodzą więc przesłanki z art. 37 ust. 1 pkt 2 lub ust. 2 ustawy Prawo budowlane z 1974r., która nakazywałaby orzeczenie o nakazie rozbiórki. Odnosząc się do zarzucanej w skardze wadliwości w aspekcie posługiwania się nr [...] dla działki, na której zlokalizowano przedmiotowy obiekt oraz przypisane jej dotychczasowe oznaczenie klasyfikacyjne, Sąd uznał, że nie ma to znaczenia dla oceny legalności zaskarżonej decyzji. Niesporne jest, że taki numer ewidencyjny działce został nadany w wyniku modernizacji operatu ewidencji gruntów, nadto nie jest sporne, że działka ta nie jest pokryta wodami płynącymi (dowód: protokół oględzin - k. 9 akt I instancji oraz dokumentacja fotograficzna). Z faktu wzniesienia w tym miejscu przedmiotowego i innych budynków wnioskować należy, że teren ten nigdy także nie był pokryty wodami. Nie zachodzą więc przesłanki do orzekania o rozbiórce budynku w oparciu o przepis art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane z 1974r. Skoro brak było podstaw do orzekania merytorycznego tj. wydania nakazu rozbiórki lub wydania decyzji w trybie art. 40 ustawy Prawo budowlane z 1974r., Sąd uznał prawidłowość umorzenia postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., wobec jego bezprzedmiotowości. Od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie spółka P. [...] S.A. w W. wniosła skargę kasacyjną, domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych. Wyrokowi WSA w Rzeszowie zarzucono naruszenie: 1. prawa materialnego, tj. przepisu art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane z 1974r. przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, poprzez kierowanie się przepisami o planowaniu przestrzennym z daty popełnienia czynu samowoli budowlanej, a nie z daty orzekania o samowoli budowlanej, co miało wpływ na wynik postępowania, poprzez nieprzeprowadzenie jakichkolwiek ustaleń, czy obowiązujące przepisy planowania przestrzennego przeznaczają teren, na którym zlokalizowany jest budynek letniskowy na taką zabudowę; 2. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane z 1974r. przez organy obu instancji, poprzez niewyjaśnienie, czy obiekt znajduje się na terenie, który z uwagi na położenie w pobliżu zbiornika [...] może powodować niebezpieczeństwo dla ludzi i mienia; 3. niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, tj. niewyjaśnienie kwestii numeracji działek [...] i [...] i związanej z tym kwalifikacji gruntów; 4. umorzenie postępowania poprzez uznanie, że brak jest podstaw do merytorycznego orzekania w sprawie, a to naruszenie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że dla przesłanki wynikającej z art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974r. konieczne jest, by ustalenia w zakresie przeznaczenia terenu pod budowę obiektu, oparte były na ustaleniach planu zagospodarowania przestrzennego obowiązującego w dacie orzekania przez organ, a nie w czasie budowy obiektu, jak to przyjął Sąd I instancji za ustaleniami organów. Organy administracji publicznej orzekając o samowoli budowlanej popełnionej w warunkach opisanych w art. 103 ust. 2 ustawy Prawo budowlane, powinny badać zgodność budowy z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego obowiązującym w dacie wydania decyzji, a w razie braku planu - z ostateczną decyzją o ustaleniu warunków zabudowy. Zdaniem skarżącej kasacyjnie, na taki kierunek wykładni art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane z 1974r. wskazuje uchwała NSA z dnia 16 grudnia 2013r. sygn. akt II OPS 2/13 oraz wiele orzeczeń NSA. W niniejszej sprawie organy nadzoru budowlanego nie przeprowadziły jakichkolwiek ustaleń co do przeznaczenia terenu w obecnie obowiązujących przepisach z zakresu planowania przestrzennego, co miało wpływ na wynik postępowania. Przede wszystkim zaś nie uwzględniono faktu, że obiekt znajduje się na terenie, który nie jest przeznaczony pod tego rodzaju zabudowę. Skarżąca kasacyjnie zarzuciła, że nie został uwzględniony wielokrotnie podnoszony przez nią w toku postępowania zarzut, że użytkowanie obiektu usytuowanego na terenach oznaczonych w ewidencji gruntów symbolem "Ws" powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi i mienia, w rozumieniu przepisu art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974r. Całkowicie też pominięto uregulowania obowiązującego w tej mierze Zarządzenia nr [...] z dnia [...] września 1971r. Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w L. ustalające strefę przybrzeżną dla zbiornika wodnego na rzece [...] w S., której granicę stanowi linia wywłaszczenia terenu zbiornika dla potrzeb skarżącej i wynikającego stąd zakazu lokowania wszelkich obiektów nabrzeżnych bez pozwolenia wodnoprawnego. Skarżąca kasacyjnie w toku postępowania podkreślała też, że grunty usytuowane w strefie przybrzeżnej zbiornika wyłączone są z innej działalności niż eksploatacja zbiornika dla potrzeb elektrowni i stanowią strefę zabezpieczenia przed zagrożeniem ze strony aktywnego oddziaływania spiętrzonych wód zbiornika. W skardze kasacyjnej zarzucono, że Sąd I instancji całkowicie pominął kwestię numeracji działki nr [...], stanowiącej część Zalewu [...], która została wydzielona z działki [...], a w ewidencji gruntów figurowała pod symbolem "Ws" oznaczającym grunty pod wodami powierzchniowymi stojącymi, a co w wyniku jej podzielenia zmieniono. W ocenie skarżącej rzutuje to na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie i okoliczności te powinny być wyjaśnione. Ponadto skarżąca kasacyjnie uważa, że stanowisko Sądu I instancji o zasadności umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego jest niezgodne z linią orzeczniczą Naczelnego Sądu Administracyjnego, np. z wyrokiem z dnia 31 maja 2010r., sygn. akt II OSK 924/2009. Poza tym wydana przez organ drugiej instancji decyzja o umorzeniu postępowania stawia w trudnej sytuacji zarówno skarżącą kasacyjnie jak i użytkowników nielegalnego obiektu i nie załatwia ostatecznie sprawy żadnej ze stron postępowania. Stwierdzenie, że sporny obiekt nie podlega rozbiórce, powinno prowadzić do jego zalegalizowania poprzez pozwolenie na użytkowanie, a nie umorzenia postępowania, zaś nieuwzględnienie skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny powoduje, że w obrocie prawnym pozostaje decyzja zezwalająca na legalizację samowoli budowlanej, która rażąco narusza przepisy prawa. Ponadto skarżąca kasacyjnie wskazała, że w podobnych sprawach WSA w Rzeszowie uwzględnił skargi i uchylił zaskarżone decyzje w podobnych stanach faktycznych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm., cyt. dalej jako p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był zatem granicami skargi kasacyjnej, wyznaczonymi wskazanymi w niej podstawami, którymi - zgodnie z art. 174 p.p.s.a. - może być: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga kasacyjna powinna zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych oraz ich uzasadnienie (art. 176 p.p.s.a.). Przytoczenie podstaw kasacyjnych to wskazanie konkretnych przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania, które w ocenie skarżącego zostały naruszone przez sąd pierwszej instancji i precyzyjne wyjaśnienie, na czym polegało niewłaściwe zastosowanie lub błędna wykładnia prawa materialnego, bądź wykazanie istotnego wpływu naruszenia prawa procesowego na rozstrzygnięcie sprawy przez sąd pierwszej instancji. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Ze względu na ograniczenia wynikające ze wskazanych regulacji prawnych, Naczelny Sąd Administracyjny nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich ani w inny sposób korygować. Rozpoznając skargę kasacyjną w tak zakreślonych granicach, stwierdzić należy, że nie została ona oparta na usprawiedliwionych podstawach i z tego powodu nie została przez Sąd uwzględniona. W skardze kasacyjnej wniesionej przez P. [...] S.A. w W. podniesiono zarówno zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego, jak i naruszenia przepisów postępowania. Zasadniczo w pierwszej kolejności rozpatrzeniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania. W niniejszej sprawie zarzuty te jednak w sposób bezpośredni zostały powiązane z zarzutami naruszenia przez Sąd pierwszej instancji prawa materialnego przez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie i stanowią konsekwencję naruszenia prawa materialnego, dlatego ocena przez Naczelny Sąd Administracyjny zarzutów naruszenia przepisów postępowania wymaga uprzedniego odniesienia się do istoty problemu w niniejszej sprawie, tj. do poprawności dokonanej przez Sąd pierwszej instancji wykładni i zastosowania wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów art. 37 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 24 października 1974r. Prawo budowlane i opartego na jej podstawie wniosku, że w sprawie nie zachodziły przesłanki do wydania decyzji o rozbiórce. Odnosząc się zatem do sformułowanego w pkt 1 skargi kasacyjnej zarzutu naruszenia prawa materialnego, tj. przepisu art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane z 1974r. uznać należy, że nie jest on uzasadniony. Skarżąca zarzuca, że to naruszenie polegało na błędnej wykładni i niewłaściwym zastosowaniu tych przepisów, poprzez kierowanie się przepisami o planowaniu przestrzennym z daty popełnienia czynu samowoli budowlanej, a nie z daty orzekania o samowoli budowlanej, co miało wpływ na wynik postępowania, poprzez nieprzeprowadzenie jakichkolwiek ustaleń, czy obowiązujące przepisy planowania przestrzennego przeznaczają teren, na którym zlokalizowany jest budynek letniskowy na taką zabudowę. Oceniając zasadność tak sformułowanego zarzutu należy wziąć pod uwagę, że błędna wykładnia prawa materialnego przejawiać się może w nieprawidłowym odczytaniu treści prawa, a więc mylnym zrozumieniu treści lub znaczenia przepisu prawnego albo na niezrozumieniu intencji ustawodawcy, natomiast naruszenie prawa materialnego przez jego błędne zastosowanie sprowadza się do błędnego podciągnięcia konkretnego stanu faktycznego pod hipotezę normy prawnej lub na niezastosowaniu określonej normy prawnej w konkretnej sprawie do ustalonego tam stanu faktycznego, pomimo istnienia podstaw do dokonania takiej subsumcji. Podniesiony zatem w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane z 1974r. nie jest uzasadniony. Wbrew twierdzeniu skarżącej, przy rozpoznaniu niniejszej sprawy uwzględniono nie tylko przepisy o planowaniu przestrzennym z daty popełnienia samowoli budowlanej, ale także przepisy planowania przestrzennego z daty orzekania. W zaskarżonym wyroku Sąd pierwszej instancji, powołując się na pogląd wyrażony w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 grudnia 2013r., sygn. II OPS 2/13 prawidłowo wziął pod uwagę nie tylko przepisy obowiązujące w dacie orzekania przez organy administracji, ale również przeznaczenie terenu, na którym powstał obiekt budowlany, od daty jego budowy. W uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji uwzględnił obowiązujące w dacie budowy ustalenia Uproszczonego Planu Zagospodarowania Przestrzennego Gminy C., zatwierdzonego decyzją Naczelnika Gminy C. z dnia [...] grudnia 1974r., z których wynikało, że dla terenu, na którym zlokalizowany przedmiotowy budynek, dopuszczalna była zabudowa turystyczno-wypoczynkowa. Prawidłowy zatem był wniosek, że przedmiotowy obiekt będący domkiem letniskowym, który od ponad trzydziestu lat służył celom rekreacyjno-wypoczynkowym, jest obiektem o charakterze turystyczno-wypoczynkowym w rozumieniu w/w planu, a zatem został wzniesiony na terenie, na którym przepisy planowania przestrzennego dopuszczały taką zabudowę. W konsekwencji prawidłowy był również wniosek, że przedmiotowy obiekt został wzniesiony w warunkach tzw. samowoli formalnej, o której mowa w powołanej uchwale NSA z dnia 16 grudnia 2013r., tzn. wzniesiono go bez pozwolenia na budowę, ale zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym obowiązującymi w dacie jego realizacji, warunkami technicznymi i zasadami sztuki budowlanej. W uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał również wyraźnie, że "Niesporne jest także, iż dla terenu, na którym zlokalizowano budynek letniskowy w dacie wydawania zaskarżonej decyzji nie obowiązywał plan zagospodarowania przestrzennego". Wbrew zatem zarzutom skargi kasacyjnej, w rozpoznawanej sprawie uwzględniono zarówno stan prawny w zakresie planowania przestrzennego obowiązujący w dacie wydawania zaskarżonej decyzji, jak i w dacie powstania samowoli budowlanej, prawidłowo opierając się na tezie uchwały NSA z dnia 16 grudnia 2013r., sygn. akt II OPS 2/13, w której uznano, że "Przepisami o planowaniu przestrzennym, o których mowa w art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm.) w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r. Nr 243 poz. 1623 ze zm.) są przepisy obowiązujące w dacie orzekania przez organy administracji, z tym że w postępowaniu w przedmiocie nakazania przymusowej rozbiórki, należy uwzględnić także przeznaczenie terenu, na którym powstał obiekt budowlany, od daty jego budowy." W rozpoznawanej sprawie dokonano zatem prawidłowej wykładni art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane z 1974r. oraz prawidłowo ten przepis zastosowano. Biorąc pod uwagę to, że dla przedmiotowego terenu nie obowiązuje obecnie miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, nietrafny jest sformułowany w skardze kasacyjnej pogląd, że w sprawie "nie uwzględniono faktu, że obiekt znajduje się na terenie, który nie jest przeznaczony pod tego rodzaju zabudowę". Należy zresztą zwrócić uwagę, że poglądu tego skarżąca kasacyjnie nie uzasadniła, nie wskazano żadnych przepisów, które legły u podstaw jego sformułowania. Nieuzasadniony jest również podniesiony w punkcie 2 skargi kasacyjnej zarzut naruszenia przez organy obu instancji art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane z 1974r. przez niewyjaśnienie, czy obiekt znajduje się na terenie, który z uwagi na położenie w pobliżu zbiornika [...] może powodować niebezpieczeństwo dla ludzi i mienia. Sąd pierwszej instancji zasadnie zwrócił uwagę na złożoną w trakcie postępowania przed organem I instancji opinię techniczną z której wynika, że budynek zlokalizowany na działce nr [...] w C. został wybudowany zgodnie ze sztuką budowlaną i może być użytkowany bez zagrożeń dla środowiska i jego uczestników. Niezasadnie zatem w skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane z 1974r. W rozpoznawanej sprawie przepis ten został prawidłowo zastosowany, w toku postępowania administracyjnego organy dokonały badania przesłanek przewidzianych w tym przepisie i w jego wyniku ustaliły, że przedmiotowy obiekt budowlany "nie powoduje niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia". Poza zakresem tego przepisu i powołanych w nim przesłanek pozostają argumenty skargi kasacyjnej dotyczące oznaczenia terenu symbolem "Ws" oraz wymogi wynikające ze strefy przybrzeżnej. Nieuzasadniony jest także powołany w punkcie 3 skargi kasacyjnej zarzut niewyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy, tj. niewyjaśnienia kwestii numeracji działek [...] i [...] i związanej z tym kwalifikacji gruntów. Wbrew powołanym powyżej wymogom dotyczącym sposobu skonstruowania skargi kasacyjnej (art. 174 w związku z art. 176 §1 pkt 2 oraz art. 181 §1 p.p.s.a.), w zarzucie tym nie wskazano konkretnego przepisu, którego naruszenie zarzuca skarżąca, ani nie sprecyzowano na czym naruszenie tego przepisu polegało. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że Sąd całkowicie pominął kwestię numeracji działki [...]. Zarzut ten jest niezasadny, gdyż w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd pierwszej instancji poświęcił temu zagadnieniu cały akapit, szczegółowo wyjaśniając dlaczego w jego ocenie zarzut dotyczący oznaczenia klasyfikacyjnego działki nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia tej sprawy. Trafnie zwrócono uwagę na niesporność okoliczności, że przedmiotowa działka nie jest pokryta wodami płynącymi, powołując się na dowody zgromadzone w postępowaniu administracyjnym. Nieuzasadniony jest również podniesiony w punkcie 4 skargi kasacyjnej zarzut umorzenia postępowania poprzez uznanie, że brak jest podstaw do merytorycznego orzekania w sprawie, a to naruszenia przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego prawidłowo przyjęto w rozpoznawanej sprawie, że brak podstaw do orzekania in merito spowodował, iż prowadzone postępowanie stało się bezprzedmiotowe, co prowadziło do konieczności jego umorzenia na podstawie art. 105 §1 kodeksu postępowania administracyjnego. Skoro bowiem w odniesieniu do budynku będącego przedmiotem postępowania nie zachodziły przesłanki do nakazania jego rozbiórki w oparciu o art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974r. Prawo budowlane, zasadnie w niniejszej sprawie orzeczono o umorzeniu postępowania w sprawie samowoli budowlanej. Należy zwrócić uwagę, że "Jeżeli (...) obiekt wybudowano bez pozwolenia na budowę, ale zgodnie z przepisami zarówno z zakresu planowania przestrzennego, jak i innymi, to organ nie miał podstaw do prowadzenia postępowania w trybie art. 37 Prawa budowlanego z 1974r., ani na podstawie art. 40 i art. 42 ust. 1 tej ustawy. Ten ostatni przepis przewidywał obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie – jako decyzji kończącej postępowanie w sprawie likwidacji samowoli budowlanej - tylko w odniesieniu do obiektów, co do których wydano nakaz przewidziany w art. 40 tej ustawy." (por. uchwałę NSA z dnia 16 grudnia 2013r., II OPS 2/13). Skoro zatem w odniesieniu do samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego - należącego do W. R. domku letniskowego na działce nr ewid. [...] w miejscowości C. gmina C. nie było potrzeby podejmowania żadnych działań legalizacyjnych, gdyż przepisy Prawa budowlanego z 1974 r. nie przewidywały ani obowiązku uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie, ani innych aktów legalizujących samowolę, to trafnie przyjęto w tej sprawie, że prowadzone postępowanie w sprawie samowoli budowlanej stało się bezprzedmiotowe, co prowadziło do konieczności jego umorzenia na podstawie art. 105 §1 kodeksu postępowania administracyjnego. W podstawach skargi kasacyjnej, które stanowią dla Naczelnego Sądu Administracyjnego granice rozpoznania niniejszej sprawy, P [...] S.A. w W. nie zarzuciła zresztą naruszenia art. 105 §1 kpa. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skoro skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, to podlega ona oddaleniu na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło