I SAB/Wa 545/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant referent stażysta Małgorzata Sieczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi M. W. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o odszkodowanie za nieruchomość [...] 1. zobowiązuje Prezydenta W. do rozpoznania wniosku o odszkodowanie za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], hip. "[...]" dz. [...], w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta W. na rzecz skarżącego M. W. kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. M. W., reprezentowany przez adw. M. K., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o odszkodowanie za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], hip. "[...]" dz. [...]. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że w dniu 28 marca 2013 r. wniósł do Wojewody [...] zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie. Wojewoda [...] postanowieniem z [...] czerwca 2013 r., nr [...] uznał zażalenie za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi termin na podjęcie stosownego rozstrzygnięcia do 31 sierpnia 2013 r. Mimo jednak zgromadzenia wszelkich dokumentów niezbędnych do rozpatrzenia wniosku, sprawa nie została zakończona w terminie określonym w postanowieniu Wojewody [...] z [...] czerwca 2013 r. W odpowiedzi na skargę Prezydent W. wniósł o jej oddalenie zaznaczając, że skarżący został poinformowany o wyznaczeniu dodatkowego terminu zakończenia postępowania do 31 grudnia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skargę należało uznać za uzasadnioną, co skutkowało wydaniem przez Sąd wyroku zobowiązującego organ do wydania rozstrzygnięcia w określonym terminie. Zgodnie z treścią art. 1 i art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej p.p.s.a.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a. W pierwszej kolejności podkreślić należy, że zgodnie z art. 12 § 1 kpa organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 kpa). Stosownie do treści art. 35 § 1 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy, od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 kpa). W myśl natomiast art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa lub w przepisach szczególnych, organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 kpa.). Zarówno w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, jak i w doktrynie podkreśla się, że organ pozostaje w bezczynności nie tylko wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie nie podjął żadnych czynności w sprawie, ale również wtedy, gdy je podjął, lecz mimo ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem decyzji lub innego aktu administracyjnego. Dla stwierdzenia stanu bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu. Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Badając zasadność takiej skargi Sąd czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania orzeczenia sądowego. Wyjaśnić również należy, że zgodnie z art. 149 p.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na bezczynność w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a., zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie Sąd stwierdza, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Odnosząc powyższe rozważania do stanu faktycznego sprawy Sąd doszedł do przekonania, że Prezydent W. niewątpliwie nie wywiązał się z ustawowych obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego i mimo iż wniosek o ustalenie odszkodowania w przedmiotowej sprawie został złożony 20 lutego 1996 r. (czyli prawie 18 lat temu), to Prezydent nie rozstrzygnął sprawy i nie wydał decyzji merytorycznej. W świetle powyższych okoliczności stwierdzić zatem należy, że skarga na bezczynność Prezydenta W. jest uzasadniona, zaś za wystarczający dla załatwienia wniosku o odszkodowanie Sąd uznał termin dwóch miesięcy. W realiach niniejszej sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził jednocześnie, że bezczynność organu przy rozpoznaniu wniosku o odszkodowanie za nieruchomość przy ul. [...] miała charakter rażącego naruszenia prawa, tj. w szczególności przepisu art. 35 § 1-3 kpa, który wyznacza terminy prowadzenia postępowania administracyjnego i art. 12 kpa statuującego zasadę szybkości postępowania. Jak to zostało wyżej podkreślone, od dnia złożenia wniosku o odszkodowanie do dnia orzekania przez Sąd minęło prawie 18 lat. Z akt postępowania administracyjnego wynika co prawda, że decyzją z [...] lutego 2000 r., nr [...] Starosta Powiatu [...] odmówił K. W. (następczyni prawnej skarżącego) przyznania odszkodowania za nieruchomość przy ul. [...], jednak rozstrzygnięcie to zostało uchylone decyzją Wojewody [...] z [...] lipca 2001 r., nr [...], a sprawa trafiła do organu I instancji do ponownego rozpatrzenia. Od tej daty organ zobowiązany był zatem sprawę rozpoznać na nowo w terminie wynikającym z Kodeksu postępowania administracyjnego. Tymczasem pierwsze czynności zmierzające do merytorycznego załatwienia sprawy podjęte zostały dopiero w 2010 r. Prezydent W. pismami z 10 i 16 marca 2010 r. wystąpił do właściwych jednostek organizacyjnych Urzędu W. o przesłanie niezbędnej dokumentacji. Kolejne działania zostały podjęte w lipcu 2011 r. Stan bezczynności trwał do 26 kwietnia 2013 r., kiedy na skutek wniesionego zażalenia na niezałatwienie sprawy w terminie strony zostały poinformowane o przyczynach niedotrzymania terminu załatwienia sprawy oraz o ewentualnej dacie wydania decyzji (do 31 sierpnia 2013 r.). Kolejne zawiadomienie informujące o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy do 31 grudnia 2013 r. wystosowane zostało 2 października 2013 r., czyli już po wniesieniu skargi na bezczynność. Mając na uwadze powyższe nie ulega wątpliwości, że w toku postępowania występowały długie okresy niepodejmowania żadnych czynności w sprawie. Żaden z terminów załatwienia sprawy (wynikających z Kodeksu postępowania administracyjnego, a następnie z postanowienia Wojewody [...] z [...] czerwca 2013 r. oraz wyznaczanych przez samego Prezydenta W. w kolejnych zawiadomieniach) nie został dotrzymany. Z tego względu sposób, w jaki Prezydent W. prowadził niniejsze postępowanie odszkodowawcze, uwzględniając cały tok postępowania, jego długość oraz okresy rzeczywistego braku działania, ma charakter rażącego naruszenia przepisu art. 36 § 1 kpa i art. 8 kpa. Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 oraz art. 200 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.