I SA/Op 802/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kuczyńska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Gocki Sędzia WSA Marta Wojciechowska Protokolant st. inspektor sądowy Iwona Bergiel po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 5 marca 2014 r. sprawy ze skargi W. Z. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 7 października 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie podatku od towarów i usług za październik 2010 r. oddala skargę 1. Przedmiotem skargi jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 7 października 2013 r., nr [...], którym odmówiono W. Z. (dalej skarżący, podatnik) przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z dnia 26 czerwca 2013 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za październik 2010 r. 2. Dotychczasowy przebieg sprawy: 2.1. Decyzją z dnia 26 czerwca 2013 r., nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. określił skarżącemu zobowiązania w podatku od towarów i usług za październik 2010 r. w wysokości 177 zł oraz - na podstawie art. 108 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm.) - kwotę podatku do zapłaty w wysokości 196.267 zł. Rozstrzygnięcie zawierało pełne i prawidłowe pouczenie o terminie i trybie wniesienia odwołania i zostało doręczone (za zwrotnym potwierdzeniem odbioru) w dniu 2 lipca 2013 r. pełnomocnikowi Skarżącego - doradcy podatkowemu M. K., na wskazany przez niego adres: Kancelaria "A" ul. Z., [...]. 2.2. W dniu 17 lipca 2013 r. Skarżący złożył w Urzędzie Skarbowym w P. odwołanie od powyższej decyzji, które, z uwagi na stwierdzone przez Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu złożenie go z przekroczeniem terminu określonego w przepisie art. 223 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.- /dalej O.p./), na mocy postanowienia z dnia 29 sierpnia 2013 r. zostało pozostawione bez rozpatrzenia. 2.3. Wnioskiem z dnia 26 sierpnia 2013 r. Skarżący zwrócił się o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od wszystkich decyzji, którymi określono mu kwoty zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od lipca do października 2010 r. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że wszystkie decyzje z dnia 26 czerwca 2013r. wydane w przedmiocie podatku VAT za okresy od lipca do października 2010 r., otrzymał od swojego byłego pełnomocnika dopiero w dniu 8 lipca 2013 r., a nie jak przyjęły organy podatkowe w dniu 2 lipca 2013 r. Zdaniem skarżącego, skoro pełnomocnictwo udzielone doradcy podatkowemu M. K. zostało cofnięte, to pełnomocnik powinien poinformować o tym fakcie organy podatkowe, te zaś winny w tej sytuacji wydane w sprawie decyzje kierować bezpośrednio do podatnika. 2.4. Rozpatrując powyższy wniosek Dyrektor Izby Skarbowej w Opolu uznał, iż przedstawione przez podatnika okoliczności nie mogą być podstawą do jego uwzględnienia i postanowieniem z dnia 7 października 2013 r. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z dnia 26 czerwca 2013 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za październik 2010 r. Uzasadniając zajęte stanowisko wskazano, że przedstawiona przez podatnika we wniosku o przywrócenie terminu okoliczność, dotycząca późniejszego otrzymania przez niego decyzji od pełnomocnika, nie jest okolicznością ani nagłą, ani udaremniającą wniesienie odwołania we właściwym czasie w rozumieniu art. 162 § 1 O.p., a zatem nie mogła stanowić podstawy do przywrócenia uchybionego terminu. W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu, to sam podatnik nie zadbał należycie o swój interes prawny. Mając bowiem świadomość, iż decyzja zostanie skierowana do pełnomocnika, którego w sprawie ustanowił, nie zadbał o to, aby w sytuacji, gdy doszło do wypowiedzenia pełnomocnictwa, niezwłocznie poinformować o tym fakcie organ prowadzący postępowanie. Taka bowiem informacja niewątpliwie nie została złożona do akt sprawy, zarówno przez samego podatnika, jak i jego dotychczasowego pełnomocnika. 3. Postępowanie sądowe 3.1. Postanowienie stało się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu. W ocenie skarżącego wydanie zaskarżonego postanowienia, odmawiającego mu przywrócenia uchybionego terminu, nie uwzględniało faktu, że uzyskał on od swojego dotychczasowego pełnomocnika decyzję dopiero w dniu 8 lipca 2013 r. i dopiero wówczas miał możliwość odwołania się od niej. Dlatego też uważa, że rozpoznanie jego wniosku było pobieżne i nie uwzględniało wszystkich istotnych w jego ocenie okoliczności faktycznych, w tym faktu wadliwości samej decyzji nakładającej na niego obowiązek podatkowy w znacznym rozmiarze. W uzasadnieniu skargi obszernie wskazano przy tym powody, które według Skarżącego świadczą o wadliwości decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. wydanej w przedmiocie podatku od towarów i usług, a także sposobu rozpoznania jego skargi złożonej do Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu na działanie tego organu. 3.2. Odpowiadając na zarzuty skargi Dyrektor Izby Skarbowej w Opolu stwierdził, iż nie uzasadniają one zmiany stanowiska wyrażonego w zaskarżonym postanowieniu. Podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ wniósł o oddalenie skargi jako nieuzasadnionej. Równocześnie pokreślono, że przedmiotem wniesionej do Sądu skargi jest wyłącznie postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do złożenia odwołania. Z tego powodu poza zakresem przedmiotowym sprawy pozostaje ocena merytoryczna zarówno decyzji organu I instancji, jak i udzielonej przez Dyrektora Izby Skarbowej odpowiedzi z dnia 30 września 2013 r. nr [...], uznającej za nieuzasadnioną złożoną przez Skarżącego skargę na opieszałość organu podatkowego, naruszającą terminowość załatwiania spraw. 3.3. Na rozprawie w dniu 5 marca 2014 r. skarżący, podtrzymując żądanie uchylenia zaskarżonego postanowienia, przyznał, że w sprawie doszło do uchybienia terminu do złożenia odwołania. Wskazał przy tym, że jego zdaniem, wynikające z tego faktu skutki, powodujące pozostawienie poza kontrolą decyzji organu I instancji i wynikającego z niej obciążenia go znaczącą kwotą podatku, są niewspółmierne do wagi zaistniałego uchybienia terminowi do złożenia odwołania. Pełnomocnik Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu podtrzymał dotychczasowe stanowisko wnosząc o oddalenie skargi. 4. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: 4.1. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jego wyeliminowanie z obrotu prawnego. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sadów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269, ze zm.), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi postanowień, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Postanowienie podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub inne naruszenie prawa mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270). Badając przedmiotową sprawę według przedstawionych kryteriów Sąd takiego naruszenia się nie dopatrzył. 4.2. Zgodnie z przepisem art. 223 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.) -/dalej jako O.p./, odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu podatkowego, który wydał decyzję w terminie 14 dni od doręczenia decyzji stronie. Nie budzi wątpliwości, że w postępowaniu podatkowym strona może działać przez pełnomocnika, a w tym zakresie mają zastosowanie uregulowania ustawy Ordynacja podatkowa. Zgodnie z art. 136 O.p. strona może działać przez pełnomocnika, chyba że charakter czynności wymaga jej osobistego działania. Jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, wówczas wszystkie pisma procesowe, w tym także odwołanie, mogą być składane w imieniu mocodawcy przez tego pełnomocnika. Jednocześnie - zgodnie z zasadą oficjalności doręczeń – wszelkie pisma procesowe, w tym decyzje i postanowienia, organ prowadzący postępowanie ma obowiązek doręczyć pełnomocnikowi strony (art. 145 § 2 O.p.). Z kolei, stosownie do art. 137 § 3 O.p., pełnomocnik dołącza do akt oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa. (...). Kategoryczne brzmienie tego przepisu nie pozostawia wątpliwości, iż pełnomocnik, chcąc występować w postępowaniu w takim charakterze, jest zobligowany do przedłożenia do akt konkretnej sprawy dokumentu potwierdzającego umocowanie do działania w cudzym imieniu i wyznaczającego jego zakres. Istotne jest, iż także w sytuacji, gdy doszło do odwołania już złożonego do akt sprawy pełnomocnictwa, czy też rezygnacji samego pełnomocnika z dalszego prowadzenia sprawy, musi dojść do poinformowania organu. Dlatego dopiero z chwilą uzyskania przez organ podatkowy informacji o "odstąpieniu" od dalszego udziału w postępowaniu ustanowionego uprzednio pełnomocnika strony, przestanie obowiązywać przewidziana w art. 145 § 2 O.p zasada oficjalności doręczeń, a dalsza korespondencja winna być od tego momentu doręczana na zasadach ogólnych, bezpośrednio do strony. Jak wynika z akt sprawy i czego nie kwestionował Skarżący, nie doszło we właściwym czasie do poinformowania organu o wypowiedzeniu pełnomocnictwa udzielonego uprzednio doradcy podatkowemu M. K. Stwierdzić zatem należy, że decyzja organu I instancji została prawidłowo skierowana na adres pełnomocnika i podjęta w dniu 2 lipca 2013 r. Oznacza to, że z tym właśnie momentem rozpoczął się bieg 14 dniowego ustawowego terminu do złożenia odwołania. Również skarżący, na etapie rozpoznania sprawy przez Sąd, na rozprawie w dniu 5 marca 2014 r., przyznał, że doszło do uchybienia terminu przewidzianego do złożenia odwołania. Modyfikując przy tym argumenty uzasadniające żądanie przywrócenia mu terminu do dokonania tej czynności, wskazał na niewspółmierność wagi samego uchybienia w stosunku do jego następstw finansowych, w przypadku "uprawomocnienia" się decyzji organu I instancji, która w jego ocenie jest wadliwa. 4.3. Jak stanowi art. 162 § 1 i 2 O. p. w razie uchybienia terminu (w tym także terminu do wniesienia odwołania) termin ten należy przywrócić na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi, dopełniając jednocześnie czynności, dla której określony był termin. Z powyższego wynika, że warunkiem przywrócenia uchybionego terminu do dokonania czynności przez stronę w postępowaniu podatkowym jest spełnienie jednocześnie trzech przesłanek, tj.: złożenie w odpowiednim czasie wniosku przez zainteresowanego, dokonanie równocześnie spóźnionej czynności oraz uprawdopodobnienie, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego. Dokonując oceny, czy strona dopuściła się uchybienia terminowi bez swej winy, organ podatkowy powinien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności faktyczne i ocenić winę według obiektywnych mierników staranności. Brak winy można przyjąć tylko wtedy gdy wnioskodawca nie mógł przezwyciężyć przeszkody w dochowaniu terminu. Kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania należytej staranności przy prowadzeniu własnych spraw i szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych. W sytuacji, gdy wskazywana we wniosku o przywrócenie terminu przyczyna nie wystąpiła, a także nie wskazano innej przyczyny uchybienia terminowi do wniesienia odwołania, nie został spełniony warunek dotyczący uprawdopodobnienia, że uchybienie nastąpiło bez winy zainteresowanego. 4.4. Sąd nie podzielił poglądu Skarżącego, iż początek biegu terminu do złożenia należało liczyć od dnia kiedy otrzymał on decyzję od swojego byłego pełnomocnika, gdyż stanowisko to nie znajduje potwierdzenia w obowiązujących przepisach prawa. Zdaniem Sądu nie może być również uznane za niezawinione wadliwie dokonane przez Skarżącego matematyczne obliczenie końca biegu terminu, a tylko stwierdzenie braku winy w uchybieniu terminowi, mogłoby skutkować jego przywróceniem. Nie można również uznać za przesłankę przywrócenia uchybionego terminu ewentualną wadliwość decyzji organu I instancji, czy też niewspółmierność wagi samego uchybienia do jego skutków finansowych. Odnosząc się do tej argumentacji Skarżącego, mającej przemawiać za zasadnością przywrócenia mu uchybionego terminu, należy zauważyć, że sama treść art. 228 § 1 pkt 2 O.p. wskazuje wyraźnie, iż stwierdzenie uchybienia terminu do złożenia odwołania nie zależy od uznania organu odwoławczego, gdyż obowiązek taki wynika wprost z ustawy. Uchybienie terminowi nie podlega też żadnym ocenom ani stopniowaniu skali tego naruszenia. Nawet nieznaczne przekroczenie obowiązującego terminu stanowi jego uchybienie i obliguje organ odwoławczy do wydania postanowienia w tym zakresie. Tym samym organ podatkowy w sytuacji nieuwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu nie tylko jest uprawniony, lecz wręcz zobowiązany do wydania postanowienia na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 O.p. stwierdzającego uchybienie terminowi. Stanowi to równocześnie przeszkodę do merytorycznego rozpatrzenia sprawy przez organ odwoławczy, który w tej sytuacji nie jest uprawniony do wypowiadania się na temat prawidłowości samej decyzji organu I instancji. Również Sąd w ramach obecnego postępowania nie jest umocowany do czynienia takich merytorycznych ocen prawidłowości decyzji, w sytuacji gdy nie została ona skutecznie poddana kontroli instancyjnej. Dlatego też ta cześć argumentacji skargi, która odnosiła się bezpośrednio do kwestionowania prawidłowości samego rozstrzygnięcia organu I instancji, jako wykraczająca poza przedmiot obecnie rozstrzyganej sprawy, nie mogła podlegać kontroli sądowej. Również poza kontrolą sądową musiały pozostać te zarzuty skargi, które dotyczyły sposobu rozpoznania przez Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu skargi powszechnej złożonej na działanie organu. Sąd administracyjny nie jest też właściwy do rozpoznawania skarg powszechnych w rozumieniu działu VIII kodeksu postępowania administracyjnego a więc skarg związanych z krytyką należytego wykonywania zadań przez właściwe organy albo ich pracowników, ani także do oceny prawidłowości prowadzonego postępowania skargowego w trybie tych przepisów. W tym stanie sprawy zaskarżone rozstrzygnięcie Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z dnia 26 czerwca 2013 r. jest prawidłowe i brak jest podstaw do jego uchylenia. Wobec powyższego Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2012r. poz. 270).