II OSK 1004/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz Sędziowie Sędzia NSA Marzenna Linska - Wawrzon Sędzia del. WSA Agnieszka Wilczewska - Rzepecka (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Justyna Żurawska po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2015 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M.L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 9 stycznia 2014 r. sygn. akt II SA/Kr 1394/13 w sprawie ze skargi S.K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia odwołania 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od M.L. na rzecz S.K. kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 9 stycznia 2014 r., sygn. akt II SA/Kr 1394/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, po rozpoznaniu skargi S.K., uchylił zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia [...] sierpnia 2013 r., nr [...], w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia odwołania. W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wskazał m.in. na następujące ustalenia faktyczne. Prezydent Miasta Krakowa decyzją z dnia [...] marca 2012 r., nr [...], ustalił na wniosek A.L. i M.L. warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego wielorodzinnego z garażem podziemnym i naziemnymi miejscami postojowymi. W dniu 25 kwietnia 2012 r. (data wpływu do organu S.K. i Z.K. zwrócili się z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od ww. decyzji, podnosząc, iż powyższą decyzję odebrał S.K., który jest osobą starszą, chorą i mającą problemy z pamięcią po przebytym udarze mózgu. Przesyłka zawierająca decyzję została odnaleziona przypadkowo przez żonę Z.K. dopiero w dniu 24 kwietnia 2012 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie postanowieniem z dnia [...] czerwca 2012 r., znak: [...], odmówiło przywrócenia terminu do złożenia odwołania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, po rozpatrzeniu skargi S.K., wyrokiem z dnia 29 listopada 2012 r., sygn. akt II SA/Kr 1285/12, uchylił zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia [...] czerwca 2012 r. W wyroku Sąd stwierdził, że przedwczesne było przyjęcie przez Kolegium stanowiska, iż podnoszona we wniosku okoliczność, że S.K. ma problemy z pamięcią, nie może uzasadniać złożenia odwołania z uchybieniem terminu, skoro nie zostało uprawdopodobnione, że przyczyna ta trwała przez cały bieg terminu do złożenia odwołania. Sąd zwrócił uwagę, że fakt odczuwania przez skarżącego do chwili obecnej skutków udaru potwierdzony został zaświadczeniami lekarskimi dołączonymi do skargi. Nadto Sąd stwierdził, że zasadnym było w niniejszym przypadku dopuścić jako dowód wszystko to, co mogło przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie było sprzeczne z prawem. W ocenie Sądu organ mógł przesłuchać skarżącego, ewentualnie jego żonę, mógł odebrać od nich stosowne oświadczenia, mógł również wezwać skarżącego o przedłożenie dodatkowych zaświadczeń lekarskich. Rozpoznając sprawę ponownie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2013 r., znak: [...], odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu organ wskazał na regulację art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (zwana dalej także p.p.s.a.) wyjaśniając, że zgodnie ze wskazaniami zawartymi w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 29 listopada 2012 r. - pismem z dnia 28 czerwca 2013 r. Kolegium wezwało S.K. oraz Z.K. do siedziby organu celem złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących stanu zdrowia S.K. w czasie biegu terminu do złożenia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Krakowa z dnia [...] marca 2012 r. Organ podkreślił, iż na wyznaczony termin do Kolegium stawiła się Z.K. osobiście. S.K. nie stawił się. Z przedstawionego zaświadczenia lekarskiego z dnia 17 lipca 2013 r. wynika, że w związku z pogorszeniem stanu neurologicznego i psychicznego chory nie jest w stanie uczestniczyć w jakichkolwiek przesłuchaniach. Nadto stawił się L.S – pełnomocnik S.K. Następnie organ przytoczył fragment zeznań Z.K. która oświadczyła, że w dacie kiedy mąż odebrał decyzję to jest [...] marca 2012 r. była nieobecna, a w tym czasie mężem zajmowali się synowie i wnuk. Do domu wróciła 24 może 25 marca 2012 r. Decyzję odnalazła kiedy robiła porządki z gazetami, reklamami i broszurkami i natychmiast z mężem wnieśli od niej odwołanie. Z.K. oświadczyła, że ostatnio stan zdrowia męża się pogorszył. Mąż od przejścia udaru ma zaniki pamięci, które się pogłębiają. Zaniki pamięci mają charakter trwały. Mąż często nie pamięta zdarzeń z poprzedniego dnia, nie wie na przykład jaki jest dzień tygodnia. Następnie organ wskazał, iż pismem z dnia 5 sierpnia 2013 r. Z.K. przedstawiła Kolegium zaświadczenie lekarskie dotyczące jej męża S.K., z dnia 31 lipca 2013 r., z którego wynika, że S.K. z uwagi na pogarszający się stan zdrowia nie jest w stanie uczestniczyć w jakichkolwiek przesłuchaniach, cierpi na zaburzenia pamięci, koncentracji. Z zaświadczenia wynika również, że z powyższymi dolegliwościami zgłosił się do poradni po leczeniu szpitalnym i pozostaje w stałym leczeniu od 2009 r. Z kolei pismem z dnia 8 sierpnia 2013 r. pełnomocnik S.K. przedłożył dokumentację lekarską, uprawdopodabniającą niemożność złożenia przez S.K. odwołania. Dokumentami tymi są: zaświadczenie lekarskie z dnia 31 lipca 2013 r., z którego wynika, że S.K. z uwagi na pogarszający się stan zdrowia nie jest w stanie uczestniczyć w jakichkolwiek przesłuchaniach, cierpi na zaburzenia pamięci, koncentracji. Z zaświadczenia wynika również, że z powyższymi dolegliwościami zgłosił się do poradni po leczeniu szpitalnym, pozostaje w stałym leczeniu od 2009 r.; zaświadczenie lekarskie z dnia 25 lipca 2012 r., z którego wynika, że S.K. cierpi na zespół otępienny miażdżycowy i pozostaje w stałym leczeniu neurologicznym; zaświadczenie lekarskie z dnia 1 sierpnia 2012 r., z którego wynika, że stan zdrowia S.K. utrzymuje się w stanie po zawale lewej półkuli mózgu w 2008 r., zaświadczenie lekarskie z dnia 18 lipca 212 r., z którego wynika, że stan zdrowia S.K. utrzymuje się w stanie po zawale lewej półkuli mózgu w 2008 r. i cierpi na zespół otępienny miażdżycowy i pozostaje w stałym leczeniu neurologicznym. Mając na uwadze zebrany materiał dowodowy Kolegium uznało, że przedmiotowy wniosek o przywrócenie terminu nie może zostać uwzględniony. Kolegium zaznaczyło, że decyzja została prawidłowo doręczona wnioskodawcy w sposób przewidziany w art. 39 k.p.a., czyli za pokwitowaniem w dniu 22 marca 2012 r., natomiast odwołanie od tej decyzji, opatrzone datą: "25.04.2012r.", zostało złożone w dniu następnym, czyli 26 kwietnia 2012 r. W związku z tym odwołanie zostało złożone po upływie (z jedenastodniowym opóźnieniem) terminu określonego w art. 129 § 2 k.p.a., ponieważ ten środek zaskarżenia mógł być złożony najpóźniej w dniu 5 kwietnia 2012 r. (czwartek). Kolegium zaznaczyło że podana przyczyna uchybienia terminu, nie może zostać uznana za prawdopodobną. Zdaniem Kolegium powołanie się bowiem na fakt choroby wnioskodawcy, znajduje co prawda potwierdzenie w zapisach karty informacyjnej z leczenia szpitalnego, jednakże z dokumentacji wynika, że S.K. przebywał na Oddziale [...] Szpitala [...] w K. w dniach od 28 listopada 2008 r. do 8 grudnia 2008 r., a zatem ponad trzy lata przed wydaniem rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie i czasu, w którym możliwe było jego zaskarżenie. Ponadto z zeznań żony wnioskodawcy – Z.K. oraz z przedstawionych na przesłuchaniu i dosłanych w późniejszym terminie zaświadczeń lekarskich nie wynika w sposób jednoznaczny i niepozostawiający wątpliwości, że stan zdrowia S.K. w czasie biegu terminu do złożenia odwołania nie pozwalał na dokonywanie jakichkolwiek czynności, w tym złożenie odwołania w terminie. Kolegium wskazało, że z jednej strony w zaświadczeniach lekarskich stwierdza się pogorszenie stanu zdrowia S.K. objawiające się zanikami pamięci, zaburzeniami koncentracji. Z drugiej strony, jak wynika to z akt sprawy S.K. w dalszym ciągu, mimo posiadanych schorzeń, odbiera osobiście korespondencję kierowaną do żony oraz sąsiadki sygnując to własnoręcznym podpisem. Kolegium zwróciło uwagę, że skoro zatem stan zdrowia S.K. nie pozwala mu na dokonywanie czynności związanych z odwołaniem od decyzji to tym bardziej nie byłby w stanie odbierać korespondencji kierowanej do jego żony oraz sąsiadów. W tym stanie rzeczy podnoszona we wniosku o przywrócenie terminu okoliczność, że S.K. ma problemy z pamięcią, nie może uzasadniać złożenia odwołania z uchybieniem terminu, skoro nie zostało uprawdopodobnione, iż przyczyna ta trwała przez cały bieg terminu do złożenia odwołania, czyli 14 dni od dnia doręczenia decyzji, która także została odebrana osobiście przez wnioskodawcę. Kolegium uznało, że skoro domownicy zamieszkujący razem z S.K. nie zgłosili w Urzędzie Pocztowym, iż wszelką korespondencję kierowaną do S.K. należy doręczać innym osobom (z uwagi na jego stan zdrowia - zaniki pamięci) to stosownym było uznanie, że stan zdrowia S.K., mimo przebytego udaru, pozwala na dokonywanie takich czynności jak odbiór korespondencji, złożenie podpisu, a w konsekwencji skuteczne odwołanie się od decyzji. Kolegium zwróciło uwagę na stanowisko prezentowane w tym zakresie przez orzecznictwo sądów administracyjnych zgodnie z którym choroba strony mogłaby być uznana za okoliczność usprawiedliwiającą niezachowanie terminu tylko wówczas, gdyby posiadała charakter nagły, nie pozwalający jednocześnie na wyręczenie się inną osobą (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 25 maja 2010 r. sygn. akt II SA/Lu 206/10, Lex nr 674283). Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł S.K., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika radcę prawnego L.S. W wywiedzionej skardze skarżący zarzucił zaskarżonemu postanowieniu naruszenie art. 153 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez niezastosowanie się przez organ administracji publicznej do wiążących wskazań Sądu co do dalszego postępowania, w szczególności nieprzeprowadzenie dowodu z zeznań skarżącego S.K. oraz nieodebrania od niego stosownego oświadczenia; naruszenie art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. poprzez przyjęcie, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Krakowa z dnia [...] marca 2012 r., o ustaleniu warunków zabudowy; naruszenie art. 58 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i nieprzywrócenie terminu do wniesienia odwołania, pomimo tego, że skarżący wykazał, iż z powodu choroby związanej z zanikiem pamięci nie złożył odwołania w przepisanym czternastodniowym terminie; naruszenie art. 75 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł m.in., że ustalone przez organ terminy odebrania przesyłki oraz wniesienia odwołania przez stronę są niespójne i niezgodne z rzeczywistością. W zaskarżonym postanowieniu organ bowiem wskazał, iż odebranie przesyłki listowej zawierającej decyzję Prezydenta Miasta Krakowa zostało dokonane przez S.K. w dniu [...] marca 2012 r., a odwołanie od decyzji opatrzone datą 25 kwietnia 2012 r., "zostało złożone w dniu następnym czyli 26.04.2012 r." W związku z tym, odwołanie zostało złożone po upływie terminu określonego w art. 129 § 2 k.p.a. z jedenastodniowym opóźnieniem. Strona nie zgodziła się z zarzutem, że skoro termin do złożenia odwołania mijał 5 kwietnia 2012 r., to odwołanie wniesione 26 kwietnia 2012 r. zostało złożone z jedenastodniowym opóźnieniem. Dalej, w skardze podniesiono, że przyczyną uchybienia terminu była choroba skarżącego po przebytym udarze mózgu, objawiająca się zanikiem pamięci. Do wniosku została dołączona karta informacyjna leczenia szpitalnego z Oddziału [...] Szpitala [...] w K., potwierdzająca przebyty przez skarżącego zawał lewej półkuli mózgu pod koniec 2008 r. Od tego momentu ze skarżącym jest utrudniony kontakt. Choroba powoduje u niego zaniki pamięci i zaburzenia racjonalnego myślenia, co sprawia że jest osobą nieodpowiedzialną na którą nie zawsze można polegać. Podano, że fakt, iż skarżący pozostaje w ciągłym leczeniu, potwierdzają dołączone do akt sprawy zaświadczenia lekarskie z 18 lipca 2012 r. oraz 25 lipca 2012 r., 31 lipca 2013 r., 1 sierpnia 2013 r. oraz dołączone do skargi z dnia 18 września 2013 r. wraz z historią choroby z Poradni [...] Niepublicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej [...], w którym stwierdza się u niego zespół otępienny miażdżycowy (zaburzenia pamięci) będące następstwem przebytego udaru mózgu. Zaświadczenia potwierdzają, że skutki przebytego udaru z 2008 r. są trwałe i mają negatywny wpływ na kolejne lata jego życia oraz, że występowały również w marcu i kwietniu 2012 r. Jeżeli zatem Skarżący cierpi na chorobę, której skutkiem są zaniki pamięci to niewątpliwie nie można mu przypisać winy w niedotrzymaniu terminu do złożenia odwołania. Zapoznanie się z treścią przesyłki przez S.K. było możliwe dopiero po powrocie żony, która zauważyła korespondencję i podjęła starania w celu niezwłocznego wniesienia środka odwoławczego do odpowiedniego organu. Dopiero zatem po powrocie żony w dniu 24 kwietnia 2012 r. skarżący uzyskał wiadomości o treści odebranej korespondencji i możliwości wniesienia odwołania. Od tej daty należy liczyć termin siedmiu dni, w którym powinien zostać złożony wniosek o przywrócenie terminu. Sam fakt odbierania listów poleconych przez skarżącego informujących o toczącym się postępowaniu, nie świadczy jeszcze o zapoznaniu się strony z korespondencją. Ciągły charakter choroby skarżącego polegającej na utracie pamięci i potwierdzonej przez lekarzy neurologów, w sposób obiektywny zaś uzasadnia przywrócenie terminu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. W merytorycznym uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdził, że w okolicznościach niniejszej sprawy podstawowe znaczenie dla rozpoznania i rozstrzygnięcia złożonego m.in. przez S.K. wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania ma przesłanka braku winy. Wskazał, że Z.K. i S.K. we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania podnieśli, że S.K. Żona skarżącego podała, że w dniu doręczenia mężowi decyzji organu I instancji przebywała poza miejscem zamieszkania, a mąż zapomniał jej powiedzieć o przesyłce. Do wniosku została dołączona karta informacyjna leczenia szpitalnego Szpitala [...] im. dr [...] w K. z której wynika, że S.K., urodzony w 1934 r., przebywał na oddziale [...] tego szpitala w okresie od 28 listopada 2008 r. do 8 grudnia 2008 r., oraz że przeszedł zawał lewej półkuli mózgu, cierpi na zaniki korowo-podkorowe mózgu i móżdżku. Nadto w aktach sprawy znajdują się zaświadczenia lekarskie obrazujące stan zdrowia skarżącego i tak z zaświadczenia lekarskiego (wystawionego przez specjalistę neurologa) z dnia 18 lipca 2012 r., wynika, że skarżący po udarze mózgu jaki przeszedł w 2008 r. cierpi na zespól otępienny i zaburzenia pamięci. W zaświadczeniu lekarskim z dnia 25 lipca 2012 r. podano natomiast, że skarżący, po udarze lewej półkuli mózgu, przebywa w stałym leczeniu neurologicznym. Sąd podał, że w wydanym w przedmiotowej sprawie wyroku z dnia 29 listopada 2012 r., sygn. akt II SA/Kr 1285/12, zauważono, iż udar mózgu często prowadzi do trwałych następstw, w związku z czym okoliczność, że przebyty został ponad 3 lata temu, sama z siebie nie może jeszcze uzasadniać odmowy przywrócenia terminu. Zaznaczono, że w szczególnej sytuacji zdrowotnej skarżącego, organ w celu wyjaśnienia sprawy, mógł przesłuchać skarżącego, ewentualnie jego żonę, mógł odebrać od nich stosowne oświadczenia, mógł również wezwać skarżącego o przedłożenie dodatkowych zaświadczeń lekarskich. Dalej, Sąd I instancji wskazał, że z uwagi na powyższe wytyczne zawarte w wyroku, Kolegium wezwało S.K. oraz jego żonę Z.K. do siedziby organu celem złożenia dodatkowych wyjaśnień. Z przedłożonych organowi przez żonę skarżącego zaświadczeń lekarskich wynika w sposób jednoznaczny, że skarżący ze względu na zły stan zdrowia nie jest w stanie uczestniczyć w przesłuchaniach. W zaświadczeniu lekarskim z dnia 17 lipca 2013 r. wystawionym przez specjalistę neurologa stwierdzono, że skarżący w związku z pogarszaniem się stanem neurologicznym i psychicznym, nie jest w stanie uczestniczyć w jakichkolwiek przesłuchaniach. Podobnie w zaświadczeniu z dnia 31 lipca 2013 r. stwierdzono, że w związku z pogarszaniem się stanu neurologicznego i psychicznego chory nie jest stanie uczestniczyć w jakichkolwiek przesłuchaniach. Ma zaburzenia pamięci i koncentracji. Pozostaje w stałym leczeniu od stycznia 2009 r. W ocenie Sądu powoływanie się na zły stan zdrowia skarżącego zostało w przedmiotowej sprawie poparte odpowiednią dokumentacją medyczną i w sposób wystarczający uprawdopodabnia brak winy po jego stronie w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Przy czym Sąd podkreślił, że konieczność uprawdopodobnienia braku winy nie oznacza udowodnienia lecz uwiarygodnienie stosowną argumentacją swojej staranności oraz faktu, że przeszkoda była od zainteresowanego niezależna i istniała cały czas aż do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Sąd uznał, że błędne jest stanowisko Kolegium, w którym organ przyjmuje, iż skarżący nie uprawdopodobnił, iż skutki przebytego udaru mózgu na 3 lata przed doręczeniem decyzji Prezydenta Miasta Krakowa z dnia [...] marca 2012 r. trwały przez cały bieg terminu w trakcie którego można było wnieść od tej decyzji odwołanie. Z zeznań żony S.K. oraz z załączonej do akt sprawy dokumentacji lekarskiej jednoznacznie wynika, iż zaburzenia neurologiczne u skarżącego nie tylko nie ustępują, lecz wręcz przeciwnie jego stan pogarsza się. Dowodem tego stanu rzeczy była między innymi okoliczność, iż S.K. z uwagi na swój stan zdrowia w trakcie postępowania administracyjnego nie mógł brać czynnego udziału w czynnościach procesowych, co uniemożliwiło organowi jego przesłuchanie. Przedmiotowe dowody wskazują jednoznacznie, iż od czasu udaru lewej półkuli mózgu skarżący cierpi na zespół otępienno-miażdżycowy, zaburzenia pamięci i koncentracji, z uwagi na które to schorzenia pozostaje od 2009r. w stałym leczeniu neurologicznym. Jak wynika z treści zeznań Z.K. jej mąż od czasu udaru ma zaniki pamięci, które się pogłębiają, a zaniki te mają charakter trwały. W tych okolicznościach sprawy w ocenie Sądu należało uznać, iż w toku postępowania S.K. zrealizował dyspozycję art. 58 § 1 k.p.a. uprawdopodobniając w sposób wystarczający, że uchybienie terminu do wniesienia przez niego przedmiotowego odwołania nastąpiło bez jego winy. Przeszkoda natomiast w dochowaniu terminu do wniesienia odwołania w postaci stanu zdrowia S.K. miała od niego charakter niezależny i istniała przez cały czas, aż do złożenia przez niego wniosku o przywrócenie terminu. Kolegium dokonało zatem błędnej wykładni przepisu art. 58 § 1 k.p.a., oceniając przy tym w sposób dowolny i wybiórczy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy. Tymczasem zasady postępowania administracyjnego wymagają od organów administracji wszechstronnego wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy (art. 7, i art. 77 § 1 k.p.a.) oraz dopiero na podstawie wyczerpująco zebranego i rozpatrzonego materiału dowodowego dokonania jego swobodnej oceny (art. 80 k.p.a.). Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył uczestnik postępowania M.L., wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie przepisu: 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., poprzez jego zastosowanie na skutek uznania, iż przy wydaniu postanowienia z dnia [...] sierpnia 2013 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławczego w Krakowie naruszyło przepisy postępowania, tj. art. 7, 77, 58 § 1 oraz 80 k.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, podczas gdy tego rodzaju naruszenie przepisów prawa nie zaistniało, 2) art. 153 p.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, iż ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 29 listopada 2012 r., sygn. akt II SA/Kr 1285/12 wydanego w przedmiotowej sprawie, obejmują dokonanie ustaleń co do ogólnego stanu zdrowia skarżącego jako przesłanki uprawdopodabniającej brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Krakowa z dnia [...] marca 2012 r., nr [...]. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej strona wskazała, że z istoty przepisu art. 153 p.p.s.a. wynika, że zakres związania dotyczy oceny i wskazań sformułowanych wprost i dotyczących istoty sprawy. W ocenie M.L. w granicach ww. przepisu nie mieści się interpretacja wskazań Sądu zawartych w poprzednim wyroku, jak i związanie nim w zakresie, w którym tego dokonał Sąd w wyroku objętym niniejszą skargą kasacyjną. Ponadto, skoro przedmiotem postępowania i istotą sprawy jest kwestia przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, ustalenia powinny dotyczyć okresu między doręczeniem decyzji a wniesieniem wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Wnoszący skargę kasacyjną podniósł, że w zakresie odnoszącym się do istoty sprawy Kolegium w pełni zastosowało się do wskazań Sądu i przeprowadziło postępowanie dowodowe z zachowaniem przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Wezwało skarżącego i jego żonę. Osobiście zgłosiła się jedynie żona skarżącego, a za skarżącego, nie mogącego uczestniczyć w jakichkolwiek przesłuchaniach ze względu na pogarszający się jego stan neurologiczny i psychiczny, stawił się jego profesjonalny pełnomocnik. Z.K. oświadczyła, iż w dniu odebrania przez męża decyzji była nieobecna, a mąż znajdował się w tym czasie pod opieką synów i wnuka. M.L. podkreślił, że do wniosku o przywrócenie terminu została załączona jedynie karta informacyjna z leczenia szpitalnego Szpitala [...] w K. i wniosek ten nie został uzupełniony o inne dokumenty uprawdopodobniające niemożność wniesienia odwołania w kwietniu 2012 r. W niniejszej sprawie bezpośrednie znaczenie mają natomiast tylko te zaświadczenia lekarskie, które dotyczą okresu między doręczeniem decyzji a wniesieniem wniosku o przywrócenie terminu. Poprzez wniesienie wniosku o przywrócenie terminu skarżący sam potwierdza ustanie przyczyny uchybienia terminu. Nadto, wnoszący skargę kasacyjną podkreślił, że wbrew stanowisku reprezentowanym przez Sąd, fakt iż w dniu 17 lipca 2013 r. i 31 lipca 2013 r. zgodnie z wydanymi zaświadczeniami skarżący nie mógł uczestniczyć w przesłuchaniach nie świadczy (nie uprawdopodabnia), iż w kwietniu 2012 r. nie był w stanie złożyć odwołania od decyzji. Podobnie nie uprawdopodabniają braku takiej możliwości zaświadczenia z dnia 18 lipca 2012 r. i 25 lipca 2012 r. Skarżący nie dysponuje zaświadczeniem datowanym w okresie od końca 2008 r. (data przebytego zawału lewej półkuli mózgu) do kwietnia 2012 r, a nawet lipca 2012 r. Przedłożone zaświadczenia lekarskie zostały wystawione dopiero w toku postępowania w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, pierwsze dopiero po upływie ok 3 miesięcy od twierdzonego ustania przyczyny uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Ponadto, strona dodała, że postępowanie skarżącego przejawia się co najmniej lekkim niedbalstwem, bowiem odebrał decyzję osobiście, był w stanie się podpisać i przyjąć przesyłkę poleconą. Skoro zaś znajdował się pod opieką kilku osób (synów i wnuka), mogli oni udzielić mu pomocy w złożeniu odwołania, w takim samym zakresie, jak to uczyniła Z.K. po powrocie do domu w kwietniu 2012 r. co do wniesienia odwołania wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu. W odpowiedzi na skargę kasacyjną S.K. wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu skarżący wskazał, iż przedstawione zaświadczenia potwierdzają, że skutki przebytego udaru w 2008 r. są trwałe i mają negatywny wpływ na kolejne lata życia. Fakt zaś odebrania przesyłki nie świadczy o zapoznaniu się z jej treścią, możliwe było to dopiero po powrocie żony, która zauważyła korespondencję i podjęła starania w celu niezwłocznego wniesienia środka odwoławczego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu. W myśl art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270, ze zm., zwana "p.p.s.a.") skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem według art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Związanie NSA podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym - zdaniem skarżącego - uchybił sąd, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego - wykazania dodatkowo, że to wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Kasacja nieodpowiadająca tym wymaganiom, pozbawiona konstytuujących ją elementów treściowych uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności. Ze względu na wymagania stawiane skardze kasacyjnej, usprawiedliwione zasadą związania Naczelnego Sądu Administracyjnego jej podstawami sporządzenie skargi kasacyjnej jest obwarowane przymusem adwokacko - radcowskim (art. 175 § 1 - 3 p.p.s.a). Opiera się on na założeniu, że powierzenie tej czynności wykwalifikowanym prawnikom zapewni skardze odpowiedni poziom merytoryczny i formalny. Rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że niezasadny jest zarzut naruszenia art. 153 p.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, iż ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 29 listopada 2012 r., sygn. akt II SA/Kr 1285/12 wydanego w przedmiotowej sprawie, obejmują dokonanie ustaleń co do ogólnego stanu zdrowia skarżącego jako przesłanki uprawdopodabniającej brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Krakowa z dnia [...] marca 2012 r., nr [...]. Strona rozwijając ten zarzut wskazała, że w uzasadnieniu skarżonego wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny powołuje się głównie na to, iż zarówno Samorządowe Kolegium Odwoławcze jak i Sąd są związane ocenami prawnymi zawartymi w poprzednim wyroku tego Sądu wydanym w przedmiotowej sprawie. W ocenie M.L. zaś z istoty przepisu art. 153 p.p.s.a. wynika, że zakres związania dotyczy oceny i wskazań sformułowanych wprost i dotyczących istoty sprawy. W granicach ww. przepisu nie mieści się interpretacja wskazań Sądu zawartych w poprzednim wyroku, jak i związanie nim w zakresie, w którym tego dokonał Sąd w wyroku objętym niniejszą skargą kasacyjną. Ponadto, skoro przedmiotem postępowania i istotą sprawy jest kwestia przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, ustalenia powinny dotyczyć okresu między doręczeniem decyzji a wniesieniem wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W związku z powyższym dostrzec trzeba, że zgodnie z art. 153 p.p.s.a. (w brzmieniu na dzień wyrokowania Sądu I instancji) ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Wyrażona w powołanym przepisie zasada związania orzeczeniem sądu oznacza, że orzeczenie to oddziałuje na przyszłe postępowanie tak administracyjne, jak i sądowoadministracyjne. Zarówno organ administracji, jak i sąd, rozpatrując sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej oraz wskazań zawartych w uzasadnieniu wyroku. Wyjaśnić przyjdzie, że w pojęciu "ocena prawna" mieści się, przede wszystkim wykładnia przepisów prawa materialnego i prawa procesowego, a także sposób ich zastosowania w rozpoznawanej sprawie. Może ona zatem dotyczyć ujawnionych w postępowaniu administracyjnym istotnych okoliczności stanu faktycznego, w szczególności kwestii zastosowania do nich określonych regulacji prawnych. Wskazania co do dalszego postępowania zasadniczo stanowią konsekwencję oceny prawnej, określając sposób i kierunek działania przy ponownym rozpoznaniu sprawy. Związanie oceną prawną, jak i zawartymi w orzeczeniu wskazaniami, co do dalszego postępowania, powoduje, że determinują one działania każdego organu w postępowaniu administracyjnym, podejmowane w sprawie, której dotyczyło postępowanie sądowoadministracyjne, aż do czasu jej rozstrzygnięcia. W przypadku rozpoznawania sprawy przez sąd oznacza ono z kolei, że ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez ten sąd, będzie on związany oceną prawną wyrażoną w tym orzeczeniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie rozpatrując w dniu 9 stycznia 2014 r. skargę S.K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie, jak również ww. organ, niewątpliwie związani byli oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w wyroku tego Sądu z dnia 29 listopada 2012 r., sygn. akt II SA/Kr 1285/12, który określił sposób i kierunek działania przy ponownym rozpoznaniu sprawy. Wskazał on mianowicie, że faktem powszechnie znanym jest, że udar mózgu często prowadzi do trwałych następstw, w związku z czym okoliczność, że przebyty został ponad 3 lata temu, sama z siebie nie może jeszcze uzasadniać odmowy przywrócenia terminu. Fakt odczuwania przez skarżącego do chwili obecnej skutków udaru potwierdzony został zaświadczeniami lekarskimi dołączonymi do skargi. Sąd stwierdził, że w szczególnej sytuacji zdrowotnej skarżącego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie obowiązane było dopuścić jako dowód wszystko to, co mogło przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie było sprzeczne z prawem. Organ mógł przesłuchać skarżącego, ewentualnie jego żonę, mógł odebrać od nich stosowne oświadczenia, mógł również wezwać skarżącego o przedłożenie dodatkowych zaświadczeń lekarskich. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego niezrozumiałe jest stwierdzenie zawarte w skardze kasacyjnej, iż w granicach przepisu art. 153 p.p.s.a. nie mieści się interpretacja wskazań Sądu zawartych w poprzednim wyroku, jak i związanie nim w zakresie, w którym tego dokonał Sąd w wyroku objętym niniejszą skargą kasacyjną. Tym bardziej, że w wyroku z dnia 9 stycznia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odniósł się do wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w wyroku z dnia 29 listopada 2012 r., a następnie samodzielnie ocenił zebrany w sprawie materiał dowodowy. Podniósł jedynie, że "Sąd zauważył, iż udar mózgu często prowadzi do trwałych następstw, w związku z czym okoliczność, że przebyty został ponad 3 lata temu, sama z siebie nie może jeszcze uzasadniać odmowy przywrócenia terminu. W tej sytuacji Sąd uznał, że Kolegium w sposób niewystarczający wyjaśniło stan faktyczny sprawy. Sąd wskazał, że w szczególnej sytuacji zdrowotnej skarżącego, organ w celu wyjaśnienia sprawy, mógł przesłuchać skarżącego, ewentualnie jego żonę, mógł odebrać od nich stosowne oświadczenia, mógł również wezwać skarżącego o przedłożenie dodatkowych zaświadczeń lekarskich." W odniesieniu do zawartej w skardze kasacyjnej argumentacji, zauważyć należy, że poza sporem pozostaje, iż istotą sprawy jest kwestia przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, jednakże, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie można się zgodzić, że ustalenia w zakresie stanu zdrowia S.K. powinny dotyczyć jedynie okresu między doręczeniem decyzji, a wniesieniem wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W szczególnej sytuacji zdrowotnej składającego wniosek o przywrócenie terminu, zasadne było dokonanie ustaleń co do ogólnego stanu zdrowia S.K. jako przesłanki uprawdopodobniającej brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Krakowa z dnia [...] marca 2012 r. W związku z powyższym, również nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., poprzez jego zastosowanie na skutek uznania, iż przy wydaniu postanowienia z dnia [...] sierpnia 2013 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławczego w Krakowie naruszyło przepisy postępowania, tj. art. 7, 77, 58 § 1 oraz 80 k.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, podczas gdy tego rodzaju naruszenie przepisów prawa nie zaistniało. Kwestią o znaczeniu zasadniczym jest rozważenie, czy Sąd pierwszej instancji, biorąc pod uwagę chorobę strony, dokonał prawidłowej oceny według której, ubiegając się o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, skarżący w postępowaniu administracyjnym uprawdopodobnił, bądź nie, że nie ponosi winy w uchybieniu terminu. Właśnie uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu stanowi przesłankę jego przywrócenia na podstawie art. 58 § 1 k.p.a. Stosownie do tego przepisu w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Stąd, jak należy wskazać, o braku winy można mówić w sytuacji, gdy dana przeszkoda w dokonaniu czynności (jak np. choroba) skonfrontowana z obiektywnymi miernikami staranności prowadzi do wniosku, iż zobowiązany do dokonania określonej czynności postępowania nie mógł przezwyciężyć przeszkody w zachowaniu terminu do jej dokonania, nawet przy użyciu największego możliwego w danych warunkach wysiłku. Innymi słowy, jeżeli przy dochowaniu należytej staranności możliwe było dokonanie czynności w wyznaczonym terminie, to zaniechanie stosownych działań, dzięki którym termin mógłby być zachowany, świadczy o niemożności stwierdzenia braku winy w uchybieniu terminu. Sam fakt choroby, nawet poświadczony zaświadczeniem lekarskim, nie jest wystarczający dla uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu. W przypadku choroby trzeba zatem wskazać, że rodzaj choroby uniemożliwiał dokonanie czynności oraz że nie istniała możliwość skorzystania z pomocy innych osób w jej dokonaniu (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lipca 2011 r., sygn. akt II GSK 744/10). W świetle powyższego podzielić należy stanowisko Sądu pierwszej instancji, że powoływanie się na zły stan zdrowia S.K. zostało w przedmiotowej sprawie poparte odpowiednią dokumentacją medyczną i w sposób wystarczający uprawdopodabnia brak winy po jego stronie w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Jak wskazał Sąd wojewódzki, co ma odzwierciedlenie w aktach sprawy, do wniosku o przywrócenie terminu została dołączona karta informacyjna leczenia szpitalnego Szpitala [...] w K. z której wynika, że S.K., urodzony w 1934 r., przebywał na oddziale [...] tego szpitala w okresie od 28 listopada 2008 r. do 8 grudnia 2008 r., oraz że przeszedł zawał lewej półkuli mózgu, cierpi na zaniki korowo-podkorowe mózgu i móżdżku. Nadto w aktach sprawy znajdują się zaświadczenia lekarskie obrazujące stan zdrowia skarżącego i tak z zaświadczenia lekarskiego (wystawionego przez specjalistę neurologa) z dnia 18 lipca 2012 r., wynika, że skarżący po udarze mózgu jaki przeszedł w 2008 r. cierpi na zespól otępienny i zaburzenia pamięci. W zaświadczeniu lekarskim z dnia 25 lipca 2012 r. podano natomiast, że skarżący, po udarze lewej półkuli mózgu, przebywa w stałym leczeniu neurologicznym. Z przedłożonych organowi przez żonę skarżącego zaświadczeń lekarskich wynika w sposób jednoznaczny, że skarżący ze względu na zły stan zdrowia nie jest w stanie uczestniczyć w przesłuchaniach. W zaświadczeniu lekarskim z dnia 17 lipca 2013 r. wystawionym przez specjalistę neurologa stwierdzono, że skarżący w związku z pogarszaniem się stanem neurologicznym i psychicznym, nie jest w stanie uczestniczyć w jakichkolwiek przesłuchaniach. Podobnie w zaświadczeniu z dnia 31 lipca 2013 r. stwierdzono, że w związku z pogarszaniem się stanu neurologicznego i psychicznego chory nie jest stanie uczestniczyć w jakichkolwiek przesłuchaniach. Ma zaburzenia pamięci i koncentracji. Pozostaje w stałym leczeniu od stycznia 2009 r. Potwierdza to także zaświadczenie lekarskie z dnia 18 września 2013 r. dołączone do skargi S.K. Przedmiotowe dowody zatem wskazują jednoznacznie, iż od czasu udaru lewej półkuli mózgu S.K cierpi na zespół otępienno-miażdżycowy, zaburzenia pamięci i koncentracji, z uwagi na które to schorzenia pozostaje od 2009 r. w stałym leczeniu neurologicznym. Należy więc uznać, że rodzaj choroby S.K. uniemożliwiał mu dokonanie czynności oraz że do czasu powrotu żony wnioskodawcy do miejsca zamieszkania nie istniała możliwość skorzystania z pomocy innych osób w jej dokonaniu. Przeszkoda w dochowaniu terminu do wniesienia odwołania w postaci stanu zdrowia S.K. miała od niego charakter niezależny i istniała przez cały czas, aż do złożenia przez niego wniosku o przywrócenie terminu. Ponadto, należałoby uznać, iż istniałaby dalej, gdyby nie działania podjęte przez żonę S.K. Podkreślić należy, że zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, organy administracji stoją na straży praworządności i podejmują kroki niezbędne do dokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.) i dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (zasada swobodnej oceny dowodów - art. 80 k.p.a.). Obowiązek rozpatrzenia całego materiału dowodowego jest związany ściśle z przyjętą zasadą swobodnej oceny dowodów. Swobodna ocena dowodów, aby nie przerodziła się w samowolę, musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz z zachowaniem reguł tej oceny, tj. po pierwsze - opierać się należy na materiale dowodowym zebranym przez organ, z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w przepisach prawa. Po drugie ocena powinna być oparta na wszechstronnej ocenie całokształtu materiału dowodowego i po trzecie - organ powinien dokonać oceny znaczenia i wartości dowodów dla toczącej się sprawy, z zastrzeżeniem ograniczeń dotyczących dokumentów urzędowych, które mają na podstawie art. 76 § 1 k.p.a. szczególną moc dowodową. Organ może odmówić wiary określonym dowodom, jednakże dopiero po wszechstronnym ich rozpatrzeniu, wyjaśniając przyczyny takiej ich oceny. W końcu, po czwarte - rozumowanie, w wyniku którego organ ustala istnienie okoliczności faktycznych, powinno być zgodne z zasadami logiki. Stwierdzić więc należy, iż Sąd I instancji prawidłowo zarzucił Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w Krakowie naruszenie przepisów postępowania określonych w art. 7, art. 77, art. 58 § 1 i art. 80 k.p.a. i to w stopniu, o jakim mówi art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. z uwagi na wadliwie przeprowadzone postępowanie. Z tych względów, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 p.p.s.a.