I SA/Po 875/13
WyrokWSA w Poznaniu2014-03-18
Skład orzekający: Włodzimierz Zygmont, Małgorzata Bejgerowska, Waldemar Inerowicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o solidarnej odpowiedzialności podatkowej byłego członka zarządu za zaległości podatkowe spółki w VAT została wydana prawidłowo, w szczególności czy prawidłowo ustalono moment powstania obowiązku zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości spółki?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, wskazując że organy podatkowe nie wyczerpały obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w szczególności nie odniosły się do wszystkich dokumentów przedstawionych przez skarżącego, które mogły mieć wpływ na ocenę momentu powstania obowiązku zgłoszenia wniosku o upadłość. Wobec tego ustalenie, że właściwy czas na zgłoszenie upadłości nastąpił w okresie pełnienia funkcji przez skarżącego, było przedwczesne.Stan faktyczny
Były członek zarządu spółki został obciążony solidarnością za zaległości podatkowe spółki w VAT za okres wrzesień 2006 – kwiecień 2007 oraz koszty egzekucyjne. Skarżący kwestionował decyzję, wskazując, że spółka miała dodatnie wyniki finansowe i majątek przewyższający zadłużenie, co wykluczało obowiązek zgłoszenia wniosku o upadłość w okresie jego prezesury. Organy podatkowe uznały, że egzekucja z majątku spółki była bezskuteczna, a przesłanki do zgłoszenia upadłości wystąpiły już na początku 2007 roku.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, stwierdził, że decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku oraz zasądził zwrot kosztów zastępstwa procesowego na rzecz skarżącego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Bejgerowska Sędzia WSA Waldemar Inerowicz Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Ratajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 05 marca 2014 r. sprawy ze skargi J. L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności podatkowej byłego członka zarządu za zaległości podatkowe Spółki w podatku od towarów i usług za miesiące wrzesień – listopad 2006 r., styczeń – kwiecień 2007 r. oraz kosztów egzekucyjnych. I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku, III. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w [...] na rzecz strony skarżącej kwotę [...],- zł (słownie: [...]) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.
Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w [...], decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r., nr [...] na podstawie art. 207 § 1, art. 107 § 1, § 2 pkt 1, 2 i 4 oraz art. 116 § 1, § 2 i § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j.: Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) - dalej: "O.p.", po przeprowadzeniu postępowania podatkowego, orzekł o solidarnej odpowiedzialności podatkowej X.Y. (dalej: zobowiązany, skarżący), byłego członka zarządu "X" sp. z o.o. w likwidacji w [...], za zaległości podatkowe spółki, z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące: wrzesień 2006 r., październik 2006 r., listopad 2006 r., styczeń 2007 r., luty 2007 r., marzec 2007 r., kwiecień 2007 r. wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami egzekucyjnymi.
Od powyższej decyzji X.Y. wniósł odwołanie, żądając uchylenia jej w całości. Zarzucił organowi I instancji wydanie decyzji bez wykazania, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy, tj. o niezastosowanie w sprawie art. 116 § 1 ust. 1 lit. b O.p. Zobowiązany wskazał, że posiadany majątek trwały spółki, którego wartość rynkowa oszacowana została na poziomie [...] zł, przewyższał ponad dwukrotnie wartość zadłużenia spółki, przy korzystnej strukturze aktywów i pasywów, gdzie aktywa obrotowe przewyższały o 13 % zobowiązania krótkoterminowe i pozwalały na przekonanie o braku przesłanek do złożenia wniosku o upadłość. Spółka zatrudniała znaczną liczbę pracowników, którzy straciliby pracę w przypadku, gdyby prezes zarządu z ostrożności złożył wniosek o ogłoszenie upadłości, nie rozważając w pełni możliwości zarobkowych spółki. Zobowiązany powoływał się na fakt wydania przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] w stosunku do spółki decyzji z dnia [...] grudnia 2007 r. o rozłożeniu na raty zaległości w podatku od towarów i usług oraz decyzji z dnia [...] grudnia 2007 r. odraczającej termin zapłaty zaległości w podatku dochodowym od osób prawnych za 2006 r., a to w celu wykazania rzeczywistej sytuacji spółki i aby podważyć ustalenie organów podatkowych, że właściwy czas dla zgłoszenia wniosku o upadłość wystąpił na początku roku 2007.
Dyrektor Izby Skarbowej w [...], decyzją z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 oraz art. 107, art. 108 i art. 116 O.p., po rozpatrzeniu odwołania, decyzję utrzymał w mocy. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy stwierdził, że zobowiązany jednoosobowo sprawował funkcję prezesa zarządu spółki w okresie od [...] sierpnia 2006 r. do [...] czerwca 2007 r., a więc w czasie kiedy spółka nie uregulowała zobowiązań w VAT za miesiące: wrzesień-listopad 2006 r. oraz styczeń-kwiecień 2007 r. Egzekucja zaległości z majątku spółki okazała się bezskuteczna, czego zobowiązany nie kwestionował. Ustalenia, wynikające z analizy bilansów oraz rachunków zysków i strat spółki, wskaźniki ekonomiczne podważają twierdzenie zobowiązanego, że w trakcie pełnienia przez niego obowiązków członka zarządu spółka posiadała płynność finansową. Zebrane dowody pozwalają w sposób jednoznaczny stwierdzić, że przesłanka do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości spółki wystąpiła w czasie, gdy zobowiązany pełnił funkcję prezesa zarządu spółki. W sprawie nie wystąpiły okoliczności uniemożliwiające orzeczenie o odpowiedzialności byłego członka zarządu za zaległości podatkowe spółki.
W skardze na powyższą decyzję zobowiązany domagał się jej uchylenia wraz z poprzedzającą ją decyzją Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w [...] oraz zasądzenia na swoją rzecz kosztów postępowania. Decyzjom zarzucił naruszenie:
- art. 116 § 1 ust. 1 lit. b O.p., poprzez ustalenie, że skarżący nie wykazał, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy,
- art. 121, art. 122 O.p., poprzez niepodjęcie przez organ podatkowy wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz prowadzenie postępowania w sposób nie budzący zaufania do organów podatkowych.
Uzasadniając skargę zobowiązany przedstawił, co następuje: w okresie od dnia [...] sierpnia 2006 r. do dnia [...] czerwca 2007 r. pełnił funkcję prezesa zarządu spółki, która wpisana została do Krajowego Rejestru Sądowego w dniu [...] listopada 2002 r., przy czym do dnia złożenia skargi spółka nie zakończyła swojej działalności i nie została wykreślona z rejestru przedsiębiorców. Zatem okres pełnienia przez zobowiązanego funkcji prezesa zarządu spółki nie był znaczący, co miało wpływ na ograniczone możliwości globalnej oceny kondycji finansowej spółki. Analiza stanu majątkowego spółki pozwalała na oczekiwanie dodatnich wyników finansowych na koniec roku 2007. Ze sporządzonego w dniu [...] października 2006 r. sprawozdania finansowego, stanowiącego załącznik do wniosku kredytowego, składającego się z dwóch części: "Bilans" wnioskodawcy prowadzącego pełną sprawozdawczość finansową oraz "Rachunek zysków i strat" wnioskodawcy prowadzącego pełną sprawozdawczość finansową, a nadto z wykonanych na dzień [...] kwietnia 2007 r. zestawień finansowych oraz formularza F-01 sporządzonego za I kwartał 2007 r., jednoznacznie wynika, że zanotowane w pierwszym półroczu 2007 r. ujemne wyniki finansowe spółki nie budziły obaw o przyszłość spółki. Zgodnie z wykazaną sytuacją majątkową spółka na dzień [...] sierpnia 2006 r. odnotowała stratę ze sprzedaży w wysokości [...] zł, natomiast strata na całokształcie działalności wyniosła [...] zł. Wskazuje to jednoznacznie na tendencje do generowania ujemnych wyników finansowych w pierwszej połowie roku, przy jednoczesnym generowaniu zysków w drugim półroczu. Potwierdza to dodatkowo fakt, że notowana na koniec lutego strata w wysokości [...] zł na koniec I kwartału 2007 r. miesiąc później wynosiła już [...] zł. Na brak podstaw do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości, wskazują zanotowane przez spółkę obroty, które w okresie 01-04/2006 kształtowały się na poziomie [...] zł, natomiast w analogicznym okresie roku 2007 wynosiły [...], co stanowiło wzrost o 27% w stosunku do roku poprzedniego. Jednocześnie zaplanowany portfel zamówień, który spółka przedstawiła w Banku [...], jako załącznik do wniosku kredytowego opiewał na łączną kwotę [...] zł, z czego [...] zł było w trakcie realizacji, natomiast pozostała kwota [...] zł była w trakcie uzgodnień i rozmów. Strata w miesiącu lutym 2007 r. zawierała w sobie również nakłady poniesione na realizację zleceń, których zamknięcie było przewidziane na maj oraz czerwiec 2007 r. (wykazanych w portfelu zamówień, jako w trakcie realizacji). Opierając się na wysokości zysku ze sprzedaży na poziomie 4%, osiągniętego w poszczególnych latach, oraz jego stałej wartości można stwierdzić, że przychód w kwocie [...] zł pokrywał w całości wygenerowaną stratę, a także pozwalał na bezpieczne funkcjonowanie spółki w dalszym okresie. Majątek trwały spółki, którego wartość rynkowa oszacowana została na poziomie [...] (operat szacunkowy sporządzony na dzień [...] 10/2005) przewyższał ponad dwukrotnie wartość zadłużenia spółki z tytułu powstałych zobowiązań, przy jednoczesnej korzystnej strukturze aktywów i pasywów, gdzie aktywa obrotowe przewyższały o 13% zobowiązania krótkoterminowe pozwalały na przekonanie o braku przesłanek do złożenia wniosku o upadłość. Należało przy tym uwzględnić specyfikę funkcjonowania spółki, która produkowała meble dla jednostek budżetowych, które w znacznej części wydatkowały swoje środki finansowe w końcu roku budżetowego, co powodowało swoistą sezonowość funkcjonowania spółki, przejawiającą się w kumulacji zamówień i wpływu środków finansowych w drugiej połowie roku kalendarzowego, w przeciwieństwie do pierwszej połowy, w której zamówienia były znacznie mniejsze. Powyższa, cykliczna sytuacja, powodowała przekonanie skarżącego, że po korzystnym finansowo zamknięciu bilansowo roku 2006 pojawiające się trudności finansowe w pierwszej połowie 2007 r. są wyłącznie przejściowe i charakterystyczne dla spółki. Bardzo dobra znajomość rynku na którym spółka funkcjonowała, jak i struktura bilansu sporządzonego na koniec roku 2006 w żaden sposób nie uzasadniała złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości spółki. Spółka zatrudniała znaczną liczbę pracowników, którzy straciliby pracę w przypadku, gdyby skarżący z ostrożności złożył wniosek o ogłoszenie upadłości, nie rozważając w pełni możliwości zarobkowych spółki, co było o tyle zasadne, że spółka jeszcze przez długi okres po zaprzestaniu pełnienia funkcji prezesa zarządu przez skarżącego prowadziła działalność bez dokonywania redukcji zatrudnienia.
Skarżący podkreślił, że organy podatkowe nie poddały analizie wszystkich dokumentów księgowych spółki, aby uzyskać pełen obraz sytuacji w sprawie, opierając się jedynie na szczątkowym dokumencie nie zawierającym wszystkich niezbędnych informacji. Tymczasem Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w [...] decyzją z dnia [...]grudnia 2007 r. rozłożył spółce na raty zapłatę zaległości w VAT, co oznacza, iż ocenił ówczesną kondycję finansową spółki uniemożliwiającą spłacenie zobowiązań z tego tytułu i uzasadniającą zastosowanie takiej ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych. Organ ten ustalił, że podjęte zostały działania które mają wpłynąć na poprawę sytuacji finansowej spółki a realizacja zamówień winna znacząco wpłynąć na poprawę kondycji finansowej spółki. Ten organ podatkowy, mając świadomość istnienia zaległości podatkowej za okres od września 2006 r. do sierpnia 2007 r. w wysokości [...] zł ocenia w grudniu 2007 r. działalność spółki na przełomie lat 2006/2007 jako mającą perspektywy na znaczącą poprawę kondycji finansowej spółki a w decyzji będącej przedmiotem niniejszej skargi ten sam okres inny organ podatkowy uznaje za dający podstawy do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w [...]zupełnie inaczej ocenił kondycję finansową spółki wydając decyzję z dnia [...] grudnia 2007r, [...], na podstawie której odroczył spółce termin zapłaty zaległości z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za 2006 r. W uzasadnieniu decyzji stwierdził m.in., że udzielenie ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych pozwoli na rozwiązanie przejściowych problemów i utrzymanie płynności finansowej przedsiębiorstwa, a występowanie ujemnego kapitału na koniec IX 2007r. wydaje się przejściowe, że spółka posiada portfel zamówień na kwotę [...] zł, że sytuacja spółki mimo braku płynności finansowej nie wskazuje na możliwość zniknięcia z rynku w perspektywie krótko lub średnioterminowej. W tym zakresie istotnymi dowodami są znajdujące się w aktach sprawy: decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia [...] grudnia 2007r, nr [...] - oraz decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia [...] grudnia 2007r. nr [...]. Organy podatkowe winny za pomocą dostępnych środków dowodowych (w tym przeprowadzenia badania przez biegłego rewidenta) ustalić jaka była rzeczywista sytuacja finansowa spółki w tym okresie i jednoznacznie wykazać w uzasadnieniu decyzji słuszność stanowiska w tym zakresie.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w [...] uznał zarzuty skargi za bezzasadne i wniósł o oddalenie skargi.
Wyrokiem z dnia 18 kwietnia 2012 r. sygn. akt I SA/Po 134/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] uznał, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Sąd uznał za bezsporny fakt, że zobowiązany był członkiem zarządu spółki w okresie, którego dotyczą zaległości podatkowe wskazane w zaskarżonej decyzji (tj. w okresie od [...] sierpnia 2006 r. do [...] czerwca 2007 r.). Za bezsporny uznał także fakt, że egzekucja z majątku spółki okazała się bezskuteczna. W ocenie sądu, w trakcie postępowania organ egzekucyjny podjął wszelkie dostępne działania, zmierzające do ustalenia sytuacji majątkowej spółki w zakresie niezbędnym do prowadzenia egzekucji. Ponadto stwierdził, że spółka złożyła w sądzie w [...] wniosek o upadłość, który jednak został oddalony z uwagi na brak majątku. W ocenie sądu I instancji w niniejszej sprawie nie zaistniały także przesłanki egzoneracyjne. Twierdzenia zobowiązanego co do braku winy w niezgłoszeniu w terminie wniosku o upadłość, nie znajdują oparcia w ustalonym stanie faktycznym sprawy. Organy obu instancji wykazały że sytuacja majątkowa spółki uzasadniała wniosek o ogłoszenie upadłości mając na uwadze mierniki ekonomiczne (wskaźnik płynności bieżącej, wskaźnik płynności szybkiej, wskaźniki zadłużenia). Biorąc to pod uwagę sąd stwierdził, że zobowiązany podjął świadomą decyzję o kontynuowaniu działalności spółki mimo niekorzystnych danych dotyczących jej sytuacji finansowej. Zobowiązany nie przedstawił żadnych obiektywnych okoliczności wskazujących na brak swojej winy.
W skardze kasacyjnej zobowiązany wniósł o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji oraz o zwrot kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy:
1. art. 3, art. 134 § 1, art. 141 § 4 oraz art. 106 § 3 i § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 – dalej: "p.p.s.a.") w zw. z art. 233 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (t.j.: Dz. U. z 2014 r., poz. 101), polegające na zastosowaniu przez sąd I instancji oczywiście błędnych kryteriów oceny dowodów oraz przekroczenia granicy swobodnej oceny dowodów uznanie, że w sprawie organ podatkowy wykazał, że egzekucja z majątku spółki była bezskuteczna oraz, że w okresie sprawowania przez skarżącego funkcji prezesa zarządu zaszły przesłanki do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcia postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości,
2. art. 3 § 1 i 2 p.p.s.a. oraz art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustrojów sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), poprzez wadliwe wykonanie obowiązku kontroli zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z prawem oraz art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 116 § 1 ust. 1 O.p. skutkujące oddaleniem skargi.
Ponadto skarżący zarzucił naruszenie art. 116 § 1 ust. 1 lit. b O.p., poprzez błędne uznanie, że egzekucja wierzytelności z tytułu VAT z majątku spółki okazała się bezskuteczna oraz, że w okresie sprawowania przez skarżącego funkcji prezesa spółki zaszły przesłanki do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcia postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie od skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 26 czerwca 2013r. sygn. akt I FSK 1034/12 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wyroku przedstawił następujące oceny prawne: wydając zaskarżony wyrok sąd I instancji pominął znajdujące się w aktach sprawy dokumenty oraz nie dokonał oceny ich treści, w kontekście twierdzeń strony skarżącej dotyczącej błędnego uznania przez organy podatkowe, że właściwy czas do złożenia wniosku o upadłość spółki – w której skarżący pełnił funkcję prezesa zarządu, w czasie kiedy powstały zaległości objęte zaskarżoną decyzją – zaistniał już na początku roku 2007. Brak odniesienia się przez sąd I instancji do powoływanych przez skarżącego znajdujących się w aktach sprawy dowodów, z treści których wywodzi korzystne dla siebie skutki, stanowi także naruszenie art. 141 § 4 w powiązaniu z art. 133 § 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy i tym samym dało podstawę do uchylenia zaskarżonego wyroku. Sąd II instancji udzielił także wskazówek Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu co do dalszego postępowania przy ponownym rozpatrywaniu skargi: sąd winien odnieść się do zarzutów oraz argumentacji skarżącego z całego postępowania, wziąć pod uwagę powyżej prezentowane stanowisko sądu kasacyjnego i dokonać oceny poczynionych przez organy podatkowe ustaleń co do tego, kiedy zaistniał właściwy czas do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości spółki, z uwzględnieniem treści decyzji z dnia [...] grudnia 2007 r. oraz z dnia [...] grudnia 2007 r. Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając ponownie skargę zobowiązanego zważył, co następuje:
Rozpoznając ponownie skargę, sąd był związany, na podstawie art. 190 p.p.s.a., wskazaną powyżej wykładnią prawa dokonaną w niniejszej sprawie przez sąd kasacyjny. Oznacza to, że sąd ponownie rozpoznając sprawę nie ma całkowitej swobody przy wydawaniu orzeczenia. Uwzględnienie powyższej wykładni spowodowało, że skarga okazała się zasadna. Zdaniem sądu zasadny okazał się zarzut skarżącego dotyczący naruszenia art. 121 i art. 122 O.p., poprzez nie podjęcie przez organ podatkowy wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz prowadzenie postępowania w sposób nie budzący zaufania do organów podatkowych. Zdaniem sądu brak było po stronie organów odniesienia się do powoływanych przez skarżącego, a znajdujących się w aktach sprawy dokumentów, z treści których wywodził on korzystne dla siebie skutki. Skarżący jeszcze przed wydaniem decyzji w pierwszej instancji w piśmie z dnia [...] kwietnia 2011 r. wyjaśnił, że wniosek o ogłoszenie upadłości nie został złożony w okresie kiedy sprawował on funkcję członka zarządu, ponieważ w tamtym okresie spółka uzyskiwała dodatnie wyniki finansowe (rok 2006 oraz lata poprzedzające). Działalność spółki charakteryzowała się sezonowością, w wyniku czego w początkowych miesiącach generowała stratę wynikającą z zaangażowania majątku obrotowego w realizację zleceń, których finalizacja następowała w II połowie roku. Posiadany przez spółkę majątek trwały, zapasy, należności oraz zawarte kontrakty pozwalały sądzić że możliwości finansowe spółki nie ulegną pogorszeniu. Jednocześnie w czasie, kiedy skarżący sprawował funkcję członka zarządu spółka prowadziła rozmowy z ZUS [...] oraz [...] Urzędem Skarbowym w [...] na temat rozłożenia na raty powstałych zaległości w zobowiązaniach finansowych wobec Skarbu Państwa. W piśmie tym wyjaśniono także, że X.Y. został odwołany przez zgromadzenie wspólników z funkcji członka zarządu, po podjęciu czynności mających na celu uniemożliwienie wyprzedaży majątku przez wspólników. Odwołanie zostało przez wspólników antydatowane, aby zarządzenie prezesa z dnia [...] czerwca 2007 r. nie miało mocy wiążącej, przez co skarżący nie miał możliwości dalszego obserwowania sytuacji finansowej spółki i złożenia w terminie wniosku o ogłoszenie upadłości, ponieważ w czasie, gdy spółka utraciła płynność finansową nie pełnił już funkcji członka zarządu. Jako członek zarządu otrzymał on jednak od wspólników absolutorium, co potwierdza, że w okresie sprawowania przez niego funkcji członka zarządu wspólnicy nie mieli zastrzeżeń co do podejmowanych decyzji związanych z ich majątkiem. W załączeniu do powyższego razem z pismem z dnia [...] maja 2011 r. skarżący nadesłał szereg dokumentów związanych z pełnieniem przez niego funkcji prezesa zarządu spółki i potwierdzających jego stanowisko. W odwołaniu skarżący podkreślił, że z bilansu sporządzonego na dzień [...] grudnia 2006 r. wynika, że spółka posiadała nadwyżkę aktywów nad zobowiązaniami. Analiza stanu majątkowego pozwalała więc oczekiwać dodatnich wyników finansowych na koniec 2007 r. Ze sporządzonego w dniu [...] października 2006 r. sprawozdania finansowego, wygenerowanych na dzień [...] kwietnia 2007 r. zestawień finansowych oraz formularza F-01 sporządzonego za I kwartał 2007 r. wynikało, że zanotowane w pierwszym półroczu 2007 r. ujemne wyniki finansowe spółki nie budziły obaw o przyszłość firmy. Zaplanowany portfel zamówień, który Spółka przedstawiła w Banku [...], jako załącznik do wniosku kredytowego opiewał na łączną kwotę [...] zł, z czego [...] zł było w trakcie realizacji, natomiast pozostała kwota [...] zł była w trakcie uzgodnień i rozmów. Wygenerowana strata do marca 2007 r. zawierała w sobie również nakłady poniesione na realizację zamówień, których zamknięcie było przewidziane na maj 2007 r. Opierając się na wysokości zysku ze sprzedaży na poziomie 4% osiągniętego w poszczególnych latach, oraz jego stałej wartości skarżący stwierdził, że przychód w kwocie [...] zł pokrywał w całości wygenerowaną stratę, a także pozwalał na bezpieczne funkcjonowanie firmy w dalszym okresie. Ponadto posiadany majątek trwały spółki, którego wartość rynkowa oszacowana została na poziomie [...] zł (operat szacunkowy sporządzony na dzień [...] października 2005 r.) przewyższał ponad dwukrotnie wartość zadłużenia spółki z tytułu powstałych zobowiązań, przy jednoczesnej korzystnej strukturze aktywów i pasywów, gdzie aktywa obrotowe przewyższały o 13 % zobowiązania krótkoterminowe i pozwalały na przekonanie o braku przesłanek do złożenia wniosku o upadłość. W skardze, a wcześniej w odwołaniu od decyzji organu I instancji, X.Y. powoływał się także na fakt wydania w stosunku do spółki "X" decyzji z dnia [...] grudnia 2007 r. o rozłożeniu na raty zaległości w podatku od towarów i usług oraz decyzji z dnia [...] grudnia 2007 r. odraczającej termin zapłaty zaległości w podatku dochodowym od osób prawnych za 2006 r. Skarżący powoływał się na te decyzje w celu wykazania rzeczywistej sytuacji spółki i aby podważyć ustalenie organów podatkowych, że właściwy czas dla zgłoszenia wniosku o upadłość wystąpił na początku roku 2007. Uzasadniając decyzję z dnia [...] grudnia 2007 r. o rozłożeniu spółce na 6 rat zaległości w podatku od towarów i usług za okresy: wrzesień-listopad 2006 r. i styczeń-sierpień 2007 r. w wysokości [...] zł. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w [...] stwierdził m.in., że w spółce zachwiana jest płynność finansowa, a wskaźnik płynności ogólnej pogorszył się w stosunku do roku 2006. Organ zauważył przy tym, że zostały podjęte działania mające poprawić sytuację finansową, a udzielenie ulgi pozwoli na poprawę płynności finansowej i kontynuowanie działalności. Z kolei w decyzji z dnia [...] grudnia 2007 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w [...] orzekł o odroczeniu zapłaty zaległości w podatku dochodowym od osób prawnych za 2006 r. w kwocie [...] zł. W uzasadnieniu podkreślił, że odroczenie zobowiązania podatkowego umożliwi spółce pozyskanie środków na spłatę zaległości poprzez udział w przetargach po uzyskaniu zaświadczenia o niezaleganiu w podatkach. Dodatkowo wskazał, że sytuacja spółki mimo braku płynności finansowej nie wskazuje na możliwość zniknięcia z rynku w perspektywie krótko lub średnioterminowej. Skarżący powołując się na uzasadnienia tych decyzji wywodził, że sytuacja finansowa spółki pod koniec 2007 r. była dobra, co w jego ocenie przeczy ustaleniom organów podatkowych poczynionym w niniejszej sprawie, że już na początku roku 2007 wystąpiły przesłanki uzasadniające złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości spółki, a skarżący nie wykazał braku winy w niezłożeniu wniosku o upadłość. Już w odwołaniu od decyzji organu I instancji skarżący twierdził, że organ ten winien za pomocą dostępnych środków dowodowych ustalić, jaka była rzeczywista sytuacja finansowa spółki. Zarzucał przy tym, że organ nie poddał analizie wszystkich dokumentów księgowych. Organ odwoławczy w swoim rozstrzygnięciu pominął niektóre przedstawione przez skarżącego dokumenty oraz nie dokonał oceny ich treści. W stosunku do pozostałych poprzestał na stwierdzeniu, że przedstawione w odwołaniu okoliczności związane z prowadzeniem działalności gospodarczej przez spółkę (takie jak portfel zamówień, specyfika funkcjonowania spółki - tj. sezonowość uzyskiwania przychodów, a także wartość majątku trwałego spółki na dzień [...] października 2005 r.) pozostają bez znaczenia dla kwestii odpowiedzialności strony za zaległości podatkowe spółki z o.o. "X". Stwierdził ponadto, że za przesłankę egzoneracyjną nie można uznać wskazanego przez podatnika subiektywnego przeświadczenia, że pojawiające się trudności finansowe w I połowie 2007 r. były wyłącznie przejściowe i charakterystyczne dla spółki.
Sąd uznał za konieczne powyższe obszerne przytoczenie stanowiska skarżącego w toku całego dotychczasowego postępowania bowiem zasadność obciążenia skarżącego odpowiedzialnością wymaga uwzględnienia wszystkich i od początku sprawy zgłaszanych przez skarżącego argumentów i dowodów. Zdaniem sądu organy podatkowe w toku dotychczasowego postępowania nie podołały obowiązkowi wyczerpującego rozpatrzenia całego zebranego materiału dowodowego. Organ odwoławczy nawet nie odniósł się należycie do twierdzeń skarżącego, że przychód spółki w kwocie [...] zł pokrywał w całości wygenerowaną stratę, a także pozwalał na bezpieczne funkcjonowanie firmy w dalszym okresie. Zabrakło także odniesienia się do faktu, że posiadany majątek trwały spółki, którego wartość rynkowa oszacowana została na poziomie [...] zł przewyższał ponad dwukrotnie wartość zadłużenia spółki z tytułu powstałych zobowiązań. Ponadto w sprawie brak jest jednoznacznego ustalenia , co stało się z majątkiem , którego zbycie pod koniec swojej kadencji usiłował powstrzymać skarżący, czy został zbyty , czy mógł on być przedmiotem postępowania egzekucyjnego. Rodzi się także pytanie o ewentualne rozporządzenia także z innym majątkiem ruchomym spółki w skład którego wchodziły bardzo wartościowe urządzenia. Niewyjaśniona jest okoliczność w którym momencie i z jakich powodów i okazało się , że własność składników majątkowych spółka stała się sporna i zmniejszała możliwość skutecznego egzekwowania zaległości podatkowych. Podobnie ma się rzecz z powodami dla których nowy zarząd nie miał środków nawet na przeprowadzenie postępowania upadłościowego. Organ odwoławczy w swoim rozstrzygnięciu całkowicie pominął wątek omawianych wcześniej decyzji podatkowych z dnia [...] grudnia 2011 r. i z dnia [...] grudnia 2011 r. , które mogą mieć znaczenie dla prawidłowego określenia właściwego terminu do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości spółki.
Sąd w zakresie prawidłowości ustalenia , że obowiązek zgłoszenia upadłości zaistniał juz z początkiem 2007r. ma wątpliwości, których nie może usunąć w ramach sprawowanej kontroli zgodności decyzji z prawem. Nie może bowiem za organy podatkowe rozpatrywać materiału dowodowego, dokonywać jego swobodnej oceny, ustalać stanu fatycznego i orzekać o odpowiedzialności skarżącego za zaległe zobowiązania podatkowe spółki. Uznaje więc , że przedwczesne było ustalenie , że właściwy czas na zgłoszenie upadłości spółki nastąpił w okresie prezesury skarżącego. Ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy winien w całości odnieść się do wszystkich zgłaszanych przez skarżącego zarzutów oraz argumentacji uzasadniającej te zarzuty. W rezultacie powinien z najwyższą starannością ponownie dokonać ustaleń co do tego, kiedy w tej konkretnej sprawie zaistniał właściwy czas do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości spółki.
Dlatego sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 200 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.
| | | |
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło