II SA/Bk 805/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), Sędziowie sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, sędzia WSA Mirosław Wincenciak, Protokolant sekretarz sądowy Anna Makal, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 30 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi B. Spółka z o.o. w B. na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w B. z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie wygrodzenia i oznakowania strefy wykonywanych prac oddala skargę. Okręgowy Inspektor Pracy w B. decyzją z dnia [...] lipca 2013r. nr p[...], po rozpatrzeniu odwołania Prezesa Zarządu [...] Sp. z o.o. z siedzibą w B. (powoływana dalej jako: Spółka) od nakazu Inspektora Pracy w B. nr rej. [...] z dnia [...] czerwca 2013r.: 1) opracowania instrukcji w zakresie bezpiecznych warunków eksploatacji składowiska gruntu zlokalizowanego w B. przy ul. L. i B. uwzględniającej występujące zagrożenia, sposób i dopuszczalną wysokość składowania oraz zasady postępowania pracowników w sytuacjach awaryjnych i udostępnienia do korzystania pracownikom wykonującym prace na składowisku (decyzja nr 1); 2) wygrodzenia i oznakowania w sposób uniemożliwiający dostęp osobom postronnym strefy wykonywanych prac z użyciem koparki i samochodów samowyładowczych na składowisku gruntu zlokalizowanego w B., przy ul. L. i B. (decyzja nr 2); - uchylił decyzję nr 1 i w tej części umorzył postępowanie oraz utrzymał w mocy decyzję nr 2. U podstaw tego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia faktyczne: W dniach 25 i 27 czerwca 2013 r. Inspektor Państwowej Inspekcji Pracy przeprowadził kontrolę w trakcie której ustalił, że spółka [...] Sp. z o.o. jest podwykonawcą prac w zakresie wykonania wykopu szerokoprzestrzennego pod budynek mieszkalny, wielorodzinny z garażami zlokalizowany w B. przy ul. W. W trakcie czynności kontrolnych przeprowadzonych w miejscu przedmiotowych prac i w miejscu składowania gruntu oraz przedstawionej dokumentacji stwierdzono również, że przy zbiegu ulic B. i L. magazynowano w hałdach grunt pochodzący z wykopu realizowanego budynku przy ul. W. Ponadto w miejscu magazynowania gruntu wykonywane były prace z użyciem koparki i samochodów samowyładowczych, bez wygrodzenia i oznakowania strefy niebezpiecznej na terenie tych prac. Miejsce składowania gruntu zostało w części oznakowane taśmą bhp biało czerwoną, która została w większości uszkodzona. Inspektor ustalił również, że dostęp do strefy niebezpiecznej miały osoby korzystające z pobliskiego parkingu, a także mieszkańcy pobliskich bloków, w tym bawiące się dzieci. Z ustaleń inspektora wynikało również, że nie opracowano i nie udostępniono instrukcji w zakresie bezpiecznych warunków eksploatacji tego składowiska dotyczącej np. zasad przebywania osób na tym terenie oraz podstawowych zasad bhp obowiązujących takie osoby, sposobu i dopuszczalnej wysokości składowania, wymagań dla użytkowanych maszyn oraz zasad postępowania pracowników w sytuacjach awaryjnych. Oceniając zagrożenia zdrowia i życia pracowników i innych osób Inspektor pracy wydał w dniu [...] czerwca 2013r. nakaz nr rej. [...] zawierający decyzje: - nr 1 dotyczącą opracowania instrukcji w zakresie bezpiecznych warunków eksploatacji składowiska gruntu zlokalizowanego w B. przy ul. L. i B. uwzględniającej występujące zagrożenia, sposób i dopuszczalną wysokość składowania oraz zasady postępowania pracowników w sytuacjach awaryjnych i udostępnienia do korzystania pracownikom wykonującym prace na składowisku, - nr 2 dotyczącą wygrodzenia i oznakowania w sposób uniemożliwiający dostęp osobom postronnym strefy wykonywanych prac z użyciem koparki i samochodów samowyładowczych na składowisku gruntu zlokalizowanego w Białymstoku przy ul. L. i B. Wymienionym decyzjom został nadaby rygor natychmiastowej wykonalności ze względu na konieczność ochrony zdrowia lub życia ludzkiego. Odwołanie od ww. decyzji złożyła Spółka argumentując, inspektor pracy błędnie ocenił stan faktyczny, a tym samym nie było podstaw prawnych do wydania decyzji. Okręgowy Inspektor Pracy w B. decyzją z [...] lipca 2013r. nr [...] uchylił decyzję nr 1 i w tej części umorzył postępowanie w sprawie, a decyzję nr 2 utrzymał w mocy. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ podkreślił, że przepisy zawarte w art. 2374 § 1 i 2, art. 304 § 4 ustawy Kodeks pracy, jak też § 41 ust. 1 i 2, § 68 ust. 2 oraz § 74 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, jak też § 9 ust. 1 i § 20 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 6 lutego 2003 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy podczas wykonywania robót budowlanych, w sposób jednoznaczny określają obowiązki pracodawcy. Są to obowiązki o charakterze prewencyjnym, których realizacja służyć ma likwidacji zagrożeń występujących w środowisku pracy oraz ochronie takich wartości jak zdrowie i życie pracowników i osób postronnych. Naruszenia wymienionych wyżej przepisów zostały, zostały zdaniem organu, udokumentowane w protokole z kontroli nr [...], podpisanym w dniu [...] czerwca 2013r., do którego skarżąca Spółka nie wniosła zastrzeżeń. Odnosząc się do zarzutów odwołania organ podkreślił, że wprawdzie wskazane w podstawie prawnej decyzji nr 1 przepisy nakładają na pracodawcę obowiązek opracowywania instrukcji różnego rodzaju, ale są to instrukcje generalnie, a wiec przeznaczone dla pracowników i związane z wykonywaną przez nich pracą, o czym świadczy zarówno treść art. 2374 Kp, jak i § 41 rozporządzenia. Z kolei § 68 ust. 2 i § 74 ust. 1 nie dotyczą kwestii opracowania instrukcji, a wymogów dotyczących składowania materiałów. W związku z tym, iż decyzja nr 1 nie nakłada obowiązku opracowania instrukcji dotyczącej bezpieczeństwa i higieny pracy pracowników, ale nakazuje opracowanie instrukcji w zakresie bezpiecznej eksploatacji składowiska, do czego wspominane przepisy nie zobowiązują, Okręgowy Inspektor Pracy w B. uznał, że nie było podstaw do wydania zaskarżonej decyzji nr 1 nakazu. Odnośnie decyzji nr 2 organ podkreślił, że zgodnie z ogólną zasadą wyrażoną w art. 207 Kodeksu pracy pracodawca ponosi odpowiedzialność za stan bezpieczeństwa i higieny pracy w zakładzie pracy bez względu na zakres odpowiedzialności pracowników czy też powierzenie wykonywania zadań służby "bezpieczeństwa i higieny pracy specjalistom spoza zakładu pracy. Pracodawca jest obowiązany chronić zdrowie i życie pracowników przez zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy przy odpowiednim wykorzystaniu osiągnięć nauki i techniki. Ponadto stosownie do regulacji art. 304 § 4 Kodeksu pracy w razie prowadzenia prac w miejscu, do którego mają dostęp osoby nie biorące udziału w procesie pracy, pracodawca jest obowiązany zastosować środki niezbędne do zapewnienia ochrony życia i zdrowia tym osobom. W tym celu, zgodnie z § 9 rozporządzenia w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy podczas wykonywania robót budowlanych teren tych robót należy ogrodzić lub w inny sposób uniemożliwić wejście osobom nieupoważnionym. W związku z tym, iż Spółka nie zastosowała się do powyższych obowiązków, nie było podstaw, zdaniem organu, do uchylenia decyzji nr 2 nakazu. Skargę na powyższą decyzję do sądu administracyjnego złożyła Spółka [...]Sp. zo.o. w B., wnosząc o jej ewentualnie lub zmianę. Uzasadniając złożoną skargę Spółka podtrzymała w całości zarzuty zawarte w odwołaniu akcentując, że powołane w zaskarżonej decyzji obowiązki pracodawców nie mają zastosowania w przedmiotowej sprawie, albowiem teren wskazany w decyzji nie jest żadnym miejscem pracy, a terenem prywatnym, na którym przechowywany jest czasowo piasek. Okręgowy Inspektor Pracy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega oddaleniu, albowiem kontrolowana decyzja nie jest dotknięta wadami podniesionymi w skardze, jak również innymi, które sąd administracyjny jest obowiązany uwzględnić z urzędu jako niezwiązany wnioskami i zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r. nr 270 ze zm.), dalej: p.p.s.a.). W niniejszej sprawie przedmiotem kontroli sądu jest decyzja Okręgowego Inspektora Pracy w B. nakazująca Spółce [...] Sp. z o.o. z siedzibą w B. wygrodzenie i oznakowanie w sposób uniemożliwiający dostęp osobom postronnym strefy wykonywanych prac z użyciem koparki i samochodów samowyładowczych na składowisku gruntu zlokalizowanego w B., przy ul. L. i B. Podstawę materialnoprawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowił art. 11 pkt 1 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz.U. z 2012 r. poz. 404 ze zm.), art. 207 oraz art. 304 § 4 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm.) oraz § 9 ust. 1 i § 20 ust.1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 6 lutego 2003 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy podczas wykonywania robót budowlanych (Dz. U. Nr 47, poz. 4012 ze zm.). Jak wynika z powołanych przepisów zadaniem organów inspekcji pracy jest nadzór i kontrola przestrzegania prawa pracy, a w szczególności przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy. Dostrzeżenie przez organy inspekcji pracy naruszenia przez pracodawcę przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy obliguje te organy do decyzyjnego nakazania usunięcia stwierdzonych uchybień w ustalonym terminie (art. 11 pkt 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy). Na pracodawcy zgodnie z zasadą wynikającą z mocy art. 207 Kodeksu pracy spoczywa odpowiedzialność za stan bezpieczeństwa i higieny pracy w zakładzie pracy bez względu na zakres odpowiedzialności pracowników czy też powierzenie wykonywania zadań służby bezpieczeństwa i higieny pracy specjalistom spoza zakładu pracy. Pracodawca jest obowiązany chronić zdrowie i życie pracowników przez zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy przy odpowiednim wykorzystaniu osiągnięć nauki i techniki. W szczególności pracodawca jest obowiązany m.in. organizować pracę w sposób zapewniający bezpieczne i higieniczne warunki pracy oraz zapewniać przestrzeganie w zakładzie pracy przepisów oraz zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, wydawać polecenia usunięcia uchybień w tym zakresie oraz kontrolować wykonanie tych poleceń. Powyższy przepis jest rozwinięciem jednej z zasad ogólnych kodeksu pracy zawartej w art. 15, zgodnie którą pracodawca jest obowiązany zapewnić pracownikom bezpieczne i higieniczne warunki pracy. Obowiązki pracodawcy w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy mają charakter bezwarunkowy. Odpowiednikiem tego obowiązku jest prawo pracownika do bezpiecznych i higienicznych warunków pracy. Prawo to korzysta z gwarancji konstytucyjnej, albowiem art. 66 ust. 1 Konstytucji RP stanowi, że "każdy ma prawo do bezpiecznych i higienicznych warunków pracy". Ponadto stosownie do regulacji art. 304 § 4 Kodeksu pracy w razie prowadzenia prac w miejscu, do którego mają dostęp osoby nie biorące udziału w procesie pracy, pracodawca jest obowiązany zastosować środki niezbędne do zapewnienia ochrony życia i zdrowia tym osobom. W tym celu, zgodnie z § 9 rozporządzenia w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy podczas wykonywania robót budowlanych teren tych robót należy ogrodzić lub w inny sposób uniemożliwić wejście osobom nieupoważnionym. Powyższy obowiązek konkretyzuje § 20 ust.1 ww. rozporządzenia, zgodnie z którym strefę niebezpieczną ogradza się i oznakowuje w sposób uniemożliwiający dostęp osobom postronnym. Dokonując analizy akt sprawy w kontekście poczynionych uwag należy stwierdzić, że organy Inspekcji zajęły słuszne stanowisko uznając, że skoro w miejscu magazynowania gruntu, tj. u zbiegu ulic B. i L., wykonywane były prace z użyciem koparki i samochodów samowyładowczych, bez wygrodzenia i oznakowania strefy niebezpiecznej na terenie tych prac, a dostęp do strefy niebezpiecznej miały osoby korzystające z pobliskiego parkingu, a także mieszkańcy pobliskich bloków, w tym bawiące się dzieci, to stosownie do powołanych wyżej przepisów, konieczne było nałożenie na pracodawcę obowiązków wymienionych w decyzji nr 2. Odnosząc się zaś do zarzutu błędnej oceny stanu faktycznego sprawy, Sąd uznał, że nie zasługuje on uwzględnienie. Jak słusznie bowiem podkreślił organ w zaskarżonej decyzji, przedmiotem decyzji nie było ogrodzenie składowiska piasku z wykopu na terenie prywatnym, a wygrodzenie stref pracy koparki i samochodów samowyładowczych w sposób uniemożliwiający dostęp osobom postronnym. Zastosowany zatem w przedmiotowej sprawie nakaz miał na celu zapobieżenie nieszczęśliwym zdarzeniom związanym z ewentualnym dostępem osób postronnych do strefy pracy ciężkiego sprzętu budowlano – transportowego. Ponadto, jak trafnie też zauważył też Okręgowy Inspektor Pracy w odpowiedzi na skargę, w świetle przepisów stanowiących podstawę prawną decyzji nr 2 bez znaczenia jest okoliczność, czy teren, którego dotyczy nakaz jest terenem prywatnym, czy ogólnie dostępnym. Istotne jest bowiem, czy do terenu, w którym znajduje się przedmiotowy wykop mają dostęp osoby nie biorące udziału w procesie pracy. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego, w tym dokumentacji fotograficznej, wynika bezspornie, że dostęp osób postronnych do kontrolowanego składowiska gruntu był niemalże nieograniczony. Uwzględniając powyższe okoliczności Sąd nie stwierdził, aby zaskarżona decyzja naruszała przepisy prawa materialnego. Nie doszło też do naruszenia przepisów procedury w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Wobec powyższego, skarga jako pozbawiona uzasadnionych podstaw podlegała oddaleniu, o czym, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono w sentencji wyroku.