IV SA/Wa 2877/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak (spr.), sędzia WSA Alina Balicka, sędzia WSA Jakub Linkowski, Protokolant st. ref. Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 marca 2014 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia "P." w T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy czasowego odebrania zwierzęcia 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy S. z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz skarżącego Stowarzyszenia "P." w T. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] września 2013 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. po rozpatrzeniu odwołania Stowarzyszenia [...] w T. od decyzji Wójta Gminy S. z dnia [...] lipca 2013 r. orzekającej o odmowie wydania decyzji w sprawie czasowego odebrania zwierzęcia psa rasy [...] w wieku 2 lata i 5 miesięcy, opiekunom W. K. i A. K. na podstawie art.138 § 1 pkt 2 kpa uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i orzekło o odmowie czasowego odebrania zwierzęcia psa rasy [...] w wieku 2 lata i 5 miesięcy, opiekunom W. K. i A. K. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał na następujące ustalenia faktyczne i prawne. W uzasadnieniu powyżej opisanej decyzji wydanej w dniu [...] lipca 2013 r. Wójt Gminy S. wskazał, że "ustalenia dotyczące stanu faktycznego poczynione przez podmiot kontrolujący nie były wystarczające dla rozstrzygnięcia sprawy w oparciu o wyżej powołaną podstawę prawną. Dlatego w ocenie organu w przedmiotowej sprawie uznano, że odebranie psa rasy [...] przez [...] w trybie art. 7 ust. 3 było niezasadne". Rozpatrując odwołanie Stowarzyszenia [...] w T. w uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że kwestię czasowego odebrania zwierząt reguluje art. 7 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (Dz.U. 2003 r., Nr 106, poz. 1002 ze zm.). W przepisie tym uregulowane zostały dwa tryby postępowania właściwego organu prowadzące do wydania decyzji o czasowym odebraniu zwierząt. Art. 7 ust. 1 powyższej ustawy przewiduje, że zwierzę traktowane w sposób określony w art. 6 ust. 2 może być czasowo odebrane właścicielowi lub opiekunowi na podstawie decyzji wójta (burmistrza, prezydenta miasta) właściwego ze względu na miejsce pobytu zwierzęcia i przekazanie jednemu z podmiotów wymienionych w pkt 1-3 powyższego przepisu. Zgodnie z ust. 2 decyzja, o której mowa w ust. 1 podlega natychmiastowemu wykonaniu. Natomiast w myśl art. 7 ust. 3 powyższej ustawy w przypadkach niecierpiących zwłoki, gdy dalsze pozostawanie zwierzęcia u dotychczasowego właściciela lub opiekuna zagraża jego życiu, policjant, a także upoważniony przedstawiciel organizacji społecznej, której statutowym celem działania jest ochrona zwierząt, może odebrać mu zwierzę zawiadamiając o tym niezwłocznie wójta (burmistrza, prezydenta miasta), celem podjęcia decyzji w przedmiocie odebrania zwierzęcia. Organ odwoławczy wskazał, że w sytuacji określonej w art. 7 ust. 1 ustawy samo odebranie zwierząt następuje po wydaniu decyzji administracyjnej orzekającej o czasowym odebraniu zwierząt, zaś w trybie przewidzianym w art. 7 ust. 3, odnoszącym się do "przypadków niecierpiących zwłoki", fizyczne odebranie zwierząt poprzedza podjęcie przez właściwy organ decyzji w przedmiocie odebrania zwierząt. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wskazało, że w niniejszej sprawie decyzja organu została wydana w drugim, z wyżej opisanych trybów. Świadczy o tym wskazana w decyzji organu pierwszej instancji podstawa prawna oraz wniosek z dnia 14 czerwca 2013 r. skierowany przez Stowarzyszenie [...] w T. Zdaniem organu odwoławczego, mimo błędnego sformułowania sentencji przez organ pierwszej instancji to nie budzi wątpliwości w świetle treści całej decyzji oraz zgromadzonego materiału dowodowego, że sprawa była rozpoznawana w trybie art. 7 ust. 3 powyższej ustawy i w istocie organ odmówił nie wydania decyzji o odbiorze zwierzęcia, a odmówił odebrania tego zwierzęcia – rozstrzygając tym samym sprawę merytorycznie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wskazało, że w świetle przepisu art. 7 ust. 3 powyższej ustawy "w przypadkach niecierpiących zwłoki, gdy dalsze pozostawanie zwierzęcia u dotychczasowego właściciela zagraża jego życiu" to zapis ten nie odnosi się do jakichkolwiek nagłych przypadków, lecz stanowi kontynuację myśli, która legła u podstaw ustanowienia przesłanek czasowego odebrania zwierząt określonych w art. 7 ust. 1 ustawy. Zdaniem organu przypadek niecierpiący zwłoki uzasadniający zastosowanie trybu postępowania określonego w art. 7 ust. 3 powyższej ustawy wiązać musi się z zaistnieniem stanu znęcania się nad zwierzęciem w rozumieniu art. 6 ust. 2 ustawy. Wynika to z systematyki art. 7 ustawy, jak i celu uregulowań przewidzianych w tym przepisie. Przesłanki wydania decyzji w przedmiocie odebrania zwierząt w sytuacji, o jakiej mowa w art. 7 ust. 3 ustawy są dodatkowo określone w stosunku do regulacji z art. 7 ust. 1 , tzn. dla zastosowania art. 7 ust. 3 nie wystarcza spełnienie przesłanek z art. 6 ust. 2 ustawy, ale konieczne jest spełnienie dodatkowych przesłanek takich jak: przypadek niecierpiący zwłoki, dalsze pozostawanie zwierzęcia u dotychczasowego właściciela zagrażające jego życiu. Organ odwoławczy podkreślił, że decyzja w trybie art. 7 ust. 3 ustawy zapada wówczas gdy zwierzę zostało już odebrane. Organ prowadząc postępowanie nie może ograniczać się wyłącznie do akceptacji czynności faktycznych podmiotu, który zwierzęta te odebrał. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wskazało, że z materiału dołączonego do wniosku oraz uzasadnienia wniosku Stowarzyszenia z dnia 14 czerwca 2013 r., a także z pisma z dnia 6 czerwca 2013 r. wynika, że zdaniem Stowarzyszenia zostały spełnione przesłanki do odbioru zwierzęcia w trybie art. 7 ust. 3 ustawy ze względu na zaistnienie przesłanek zawartych w przepisie art. 6 ust. 2 pkt 10, 17 i 19 tj. znęcanie się nad zwierzętami poprzez utrzymywanie ich przez opiekunów w niewłaściwych warunkach bytowych oraz wystawianie zwierzęcia domowego na działanie warunków atmosferycznych, które zagrażają jego zdrowiu lub życiu i utrzymywanie zwierzęcia bez odpowiedniego pokarmu lub wody przez okres wykraczający poza minimalne potrzeby właściwe dla gatunku, co zdaniem stowarzyszenia zagrażało jego życiu i zdrowiu. Organ odwoławczy wskazał, że z materiałów zdjęciowych wykonanych przez stowarzyszenie wynika, że odebrane zwierzę przebywało w dniu odbioru w kojcu zabłoconym, niezadaszonym, bez czystej wody. Tego dnia jak wynika z informacji zawartej w protokole przesłuchania P. L. padał deszcz. Z twierdzeń stowarzyszenia wynika, że zwierzę było wychudzone i w złym stanie zdrowotnym, ale zdaniem organu drugiej instancji nie przedstawiło żadnego dowodu bowiem w odbiorze zwierzęcia nie uczestniczył lekarz weterynarii, który mógłby to stwierdzić, a przedstawiona przez stowarzyszenie kserokopia karty informacyjnej z wizyty w przychodni dla zwierząt [...] z dnia 4 czerwca 2013 r. nie była podpisana przez lekarza i tym samym nie może stanowić dowodu w sprawie. Ponadto stowarzyszenie mimo wielokrotnych wezwań organu nie przedłożyło rachunków za leczenie psa oraz kart informacyjnych określających stan zdrowia zwierzęcia. Ponadto z zeznań złożonych w tej sprawie przez świadków w/w pies błąkał się po okolicy i mógł być niedożywiony, a także chory. Z deklaracji W. K. i A. K. wynika, że przygarnęli oni zwierzę celem znalezienia mu domu. Ponadto nie sprzeciwiali się oni odebraniu zwierzęcia, gdyż liczyli na to, że stowarzyszenie powołane do ochrony zwierząt znajdzie mu dom. Zdaniem organu drugiej instancji powyższe okoliczności nie wskazują aby w sprawie wystąpił przypadek niecierpiący zwłoki wskazujący, iż dalsze pozostawanie zwierząt u dotychczasowego opiekuna zagrażało jego życiu bądź pogorszeniu zdrowia. Skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Stowarzyszenie [...] w T. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy S. z dnia [...] lipca 2013 r. oraz zasądzenie kosztów postępowania administracyjnego, zaskarżonej decyzji zarzuciło: 1/ naruszenie art. 77 § 1 kpa poprzez brak realizacji przez organ wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, w tym brak przesłuchania świadków: - G. B., prezesa Stowarzyszenia [...] w T., który odbierał psa na okoliczność stanu zwierzęcia i warunków w jakich przebywało, - W. J., inspektora z Towarzystwa [...] w O., która odbierała psa na okoliczność stanu zwierzęcia i warunków w jakich przebywało, - M. W., inspektora z Towarzystwa [...] w O., który odbierał psa na okoliczność stanu zwierzęcia i warunków w jakich przebywało, - Z. S., lekarza weterynarii z lecznicy weterynaryjnej [...] oraz K. U., lekarza weterynarii z Lecznicy Weterynaryjnej [...] w B. na okoliczność zabiegów ratowania zdrowia i życia odebranego psa, - B. W. na okoliczność złego stanu fizycznego psa, który trafił pod jej opiekę po odebraniu go z kliniki weterynaryjnej; 2/ naruszenie art. 7 kpa poprzez brak podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli; 3/ naruszenie art. 79 § 1 kpa poprzez brak zawiadomienia stowarzyszenia o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadków przynajmniej na 7 dni przed terminem, pomimo, że strona zgodnie z art. 79 § 2 kpa chciała wziąć udział w przeprowadzeniu dowodu i zdawać pytania świadkom; 4/ naruszenie art. 107§ 3 kpa poprzez brak w uzasadnieniu faktycznym decyzji wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn których innym dowodom odmówił wiarygodności dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa; 5/ naruszenie art. 6 kpa, który mówi, że organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, w tym przypadku przez wskazanie w decyzji wadliwej podstawy prawnej w brzmieniu, który nie obowiązuje od 1 stycznia 2012 r., a zmiana tego przepisu po nowelizacji ustawy ma ważne znaczenie w niniejszej sprawie. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie oraz podtrzymało swoje argumenty zawarte w decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Przedmiotem oceny sprawowanej przez Sąd po względem zgodności z prawem w niniejszym postępowaniu była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2013 r. oraz poprzedzające jej wydanie czynności procesowe organów obu instancji, mające na celu wydanie decyzji dotyczącej odebrania uczestnikom postępowania W. K. i A. K. psa rasy [...]. Zwierzę to zostało odebrane uczestnikom postępowania przez Stowarzyszenie [...] w T. dnia 4 czerwca 2013 r., które następnie podaniem z dnia 14 czerwca 2013 r. wystąpiło do organu pierwszej instancji o wydanie w niniejszej sprawie decyzji. Podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt(Dz.U. 2003 r., Nr 106, poz. 1002 ze zm.). Zgodnie z regulacją zawartą w art. 6 ust. 1a ustawy zabrania się znęcania nad zwierzętami. Przez znęcanie się nad zwierzętami należy rozumieć, w myśl art. 6 ust. 2 ustawy zadawanie albo świadome dopuszczanie do zadawania bólu lub cierpień, w tym m.in.: utrzymywanie zwierząt w niewłaściwych warunkach bytowania, w tym utrzymywanie ich w stanie rażącego zaniedbania lub niechlujstwa, bądź w pomieszczeniach albo klatkach uniemożliwiających im zachowanie naturalnej pozycji (art. 6 ust. 2 pkt 10 ustawy), a także wystawianie zwierzęcia domowego lub gospodarskiego na działanie warunków atmosferycznych, które zagrażają jego zdrowiu lub życiu (art. 6 ust. 2 pkt 17 ustawy) oraz utrzymywanie zwierzęcia bez odpowiedniego pokarmu lub wody przez okres wykraczający poza minimalne potrzeby właściwe dla gatunku (art. 6 ust. 2 pkt 19 ustawy). Równocześnie, jak wynika z art. 7 ust. 1 ustawy zwierzęta traktowane we wskazany wyżej sposób mogą być czasowo odebrane właścicielowi lub opiekunowi na podstawie decyzji wójta (burmistrza, prezydenta miasta) właściwego ze względu na miejsce pobytu zwierząt i przekazane schronisku dla zwierząt, jeżeli jest to zwierzę domowe lub laboratoryjne, lub gospodarstwu rolnemu wskazanemu przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta), jeżeli jest to zwierzę gospodarskie, lub ogrodowi zoologicznemu lub schronisku dla zwierząt, jeżeli jest to zwierzę wykorzystywane do celów rozrywkowych, widowiskowych, filmowych, sportowych lub utrzymywane w ogrodach zoologicznych. Decyzja w tym przedmiocie podejmowana jest z urzędu po uzyskaniu informacji od Policji, straży gminnej, lekarza weterynarii lub upoważnionego przedstawiciela organizacji społecznej, której statutowym celem działania jest ochrona zwierząt (art. 7 ust. 1a ustawy). Natomiast w przypadkach niecierpiących zwłoki, gdy dalsze pozostawanie zwierzęcia u dotychczasowego właściciela lub opiekuna zagraża jego życiu lub zdrowiu, na podstawie art. 7 ust. 3 ustawy policjant, strażnik gminny lub upoważniony przedstawiciel organizacji społecznej, której statutowym celem działania jest ochrona zwierząt, odbiera mu zwierzę, zawiadamiając o tym niezwłocznie wójta (burmistrza, prezydenta miasta), celem podjęcia decyzji w przedmiocie odebrania zwierzęcia. Z przepisów powyższych wynika, że w sytuacji opisanej w art. 7 ust. 1 ustawy odebranie zwierząt następuje po wydaniu decyzji administracyjnej orzekającej o odebraniu czasowym zwierząt. Natomiast w sytuacji wskazanej w art. 7 ust. 3 ustawy w przypadkach niecierpiących zwłoki, gdy pozostawanie zwierzęcia u dotychczasowego właściciela zagraża jego życiu, odebranie zwierząt jest działaniem poprzedzającym niejako podjęcie decyzji w przedmiocie odebrania zwierząt. Wydanie decyzji w trybie ust. 3 art. 7 ustawy musi zostać poprzedzone postępowaniem, w którym organ zbada następczo zasadność dokonania czynności odebrania zwierząt. Należy zauważyć również, że dla prawidłowości wydania decyzji w trybie art. 7 ust. 3 ustawy nie wystarczy spełnienie przesłanek o których mowa w art. 6 ust. 2 ustawy, ale konieczne jest spełnienie dodatkowego warunku jakim jest zaistnienie przypadku niecierpiącego zwłoki, gdy dalsze pozostawanie zwierząt u ich właściciela lub opiekuna zagraża ich życiu (por. wyrok NSA z dnia 9 lutego 2011 r., II OSK 263/10, dostępny w CBOSA, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Należy również podkreślić, że adresatem decyzji wydanej w trybie art. 7 ust. 3 ustawy może być zarówno właściciel zwierzęcia lub jego opiekun. Ustawa nie definiuje pojęcia "opiekun", co powoduje, że pojęcie powyższe należy rozumieć zgodnie ze znaczeniem potocznym, a więc jako troskę, dbałość, zajmowanie się (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 21 marca 2012 r., II SA/Po 1215/11, dostępny w CBOSA). Uchylając decyzje organów obu instancji Sąd kierował się koniecznością przeprowadzenia w niniejszej sprawie postępowania dowodowego w stopniu przekraczającym ramy art. 136 kpa, co byłoby równoznaczne z naruszeniem zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Słusznie wskazuje skarżące stowarzyszenie, że organ naruszył art. 79 § 1 i 2 kpa. Branie udziału w przesłuchaniu świadków oraz w oględzinach polega na obecności przy tych czynnościach, a nie na zapoznaniu się z protokołami przesłuchania świadków i oględzin. Zapoznanie się przez stronę jedynie z wynikami przeprowadzonego dowodu nie czyni zadość zasadom czynnego, bezpośredniego udziału w przeprowadzeniu dowodu, w szczególności prowadzi do pozbawienia możliwości zadawania pytań, składania wyjaśnień (vide: wyrok NSA z 9 czerwca 1999 r., I SA/Gd 1252/97, Lex nr 37890, wyrok WSA w Kielcach z 28 sierpnia 2008 r., II SA/Ke 189/08, Lex nr 509811). Powyższe ma szczególne znaczenie w kontekście uzasadnienia decyzji, którą organ oparł przede wszystkim na zeznaniach świadków. W konsekwencji naruszenia art. 79 kpa, w sprawie doszło do naruszenia art. 7 kpa ustanawiającego zasadę prawdy obiektywnej. Zgodnie z tą zasadą organ administracji publicznej zobowiązany jest do podejmowania wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Zgodnie z art. 77 § 1 kpa organ administracji publicznej jest obowiązany w pierwszej kolejności podjąć wszelkie możliwe czynności procesowe mające na celu zebranie całego materiału dowodowego, a następnie rozpatrzyć ten materiał dowodowy. Ciężar dowodu z mocy art. 77 § 1 kpa obciąża organ administracji. W niniejszej sprawie organ wskazał, że wielokrotnie zwracał się do Stowarzyszenia o przedłożenie rachunków za leczenie psa oraz kart informacyjnych określających stan zdrowia zwierzęcia. Tymczasem z akt sprawy wynika, że organ pierwszej instancji zwracał się o powyższe również do lecznicy [...] (k.47 akt administracyjnych) i w odpowiedzi uzyskał informację zawartą na karcie 46 akt administracyjnych. Ponadto organ zakwestionował kartę informacyjną z przychodni dla zwierząt [...], w której zawarte był istotne informacje na temat stanu chorobowego zwierzęcia z powodu braku podpisu lekarza weterynarii. Tymczasem z powyższej karty wynika, że lekarzem, który badał psa w dniu jego odebrania od była Z. S. Przesłuchanie lekarza weterynarii badającego psa, bezpośrednio po odebraniu od opiekunów, na okoliczność jego stanu miałoby istotne znaczenie z punku widzenia przesłanek określonych w art. 7 ust. 3 ustawy. Zdaniem Sądu organ naruszył również art. 75 § 1 kpa. Przepis ten przewiduje, że jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Katalog dowodów w postępowaniu administracyjnym nie ma zatem charakteru zamkniętego. W świetle normy art. 75 § 1 kpa powszechnie przyjmuje się, że fotografie stanowią dowód w rozumieniu tego przepisu. W aktach sprawy znajduje się kilkanaście fotografii złożonych wraz z wnioskiem z 14 czerwca 2014 r., szczegółowo opisanych oraz kilkanaście wykonanych w dniu 19 czerwca 2013 r. obrazujących warunki przebywania zwierząt w gospodarstwie W. K. i A. K., tymczasem organ nawet jednym zdaniem nie odniósł się tego materiału dowodowego. Powyższej opisane reguły postępowania administracyjnego zostały w badanej sprawie całkowicie pominięte. Zasadny jest również zarzut skarżącego stowarzyszenia, że organ oparł się nieaktualnym brzmieniu art. 7 ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt. Mając powyższe na uwadze należało orzec jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)