III SA/Wa 2019/13

WyrokWSA w Warszawie2014-01-16

Skład orzekający: Jolanta Sokołowska, Maciej Kurasz, Aneta Lemiesz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy przepis art. 2a ust. 1 ustawy o rehabilitacji osób niepełnosprawnych, wprowadzony z dniem 1 stycznia 2011 r., ma zastosowanie do zobowiązań z tytułu wpłat na PFRON za okres od grudnia 2009 r. do listopada 2010 r., jeśli pracownik przedstawił pracodawcy orzeczenie o niepełnosprawności dopiero po tej dacie?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji błędnie zastosowały przepis art. 2a ust. 1 ustawy o rehabilitacji osób niepełnosprawnych do zobowiązań powstałych przed jego wejściem w życie. Zgodnie z zasadą niedziałania prawa wstecz (lex retro non agit) oraz treścią art. 8 ust. 1 ustawy nowelizującej, do oceny skutków prawnych zdarzeń z okresu od grudnia 2009 r. do listopada 2010 r. należy stosować przepisy obowiązujące w dacie ich wystąpienia. W tym okresie pracodawca mógł obniżyć wpłaty na PFRON na warunkach dotychczasowych, tj. bez względu na termin powzięcia wiedzy o niepełnosprawności pracownika, o ile pracownik posiadał stosowne orzeczenie.
Stan faktyczny
Spółka F. sp. z o.o. zaskarżyła decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej utrzymującą w mocy decyzję Prezesa PFRON, która określiła spółce zobowiązanie z tytułu wpłat na PFRON za okres od grudnia 2009 r. do listopada 2010 r. na kwotę 25.619,00 zł. Spółka wniosła o uchylenie decyzji, zarzucając naruszenie przepisów ustawy o rehabilitacji osób niepełnosprawnych, w tym błędne zastosowanie art. 2a ust. 1, który wszedł w życie 1 stycznia 2011 r., podczas gdy okres objęty decyzją przypadał przed tą datą. Spółka argumentowała, że zatrudniała pracownika niepełnosprawnego od czerwca 2009 r. i miała prawo do obniżenia wpłat, mimo że orzeczenie o niepełnosprawności pracownik przedstawił dopiero 14 stycznia 2011 r.
Rozstrzygnięcie
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej oraz poprzedzającą ją decyzję Prezesa Zarządu PFRON, stwierdził, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane w całości, i zasądził od Ministra na rzecz F. sp. z o.o. zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Jolanta Sokołowska (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Maciej Kurasz, sędzia WSA Aneta Lemiesz, Protokolant starszy referent Iwona Choińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi F. sp. z o.o. z siedzibą w R. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za okres od grudnia 2009 r. do listopada 2010 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] , 2) stwierdza, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane w całości, 3) zasądza od Ministra Pracy i Polityki Społecznej na rzecz F. sp. z o.o. z siedzibą w R. kwotę 2888 zł (słownie: dwa tysiące osiemset osiemdziesiąt osiem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z [...] czerwca 2013 r. Minister Pracy i Polityki Społecznej, po rozpatrzeniu odwołania F. Sp. z o.o. z siedzibą w R. (dalej: "Skarżąca" lub "Spółka"), utrzymał w mocy decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z [...] marca 2013 r. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że decyzją z [...] marca 2013 r. Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych określił Skarżącej wysokość zobowiązania z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON) za okres od grudnia 2009 r. do listopada 2010 r. w kwocie 25.619,00 zł. W odwołaniu Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, zarzucając naruszenie: 1. art. 2a ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz. U. z 2011 r., Nr 127, poz. 721 ze zm.) dalej: "ustawa o rehabilitacji osób niepełnosprawnych" poprzez bezpodstawne przyjęcie, że w przedmiotowym stanie faktycznym zastosowanie znajduje ten przepis w sytuacji, gdy obowiązuje on dopiero od 1 stycznia 2011 r., jako dodany przez ustawę z dnia 29 października 2010 r. o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2010 r. Nr 226 poz. 1475), dalej: "ustawa nowelizująca", a jego skutek nie został rozciągnięty ex tunc do stanów faktycznych powstałych przed dniem 1 stycznia 2011 r. 2. naruszenie art. 21 ust. 1 oraz 49 ust. 1 i 2 ustawy o rehabilitacji osób niepełnosprawnych poprzez nieuwzględnienie uprawnienia Spółki do zaliczenia pracownika niepełnosprawnego do stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych w okresie od grudnia 2009 r. do listopada 2010 r. i z tego tytułu dokonywania wpłat na PFRON w wysokości obliczonej zgodnie z art. 21 ust. 1 ww. ustawy w sytuacji, gdy przepis ten nie uzależnia skutków w zakresie ustalenia wysokości powyższych wpłat od momentu powzięcia wiadomości o niepełnosprawności pracownika przez pracodawcę. 3. art. 8 ust. 1 ustawy nowelizującej poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy zachodzą przesłanki do jego zastosowania, ponieważ Spółka w okresie od grudnia 2009 r. do listopada 2010 r. zatrudniała niepełnosprawnego pracownika, który nie został uwzględniony przy obliczaniu kwot składek odprowadzanych na PFRON zgodnie z treścią art. 21 ust. 1 ustawy o rehabilitacji osób niepełnosprawnych, tym samym Spółka nabyła prawo do obniżenia w/w wpłat na PFRON przed wejściem w życie zmian wprowadzonych ustawą nowelizującą i w związku z tym mogła skutecznie dokonać korekt deklaracji wpłat w styczniu 2011 r. W uzasadnieniu powołanej na wstępie zaskarżonej decyzji, Minister Pracy i Polityki Społecznej powołał przepisy art. 21 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.), dalej: "O.p." oraz art. 21 ust. 1 i art. 49 ust. 2 ustawy o rehabilitacji osób niepełnosprawnych. Minister stwierdził, że w wyniku wyroku Wojewódzkiego Sądu administracyjnego w Warszawie z dnia 12 czerwca 2012 r., sygn. akt III SA/Wa 2326/11 Prezes Zarządu PFRON postanowieniem z [...] września 2012 r., wszczął postępowanie w przedmiocie wpłat obowiązkowych wobec Skarżącej mające na celu określenie wysokości zobowiązań z tytułu wpłat na PFRON za okres od grudnia 2009 r. do listopada 2010 r. Pismem z 11 października 2012 r., Fundusz wezwał Skarżącą do przedstawienia dowodów w postaci potwierdzonych za zgodność z oryginałem kopii następujących dokumentów: 1) orzeczenia o stopniu niepełnosprawności pracownika albo orzeczenia o częściowej lub całkowitej niezdolności do pracy, wraz z adnotacją kiedy orzeczenie wpłynęło do pracodawcy, 2) formularza zgłoszenia osoby niepełnosprawnej do ZUS, 3) innych dowodów, które mogą przyczynić się do wyjaśnienia sprawy. W odpowiedzi na wezwanie Skarżąca pismem z 18 października 2012 r. przekazała żądane dokumenty oraz poinformowała Fundusz, że P. D. przedstawił niniejsze orzeczenie 14 stycznia 2011 r. Organ odwoławczy wskazał również, że Skarżąca złożyła deklarację DEK I-O za okres od grudnia 2009 r. do listopada 2010 r. wykazując za poszczególne miesiące: zatrudnienie ogółem w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy, kwotę ulg uzyskanych na podstawie art. 22 ustawy o rehabilitacji osób niepełnosprawnych i wykorzystanych w danym miesiącu, przeciętne wynagrodzenie oraz zobowiązanie. Następnie 14 stycznia 2011 r. Skarżąca złożyła korekty deklaracji za w/w okres. W uzasadnieniu Skarżąca wskazała, że korekty zostały złożone w wyniku przedłożenia przez jednego z pracowników, w dniu 14 stycznia 2011 r., orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. W deklaracji korygującej Skarżąca zwiększyła zatrudnienie pracowników niepełnosprawnych o 1,00 etat oraz zmniejszyła zobowiązanie. Pozostałe dane nie uległy zmianie. Minister Pracy i Polityki Społecznej stwierdził, iż w przedmiotowym postępowaniu podstawowe znaczenie ma zbadanie, kiedy Skarżąca nabyła uprawnienie do wliczenia do stanu zatrudnienia pracownika niepełnosprawnego P. D., który 14 stycznia 2011 r. przedstawił pracodawcy orzeczenie o niepełnosprawności w stopniu lekkim i czy Skarżąca miała możliwość sporządzenia deklaracji korygującej za przedmiotowy okres, w której zwiększyła zatrudnienie pracowników niepełnosprawnych. Organ odwoławczy wskazał, że przepis art. 2a ust. 1 ustawy o rehabilitacji osób niepełnosprawnych został wprowadzony na mocy art. 1 ust. 1 ustawy nowelizującej i na skutek wprowadzenia ww. zmiany, Skarżąca miała prawo wliczać do stanu zatrudnienia osobę niepełnosprawną, dopiero od dnia przedstawienia pracodawcy orzeczenia potwierdzającego niepełnosprawność. Zdaniem Ministra, przepisy ustawy znowelizowanej z dniem 1 stycznia 2011 r. mają zastosowanie w niniejszej sprawie w związku z tym, że pracownik dostarczył Spółce orzeczenie 14 stycznia 2011 r., tj. pod rządami art. 2a ust. 1 ww. ustawy. Minister Pracy i Polityki Społecznej zaznaczył, że przed wejściem w życie art. 2a ustawy o rehabilitacji osób niepełnosprawnych (do 31 grudnia 2010 r.) pracodawca mógł wliczyć osobę niepełnosprawną do stanu zatrudnienia pracowników niepełnosprawnych od daty uzyskania przez tą osobę orzeczenia o niepełnosprawności. Znaczenie miało zatem uzyskanie przez osobę niepełnosprawną prawnego potwierdzenia jej niepełnosprawności (orzeczenia) a nie data doręczenia tego dokumentu pracodawcy. Od 1 stycznia 2011 r. przy ustalaniu wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych znaczenie ma data doręczenia pracodawcy orzeczenia o niepełnosprawności, a nie data wydania tego orzeczenia. Pracownik natomiast doręczył pracodawcy orzeczenie 14 stycznia 2011 r., a zatem zastosowanie mają przepisy w nowym brzmieniu. Organ odwoławczy za bezzasadny uznał zarzut naruszenia art. 8 ust. 1 ustawy o rehabilitacji osób niepełnosprawnych, zgodnie z którym pracodawca, który przed dniem wejścia w życie ustawy nabył prawo do obniżenia wpłat może je wykorzystać na warunkach dotychczasowych. Skarżąca przed 1 stycznia 2011 r. nie nabyła uprawnienia do obniżenia wpłat na PFRON, gdyż wobec nie przedłożenia przez pracownika orzeczenia o niepełnosprawności, nie posiadała wiedzy o zatrudnianiu przez siebie osoby niepełnosprawnej. Podsumowując, Minister Pracy i Polityki Społecznej stwierdził, że deklaracje korygujące były błędne i zasadnie nie zostały przyjęte. Z materiału dowodowego wynika, że zobowiązanie w przesłanej deklaracji pierwotnej zostało wyliczone przez Skarżącą właściwie, natomiast deklaracja korygująca w związku z nieuprawnionym wliczeniem osoby niepełnosprawnej do stanu zatrudnienia pracowników niepełnosprawnych została sporządzona błędnie i nie mogła zostać uwzględniona. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Postawiła ten sam zarzut jak w odwołaniu naruszenia art. 2a ust. 1, art. 21 ust. 1 w zw. z art. 49 ust. 1 i 2 ustawy o rehabilitacji osób niepełnosprawnych oraz art. 8 ust. 1 ustawy nowelizującej. Ponadto zarzuciła naruszenie: 1) art. 72 i art. 73 § 1 O.p. w zw. z art. 49 ust. 1 ustawy o rehabilitacji osób niepełnosprawnych poprzez przyjęcie, że we wskazanym przez Skarżącą okresie nie powstała nadpłata należności z tytułu wpłat na PFRON, w sytuacji gdy Skarżąca zatrudniała w tym czasie niepełnosprawnego pracownika P. D. i z tego tytułu nabyła prawo do pomniejszenia kwot wpłat należnych na rzecz PFRON zgodnie z treścią przepisu art. 21 ust. 1 ustawy o rehabilitacji osób niepełnosprawnych, 2) art. 122 i art. 187 O.p. w zw. z art. 49 ust. 1 ustawy o rehabilitacji osób niepełnosprawnych poprzez pominięcie istotnych okoliczności zawartych w odwołaniu, tj. że pracownik P. D. posiada orzeczenie o niepełnosprawności z dnia 10 lutego 2002 r. wydane przez Zespół do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w R. na okres stały oraz że Skarżąca od czerwca 2009 r. zatrudnia 25 pracowników podlegając obowiązkowi, o którym mowa w art. 21 ust. 1 ustawy o rehabilitacji osób niepełnosprawnych, a w konsekwencji nierozważenie tych okoliczności w kontekście prawa do zwrotu nadpłaty. W uzasadnieniu skargi Skarżaca podniosła, że stan niepełnosprawności P. D. - pracownika Skarżącej trwał przez cały okres od kiedy Skarżąca zaczęła podlegać obowiązkowym wpłatom na rzecz PFRON, tj. od czerwca 2009 r., tym samym pracownik P. D. wlicza się do stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych począwszy od tego momentu, niezależnie od tego, że Skarżąca dowiedziała się o posiadanym przez niego orzeczeniu o niepełnosprawności dopiero 14 stycznia 2011 r. Przez cały bowiem okres za okres od grudnia 2009 r. do listopada 2010 r. Skarżąca w rzeczywistości zatrudniała pracownika niepełnosprawnego w związku z tym ma pełne prawo żądać stwierdzenia nadpłaty oraz zwrotu kwoty wpłat przekazanych do PFRON od tej daty, ponieważ w tym czasie obiektywnie spełniała przesłanki, o których mowa w art. 21 ust. 1 ustawy o rehabilitacji osób niepełnosprawnych. Przeciwna teza przeczyłaby zasadzie niedziałania prawa wstecz. Zdaniem Skarżącej, w okresie za który żąda ona nadpłaty ustawodawca nie ustalił granic czasowych w jakich wlicza się do stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych pracownika posiadającego orzeczenie o niepełnosprawności. Wliczenie pracownika z ustalonym stopniem niepełnosprawności do stanu zatrudnienia nie było też, w owym czasie, uwarunkowane przedstawieniem przez tego pracownika orzeczenia o niepełnosprawności. Skarżąca zarzuciła organowi, iż nie ustalił od kiedy pracownik P. D. posiada orzeczenie o niepełnosprawności, od jakiego okresu Skarżąca zatrudnia 25 pracowników i podlega obowiązkowi, o którym mowa w art. 21 ust. 1 ustawy o rehabilitacji osób niepełnosprawnych oraz jaki wpływ okoliczności te mają na prawo do zwrotu nadpłaty. W odpowiedzi na skargę Minister Pracy i Polityki Społecznej podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W niniejszej sprawie kwestią sporną jest, czy art. 2a ust. 1 ustawy o rehabilitacji osób niepełnosprawnych wprowadzony do tej ustawy mocą ustawy nowelizującej z dniem 1 stycznia 2011 r. ma zastosowanie do zobowiązań na rzecz PFRON za okres od grudnia 2009 r. do listopada 2010 r. Art. 2a ust. 1 ustawy o rehabilitacji osób niepełnosprawnych stanowi, iż osobę niepełnosprawną wlicza się do stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych począwszy od dnia przedstawienia pracodawcy orzeczenia potwierdzającego niepełnosprawność. Zgodnie z art. 14 ustawy nowelizującej, mocą której dodano art. 2a, przepis ten wszedł w życie z dniem 1 stycznia 2011 r. Orzekające w niniejszej sprawie organy pierwszej i drugiej instancji uznały, że art. 2a ust. 1 ustawy o rehabilitacji osób niepełnosprawnych ma zastosowanie do wpłat na rzecz PFRON za okres od grudnia 2009 r. do listopada 2010 r., ponieważ orzeczenie o niepełnosprawności pracownik dostarczył Skarżącej (pracodawcy) 14 stycznia 2011 r., kiedy to obowiązywał art. 2a ust. 1 ww. ustawy. Zdaniem Sądu stanowisko organów jest nieprawidłowe. Stosownie do postanowień art. 21 ust. 1 ustawy o rehabilitacji osób niepełnosprawnych pracodawca zatrudniający co najmniej 25 pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy jest obowiązany, z zastrzeżeniem ust. 2-5 i art. 22, dokonywać miesięcznych wpłat na Fundusz, w wysokości kwoty stanowiącej iloczyn 40,65% przeciętnego wynagrodzenia i liczby pracowników odpowiadającej różnicy między zatrudnieniem zapewniającym osiągnięcie wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych w wysokości 6% a rzeczywistym zatrudnieniem osób niepełnosprawnych. Stosownie do postanowień art. 49 ust. 1 ww. ustawy do wpłat, o których mowa w art. 21 ust. 1 stosuje się odpowiednio, z zastrzeżeniem, które w rozpoznanej sprawie nie ma znaczenia, przepisy Ordynacji podatkowej. Zobowiązanie z tytułu wpłat na Fundusz jest zobowiązaniem, określonym w art. 21 § 1, pkt 1 O.p., które powstaje z dniem zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa wiąże powstanie takiego zobowiązania. Oznacza to, iż ww. zobowiązanie powstaje w momencie osiągnięcia przez pracodawcę zatrudnienia w wysokości co najmniej 25 pracowników, przy zastosowaniu warunków i wskaźnika określonych w art. 21 ust. 1 ustawy o rehabilitacji osób niepełnosprawnych pracodawca. Zobowiązanie z tytułu wpłat na PFRON wykonywane jest w drodze samoobliczenia przez zobowiązanego pracodawcę, tj. zadeklarowania i dokonania wpłaty w terminie określonym w ustawie. W przypadku, gdy pracodawca nie zapłacił w całości lub w części należności, nie złożył deklaracji albo gdy wysokość zobowiązania jest inna niż wykazana w deklaracji, Prezes PFRON może wydać decyzję określającą zobowiązanie w prawidłowej wysokości. Z kolei pracodawca może złożyć korektę, gdy zaniżył deklarowaną wpłatę albo korektę i wniosek o stwierdzenie nadpłaty, jeżeli w deklaracji wykazał zobowiązanie nienależne lub w wysokości większej od należnej i wpłacił zadeklarowany podatek. W rozpoznanej sprawie Skarżąca złożyła 14 stycznia 2011 r. korektę pierwotnych deklaracji DEK I-O za okres od grudnia 2009 r. do listopada 2010 r. Wyjaśniła, że korekty zostały złożone w wyniku przedłożenia przez jednego z pracowników, w dniu 14 stycznia 2011 r., orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. W deklaracji korygującej Skarżąca zwiększyła zatrudnienie pracowników niepełnosprawnych o 1,00 etat oraz zmniejszyła zobowiązanie. W świetle powyższego, mając na uwadze sposób w jaki w zaskarżonej decyzji określono przedmiot sporu, stwierdzić należy, iż Skarżąca uprawniona była do złożenia korekt deklaracji. W ocenie Sądu prawidłowo Skarżąca uznała, iż wprowadzony z dniem 1 stycznia 2011 r. przepis art. 2a ust. 1 ustawy o rehabilitacji osób niepełnosprawnych nie ma zastosowania do zdarzeń, które zrodziły obowiązek wpłat na PFRON przed wejściem w życie ww. przepisu, tj. powstałych w okresie od grudnia 2009 r. do listopada 2010 r. Zasadą jest bowiem, że przepisy prawa materialnego stosuje się w brzmieniu obowiązującym w dacie zaistnienia zdarzenia, które wywołuje skutki prawne. Zgodnie z orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego treścią zasady lex retro non agit jest zakaz nadawania prawu mocy wstecznej. Zakaz ten dotyczy zwłaszcza przepisów normujących prawa i obowiązki obywateli, jeżeli prowadzi to do pogorszenia ich sytuacji w stosunku do stanu poprzedniego (np. wyroki TK: z dnia 30 listopada 1993 r., sygn. K 18/92, opubl. OTK 1993, cz. II, poz. 41; z dnia 27 lutego 2002 r., sygn. akt K 47/01, opubl. OTK-A 2002 Nr 1 poz. 6). Zasada ta nie ma jednak charakteru absolutnego i można od niej odstępować, jednak wyjątkowo i tylko z usprawiedliwionych względów (np. orzeczenie z 19 października 1993 r., sygn. akt K. 14/92, OTK 1993, cz. II, poz. 35). Doktryna prawa uwzględniając wartość, jaką jest zaufanie obywatela do prawa, uznaje natomiast za niedopuszczalne stanowienie norm z mocą wsteczną, jeśli podmioty, których te normy dotyczą, nie mogły racjonalnie przewidzieć decyzji tego rodzaju, a nadzwyczajne okoliczności czy dobra podlegające ochronie konstytucyjnej decyzji takiej nie usprawiedliwiają. Można natomiast usprawiedliwić wyjątkowe nadanie normom możliwości oddziaływania na sytuacje zastane, jeżeli zaistniały ważkie powody, a zainteresowane podmioty miały podstawy, by oczekiwać uchwalenia takich norm [S. Wronkowska, Zmiany w systemie prawnym (Z zagadnień techniki i polityki legislacyjnej), Państwo i Prawo 1991, z. 8, s. 9]. W wyroku z dnia 24 lipca 1990 r., sygn. akt K 5/90, opubl. OTK 1990 Nr 1 poz. 4 Trybunał Konstytucyjny wskazał ponadto, że zakaz stanowienia przepisów z mocą wsteczną może się odnosić wyłącznie do przepisów ograniczających prawa lub zwiększających zobowiązania. Wobec tego retroaktywne przepisy można uznać za konstytucyjne, jeżeli poprawiają one sytuację prawną niektórych adresatów danej normy prawnej i zarazem nie pogarszają sytuacji prawnej pozostałych adresatów tej normy (por. wyroki TK: z dnia 25 września 2000 r., sygn. akt K 26/99, opubl. OTK ZU 2000 Nr 6, poz. 186; z dnia 19 marca 2007r. sygn. akt K 47/05, opubl. OTK-A 2007 Nr 3 poz. 27). W niniejszej sprawie ustawodawca nie wprowadził przepisów retroaktywnych, lecz orzekające w niej organy dokonały takiej ich interpretacji, że nadały prawu moc wsteczną. Art. 2a ust. 1 ustawy o rehabilitacji osób niepełnosprawnych powiązał uprawnienie do wliczenia osoby niepełnosprawnej do stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych z datą przedstawienia pracodawcy orzeczenia potwierdzającego niepełnosprawność. Przed wejściem w życie tego przepisu takiego obwarowania nie było. Przyznał to Minister Pracy i Polityki Społecznej stwierdzając w zaskarżonej decyzji, iż "przed wejściem w życie art. 2a ustawy o rehabilitacji osób niepełnosprawnych (do 31 grudnia 2010 r.) pracodawca mógł wliczyć osobę niepełnosprawną do stanu zatrudnienia pracowników niepełnosprawnych od daty uzyskania przez tą osobę orzeczenia o niepełnosprawności. Znaczenie miało zatem uzyskanie przez osobę niepełnosprawną prawnego potwierdzenia jej niepełnosprawności (orzeczenia) a nie data doręczenia tego dokumentu pracodawcy." Z jednej więc strony Minister stwierdza, że przed 1 stycznia 2011 r. nie miała znaczenia data doręczenia pracodawcy orzeczenia o niepełnosprawności, z drugiej strony stwierdza, iż data ta ma fundamentalne znaczenie, w przypadku zdarzeń takich jak występujące w niniejszej sprawie, czyli mających miejsce przez 1 stycznia 2011 r. Jak już to powiedziano, zdarzenia rodzące skutki prawne w postaci obowiązku wpłat na PFRON w rozpoznanej sprawie powstały w poszczególnych miesiącach począwszy od grudnia 2009 r. do listopada 2010 r., czyli w okresie kiedy nie obowiązywał art. 2a ust. 1 ustawy o rehabilitacji osób niepełnosprawnych. Do oceny skutków prawnych tych zdarzeń należy stosować przepisy obowiązujące w dacie ich wystąpienia, co wynika również art. 8 ust. 1 ustawy nowelizującej. Przepis ten stanowi bowiem, że pracodawca, który przed dniem wejścia w życie ustawy nabył prawo do obniżenia wpłat może je wykorzystać na warunkach dotychczasowych. W ramach tych "warunków dotychczasowych" pracodawca zatrudniający osobę niepełnosprawną miał prawo do obniżenia wpłat bez względu na termin w jakim powziął wiedzę o zatrudnieniu osoby niepełnosprawnej. Zasadnicze znaczenie miała okoliczność, że pracownik zatrudniony przez pracodawcę został zakwalifikowany jako osoba niepełnosprawna i posiada stosowne orzeczenie o niepełnosprawności. W świetle postanowień ww. art. 8 ust. 1 w takiej sytuacji pracodawca prawo do obniżenia wpłat może wykorzystać na warunkach dotychczasowych. W realiach rozpoznanej sprawy fakt, że niepełnosprawny pracownik dostarczył orzeczenie o swojej niepełnosprawności dopiero w dniu 14 stycznia 2011 r., mimo iż był zatrudniony od stycznia 2009 r., jak podała Skarżąca, nie zmienia zaistniałego, rzeczywistego stanu rzeczy. Pracodawca określając swoje zobowiązanie wobec PEFRON, za okres od grudnia 2009 r. do listopada 2010 r., nie dysponował pełną wiedzą o rzeczywistym stanie zatrudnienia osób niepełnosprawnych co spowodowało, że wadliwie obliczył wskaźniki i dokonał zawyżonych miesięcznych wpłat na Fundusz. W tej sytuacji miał pełne prawo do złożenia deklaracji korygujących, w których wykazał zmniejszoną kwotę zobowiązania. Ponownie rozpoznając niniejszą sprawę organ zobowiązany jest uwzględnić stanowisko Sądu. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. Nr 270, ze zm., dalej: "p.p.s.a."), Sąd orzekł jak w sentencji. Zakres, w jakim uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu określono w oparciu o art. 152 p.p.s.a. zaś o kosztach postępowania sądowego orzeczono zgodnie z art. 200 tej ustawy.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło