IV SA/Wa 2401/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Wójcik, Sędziowie sędzia WSA Alina Balicka, sędzia WSA Anna Szymańska (spr.), Protokolant ref. staż. Paweł Smulski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi L. C. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na osiedlenie się na terytorium RP 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców na rzecz skarżącej L. C. kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez L.C. decyzją z dnia [...] lipca 2013r. (nr [...]) Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2013r. ([...]) o odmowie udzielenia cudzoziemce zezwolenia na osiedlenie się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Ze stanu faktycznego sprawy ustalonego przez organ pierwszej instancji wynika, że skarżąca L.C. (obywatelka [...]) złożyła w dniu [...] lutego 2013r. do Wojewody [...] wniosek o udzielenie zezwolenia na osiedlenie się w Polsce na podstawie art. 64 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 czerwca 2003r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2011r., nr 264, poz. 1573 ze zm.). Oświadczyła, że przebywa w Polsce od września 2005r. na podstawie kart czasowego pobytu oraz że w dniu [...] lipca 2005r. zawarła związek małżeński z A.C. (ówczesnym obywatelem [...]). W dniu [...] października 2012r. mąż wnioskodaczyni A.C. nabył obywatelstwo polskie. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2013r., wydaną na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 64 ust. 1 pkt 2 oraz art. 71b ust. 1 ustawy o cudzoziemcach odmówił skarżącej udzielenia zezwolenia na osiedlenie się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Organ pierwszej instancji w uzasadnieniu decyzji stwierdził, że skarżąca nie spełnia jednego z warunków do uzyskania zezwolenia na osiedlenie się w Polsce określonego w art. 62 ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach. Jej mąż – A.C. nie posiada bowiem obywatelstwa polskiego co najmniej od 3 lat przed złożeniem wniosku przez skarżącą w tej sprawie. L.C. wniosła odwołanie od decyzji Wojewody [...]. Zarzuciła organowi pierwszej instancji naruszenie art. 64 ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach. Strona zakwestionowała przyjętą przez organ gramatyczną wykładnię tego przepisu, zgodnie z którą warunkiem koniecznym do uzyskania zezwolenia na osiedlenie się w Polsce przez cudzoziemca jest posiadanie obywatelstwa polskiego przez jego małżonka przez okres minimum trzech lat do dnia złożenia wniosku. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców, po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez cudzoziemkę od decyzji organu pierwszej instancji, decyzją z dnia [...] lipca 2013r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy decyzję Wojewody. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, co do niespełnienia jednego z warunków do uzyskania przez skarżącą zezwolenia na osiedlenie się w Polsce. Zdaniem organu odwoławczego wykładnia językowa przepisu art. 64 ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach jest niewystarczająca, bowiem może prowadzić do nierównego traktowania obywateli polskich w zależności od tego czy urodzili się jako obywatele Polski, czy też i kiedy uzyskali obywatelstwo polskie. Z tej przyczyny konieczne jest dokonanie wykładni celowościowej tego przepisu. Ta zaś prowadzi do wniosku, że współmałżonek cudzoziemca starającego się o uzyskanie zezwolenia na osiedlenie się w Polsce powinien co najmniej przez 3 lata przed złożeniem wniosku o to zezwolenie mieć obywatelstwo polskie. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców podkreślił, że taką wykładnię przepisu art. 64 ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach zaprezentował Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 24 września 2009r. (sygn. akt V SA/Wa 625/09). Z tej przyczyny organ odwoławczy odstąpił od badania, czy skarżąca spełnia drugą przesłankę uzyskania tego zezwolenia. Skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na tę ostateczną decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców. Organowi odwoławczemu zarzuciła naruszenie prawa materialnego tj. art. 64 ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach przez jego błędną wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że w rozpatrywanym stanie faktycznym zaistniały przesłanki do odmowy udzielenia cudzoziemce zezwolenia na osiedlenie się w Polsce. Na tej podstawie wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Zdaniem skarżącej organ odwoławczy podnosząc argumenty na rzecz tezy, że współmałżonek cudzoziemca starającego się o uzyskanie zezwolenia na osiedlenie się w Polsce winien co najmniej przez trzy lata przed złożeniem wniosku o to zezwolenie mieć obywatelstwo polskie, nie podjął się przeprowadzenia istotnej i niezbędnej w tym przypadku wykładni funkcjonalnej, która wymaga odwołania się do celów i skutków stosowania przepisu będącego przedmiotem takiej wykładni. W przekonaniu cudzoziemki termin trzech lat, o którym mowa w przepisie art. 64 ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach odnosi się nie do związków małżonka cudzoziemca z Polską (które są wystarczająco silne, skoro posiada on obywatelstwo polskie), lecz do związku cudzoziemca z małżonkiem, niezależnie od obywatelstwa jakie on posiada. Odmienna wykładnia tego przepisu skłaniałaby osoby zainteresowane do pozornych rozwodów i powtórnego zawierania małżeństw. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców w odpowiedzi na skargę podtrzymał stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Skarżąca domagała się udzielenia jej zezwolenia na osiedlenie się w Polsce powołując się na to, że przebywa w Polsce nieprzerwanie od września 2005 r. i od dnia [...] lipca 2005 r. pozostaje w związku małżeńskim z A.C., który obecnie posiada obywatelstwo polskie. Sąd zauważa, że ustalenia co do faktów mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, są niekwestionowane przez stronę skarżącą, która jedynie wyprowadza z tych ustaleń inne wnioski niż organy. Nie jest więc przedmiotem sporu ani to, że skarżąca pozostaje w związku małżeńskim z A.C. przez okres ponad trzech lat przed złożeniem wniosku, jak również to, że w chwili zawarcia małżeństwa A.C. nie posiadał obywatelstwa polskiego i otrzymał je [...] października 2012r. Powyższe ustalenia doprowadziły organy administracji orzekające w tej sprawie do wniosku, że skarżąca nie spełnia jednego z określonych w art. 64 ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach, warunków uzyskania zezwolenia na osiedlenie się w Polsce. Zgodnie z tym przepisem zezwolenia na osiedlenie udziela się cudzoziemcowi, który pozostaje w związku małżeńskim, zawartym z obywatelem polskim co najmniej 3 lata przed złożeniem wniosku i bezpośrednio przed złożeniem wniosku przebywał nieprzerwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, co najmniej przez 2 lata na podstawie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. Przepis art. 66 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach stanowi natomiast, że cudzoziemcowi odmawia się udzielenia zezwolenia na osiedlenie się, jeżeli nie spełnia wymogów, o których mowa w art. 64 ust.1 tej ustawy. W ocenie Sądu zarzuty skargi są uzasadnione. Organy administracji publicznej orzekające w niniejszej sprawie nieprawidłowo uznały, że skarżąca nie spełnia wymagań koniecznych do uzyskania zezwolenia na osiedlenie się w Polsce, wynikających z art. 64 ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach. Zdaniem organu chodzi o wymaganie posiadania przez małżonka cudzoziemca ubiegającego się o zezwolenie obywatelstwa polskiego przez okres co najmniej 3 lat do dnia złożenia wniosku o takie zezwolenie. Organ interpretuje więc przepis art. 64 ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach w taki sposób, że poza dwoma wynikającymi z niego wymaganiami dotyczącymi cudzoziemca ubiegającego się o zezwolenie: 1) pozostawanie przez okres co najmniej 3 lat przed złożeniem wniosku o udzielenie zezwolenia w związku małżeńskim z obywatelem polskim i 2) przebywanie bezpośrednio przez złożeniem wniosku na terytorium Polski co najmniej przez dwa lata na podstawie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony – wyprowadza wymaganie adresowane do małżonka wnioskodawcy – obywatela polskiego. Stwierdza, że małżonek wnioskodawcy musi posiadać obywatelstwo polskie co najmniej przez trzy lata przed dniem złożenia wniosku o udzielenie zezwolenia na osiedlanie się w Polsce przez jego współmałżonka – cudzoziemca. Sąd w składzie orzekającym w tej sprawie nie podziela tego stanowiska, opartego zresztą na wyroku WSA w Warszawie z 24 września 2009r., V SA/Wa 625/09. Sąd w tym wyroku przyjął, że "współmałżonek cudzoziemca starającego się o uzyskanie zezwolenia na osiedlenie się na terytorium RP winien co najmniej przez 3 lata przed złożeniem wniosku o to zezwolenie mieć obywatelstwo polskie". Sąd kierując się poglądem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w wyroku z 2 lipca 2013r., II OSK 575/12, uważa, że okres 3-letni, ustalony w art. 64 ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach odnosi się jedynie do pozostawania w związku małżeńskim, a nie do posiadania przez współmałżonka obywatelstwa polskiego. Nie jest zatem istotne, czy w chwili zawarcia małżeństwa współmałżonek posiadał obywatelstwo polskie. Przepis ten należy zatem interpretować w ten sposób, że w chwili złożenia wniosku o udzielenie zezwolenia na osiedlenie się w Polsce cudzoziemiec musi pozostawać w związku małżeńskim z obywatelem polskim i małżeństwo musi trwać co najmniej od 3 lat, niezależnie od tego, w jakim czasie przez złożeniem wniosku współmałżonek uzyskał obywatelstwo polskie. Przyjęta wykładnia art. 64 ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach pozwala uniknąć gorszego traktowania małżeństw zawieranych pomiędzy cudzoziemcami, w których jeden ze współmałżonków uzyskał obywatelstwo polskie podczas trwania tego małżeństwa, a przed złożeniem przez współmałżonka wniosku o zezwolenie na osiedlenie się w Polsce. Jeżeli przyjąć, że celem tego przepisu jest umożliwienie łączenia się rodzin związanych z Polską, w których jeden ze współmałżonków nie jest obywatelem polskim, to ciężar wymagań prawnych związanych z tym łączeniem powinien spoczywać przede wszystkim na wykazaniu trwałości rodziny (okresu pozostawania w małżeństwie). Dostatecznym natomiast dowodem więzi tej rodziny z Polską jest co najmniej dwuletni nieprzerwany pobyt cudzoziemca – wnioskodawcy w Polsce i obywatelstwo polskie drugiego współmałżonka, niezależnie od tego, jak długo posiada on ten status. W związku z tym, w sytuacji, gdy w okolicznościach rozpatrywanej sprawy istota problemu sprowadza się do naruszenia prawa materialnego (art. 64 ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach) przez jego błędną wykładnię, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie stwierdzając naruszeń przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy lub naruszeń stanowiących podstawę do stwierdzenia nieważności, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Organy administracji, dokonując w ramach ponownego rozpatrzenia sprawy oceny spornego przepisu prawa (art. 64 ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach), stanowiącego podstawę rozstrzygnięcia, uwzględnią wykładnię dokonaną w powyższym wyroku. Z przedstawionych powodów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), dalej jako p.p.s.a., orzekł jak w punkcie I wyroku. O kosztach sądowych Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a., natomiast wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji znajduje uzasadnienie w przepisie art. 152 tej ustawy.