II SA/Po 1215/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 marca 2012 r. sprawy ze skargi J. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (...) nr (...) w przedmiocie ochrony zwierząt; I. uchyla zaskarżoną decyzję w części dotyczącej punktu 3 rozstrzygnięcia, II. w pozostałym zakresie skargę oddala, III. określa, że zaskarżona decyzja w części opisanej w punkcie I sentencji wyroku nie podlega wykonaniu. IV. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. na rzecz skarżącego kwotę 100,- (stu) złotych tytułem zwrotu części uiszczonych kosztów sądowych, Decyzją z dnia (...) września 2011 r., nr (...), Burmistrz R. na podstawie art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (tekst jedn. Dz. U. z 2003 r. Nr 106 poz. 1002 ze zm.), oraz art. 104 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej kpa) odmówił wydania decyzji o czasowym odbiorze trzech psów właścicielowi – J. L. Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie wskazano, iż w dniu (...) czerwca 2011 r. od Pogotowia dla Zwierząt wpłynęło zawiadomienie o odebraniu w dniu (...) czerwca 2011 r. z posesji J. L. trzech psów w trybie art. 7 ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt z uwagi na możliwe zagrożenie ich życia. W dniu 28 czerwca 2011 r. wpłynął do organu wniosek o wydanie, na podstawie art. 7 ust. 3 w związku z art. 6 ust. 2 ustawy o ochronie zwierząt, decyzji o czasowym odbiorze zwierząt oraz o obciążeniu właściciela kosztami ich transportu, utrzymania i koniecznego leczenia. Z załączonego protokołu oględzin przeprowadzonego przez przedstawicieli Towarzystwa Opieki nad Zwierzętami oraz Pogotowia dla Zwierząt wynikało, iż na posesji J. L. znajdywały się cztery psy, przy czym stan trzech z nich określono jako zły, zaś jednego jako średni. Stwierdzono również, że warunki utrzymania psów są rażące, jednakże w opinii organu, nie wskazano jednoznacznie okoliczności uzasadniających zastosowanie nadzwyczajnego trybu przewidzianego w art. 7 ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt. W dalszej części uzasadnienia wskazano, iż pismem z dnia (...) czerwca 2011 r. zwrócono się do G. B. – Prezesa Pogotowia dla Zwierząt do usunięcia braków formalnych wniosku poprzez złożenie protokołu oględzin lekarza weterynarii o stanie zdrowia zwierząt. Równocześnie pouczono go, iż zastosowanie art. 7 ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt może mieć miejsce jedynie w przypadku zaistnienia stanu znęcania się nad zwierzęciem w rozumieniu art. 6 ust. 2 powołanej powyżej ustawy. W odpowiedzi na powyższe wezwanie organ nie otrzymał opinii lekarza weterynarii, a jedynie opinię zoopsychologa, w której nie wskazano jednoznacznie na zagrożenie życia trójki zwierząt zalecając jedynie zmianę środowiska i warunków bytowania. Mając powyższe na względzie organ zwrócił się do Schroniska dla Bezdomnych Zwierząt "A" w O. o wydanie protokołu z oględzin lekarza weterynarii. Z uzyskanego protokołu wynikało, iż trzy odebrane psy były klinicznie zdrowej, jednakże wychudzone. Mając na względzie powyższe ustalenia organ wskazał, iż nie ma wątpliwości, co do zasadności odebrania zwierząt, jednakże nie w trybie określonym w art. 7 ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt lecz w trybie określonym w ust. 1 powyższego artykułu. Z uwagi na fakt, iż zwierzęta zostały odebrane właścicielowi przed wydaniem decyzji, wydanie rozstrzygnięcia, o jakim mowa w art. 7 ust. 1 ustawy o ochronie zwierząt uznać należało za bezprzedmiotowe. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł prezes zarządu Pogotowia dla Zwierząt G. B., zarzucając jej błędną wykładnię przepisów ustawy o ochronie zwierząt oraz brak uwzględnienia dowodów zebranych w sprawie. Pismem z dnia (...) października 2011 r. prezes zarządu Pogotowia dla Zwierząt G. B. uzupełnił odwołanie wskazując na ciężkie warunki, w jakich znajdywały się zwierzęta oraz wskazując, iż spełnione zostały przesłanki uzasadniające czasowe ich odebranie. W jego opinii doszło do znęcania się nad zwierzętami w szczególności poprzez utrzymywanie psów w rażących warunkach bytowania, utrzymywanie psów bez dostępu do wody i pożywienia, brak żywienia zwierząt, utrzymywaniem ich w warunkach, w których możliwe było ich okaleczanie ostrymi przedmiotami, utrzymywanie psów na dworze bez bud. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia (...) października 2011 r., nr (...), na postawie art. 138 § 1 pkt. 2 kpa uchyliło zaskarżoną decyzję Burmistrza R. z dnia (...) września 2011 r. (pkt. 1 decyzji) oraz orzekło o czasowym odebraniu J. L., zam. w N. gm. R. trzech psów rasy mieszanej oraz o przekazaniu ich pod opiekę Schroniska dla Zwierząt "A" w O. (pkt. 2 decyzji) i obciążyło dotychczasowego właściciela odebranych zwierząt kosztami ich transportu, utrzymania i koniecznego leczenia (pkt. 3 decyzji). W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia powtórzono dotychczasowy przebieg postępowania wskazując następnie, iż Kolegium nie podziela zaproponowanego przez organ rozstrzygnięcia i uważa, że decyzja podjęta została na podstawie błędnego założenia sprowadzającego się do twierdzenia, że odebranie zwierząt było słuszne, jednakże nie zasadzie określonej w art. 7 ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt lecz ust. 1 powyższej ustawy. Jak wyjaśniono, z wykładni art. 7 ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt wynika, że w przypadku podjęcia nagłej interwencji, w wyniku której zwierzę zostaje odebrane właścicielowi z uwagi na zaistnienie przesłanek określonych powyższym artykułem właściwy organ zobowiązany jest do wydania decyzji, o jakiej mowa w art. 7 ust. 1 ustawy o ochronie zwierząt, w której orzeknie o odebraniu zwierzęcia z uwagi na spełnienie przesłanek określonych w art. 6 ust. 2 powyższej ustawy lub wyda decyzję odmowną. Zdaniem organu odwoławczego nie ulega wątpliwości, iż w sprawie spełnione zostały przesłanki określone w art. 6 ust. 2 pkt. 10 (utrzymywanie zwierząt w niewłaściwych warunkach bytowania w tym utrzymywania ich w stanie rażącego niechlujstwa oraz w pomieszczeniach albo klatkach uniemożliwiających im zachowanie naturalnej pozycji) i w art. 6 ust. 2 pkt. 14 (trzymanie zwierząt na uwięzi, która powoduje u nich uszkodzenie ciała lub cierpienie oraz nie zapewnienie możliwości niezbędnego ruchu) ustawy o ochronie zwierząt uzasadniające odebranie zwierząt. Do wniosków powyższych prowadzi zarówno analiza zgromadzonego materiału dowodowego jak i wnioski organu I instancji oraz Pogotowia dla Zwierząt. Co więcej, organ nie dał również wiary oświadczeniom składanym w toku postępowania przez właściciela zwierząt, wskazując, iż są one ukierunkowane na ochronę własnych interesów. W powyższym stanie faktycznym organ uznał za stosowne wydanie decyzji reformatoryjnej, mocą której odebrano J. L. zwierzęta. Równocześnie organ wskazał, iż obciążenie go kosztami nastąpi w odrębnej decyzji organu I instancji, w rozbiciu na koszty transportu, utrzymania i koniecznego leczenia. Skargę na pkt. 3 powyższego rozstrzygnięcie wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu J. L. Jak wyjaśnił skarżący odebrane mu siłą w dniu (...) czerwca 2011 r. zwierzęta nie stanowiły jego własności, lecz błąkały się po okolicy. W związku z powyższym skarżący trzy miesiące przed ich odebraniem zaopiekował się nimi zapewniając im schronienie oraz wyżywienie. Psy były pod kontrolą lekarza weterynarii, a skarżący miał zamiar podać im tabletki na odrobaczenie, gdy tylko ich stan się poprawi (do skargi załączono oświadczenie lekarza weterynarii o nabyciu przez skarżącego tabletek). W jego opinii nie istniało zagrożenie ich życia, zaś obecnie próbuje się go obciążać kosztami bezprawnego oraz agresywnego działania Pogotowia dla Zwierząt. Dodatkowo skarżący wskazał, iż nie zostało udowodnione, aby zwierzęta przebywały w niechlujnych warunkach. Jak przyznano w treści skargi zwierzęta nie miały zapewnionych typowych bud, jednakże tymczasowe pomieszczenia zapewniały im izolację od podłoża, ochronę przed wiatrem oraz deszczem. Skarżący wyjaśnił, iż w wyniku podjętych przez Pogotowie działań pogorszył się jego stan zdrowia. Nie wnosi on o oddanie psów, gdyż nie były jego, jednakże nie zgadza się z obarczeniem go kosztami interwencji, która w jego ocenie nie było konieczna. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje stanowisko i wniosło o jej oddalenie. Na rozprawie przed tut. Sądem dnia 21.03.2012 r. skarżący podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Zawnioskował o przeprowadzenie dowodu z jego zeznań o oraz z zeznań w charakterze świadka R. L., a także lekarza weterynarii na okoliczności wskazane w skardze. Podkreślił, że dowody zawnioskowane przez niego mają wykazać, że warunki w jakich przetrzymywał zwierzęta były odpowiednie, dbał o psy. W ocenie skarżącego wadliwym było nie powiadomienie go o interwencji. Zarzucił, że część osób ją przeprowadzających była pod wpływem alkoholu. Mimo, że informował osoby interweniujące, iż psy są pod opieką lekarza weterynarii K. N. nie wzięto tego pod uwagę. Dodatkowo nadmienił, ze psy przygarnął w styczniu lub lutym 2011 r. Lekarz K. N. leki na odrobaczanie przepisał w maju 2011 r. Gdy weterynarz przepisywał leki psom nie widział ich. Zdaniem skarżącego Wymieniony mógł je widzieć przy okazji wizyt w gospodarstwie, gdy był wzywany do innych zwierząt. Gdy rozmawiał z lekarzem w kwietniu 2011r. lekarz mówił, że najpierw trzeba je odrobaczyć i doprowadzić do lepszego stanu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się częściowo zasadna, choć nie z powodów w niej podniesionych Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 §1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego jest kwestia rozważenia prawidłowości decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego o czasowym odebraniu J. L. trzech psów rasy mieszanej oraz o przekazaniu ich pod opiekę Schroniska dla Zwierząt "" w O. i obciążenia dotychczasowego właściciela odebranych zwierząt kosztami ich transportu, utrzymania i koniecznego leczenia. Wprawdzie skarżący wnioskuje w skardze o uchylenie wyłącznie pkt.3 decyzji, nie zgadzając się z obciążeniem go kosztami, w istocie jednak z treści skargi wynika, że kwestionuje legalność interwencji związanej z odbiorem psów, nie zgadzając się z zarzutem dopuszczenia się znęcania nad nimi w rozumieniu art. 6 ust.2 ustawy o ochronie zwierząt. Dlatego też Sąd przyjął, iż w istocie w skardze kwestionowana jest prawidłowość całej decyzji, zbadaniu przez Sąd podlegało zatem całe rozstrzygnięcie Kolegium i poprzedzające je postępowanie administracyjne. W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z regulacją zawartą w art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt, nieuzasadnione lub niehumanitarne zabijanie zwierząt oraz znęcanie się nad nimi jest zabronione. Przez znęcanie się nad zwierzętami należy rozumieć, w myśl art. 6 ust. 2 powyższej ustawy, zadawanie albo świadome dopuszczanie do zadawania bólu lub cierpień, w tym m.in.: utrzymywanie zwierząt w niewłaściwych warunkach bytowania, utrzymywanie ich w stanie rażącego niechlujstwa oraz w pomieszczeniach albo klatkach uniemożliwiających im zachowanie naturalnej pozycji (art. 6 ust. 2 pkt. 10 ustawy), a także trzymanie zwierząt na uwięzi, która powoduje u nich uszkodzenie ciała lub cierpienie oraz nie zapewnienie możliwości niezbędnego ruchu (art. 6 ust. 2 pkt. 14 ustawy o ochronie zwierząt). Równocześnie, jak wskazuje art. 7 ust. 1 ustawy o ochronie zwierząt zwierzęta traktowane we wskazany wyżej sposób mogą być czasowo odebrane właścicielowi lub opiekunowi na podstawie decyzji wójta (burmistrza, prezydenta miasta) właściwego ze względu na miejsce pobytu zwierząt i przekazane schronisku dla zwierząt, jeżeli są to zwierzęta domowe lub laboratoryjne. Decyzja w tym przedmiocie podejmowana jest z urzędu lub na wniosek Policji, lekarza weterynarii lub upoważnionego przedstawiciela organizacji społecznej, której statutowym celem działania jest ochrona zwierząt i podlega ona natychmiastowemu wykonaniu. Ust. 3 art. 7 powołanej powyżej ustawy dopuszcza natomiast, w przypadku nie cierpiącym zwłoki, gdy dalsze pozostawanie zwierząt u dotychczasowego właściciela lub opiekuna zagraża jego życiu, aby policjant, a także upoważniony przedstawiciel organizacji społecznej, której statutowym celem działania jest ochrona zwierząt, odebrał zwierzęta właścicielowi, zawiadamiając o tym niezwłocznie wójta (burmistrza, prezydenta miasta) celem podjęcia przez ten organ decyzji w przedmiocie odebrania zwierzęcia Z przepisów powyższych wynika, że w sytuacji opisanej w art. 7 ust. 1 ustawy o ochronie zwierząt odebranie zwierząt następuje po wydaniu decyzji administracyjnej orzekającej o odebraniu czasowym zwierząt. Natomiast w sytuacji opisanej w art. 7 ust. 3 powołanej powyżej ustawy w przypadkach niecierpiących zwłoki, gdy pozostawanie zwierzęcia u dotychczasowego właściciela zagraża jego życiu, odebranie zwierząt poprzedza podjęcie decyzji w przedmiocie odebrania zwierząt. Wydanie decyzji w trybie ust. 3 musi zostać poprzedzone postępowaniem, w którym organ zbada następczo zasadność odebrania zwierząt. Przesłanki wydania decyzji w trybie ust. 3 są dodatkowo określone w stosunku do regulacji zawartej w ust.1 tegoż artykułu. Dla wydania decyzji w trybie art. 7 ust.3 nie wystarczy spełnienie przesłanek z art. 6 ust.2 , ale konieczne jest spełnienie dodatkowych przesłanek takich jak przypadek niecierpiący zwłoki, dalsze pozostawanie zwierząt u właściciela lub opiekuna zagraża ich życiu (por. wyrok NSA z dnia 9 lutego 2011r., wydany w sprawie o sygn. II OSK 263/10). Równocześnie, w świetle art. 7 ust. 4 ustawy o ochronie zwierząt, w przypadku wydania decyzji, o jakiej mowa w art. 7 ust. 1 i 3 powyższej ustawy, kosztami transportu, utrzymania i koniecznego leczenia zwierzęcia obciąża się jego dotychczasowego właściciela lub opiekuna. W tym miejscu wyjaśnienia wymaga, iż z treści art. 7 ust. 1 ustawy o ochronie wynika, że adresatem decyzji, o jakiej mowa w art. 7 ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt może być właściciel zwierzęcia lub jego opiekun. Ustawa nie definiuje pojęcia opiekun, co powoduje, że pojęcie powyższe należy rozumieć zgodnie ze znaczeniem potocznym, a więc jako troskę, dbałość, zajmowanie się. W przedmiotowej sprawie, sam skarżący przyznał, że opiekował się zwierzętami zapewniając im schronienie oraz wyżywienie. Stąd też dla rozstrzygnięcia sprawy nie mógł mieć znaczenia podnoszony przez niego zarzut, iż nie był on ich właścicielem. Jako ich niewątpliwy opiekun mógł on być adresatem decyzji, o jakich mowa w powyższym artykule. Jak wskazuje analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego rację miało Kolegium wywodząc, iż w sprawie zostały spełnione przesłanki uzasadniające czasowe odebranie zwierząt, tak jak i ich odebranie w natychmiastowym trybie, o którym mowa w art.7 ust.3. Zarówno opinia lekarza weterynarii (wskazująca na niedożywienie zwierząt), zoopsychologa oraz raport z interwencji zamieszczony we wniosku skierowanym do organu, uzupełniony fotografiami pozwalają przyjąć, że skarżący znęcał się nad zwierzętami w rozumieniu art. 6 ust.2 ustawy, z tego też powodu psy znajdywały się w stanie zagrażającym ich życiu. Psy były przetrzymywane na terenie gospodarstwa rolnego, w warunkach odbiegających od ogólnie przyjętych – mieszkały w prymitywnych, wolno stojących pośród maszyn rolniczych budach i prowizorycznych zadaszeniach, wykonanych m.in. z metalowych blach, luźno zestawionych ze sobą. Nie chroniły je przed zimnem, mrozem, deszczem. Wystające z nich liczne metalowe pręty i zardzewiałe powierzchnie groziły możliwością doznania ran. Jedna z suk przytwierdzona była do starej lodówki, z której wystawały kable i inne ostre przedmioty. Psy były uwiązane ciężkimi i krępującymi łańcuchami, uniemożliwiającymi swobodę ruchów, natomiast w miejscu ich przebywania panował nieład. Nie miały dostępu do wody i pożywienia, a stan ich fizycznego wychudzenia wskazywał, iż były głodzone. Pojemniki na wodę były zagrzybiałe i zapleśnione. Zgodzić należy się z Kolegium, iż skarżący w trakcie postępowania administracyjnego dostarczył jedynie zaświadczenie od weterynarza na okoliczność stanu zdrowia psa nie objętego spornym postępowaniem. Nie podważyło ono zatem poczynionych przez Kolegium ustaleń co do stanu pozostałych psów. Identycznie ocenić należy przedłożone wraz ze skargą oświadczenie weterynarza, iż skarżący w maju 2011r. nabył tabletki na odrobaczanie psów. Poddając badaniu kwestię obciążenia skarżącego kosztami transportu, utrzymania i koniecznego leczenia zwierząt wyjaśnienia wymaga, iż w świetle art. 7 ust. 4 ustawy o ochronie zwierząt, w przypadku wydania decyzji, o jakiej mowa w art. 7 ust. 1 i 3 powyższej ustawy, tymi kosztami obciąża się jego dotychczasowego właściciela lub opiekuna. Ustawa nie pozostawia w tym zakresie jakiejkolwiek swobody organowi, obligując go do wydania powyższego rozstrzygnięcia. Zwrócić należy uwagę, iż z przepisu zawartego w art. 7 ust. 5 ustawy o ochronie zwierząt wynika, że do należności z tytułu kosztów, o jakich mowa w ust. 4 stosuje się przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Stąd też decyzja, z której nie wynika w jakiej wysokości należnościami została obciążona strona, dotknięta jest wadą związaną z jej niewykonalnością. Tożsame stanowisko w tym przedmiocie zajął WSA w Łodzi w wyroku z dnia 6 maja 2010 r. sygn. akt II SA Łd 990/09, WSA w Łodzi w wyroku z dnia 25 listopada 2011 r., sygn. akt II SA/Łd 1000/11, a także WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 18 listopada 2004 r. sygn. akt II SA/Ka 2417/02 (Lex nr 523947). Obowiązkiem organu było dokładne wskazanie należności, jakimi został obciążony skarżący. Brak jest podstaw prawnych, aby w decyzji o czasowym odbiorze zwierząt przesądzać wyłącznie zasadność obciążenia kosztami, pozostawiając ich szczegółową regulację odrębnemu postępowaniu. Przepis art. 7 ust. 4 w sposób jednoznaczny obowiązkiem tym obciążą dotychczasowego właściciela lub opiekuna w przypadkach o których mowa w art. 7 ust. 1 i 3 ustawy o ochronie zwierząt. Oznacza to, iż z decyzji wydanej w trybie art. 7 ust. 4 ustawy o ochronie zwierząt winna wynikać wysokość rzeczywiście poniesionych kosztów transportu, koniecznego utrzymania i leczenia zwierzęcia. Mając na względzie fakt, iż w chwili decydowania o odbiorze zwierzęcia nie zawsze jest znana całkowita wysokość tych kosztów za dopuszczalne i nie pozostające w sprzeczności z art. 7 ust.4 ustawy o ochronie zwierząt uznać należy wydanie decyzji w tym przedmiocie w terminie późniejszym. Koniecznym wymogiem jest uprzednie wydanie decyzji o czasowym odbiorze (por. wyrok NSA z dnia 11.02.2009r., wydany w sprawie o sygn. II OSK 148/08). Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił pkt. 3 decyzji z dnia (...) października 2011 r. W pozostałym zakresie skargę jako niezasadną oddalono. Nadmienić w tym miejscu należy, iż sąd oddalił wnioski dowodowe skarżącego. W istocie bowiem ich przeprowadzenie przed sądem administracyjnym było niedopuszczalne zgodnie z art. 106 § 3 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przed sądem administracyjnym dopuszczono jedynie możliwość przeprowadzenia dowodu z dokumentu. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O wykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono na mocy art. 152 powyższej ustawy.